Hissələr · 5 dəq oxu

PIR hərəkət sensoru (HC-SR501): Arduino, ESP32 və Pico ilə hərəkətin aşkarlanması

PIR hərəkət sensoru necə işləyir? HC-SR501 qoşulması, həssaslıq və müddət tənzimi, H/L tətikləmə rejimi, Arduino, ESP32 və Pico kodu, hərəkətlə yanan işıq və yanlış siqnalların qarşısının alınması.

PIR (Passive InfraRed, passiv infraqırmızı) sensor insanın və ya heyvanın görmə sahəsində hərəkət etdiyini aşkarlayan ucuz və çox az enerji sərf edən sensordur. Pilləkənlərdə özbaşına yanan lampalar, həyəcan sistemləri və avtomatik qapı zəngləri əksər hallarda PIR ilə işləyir. Adındakı "passiv" sözü sensorun özünün heç bir şüa yaymadığını bildirir: o, yalnız ətrafdakı isti cisimlərin yaydığı infraqırmızı şüalanmanı dinləyir. Arduino layihələrində ən çox istifadə olunan model HC-SR501-dir.

HC-SR501 PIR hərəkət sensoru
HC-SR501 PIR sensoru: ağ günbəz Fresnel linzasıdır; altındakı platada iki tənzimləmə potensiometri və bir tətikləmə jumperi var.

PIR sensor necə işləyir?

Temperaturu mütləq sıfırdan yuxarı olan hər cisim infraqırmızı şüalanma yayır; insan bədəni ən çox 9–10 mikrometr dalğa uzunluğunda şüalanır. Sensorun əsasında bu şüalanmaya reaksiya verən piroelektrik element var və bu element iki yarımdan ibarətdir. Mühitdə hərəkət olmayanda iki yarım eyni miqdarda şüalanma görür, siqnalları bir-birini sıfırlayır və çıxış sakit qalır. Kimsə görmə sahəsindən keçəndə əvvəlcə bir yarım, sonra o biri yarım daha çox şüalanma alır; bu fərqi modulun dövrəsi tutur və OUT pini HIGH olur.

Üstdəki ağ günbəz Fresnel linzasıdır. O, görmə sahəsini onlarla kiçik zonaya bölür və hər zonadan gələn şüalanmanı elementə fokuslayır. Adam bir zonadan digərinə keçdikcə siqnal dəyişir; buna görə PIR sensor hərəkəti çox yaxşı aşkarlayır, amma tərpənmədən duran insanı aşkarlaya bilmir.

HC-SR501-in texniki xüsusiyyətləri

XüsusiyyətDəyər
Qida gərginliyi4,5–20 V (5 V tövsiyə olunur)
Gözləmə cərəyanıTəxminən 50 µA
ÇıxışRəqəmsal: hərəkət olanda 3,3 V, olmayanda 0 V
Aşkarlama məsafəsi3–7 m (tənzimlənir)
Aşkarlama bucağıTəxminən 110°
Çıxış müddətiTəxminən 3 saniyə – 5 dəqiqə (tənzimlənir)
Ölü müddətÇıxış söndükdən sonra təxminən 2,5 saniyə
İsinmə müddətiAçılanda 30–60 saniyə

Modulun üzərindəki ayarlar

  • Sx (həssaslıq) potensiometri: Aşkarlama məsafəsini tənzimləyir. Saat əqrəbi istiqamətində çevirdikcə məsafə təxminən 3 metrdən 7 metrə çatır.
  • Tx (müddət) potensiometri: Hərəkət aşkarlandıqdan sonra çıxışın nə qədər HIGH qalacağını tənzimləyir. Saat əqrəbi istiqamətində çevirdikcə müddət uzanır.
  • Tətikləmə jumperi H (təkrarlanan): Hərəkət davam etdikcə müddət hər dəfə yenidən başlayır; işıq idarəsi üçün idealdır.
  • Tətikləmə jumperi L (birdəfəlik): Müddət bitəndə hərəkət davam etsə belə çıxış LOW olur; sonra yeni tətikləmə lazımdır.
  • Ölü müddət: Çıxış LOW olduqdan sonra təxminən 2,5 saniyə ərzində yeni hərəkət aşkarlanmır; bu dəyər tənzimlənmir.
Yoxlamalara başlayanda hər iki potensiometri saat əqrəbinin əksi istiqamətində sona qədər çevir (ən qısa müddət, ən aşağı həssaslıq) və jumperi H vəziyyətinə qoy. Beləliklə hər testdən sonra dəqiqələrlə gözləməli olmursan; müddəti sonra kodda tənzimləmək daha çevikdir.

