555 taymer: tugmani bos, 5 soniya yonsin
Tugmani bir marta bos, LED taxminan 5 soniya yonadi, keyin o‘zi o‘chadi. Bu sxema NE555 ning monostabil, ya’ni bir martalik impuls rejimi: zinapoya chirog‘i taymerlari, kechikib o‘chadigan lampalar va taymerlarning asosi. Vaqtni faqat bitta rezistor va bitta kondensator belgilaydi. Trigger kirishini, chegara kuchlanishini va T = 1,1 × R × C formulasini o‘zing yig‘gan sxemada sinab ko‘rasan.

Video
Elektr sxemasi

Ko‘p so‘raladigan savollar
Vaqtni qanday uzaytiraman yoki qisqartiraman?
Vaqt T = 1,1 × R1 × C1 bilan topiladi. R1 yoki C1 ni kattaroq qilsang, vaqt uzayadi. R1 o‘rniga 220 kΩ qo‘ysang, taxminan 11 soniya, 47 kΩ bilan esa taxminan 2,4 soniya chiqadi. Daqiqalar uchun 1 MΩ va 100 µF kabi katta qiymatlar kerak.
LED yonib turganda tugmani yana bossam, vaqt uzayadimi?
Yo‘q. Vaqt ketayotganda NE555 yangi triggerlarga e’tibor bermaydi; sanoq birinchi bosishdan davom etadi. Vaqt tugagandan keyin bossang, yangi 5 soniya boshlanadi. Yagona istisno: vaqt tugagan paytda tugma hali bosib turilgan bo‘lsa.
Tugmani bosib tursam nima bo‘ladi?
2-pin past turgan ekan, chiqish yuqori qoladi. Shuning uchun tugmani 5 soniyadan uzoqroq bosib tursang, LED sen qo‘yib yubormaguningcha yonib turadi va qo‘yib yuborgan zahoting o‘chadi. Taymer to‘g‘ri ishlashi uchun qisqa bosib qo‘yib yuborish kifoya.
Nega vaqt aynan 5,17 soniya chiqmaydi?
Hisob ideal detallar uchun. Elektrolitik kondensatorning haqiqiy qiymati unda yozilganidan taxminan 20 foizga farq qilishi mumkin, unda kichik sizib chiqish toki ham bor. Shuning uchun 4 dan 6,5 soniyagacha bo‘lgan natijalar normal. Aniq vaqt uchun sifatli kondensator tanlanadi.
