LM317 bilan sozlanadigan quvvat manbai
Potensiometrni burgan sari chiqish kuchlanishi 1,25 V va taxminan 6,5 V orasida o‘zgaradi, qizil LED esa o‘chiq holatdan yorqin holatgacha boradi. LM317 chiqishi va sozlash pini orasida doim 1,25 V ushlab turadi; chiqishni ikki rezistor nisbati belgilaydi. Batareya 9 V dan biroz tushsa ham, sen o‘rnatgan kuchlanish barqaror qoladi. Chiziqli regulyatorni, sozlash formulasini, minimal kuchlanish farqini (dropout) va ortiqcha kuchlanish issiqlikka qanday aylanishini o‘rganasan.

Video
Elektr sxemasi

Ko‘p so‘raladigan savollar
«9 V dan 5 V» LM7805 sxemasidan nimasi bilan farq qiladi?
7805 doimiy 5 V beradi; uning pinlari IN, GND va OUT. LM317 da GND pini yo‘q; ADJ piniga ulangan ikki rezistor chiqishni sen xohlagan qiymatga o‘rnatadi. Ikkalasi ham chiziqli regulyator va ortiqcha kuchlanishni issiqlikka aylantiradi. LM317 1,25 V gacha tusha oladi, 7805 ga esa kirishida kamida taxminan 7 V kerak.
Datasheetda 5 kΩ potensiometr ko‘rsatilgan; nega bu yerda 1 kΩ?
240 Ω va 5 kΩ bilan formula taxminan 27 V beradi; bu yuqori kuchlanishli manba uchun mo‘ljallangan. 9 V batareyadan toza olish mumkin bo‘lgan eng yuqori chiqish taxminan 6,5 V. 5 kΩ potensiometr qo‘ysang, burilishning faqat birinchi beshdan biri foydali bo‘ladi, undan keyin LED o‘zgarmaydi. 1 kΩ bilan potensiometrning butun burilishi 1,25 V dan 6,5 V gacha oraliqni qamrab oladi.
LED o‘rniga kichik DC motor ulasam bo‘ladimi?
Qisqa sinov uchun ha, lekin 9 V batareya qiynaladi. Kichik reduktorli motorlar ishlayotganda yuzlab milliamper, ishga tushishda esa 1 A ga yaqin tortishi mumkin. 3 V va 150 mA da LM317 (9 − 3) × 0,15 ≈ 0,9 W sochadi va sezilarli qiziydi, batareya esa tez tugaydi. Uzoqroq foydalanish uchun adapter va radiator ishlat.
Nega chiqishni 0 V gacha tushira olmayman?
LM317 chiqishni ADJ pinidan 1,25 V yuqorida ushlab turadi. Potensiometr 0 Ω ga yetganda ADJ GND ga ulanadi va chiqish eng past qiymati 1,25 V gacha tushadi. Pastroq tushish uchun ADJ ni GND dan pastga tortadigan manfiy manba kerak bo‘lardi. Qizil LED 1,7 V dan pastda yonmagani uchun bu chekkada u baribir butunlay o‘chadi.