HC-SR501 pinləri və qoşulması

PinFunksiyasıArduino UnoESP32Raspberry Pi Pico
VCCQida5VVIN (5V)VBUS (5V)
OUTRəqəmsal çıxış (3,3 V)D2GPIO 27GP16
GNDTorpaqGNDGNDGND
Əksər modullarda pin adları platanın üst üzündə, ağ günbəzin altında yazılır. Günbəzi yüngülcə dartıb çıxararaq etiketlərə baxa, sonra yenidən yerinə taxa bilərsən.

Arduino ilə hərəkətin aşkarlanması

Aşağıdakı kod sensorun isinməsini gözləyir, sonra hərəkət başlayanda və bitəndə Serial Monitor-a bir dəfə yazır, həmçinin Arduino-nun daxili LED-ini yandırıb söndürür. Çıxışı daim oxuyub ekrana yazmaq əvəzinə yalnız vəziyyət dəyişikliklərini izləmək real layihələrdə də istifadə edəcəyin üsuldur.

C++ (Arduino IDE)
1const int PIR_PIN = 2;
2const int LED_PIN = 13;        // dahili LED / built-in LED
3
4bool motion = false;
5
6void setup() {
7  pinMode(PIR_PIN, INPUT);
8  pinMode(LED_PIN, OUTPUT);
9  Serial.begin(9600);
10  Serial.println("Sensör ısınıyor / warming up...");
11  delay(30000);                  // ilk 30 sn kararsız / unstable for ~30 s
12  Serial.println("Hazır / ready");
13}
14
15void loop() {
16  bool now = digitalRead(PIR_PIN);
17  if (now && !motion) {
18    Serial.println("Hareket algılandı / motion detected");
19    digitalWrite(LED_PIN, HIGH);
20    motion = true;
21  } else if (!now && motion) {
22    Serial.println("Hareket bitti / motion ended");
23    digitalWrite(LED_PIN, LOW);
24    motion = false;
25  }
26}
Sensor ilk dəfə açılanda 30–60 saniyə ərzində mühiti "öyrənir" və bu vaxt özbaşına tətiklənə bilər. Kodda bu müddət qədər gözləmək və ya ilk tətikləmələri nəzərə almamaq sistem hər dəfə işə düşəndə çalan yanlış həyəcan siqnallarının qarşısını alır.

Hərəkətlə yanan işıq: müddəti millis() ilə idarə etmək

İşığın nə qədər yanıq qalacağını modulun Tx potensiometri əvəzinə kodda saxlamaq daha çevikdir. Aşağıdakı kod hər hərəkət aşkarlananda vaxtı yadda saxlayır və son hərəkətdən 20 saniyə sonra işığı söndürür; otaqda hərəkət davam etdikcə işıq sönmür. LIGHT_PIN-ə LED və ya 220 V-luq lampa üçün rele modulu qoşa bilərsən; aktiv LOW rele istifadə edirsənsə, son sətirdəki HIGH və LOW-u bir-biri ilə dəyiş. Rele qoşulmasının təfərrüatları Rele modulu nədir? yazısındadır.

C++ (Arduino IDE)
1const int PIR_PIN = 2;
2const int LIGHT_PIN = 7;               // LED ya da röle / LED or relay
3const unsigned long ON_TIME = 20000;   // son hareketten sonra 20 sn / 20 s after last motion
4
5unsigned long lastMotion = 0;
6
7void setup() {
8  pinMode(PIR_PIN, INPUT);
9  pinMode(LIGHT_PIN, OUTPUT);
10}
11
12void loop() {
13  if (digitalRead(PIR_PIN) == HIGH) {
14    lastMotion = millis();             // her harekette süreyi yenile / refresh on every motion
15  }
16  bool on = (lastMotion != 0) && (millis() - lastMotion < ON_TIME);
17  digitalWrite(LIGHT_PIN, on ? HIGH : LOW);
18}

