JK trigger: CD4027 bilan to‘rt rejimli xotira
JK trigger triggerlar oilasining eng imkoniyatli a’zosi: bitta mikrosxema bilan saqlash, o‘rnatish, tiklash va almashtirish (toggle) rejimlarining hammasini sinab ko‘rasan va haqiqat jadvalini LED-lardan o‘qiysan. CD4027 bilan yig‘iladigan sxemada rejimni J va K tugmalari bilan tanlaysan, takt impulsini esa surma kalit bilan berasan. Sariq LED taktni, qizil LED esa xotirani ko‘rsatadi.

Video
Elektr sxemasi

Ko‘p so‘raladigan savollar
JK trigger SR triggerdan nimasi bilan farq qiladi?
SR triggerda ikkala kirishga bir vaqtda 1 berish taqiqlangan, chunki natija aniqlanmagan. JK trigger bu holatni foydali rejimga aylantiradi: J = 1 va K = 1 bo‘lganda chiqish har bir takt impulsida almashadi. U kirishlariga ham faqat takt frontida qaraydi, shuning uchun xatti-harakati ancha oldindan aytib bo‘ladigan.
Nega bu sxema 9 V da ishlaydi, 74HC sxemalari esa 5 V talab qiladi?
CD4027 CD4000 seriyasiga kiradi va 3 V dan 15 V gacha ishlaydi; 9 V li batareya unga juda mos. 74HC oilasi esa ko‘pi bilan 6 V ga chidaydi. Ikki oilani bitta sxemada aralashtirmoqchi bo‘lsang, hammasini 5 V dan ta’minlashing kerak. 74HC mikrosxemasiga hech qachon 9 V berma.
Nega LED rezistorlari 2,2 kΩ?
CD4027 chiqishi atigi bir necha milliamper bera oladi. 2,2 kΩ bilan LED toki taxminan 3 mA da qoladi; LED aniq ko‘rinadi va chiqish kuchlanishi unchalik pasaymaydi. Kichikroq rezistor LED-ni sezilarli darajada yorqinroq qilmaydi; u faqat chiqishni zo‘riqtiradi va takt signalining darajasini buzishi mumkin.
Almashtirish (toggle) rejimi nimaga kerak?
J va K ikkalasi 1 bo‘lganda chiqish har bir takt impulsida holatini o‘zgartiradi. Demak, chiqishdagi signal taktning yarim tezligida miltillaydi. Bu ikkiga bo‘lish amali hisoblagichlarning asosi: ketma-ket ulangan triggerlar ikkilik sanoqda sanaydi. Raqamli soatlar ham bir soniyalik taqillashini shu yo‘l bilan oladi.
