Ketma-ket va parallel LED-lar
Uchta LED-ni ikki xil usulda ulab, farqni bitta breadboardda ko‘r. Ikkita LED ketma-ket ulanadi va bitta rezistorni bo‘lishadi; uchinchi LED o‘z rezistori bilan ularga parallel turadi. Ketma-ket tarmoqda tok bir xil qolib, kuchlanish bo‘linishini, parallel tarmoqda esa har bir LED mustaqil ishlashini bitta LED-ni sug‘urib o‘zing sinab ko‘rasan.

Video
Elektr sxemasi

Ko‘p so‘raladigan savollar
Ketma-ket ulangan LED-lardan birini sug‘ursam, nega ikkinchisi ham o‘chadi?
Ketma-ket ulanishda tok yuradigan faqat bitta yo‘l bor va u barcha detallardan o‘tadi. LED-lardan birini sug‘urib olsang, yo‘l o‘sha joyda uziladi, tok butunlay to‘xtaydi va o‘sha tarmoqdagi boshqa LED ham o‘chadi. Eski uslubdagi bayram gulchambarlarida bitta lampochka kuysa, hammasi o‘chishining sababi shu.
Parallel LED-lar uchun bitta rezistor yetmaydimi?
Tavsiya etilmaydi. Ikki LED-ning to‘g‘ri kuchlanishlari hech qachon aynan bir xil bo‘lmaydi; kuchlanishi biroz pastrog‘i tokning katta qismini tortadi, yorqinroq yonadi va ko‘proq qiziydi. Har bir tarmoqqa o‘z rezistorini bersang, har bir LED-ning tokini o‘z rezistori belgilaydi va tarmoqlar bir-biriga ta’sir qilmaydi.
9 V li batareyada eng ko‘pi bilan nechta qizil LED-ni ketma-ket ulay olaman?
Har bir qizil LED-ga taxminan 2 V kerak. Uchta LED 6 V oladi va rezistorga 3 V qoladi; bu bemalol ishlaydi. To‘rtta LED-ga 8 V kerak, rezistorga atigi 1 V qoladi va batareya biroz zaiflashganda LED-lar o‘chadi. Ko‘k yoki oq LED-larga 3 V kerak bo‘lgani uchun ulardan ko‘pi bilan ikkitasini ketma-ket ulash mumkin.
Qaysi biri batareyani kamroq sarflaydi, ketma-ketmi yoki parallelmi?
Ketma-ket ulanish. Ketma-ket tarmoqda ikki LED bir xil 10,6 mA ni bo‘lishadi. Xuddi shu ikki LED-ni alohida rezistorlar bilan parallel ulasang, har biri 15 mA, jami 30 mA tortardi. Ketma-ket ulanishda batareya kuchlanishi rezistorda issiqlikka aylanish o‘rniga LED-larda yorug‘lik sifatida sarflanadi.