ESP32 və Raspberry Pi Pico ilə PIR

HC-SR501-in çıxışı onsuz da 3,3 V olduğu üçün ESP32-yə və Pico-ya birbaşa qoşula bilər; gərginlik bölücüyə ehtiyac yoxdur. Modulun özünü isə 5 V ilə qidalandır, çünki platasındakı stabilizator 4,5 V-dan aşağıda qeyri-sabit işləyir. ESP32-də eyni Arduino kodu işləyir; batareya ilə işləyən layihələrdə ESP32-ni dərin yuxuya salıb PIR çıxışı ilə oyatmaq (ext0 wakeup) batareya ömrünü həftələrlə uzadır. Pico-da MicroPython ilə kəsmədən (interrupt) istifadə edərək hərəkəti qaçırmadan tuta bilərsən:

MicroPython
1from machine import Pin
2import time
3
4pir = Pin(16, Pin.IN)            # GP16
5led = Pin(25, Pin.OUT)           # dahili LED; Pico W'de Pin("LED") / onboard LED; Pin("LED") on Pico W
6
7def on_motion(pin):
8    led.value(pin.value())       # hareket varken yanar / on while there is motion
9    print("Hareket / motion" if pin.value() else "Bitti / ended")
10
11pir.irq(trigger=Pin.IRQ_RISING | Pin.IRQ_FALLING, handler=on_motion)
12
13while True:
14    time.sleep(1)

Yanlış aşkarlamanın qarşısını almaq

  • İstilik mənbələrinə yönəltmə: Radiator, kondisioner üfürməsi, günəş düşən pəncərə və isti lampalar ani temperatur dəyişikliyi ilə sensoru tətikləyir.
  • Yellənən əşyalardan uzaq tut: Küləkdə yellənən pərdə, bitki və ya ağac budaqları günəşdə qızıbsa hərəkət kimi görünür.
  • Qidanı təmizlə: Rele və Wi-Fi modulları qidada küy yaradır; sensorun VCC ilə GND-si arasına 100 µF-lıq kondensator əlavə et.
  • ESP32-dən bir az uzaqlaşdır: Wi-Fi antenasına çox yaxın duran HC-SR501 arabir özbaşına tətiklənə bilər; bir neçə santimetr məsafə və qısa naqil adətən problemi həll edir.
  • Ev heyvanları üçün: Həssaslığı azalt və sensoru yerdən hündürdə, bir az aşağı baxacaq şəkildə quraşdır.
  • Şüşənin arxasına qoyma: Adi şüşə infraqırmızı şüalanmanı keçirmir; pəncərənin arxasındakı sensor çöldəki hərəkəti görə bilməz.

PIR, mikrodalğalı radar, yoxsa ultrasəs?

XüsusiyyətPIR (HC-SR501)Mikrodalğalı radar (RCWL-0516)Ultrasəs (HC-SR04)
Nəyi aşkarlayır?İstilik yayan, hərəkət edən cisimHər növ hərəkətQarşısındakı cisimə qədər məsafə
Nazik divar və ya qutu arxasındanAşkarlamırAşkarlayırAşkarlamır
Tərpənmədən duran insanAşkarlamırAşkarlamırMəsafə kimi ölçür
Enerji istehlakıÇox aşağı (~50 µA)Aşağı (~3 mA)Orta (~15 mA)
Tipik istifadəİşıq, həyəcan siqnalıGizli sensor, qapı açanManeə aşkarlama, səviyyə ölçmə

Otaqda kiminsə olub-olmadığını yox, kiminsə hərəkət edib-etmədiyini bilmək istəyirsənsə, PIR ən qənaətcil həlldir. Cismin nə qədər uzaqda olduğunu ölçməlisənsə, HC-SR04 məsafə sensoru yazısına bax.

PIR sensorla layihə ideyaları

  • Avtomatik dəhliz işığı: Hərəkət aşkarlananda rele ilə lampanı yandır, 30 saniyə hərəkətsizlikdən sonra söndür.
  • Oğurluq həyəcan siqnalı: Gecə rejimində hərəkət aşkarlansa buzzer səsləndir; səs hissəsi üçün Buzzer nədir?
  • Ağıllı gecə lampası: Həm qaranlıq, həm hərəkət olanda yanan lampa üçün PIR-i LDR işıq sensoru ilə birləşdir.
  • Telefona bildiriş: ESP32 ilə hərəkət aşkarlananda Telegram vasitəsilə mesaj göndər.
  • Enerjiyə qənaət edən ekran: Yanına kimsə gələndə LCD-nin arxa işığını aç, gedəndə söndür.
  • Ziyarətçi sayğacı: Qapıdan keçən hər hərəkəti sayıb ekranda göstər.

