SR trigger: ikkita NOR elementi bilan 1 bitli xotira
Ikkita NOR elementini kesishgan holda ulasang, 1 bitli xotira hosil bo‘ladi. 74HC02 bilan yig‘iladigan bu SR trigger (latch) S tugmasini bosganingda Q chiqishini 1 ga, R tugmasini bosganingda 0 ga o‘rnatadi va tugmani qo‘yib yuborganingda oxirgi holatni saqlaydi. Bu kichik tuzilma har bir flip-flop ichida bor. Haqiqat jadvalini LED-lardan o‘qiysan va taqiqlangan holatni ham o‘zing sinab ko‘rasan.

Video
Elektr sxemasi

Ko‘p so‘raladigan savollar
Latch bilan flip-flopning farqi nima?
Latch (taktsiz trigger) kirishi o‘zgargan zahoti javob beradi; u takt signalini kutmaydi. Flip-flop (taktli trigger) esa kirishiga faqat takt impulsining frontida qaraydi. Flip-floplar ichida ham latchlar bor; bu sxema ularning qurilish bloki. Kundalik tilda ikkalasini ham flip-flop deb atashlarini uchratasan.
Nega ishlatilmaydigan pinlarni GND ga ulayman?
74HC02 ichida to‘rtta element bor, biz ulardan ikkitasini ishlatamiz. CMOS kirishlari osilib qolsa, ularning kuchlanishi o‘rtada qayerdadir tentirab yuradi; element keraksiz tok tortadi va chiqishi o‘z-o‘zidan o‘zgarishi mumkin. Ishlatilmaydigan kirishlarni GND ga ulash buning oldini oladi. Ishlatilmaydigan chiqishlar esa ochiq qoldiriladi.
Bu sxemani 9 V li batareyadan ishlatsam bo‘ladimi?
Yo‘q. 74HC oilasi 2 V dan 6 V gacha ishlaydi; 9 V mikrosxemani yaroqsiz qiladi. 5 V li quvvat moduli yoki uchta AA batareya (4,5 V) ishlat. 9 V li batareyadan ishlaydigan mantiqiy sxemalarga CD4000 seriyasidagi mikrosxemalar kerak; ularning NOR ekvivalenti CD4001.
S va R ni bir vaqtda bossam, mikrosxema shikastlanadimi?
Shikastlanmaydi. Ikkala chiqish 0 bo‘ladi va ikkala LED o‘chadi. Uning taqiqlangan holat deb atalishining sababi mantiqiy: Q va Q̄ endi bir-birining teskarisi emas, tugmalarni bir vaqtda qo‘yib yuborsang esa qaysi holatda qolishini oldindan aytib bo‘lmaydi. Elektr jihatdan hech qanday zarar yo‘q.
