EL-67Trung bìnhMạch đếm

Đèn chạy 4017: 10 LED bước theo nút nhấn

Mỗi lần bạn nhấn nút, ánh sáng nhảy sang LED tiếp theo. Bộ đếm thập phân CD4017 đếm các xung clock tới và chỉ làm sáng một trong mười ngõ ra; sau xung thứ mười, nó quay về đầu. Một bộ lọc điện trở và tụ điện nhỏ khử dội cho nút nhấn. Bạn học logic bộ đếm, nền tảng của hiệu ứng đèn chạy và khái niệm xung clock.

0.0(0)
Đèn chạy 4017: 10 LED bước theo nút nhấn
Mạch được lắp với một pin 9V, một CD4017, mười LED, mười hai điện trở, một tụ điện và một nút nhấn. Nút nhấn gửi một xung tới ngõ vào clock; ở mỗi xung, IC đẩy LED đang sáng lên trước một bước. Mỗi LED có điện trở 1 kΩ riêng. R1, R2 và C1 lọc bỏ hiện tượng dội của công tắc, nên một lần nhấn chỉ được tính là một bước. Bạn học được: bộ đếm thập phân, xung clock và sườn lên, ngõ vào reset và ngõ vào cấm clock (clock inhibit), bộ lọc RC, hằng số thời gian và cách đọc sơ đồ chân IC.

Video

Sơ đồ mạch

Đèn chạy 4017: 10 LED bước theo nút nhấn - Sơ đồ mạch

FAQ

Mình có thể cho ánh sáng tự chạy mà không cần nút nhấn không?

Được. Chỉ cần nối một mạch tạo xung đều vào ngõ vào clock thay cho nút nhấn. Nếu bạn nối ngõ ra của dự án Mạch nháy 555 (chân 3 của 555) vào chân 14 của CD4017, ánh sáng sẽ tự chạy. Vì cả hai mạch đều làm việc ở 9 V, chúng có thể dùng chung một pin; đừng quên nối chung các đường GND.

Vì sao mỗi LED có điện trở riêng? Một điện trở chưa đủ sao?

Vì mỗi lúc chỉ có một LED sáng, đèn vẫn chạy được với một điện trở chung. Nhưng với cách nối đó, chín LED không sáng phải chịu một điện áp ngược vài volt, và điện áp này có thể vượt quá giới hạn cho phép của LED. Với điện trở riêng, cathode của mỗi LED nối thẳng xuống GND và không xảy ra vấn đề này.

Vì sao các chân ngõ ra không được xếp theo thứ tự?

Thứ tự chân được quyết định bởi cách bố trí mạch bên trong chip, chứ không phải để dễ dùng. Vì vậy Q0 ở chân 3, Q1 ở chân 2 và Q5 ở chân 1. Khi làm việc với vi mạch, bạn luôn phải xem sơ đồ chân; đấu dây theo trí nhớ là lỗi thường gặp nhất.

Chân 12 dùng để làm gì?

Chân 12 là ngõ ra nhớ (carry out). Nó cho ra 1 ở nửa đầu của lượt đếm (0 đến 4) và 0 ở nửa sau (5 đến 9); tức là cứ mười xung nó hoàn thành một chu kỳ trọn vẹn. Nếu nối nó vào ngõ vào clock của một CD4017 thứ hai, IC đó sẽ đếm hàng chục. Vì không dùng trong mạch này, chân này được để trống.