Tez-tez edilən səhvlər və həlləri

  • Çıxış daim HIGH qalır: Tx müddəti çox uzundur və ya H rejimində mühitdə daim hərəkət var; potensiometri azalt və sensorun istilik mənbəyinə baxmadığına əmin ol.
  • Heç tətiklənmir: VCC 5 V deyil, sensor hələ isinmə müddətindədir və ya OUT naqili koddakı pindən fərqli pindədir.
  • Bir neçə saniyədən bir özbaşına tətiklənir: Qida küylüdür; kondensator əlavə et, rele və Wi-Fi modulundan uzaqlaşdır.
  • Hərəkət bitəndən sonra dərhal yenidən aşkarlamır: Təxminən 2,5 saniyəlik ölü müddət normaldır, sensor nasaz deyil.
  • Sensoru tərs istiqamətdə quraşdırmaq: PIR ən yaxşı, hərəkət görmə sahəsini yandan-yana kəsəndə aşkarlayır; sensora doğru düz yeriyən adamı daha gec hiss edir.

PIR sensor ilk ağıllı ev layihən üçün ən gözəl başlanğıclardan biridir: üç naqillə qoşulur və nəticəni dərhal görürsən. BlueGrays tətbiqində hərəkət sensorlu işıq, qapı zəngi və həyəcan siqnalı layihələrini dövrə sxemləri və kodları ilə addım-addım tapa bilərsən.

Tez-tez verilən suallar

PIR sensor neçə metrdən aşkarlayır?

HC-SR501 təxminən 110 dərəcəlik bucaqla 3 ilə 7 metr arasında aşkarlayır. Məsafəni modulun üzərindəki Sx (həssaslıq) potensiometri ilə tənzimləyirsən; saat əqrəbi istiqamətində çevirdikcə məsafə artır.

PIR sensor hərəkətsiz duran insanı aşkarlayırmı?

Xeyr. PIR yalnız infraqırmızı şüalanmadakı dəyişikliyi, yəni hərəkəti aşkarlayır. Tərpənmədən oturan birini hiss etmir. Otaqda kiminsə olub-olmadığını bilmək üçün LD2410 kimi mmWave varlıq radarlarından istifadə olunur.

PIR sensor şüşənin arxasından işləyirmi?

Xeyr. Adi pəncərə şüşəsi insan bədəninin yaydığı infraqırmızı şüalanmanı keçirmir, buna görə şüşənin arxasındakı sensor çöldəki hərəkəti görə bilməz. Çöl mühit üçün sensoru çölə, yağışdan qorunan yerdə quraşdırmalısan.

HC-SR501 3,3 V ilə işləyirmi?

Modulun stabilizatoru 4,5 V-dan aşağıda qeyri-sabit işlədiyi üçün onu 5 V ilə qidalandırmaq lazımdır. Çıxış onsuz da 3,3 V olduğundan ESP32-yə və Pico-ya birbaşa qoşula bilər. Tam 3,3 V-luq sistem istəyirsənsə, 2,7–12 V ilə işləyən kiçik AM312 PIR modulundan istifadə edə bilərsən.

PIR sensor niyə özbaşına tətiklənir?

Ən çox rast gəlinən səbəblər isinmə müddəti, sensorun baxdığı istilik mənbələri (radiator, günəş, kondisioner) və qidadakı küydür. İlk 60 saniyəni nəzərə alma, sensoru istilik mənbələrindən yana çevir, VCC ilə GND arasına kondensator əlavə et və Wi-Fi modulundan uzaqlaşdır.

HC-SR501-də H və L rejimi arasındakı fərq nədir?

H (təkrarlanan) rejimində hərəkət davam etdikcə çıxış müddəti hər aşkarlamada yenidən başlayır, beləliklə işıq hərəkət olduğu müddətcə yanıq qalır. L (birdəfəlik) rejimində çıxış təyin olunmuş müddət bitəndə hərəkət davam etsə belə söndürülür; yeni tətikləmə ölü müddətdən sonra gəlir.

