Potensiometr bilan LED yorqinligini sozlash
LED yorqinligini dastakni burab sozla. Potensiometr sozlanadigan rezistor: dastakni burganingda uning qarshiligi 0 dan 10 kΩ gacha o‘zgaradi, LED orqali o‘tadigan tok ham u bilan birga o‘zgaradi. Uni yig‘ib, nega potensiometr yoniga doim o‘zgarmas rezistor qo‘shilishini va uchta oyoqdan qaysi ikkitasi ishlatilishini o‘rganasan.

Video
Elektr sxemasi

Ko‘p so‘raladigan savollar
Nega potensiometrning uchinchi oyog‘i ulanmagan holda qoldiriladi?
Potensiometr ichida ikki chetki oyoq orasida 10 kΩ li rezistiv yo‘lak, o‘rta oyoqda esa shu yo‘lak bo‘ylab yuradigan wiper (sirg‘aluvchi) bor. Tokni sozlash uchun wiper va chetlardan biri kifoya. Uchala oyoq birga ishlatiladigan kuchlanish bo‘lgich ulanishini seriyaning keyingi sxemalarida ko‘rasan.
R1 ni qo‘ymay, faqat potensiometr bilan LED-ni xiralashtira olmaymanmi?
Xiralashtiradi, lekin xavfsiz emas. Dastakni oxirigacha burganingda potensiometr qarshiligi nolga tushadi. O‘sha paytda LED 9 V li batareyaga qarshiliksiz ulangan bo‘ladi; LED ham, potensiometr ichidagi ingichka rezistiv yo‘lak ham kuyishi mumkin. R1 potensiometr qaysi holatda bo‘lmasin zanjirda qoladi va tokni ko‘pi bilan 7 mA bilan cheklaydi.
Nega LED butunlay o‘chmaydi?
Potensiometr eng yuqori qiymatda bo‘lganda umumiy qarshilik 11 kΩ va LED orqali baribir taxminan 0,6 mA oqadi. LED-lar bunchalik kichik tokda ham ko‘rinadigan yorug‘lik beradi. LED-ni butunlay o‘chirish uchun tokni uzish, ya’ni sxemaga tugma yoki kalit qo‘shish kerak.
Nega burilishning bir uchida yorqinlik juda tez o‘zgaradi?
Tok umumiy qarshilikka teskari proporsional. Umumiy qarshilik 1 kΩ dan 2 kΩ ga oshganda tok yarmiga tushadi; bu burilishning atigi o‘ndan biri. Burilishning qolgan qismida qarshilik 2 kΩ dan 11 kΩ ga oshganda tok ancha sekin kamayadi. Shuning uchun o‘zgarishning katta qismi yorqin uchiga siqilgan.
