Rehberler · 10 dk okuma

Delikli Pertinaks ile Kalıcı Devre: Breadboard'dan Lehimli Karta

Delikli pertinaks ile kalıcı devre kur: perfboard ve şeritli pertinaks farkı, yerleşim planı, header, köprü teli, renk düzeni, kutulama ve kısa devre testi.

Delikli pertinaks, breadboard üzerinde çalıştırdığın bir devreyi lehimleyerek kalıcı hale getirmenin en ucuz ve en hızlı yoludur. Üzerinde 2,54 mm aralıklı delikler ve her deliğin çevresinde küçük bakır adacıklar (pad) bulunan bu plaketlere elemanları yerleştirir, bacaklarını lehimler ve bağlantıları tel ya da lehimle kurarsın. Sonuçta titreşimde sökülmeyen, kutuya sığan, aylarca çalışacak bir devre elde edersin. PCB sipariş etmeye gerek kalmadan aynı gün bitirebileceğin tek kalıcı yöntem budur.

Bu rehberde delikli (perfboard) ve şeritli (stripboard) pertinaks arasındaki farkı, doğru plaketi seçmeyi ve elemanları yerleştirmeden önce kâğıt üzerinde yerleşim planı çizmeyi öğreneceksin. Ardından Arduino ve sensör modüllerini pin header ile sökülebilir yapmayı, lehim izi, çıplak tel ve köprü teliyle yol çekmeyi, kablo renk düzenini, besleme hattını korumayı ve devreyi proje kutusuna yerleştirmeyi göreceğiz. Son bölümde ilk kez enerji vermeden önce yapman gereken testleri, kısa devreleri bulan bir Arduino kodunu ve en sık görülen arızaların çözümlerini bulacaksın.

Breadboard üzerinde kurulmuş deneme devresi
Breadboard denemek için harikadır; devre çalıştıktan sonra onu delikli pertinaksa taşımak kalıcılık kazandırır.

Delikli pertinaks nedir, breadboard'dan farkı ne?

Breadboard'un içindeki yaylı kontaklar zamanla gevşer, jumper kablolar en ufak çekmede yerinden çıkar ve her temas noktası birkaç miliohm ile birkaç ohm arasında değişen bir direnç ekler. Masada deneme yaparken bu sorun değildir ama bir robot arabada, bir kapı alarmında ya da sulama sisteminde devre sallandıkça "bazen çalışıyor, bazen resetleniyor" türünden arızalar başlar. Pertinaks ise aslında bir malzeme adıdır: reçine emdirilmiş kâğıttan yapılan, kahverengi, sert plakaya verilen isimdir (FR-2). Günlük dilde üzerine bakır kaplanmış ve standart aralıkla delinmiş tüm deneme plaketlerine delikli pertinaks denir. Deliklerin aralığı 2,54 mm'dir (0,1 inç); bu, Arduino pinlerinin, entegrelerin ve pin header'ların aralığıyla aynıdır.

ÖzellikBreadboardDelikli pertinaksŞeritli pertinaksSipariş PCB
KalıcılıkYok, kontaklar gevşerKalıcı, lehimliKalıcı, lehimliKalıcı, en sağlam
Hazırlık süresiDakikalar1–3 saat1–2 saatTasarım + 1–3 hafta kargo
Değişiklik kolaylığıÇok kolayOrtaOrtaZor
Tek adet maliyetiTekrar kullanılırÇok düşükÇok düşükDüşük ama minimum adet var
En uygun olduğu işDeneme ve öğrenmeTek seferlik kalıcı projeEntegre ve sıra yapılı devreÇok adet ve SMD parça