Bütün layihələrə bax
Hərəkət sensoru ilə hərəkət aşkarlayıcı
AR-24Başlanğıc
Premium

Hərəkət sensoru ilə hərəkət aşkarlayıcı

Kimsə otağa girəndə xəbər verən sadə gözətçi. Hərəkət sensoru insan bədəninin yaydığı istiliyi hiss edir; Arduino hərəkət olduqca LED-i yandırır, hərəkət bitəndə söndürür.

4.6(47)
67
Hərəkət sensoru ilə qapı zəngi və işıq
AR-25Orta
Premium

Hərəkət sensoru ilə qapı zəngi və işıq

Qapına kimsə yaxınlaşanda zəngə basmamış xəbər tutursan. Hərəkət sensoru kimisə hiss edən kimi LED yanır və buzzer incədən qalına üç notluq zəng səsi çalır; melodiya bitəndə işıq sönür və sensor…

4.7(54)
72
ESP32 PIR hərəkət sensoru ilə avtomatik işıqlandırma
ES-19Orta
Premium

ESP32 PIR hərəkət sensoru ilə avtomatik işıqlandırma

Bu layihədə HC-SR501 PIR hərəkət sensoru ilə otağa girən şəxsi aşkarlayıb LED-i avtomatik yandıracağıq. LED-in yanıq qalma müddətini millis() ilə izləyəcəyik; sensor HIGH oxunduqca son hərəkət vaxtı yenilənəcək və son HIGH oxumasından ən azı 10 saniyə sonra LED sönəcək. Mövcud kod əlavə olaraq hər dövrdə delay(50) ilə 50 ms gözlədiyindən dövr tamamilə bloklamayan quruluşda deyil. Real həyatda pilləkən, dəhliz, hamam və ya şkaf içi işıqlandırmada istifadə oluna bilər.

4.4(24)
38
ESP32 ağıllı işıqlandırma (PIR + LDR + Rele + OLED)
ES-37Qabaqcıl
Premium

ESP32 ağıllı işıqlandırma (PIR + LDR + Rele + OLED)

ESP32, PIR hərəkət sensoru, LDR işıq sensoru və rele modulu ilə evinin dəhlizini, tualetini və ya kilerini ağıllı işıqlandırmaya çeviririk. Mühit işıqlıdırsa, hərəkət olsa belə işıq yanmır; beləliklə gündüz boş yerə enerji sərf olunmur. İşıq 30 saniyə açıq qalır; hərəkət davam edərsə, müddət avtomatik uzanır.

4.3(6)
11
ESP32 hərəkət siqnalizasiya sistemi (PIR + buzzer + LED + Telegram)
ES-41Qabaqcıl
Premium

ESP32 hərəkət siqnalizasiya sistemi (PIR + buzzer + LED + Telegram)

PIR sensoru hərəkət aşkarlayanda buzzer-i və LED-i işə salan, eyni zamanda Telegram vasitəsilə sahibinə ani bildiriş göndərən ağıllı təhlükəsizlik siqnalizasiyası. Təkrarlanan həyəcanların tezliyini məhdudlaşdırmaq üçün 30 saniyəlik gözləmə müddəti (cooldown) var; bu müddət PIR sensorunun yanlış aşkarlamalarını aradan qaldırmır. Ev, qaraj, anbar və ya iş otağı kimi yerlərdə istifadə oluna bilər.

9
Lazerli xəbərdarlıq sistemi
AR-22Orta
Premium

Lazerli xəbərdarlıq sistemi

Filmlərdəki kimi görünməz şüa çəpəri qurursan. Lazer işığı qarşıdakı işıq sensoruna düşür; kimsə qarşısından keçib şüanı kəsdiyi anda LED yanır və buzzer səslənir, şüa geri qayıdanda ikisi də susur.

4.8(64)
83
Lazerli təhlükəsizlik sistemi
AR-23Qabaqcıl
Premium

Lazerli təhlükəsizlik sistemi

Filmlərdəki lazerli soyğun səhnələri kimi: lazer şüası işıq sensoruna dəyir, kimsə araya girib şüanı kəsdiyi anda qırmızı LED yanır və buzzer səslənməyə başlayır.

4.8(61)
78