Transistor làm công tắc: bật LED bằng dòng điện nhỏ
Transistor là một công tắc điện tử dùng dòng điện nhỏ để bật tắt dòng điện lớn. Trong mạch này chỉ có 0,43 mA đi qua nút nhấn; BC547 nhận dòng base nhỏ này và cho 13 mA của LED đi qua chính nó. Nhấn nút thì LED sáng, thả nút thì LED tắt. Các mạch rơ-le, động cơ và cảm biến đều bắt đầu từ ý tưởng này: bạn điều khiển base, transistor gánh tải.

Video
Sơ đồ mạch

FAQ
Mình không nối thẳng nút nhấn với LED được sao?
Được, và LED vẫn sáng. Nhưng khi đó toàn bộ dòng điện của LED đi qua nút nhấn. Trong mạch này chỉ có 0,43 mA đi qua nút nhấn, còn transistor gánh 13 mA. Với các tải như rơ-le hay động cơ, sự khác biệt này rất quan trọng: nhờ transistor, một tín hiệu yếu có thể bật tắt một tải công suất lớn.
Điều gì xảy ra nếu không có điện trở base (R2)?
Khi bạn nhấn nút, base được nối thẳng với 5 V. Tiếp giáp base-emitter hoạt động như một diode và bắt đầu dẫn ở khoảng 0,7 V. Không còn gì giới hạn dòng điện, một dòng rất lớn chạy qua base và transistor bị hỏng. R2 giữ dòng này ở 0,43 mA.
Mình có thể dùng transistor khác thay cho BC547 không?
Phần lớn transistor NPN nhỏ đều dùng được: BC548, BC337, 2N2222 hoặc 2N3904. Nhưng hãy chú ý thứ tự chân. Ở 2N2222 và 2N3904, khi mặt phẳng hướng về phía bạn, thứ tự là emitter, base, collector, tức là ngược với BC547. Transistor PNP như BC557 không chạy với cách đấu này.
Transistor có bị nóng không?
Không. Transistor dẫn hoàn toàn chỉ còn khoảng 0,1 V giữa collector và emitter. Công suất nó tiêu tán là 0,1 V × 13 mA ≈ 1,3 mW, trong khi giới hạn của BC547 là 500 mW. Nếu transistor nóng lên, nghĩa là có chỗ đấu sai: hãy ngắt nguồn và kiểm tra điện trở base cùng thứ tự chân.