Delikli ve şeritli pertinaks farkı

Delikli pertinaks (perfboard) plaketlerde her delik kendi bakır adacığıyla yalnızdır; hiçbir delik bir başkasına bağlı değildir. Bağlantıları sen kurarsın. Bu sana tam özgürlük verir ama her bağlantı için ayrı tel ya da lehim izi çekmen gerekir. Şeritli pertinaks (stripboard) ise satır boyunca uzanan bakır şeritlere sahiptir; aynı şerit üzerindeki tüm delikler zaten birbirine bağlıdır. Yolun nerede biteceğini şeridi keserek belirlersin. Şeritli pertinaks özellikle entegre devrelerde hızlıdır, ancak entegrenin altındaki şeritleri kesmeyi unutursan karşılıklı bacaklar kısa devre olur. Bir de breadboard düzeninde basılmış "protoboard" türü vardır: tıpkı breadboard gibi 5'li sıralar ve iki yanında besleme hatları bulunur, böylece breadboard yerleşimini neredeyse hiç değiştirmeden aktarırsın.

TürMalzeme ve görünüşBağlantı yöntemiArtısıEksisi
Tek yüzlü delikli pertinaksFR-2, kahverengi, tek yüz bakırHer bağlantı tel ya da lehim iziEn ucuz, kolay kesilirFazla ısıda pad kalkar
Çift yüzlü delikli (FR-4)Yeşil cam elyaf, delikler metalizeHer bağlantı tel ya da lehim iziSağlam, pad zor kalkar, iki yüz lehimlenirBiraz daha pahalı, zor kesilir
Şeritli pertinaks (stripboard)FR-2 ya da FR-4, satır boyu şeritŞerit kesilerek ayrılırHızlı, az telKesilmeyen şerit kısa devre yapar
Breadboard düzenli (protoboard)Genelde FR-4, 5'li sıralarBreadboard ile aynıYerleşim aynen taşınırDaha az esnek, büyük boyut
Yeni başlıyorsan çift yüzlü, metalize delikli FR-4 plaketle başla. Lehim deliğin içinden iki yüze de akar, pad'ler fazla ısıtınca kalkmaz ve yanlış lehimi söküp yeniden yapabilirsin. 5×7 cm ve 7×9 cm boyutları bir Arduino Nano ile birkaç modül için genellikle yeterlidir.

Gereken malzeme ve aletler

  • Havya: sıcaklık ayarlı, 40–60 W; kurşunlu lehim için 320–350 °C, kurşunsuz lehim için 350–380 °C yeterlidir.
  • Lehim teli: 0,6–0,8 mm, içi flux'lı. Sn60/Pb40 kurşunlu tel daha kolay akar; kurşunsuz tel (SAC305) daha yüksek sıcaklık ister.
  • Flux: kalem ya da macun; lehim izi çekerken ve sökerken işini çok kolaylaştırır.
  • Tel: tek damarlı 0,5 mm (AWG 24) izoleli zil teli birkaç renkte, ayrıca güç hatları için çıplak kalaylı bakır tel.
  • Konnektörler: 2,54 mm dişi ve erkek pin header, 5,08 mm vidalı terminal blok, gerekiyorsa JST-XH soket.
  • Kesme ve ölçme: yan keski, cımbız, multimetre (süreklilik bip özelliği şart), şeritli plaket için 3,5–4 mm matkap ucu ya da maket bıçağı.
  • Yardımcılar: lehim pompası ya da lehim emme teli, üçüncü el ya da plaket tutucu, büyüteç ya da telefon kamerası.

Yerleşim planı çizmek: önce kâğıtta

Kalıcı devrede en çok zaman kaybettiren şey, plan yapmadan lehimlemeye başlamaktır. Plaketin her deliği bir kare olacak şekilde kareli kâğıt kullan ya da bir hesap tablosunda hücreleri delik gibi düşün. Önce devre şemanı netleştir; şemayı okumakta zorlanıyorsan devre şeması okuma yazısına göz at. Sonra büyük ve sabit parçaları yerleştir: Arduino Nano, ESP32 kartı, röle modülü ve kutudan dışarı çıkacak konnektörler. Konnektörleri plaketin kenarına koymak, kabloların kutu içinde dolanmasını önler. Sıcaklık sensörlerini voltaj regülatörü ve röle gibi ısınan parçalardan uzak tut. Her entegrenin besleme bacağının hemen yanına 100 nF dekuplaj kondansatörü için yer ayır.

