Arduino sensorları bələdçisi: ən çox istifadə olunan 12 sensor
Arduino ilə ən çox istifadə olunan sensorlar: DHT11, DHT22, HC-SR04, LDR, PIR, MQ-2, NTC, alov, torpaq rütubəti, RFID və daha çoxu. Nə ölçür, necə qoşulur, nələrə diqqət etmək lazımdır?
Sensorlar Arduino-nun xarici dünyanı hiss etməsini təmin edən hissələrdir. Sensor ölçdüyü fiziki kəmiyyəti (temperatur, məsafə, işıq, qaz) Arduino-nun oxuya biləcəyi siqnala çevirir. Bu bələdçidə ən çox istifadə olunan sensorları, onların nə işə yaradığını və qoşanda nələrə diqqət etməli olduğunu tapacaqsan.



Sensorların çıxış növləri: analoq, rəqəmsal və rabitəli
- Analoq sensorlar (LDR, potensiometr, NTC, MQ qaz) dəyəri gərginlik kimi verir; analogRead ilə 0–1023 arası oxunur.
- Rəqəmsal sensorlar (PIR, alov, reed rele) yalnız var/yox məlumatı verir; digitalRead ilə HIGH/LOW oxunur.
- Rabitəli sensorlar (DHT22, BMP280, RC522) məlumatı I2C, SPI və ya öz protokolları ilə göndərir; adətən kitabxana lazım olur.
Temperatur və rütubət sensorları





| Sensor | Ölçdüyü | Dəqiqlik | Qeyd |
|---|---|---|---|
| DHT11 | Temperatur + rütubət | ±2 °C, ±5% | Ucuzdur, saniyədə 1 ölçmə |
| DHT22 | Temperatur + rütubət | ±0,5 °C, ±2–5% | Daha dəqiq və geniş diapazon |
| NTC termistor | Temperatur | Kalibrasiyadan asılıdır | Analoqdur, çox ucuzdur |
| DS18B20 | Temperatur | ±0,5 °C | Su keçirməyən model var, tək naqil |
| BME280 | Temperatur + rütubət + təzyiq | ±1 °C, ±3% | I2C, hava stansiyası üçün idealdır |
Məsafə sensoru: HC-SR04
HC-SR04 səs dalğası göndərib əks-sədanın geri qayıtma müddətini ölçür; təxminən 2–400 sm arasını ölçə bilir. Park sensorunun, maneədən qaçan robotun və səviyyə ölçənlərin əsasıdır. 5 V ilə işləyir; ESP32 və ya Pico ilə istifadə edəndə ECHO pininə gərginlik bölücü qoşmalısan.
İşıq sensoru: LDR
LDR (foto rezistor) işıqda müqaviməti azalan hissədir. 10 kΩ rezistorla gərginlik bölücü qurulub analoq pindən oxunur. Gecə lampası, avtomatik pərdə və lazerli siqnalizasiya layihələrində istifadə olunur. Dəqiq işıq ölçmək (lüks) üçün BH1750 kimi I2C sensorlara üstünlük verilir.
Hərəkət sensoru: PIR (HC-SR501)
PIR sensor insan bədəninin yaydığı istilikdəki dəyişikliyi hiss edir və hərəkət görəndə çıxışını HIGH edir. Üzərindəki iki potensiometrlə həssaslıq (3–7 m) və çıxışın açıq qalma müddəti tənzimlənir. Qida verildikdən sonra təxminən bir dəqiqə qızma müddəti olur.

Qaz və alov sensorları



| Sensor | Aşkar etdiyi |
|---|---|
| MQ-2 | Tüstü, LPG, metan, hidrogen |
| MQ-4 | Metan (təbii qaz) |
| MQ-7 | Karbon monooksid |
| MQ-135 | Hava keyfiyyəti (ammonyak, CO2 kimi qazlar) |
| Alov sensoru | Alovun infraqırmızı işığı |
Digər tez-tez istifadə olunan sensorlar