  1. Kullanacağın parçaları ve her birinin pin sayısını listele; modüllerin plaket üzerinde kaç delik kapladığını ölç.
  2. Konnektörleri ve terminal blokları plaketin bir kenarına diz; besleme girişini köşeye koy.
  3. Arduino ya da ESP32 için iki sıra dişi header'ın yerini işaretle; iki sıra arasındaki delik sayısını kartın genişliğine göre say.
  4. Plaketin bir kenarı boyunca 5V (ya da 3,3V), diğer kenarı boyunca GND hattı çiz; tüm modüller bu hatlara kısa yoldan ulaşsın.
  5. Sinyal yollarını çiz; mümkün olduğunca kesişmesin, kesişmek zorundaysa birini üst yüzde izoleli köprü teliyle geçir.
  6. Şeritli plaket kullanıyorsan kesilecek her noktayı X ile işaretle; özellikle entegrelerin altındaki şeritleri unutma.
  7. Şemadaki her bağlantıyı plan üzerinde fosforlu kalemle tek tek işaretleyerek kontrol et; işaretsiz bağlantı kalmasın.
En sık yapılan hata ayna görüntüsünde lehimlemektir. Planı elemanların durduğu üst yüzden çizersin ama lehimi alt yüzden yaparsın; plaketi çevirdiğinde sol ve sağ yer değiştirir. Planın yanına alt yüz görünüşünü de çiz ve plaketin bir köşesine kalemle 1 numaralı deliği işaretle.

Header ile modülleri sökülebilir yapmak

Arduino Nano'yu, ESP32 kartını ya da sensör modüllerini doğrudan plakete lehimlemek yerine dişi pin header kullanmak kalıcı devrelerin altın kuralıdır. Böylece kart bozulursa yenisini takarsın, programı plaket dışında yükleyebilirsin ve aynı Nano'yu başka bir projede de kullanabilirsin. Arduino Nano için iki adet 15 pinlik dişi header, ESP32 DevKit için kartın türüne göre iki adet 15 ya da 19 pinlik header gerekir. Nano'da iki sıra arasında 5 boş delik kalır (sıralar arası 15,24 mm, yani 6 delik adımı); ESP32 kartlarının genişliği modele göre değiştiği için önce kendi kartındaki iki sıra arasındaki delik sayısını say. Sensör modüllerinin erkek pinleri de aynı şekilde dişi soketlere oturur.

Arduino Nano kartı
Arduino Nano iki sıra 15 pinlik dişi header'a takılırsa bozulduğunda saniyeler içinde değiştirilebilir.
KonnektörKullanımAkım (yaklaşık)Not
Dişi pin header 2,54 mmArduino, ESP32 ve modül soketiPin başına 1–3 AGerekli uzunlukta keskiyle kesilir
Erkek pin header 2,54 mmJumper kabloyla dış bağlantı, test noktasıPin başına 1–3 ASeri port ve I2C için 4'lü sıra pratiktir
Vidalı terminal blok 5,08 mmBesleme girişi, motor, pompa, 12 V hatlarıModele göre 10 A ve üzeriKabloyu lehimsiz sökmeyi sağlar
JST-XH 2,5 mmPil, sensör kablosu, ters takılmayan bağlantı3 AYönlü olduğu için ters takılmaz
DC jak 5,5×2,1 mmAdaptör girişiModele göre 2–5 AMerkez pin genelde artı
Header'ı lehimlerken modülü ya da Arduino'yu soketlere takılı halde tut: önce her sıranın yalnız bir pinini lehimle, hizayı kontrol et, sonra diğerlerini bitir. Böylece soketler eğri kalmaz ve kart sonradan zorlanmadan oturur. Lehimlediğin uç soketin alt tarafında kaldığı için ısı karta pek ulaşmaz; yine de her pinde 2–3 saniyeyi aşma.

Yol çekme: lehim izi, çıplak tel ve köprü teli

Delikli pertinaksta bağlantı kurmanın üç yolu vardır. Lehim izi, yan yana iki üç pad'i bolca flux ve lehimle birleştirmektir; kısa ve düşük akımlı sinyaller için hızlıdır ama uzun izler kırılgan olur. Çıplak kalaylı tel, pad'lerin üzerine yatırılıp her iki üç delikte bir lehimlenir; 5V ve GND gibi uzun hatlar için en sağlam yoldur. Elemanlardan kestiğin direnç ve diyot bacakları bu iş için mükemmel bir kaynaktır. İzoleli köprü teli ise iki yol kesiştiğinde üst yüzden geçirilen kısa kablodur. 0,5 mm'lik tel 1 A civarındaki akımı rahatça taşır; motor, pompa ya da LED şeridi gibi daha yüksek akım çeken yükler için hattı kalın telle çek ya da iki teli yan yana lehimle.

  1. İlk olarak en alçak parçaları lehimle: köprü telleri, dirençler ve diyotlar. Plaket ters çevrildiğinde düşmemeleri için bacakları 30–45 derece bük.
  2. Ardından entegre soketleri ve pin header'ları yerleştir; önce tek pin lehimle, hizayı düzelt, sonra devam et.
  3. Seramik kondansatörler, transistörler ve LED'lerden sonra elektrolitik kondansatörleri, terminal blokları ve röleleri en sona bırak.
  4. Her lehim noktasını 2–3 saniyede bitir: havya ucunu hem pad'e hem bacağa değdir, lehimi karşı taraftan ver; sonuç parlak ve küçük bir koni olmalı.
  5. Bacakları lehimden sonra yan keskiyle kes ve kesilen parçaları masadan topla; plaketin altında kalan bir bacak kırıntısı kısa devre demektir.
  6. Her bölüm bittiğinde multimetrenin süreklilik moduyla az önce kurduğun bağlantıları ölç; sorunu erken bulmak sonradan aramaktan çok daha kolaydır.

Lehim tekniğinden emin değilsen önce lehim nasıl yapılır rehberindeki alıştırmaları yap. Soğuk lehim gri ve mat görünür, bacağın çevresini tam sarmaz; titreşimde bağlantı kopar ve arıza ancak devre sallandığında ortaya çıkar.

Kablo renk düzeni

Renk düzeni bir standart değil, bir alışkanlıktır; ama aynı düzeni her projede kullanırsan aylar sonra plaketi açtığında neyin nereye gittiğini bir bakışta anlarsın. Önemli olan, besleme ve toprak renklerini asla başka iş için kullanmamaktır. Birden fazla gerilim varsa (örneğin 12 V pompa, 5 V Arduino, 3,3 V sensör) her biri farklı renkte olmalı.

RenkÖnerilen anlamÖrnek
Kırmızı5V ya da ana artı beslemeArduino 5V hattı
Turuncu3,3VESP32 ve 3,3 V sensörlerin beslemesi
SiyahGNDTüm toprak bağlantıları
Beyaz ya da griVIN, 9–12 V girişAdaptör ve pil girişi
SarıDijital ve analog giriş sinyalleriButon, sensör çıkışı
YeşilÇıkış sinyalleriLED, röle, MOSFET kapısı
Mavi ve morHaberleşme hatlarıI2C SDA/SCL, UART TX/RX, SPI

Kabloları mümkün olduğunca kısa, plakete yatık ve dik açılı döşe; havada uçan uzun teller hem parazit toplar hem de kutuyu kapatırken sıkışıp kopar. Uzun bir kablo demetini kablo bağıyla sabitle ve her konnektörün yanına etiket yaz: "12V", "GND", "SDA" gibi kısa notlar arıza ararken çok zaman kazandırır.