- Torpaq rütubət sensoru: Avtomatik suvarma layihələrində. Kapasitiv modellər paslanmadığı üçün daha uzunömürlüdür.
- Reed rele: Maqnit yaxınlaşanda qapanır; qapı və pəncərə sensorlarında istifadə olunur.
- RC522 RFID: Kart və açarlıqların kimliyini oxuyur; qapı kilidi və davamiyyət sistemlərində istifadə olunur. Mütləq 3,3 V ilə qidalandırılmalıdır.
- IR qəbuledici (VS1838B/TSOP): TV pultlarının siqnallarını oxuyur.
- Coystik: İkioxlu analoq idarəetmə qurğusudur; robot və oyun layihələrində istifadə olunur.
- Səs sensoru: Əl çalmaqla lampa yandırmaq kimi layihələrdə səs səviyyəsini hiss edir.
Sensor seçəndə nələrə diqqət etməli?
- İşləmə gərginliyi: Sensor 5 V istəyir, yoxsa 3,3 V? Platanın məntiq səviyyəsi ilə uyğundurmu?
- Çıxış növü: Analoq, rəqəmsal, yoxsa I2C/SPI? Platanda kifayət qədər uyğun pin var?
- Dəqiqlik və diapazon: Ölçmək istədiyin dəyər sensorun diapazonundadırmı?
- Kitabxana dəstəyi: Arduino IDE üçün güncəl və geniş yayılmış kitabxanası var?
- Mühit: Rütubətə, suya, tozə və ya yüksək temperatura davamlı model lazımdır?
Sensor oxumalarını stabil etmək
Analoq sensorlarda kiçik dalğalanmalar normaldır. Bir neçə oxumanın ortasını və ya medianını götürmək, hədd dəyərlərində histerezis (açmaq və bağlamaq üçün iki ayrı hədd) istifadə etmək və ekranı saniyədə bir neçə dəfə yeniləmək oxumaları daha stabil göstərir. Batareya ilə işləyən sensor layihələrində ölçmə aralığını uzatmaq batareya ömrünü nəzərəçarpacaq dərəcədə artırır; batareya ömrü hesablayıcısı ilə təxmini müddəti görə bilərsən.
Tez-tez verilən suallar
Arduino üçün ən yaxşı temperatur sensoru hansıdır?
Başlanğıc üçün DHT11 kifayətdir. Daha dəqiq ölçmə üçün DHT22 və ya DS18B20, təzyiqi də ölçmək istəyirsənsə BME280 seçilir.
Bir Arduino-ya neçə sensor qoşmaq olar?
Pin sayından və sensor növündən asılıdır. I2C sensorlar eyni iki naqili paylaşa bildiyi üçün onlarla sensor qoşmaq olar; analoq sensorlar üçün Uno-da 6, Mega-da 16 analoq giriş var.
Sensor dəyərləri niyə daim dəyişir?
Küy, uzun naqillər və qida dalğalanmaları buna səbəb olur. Bir neçə ölçmənin ortasını al, naqilləri qısa saxla və sensorun qidasına 100 nF kondensator əlavə et.
5 V sensoru ESP32-yə qoşa bilərəmmi?
Sensoru 5 V ilə qidalandırmaq olar, amma çıxış siqnalı ESP32-yə çatmazdan əvvəl 3,3 V-a endirilməlidir. Gərginlik bölücü və ya səviyyə çeviricisi istifadə et; bəzi sensorların 3,3 V ilə uyğun versiyaları da var.
Analoq sensor dəyərini real vahidə necə çevirim?
Əvvəlcə oxunan dəyəri gərginliyə çevir (dəyər × 5 / 1023), sonra sensorun datasheet-indəki düsturla temperatur, işıq və ya qaz qatılığı kimi real vahidə çevir. Bəzi sensorlar üçün kalibrasiya lazımdır.
Bu yazıdan sonra edə biləcəyin layihələr
Bütün layihələrə bax
DHT11 ilə temperatur və rütubət
Otağın neçə dərəcədir, hava rütubətlidir, yoxsa quru? DHT11 sensoru temperaturu və rütubəti ölçür, Arduino da bu dəyərləri iki sətirlik LCD ekrana yazır və bir neçə saniyədən bir yeniləyir.

HC-SR04 ilə park sensoru
Avtomobillərdəki park sensorunun kiçik bənzəri: nəsə yaxınlaşdıqca bip səsləri sürətlənir.

LDR ilə gecə lampası
Hava qaralanda öz-özünə yanan, səhər olanda sönən kiçik gecə lampası. İşıq sensoru otaqdakı işıqlığı ölçür; ətraf kifayət qədər qaranlıqdırsa, Arduino LED-i yandırır, işıqlananda söndürür.

Hərəkət sensoru ilə hərəkət aşkarlayıcı
Kimsə otağa girəndə xəbər verən sadə gözətçi. Hərəkət sensoru insan bədəninin yaydığı istiliyi hiss edir; Arduino hərəkət olduqca LED-i yandırır, hərəkət bitəndə söndürür.

Qaz sensorundan istifadə
Mətbəxdə qaz sızmasını səndən əvvəl hiss edən kiçik bir keşikçi. Qaz sensoru havanı daim iyləyir; hər şey qaydasında olanda yaşıl LED yanır, havadakı qaz müəyyən səviyyəni keçəndə qırmızı LED yanır…

Alov sensorundan istifadə
Mətbəxdə və ya emalatxanada yanğını səndən əvvəl hiss edən kiçik bir keşikçi. Alov sensoru atəşin yaydığı görünməz işığı tutur; hər şey qaydasında olanda yaşıl LED yanır, alov görəndə qırmızı LED…

Ağıllı suvarma stansiyası
Tətilə gedəndə çiçəklərin qurumasın deyə özü suvaran bağbandır. Torpaq rütubət sensoru torpağın nə qədər nəm olduğunu ölçür; torpaq quruyanda Arduino su nasosunu bir neçə saniyə işlədir və mavi işıq…

RFID dəyərini oxuma
Bina açar kartında və ya giriş kartında gizli kimlik nömrəsi saxlanır; bu layihə onu oxuyur. Kartı RFID oxuyucuya yaxınlaşdıranda Arduino kartın nömrəsini kompüter ekranına yazır.
Digər yazılar
BlueGrays tətbiqi
Bu dövrəni telefonunda addım-addım qur
Dövrə sxemi, kod və hissə siyahısı bir ekranda. 500-dən çox Arduino, ESP32 və Pico layihəsi səni gözləyir.
Telefonunla skan et
Kameranı koda tut; telefonunun tətbiq mağazası açılır.
ya da mağazada aç