Besleme hattını korumak

Kalıcı bir devre aylarca enerjili kalacağı için beslemesine biraz daha özen göstermek gerekir. Girişe seri bağlanan bir 1N5819 Schottky diyot, adaptör ters takıldığında devreyi korur ve düşük akımlarda üzerinde yalnızca 0,3–0,4 V düşüm olur; 1N4007 de iş görür ama yaklaşık 0,7–1 V kaybettirir. Girişe bir 100 µF elektrolitik ve her entegrenin yanına 100 nF seramik kondansatör koymak, motor ya da röle çalıştığında oluşan gerilim çökmelerini yumuşatır. Bir 500 mA'lik resetlenebilir sigorta (polyfuse) kısa devrede hattı keser ve soğuyunca kendiliğinden düzelir. Bir güç LED'i ekleyeceksen direnç değerini LED direnci hesaplayıcı ile bul. Motor, servo ve sensörlerin topraklarının tek noktada buluşması da önemlidir; nedenini ortak toprak yazısında anlattık.

Test ve arıza arama

Plaketi bitirdiğin an enerji vermek en büyük cazibedir, ama bir kısa devre dakikalar içinde regülatörü ya da Arduino'yu yakabilir. Aşağıdaki sırayı izlersen sorunların neredeyse hepsini enerji vermeden yakalarsın. Multimetrenin süreklilik ve direnç modlarını kullanmayı bilmiyorsan multimetre nasıl kullanılır rehberine bak.

  1. Plaketin alt yüzünü iyi bir ışıkta büyüteçle ya da telefon kamerasıyla yakından fotoğraflayıp incele; yan yana iki pad arasındaki ince lehim köprülerini ara.
  2. Arduino ve modüller takılı değilken 5V ile GND arasındaki direnci ölç. Değer sıfıra yakın kalıyorsa kısa devre vardır; kondansatörler şarj oldukça değerin yükselmesi ise normaldir.
  3. Şeritli plakette kesilmesi gereken her noktada iki komşu şerit arasında süreklilik olmadığını doğrula.
  4. İlk enerjiyi modüller ve Arduino takılı değilken ver; header'ların 5V ve GND pinlerinde doğru gerilimi ölç.
  5. Sonra yalnız Arduino'yu tak ve aşağıdaki kısa devre testi kodunu yükle.
  6. Modülleri birer birer tak ve her seferinde devreyi dene; sorun çıkarsa en son taktığın modülün bağlantılarına bak.

Aşağıdaki kod, Arduino Nano'nun pinleri arasında lehim köprüsü olup olmadığını kendisi arar. Önce tüm pinleri dahili çekme direnciyle girişe alır; çekme direncine rağmen LOW okunan bir pin, GND'ye kısa devre demektir. Ardından pinleri sırayla 20 mikrosaniyeliğine LOW yapar ve diğerlerini okur; o anda LOW okunan pin, sürülen pine bir köprüyle bağlıdır. Sonuçları Seri Monitör'de 9600 baud ile görürsün.

C++ (Arduino IDE)
1// Delikli pertinaks kısa devre testi / perfboard short-circuit test
2// Yalnız Arduino Nano takılıyken, modül soketleri boşken çalıştır
3// Run with only the Arduino Nano plugged in and module sockets empty
4
5// D0-D1 (USB seri), D13 (kart LED'i) ve A6-A7 (yalnız analog) yok
6// D0-D1 (USB serial), D13 (onboard LED) and A6-A7 (analog only) are skipped
7const uint8_t pinler[] = {2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, A0, A1, A2, A3, A4, A5};
8const uint8_t PIN_SAYISI = sizeof(pinler) / sizeof(pinler[0]);
9bool gndKisa[PIN_SAYISI];   // GND'ye kısa olan pinler / pins shorted to GND
10
11void pinAdi(uint8_t pin) {
12  if (pin >= A0) {
13    Serial.print('A');
14    Serial.print(pin - A0);
15  } else {
16    Serial.print('D');
17    Serial.print(pin);
18  }
19}
20
21void setup() {
22  Serial.begin(9600);
23  for (uint8_t i = 0; i < PIN_SAYISI; i++) {
24    pinMode(pinler[i], INPUT_PULLUP);   // hepsi yukarı çekili giriş / all inputs with pull-up
25  }
26  delay(10);
27  uint8_t sorun = 0;
28
29  // 1) GND'ye kısa devre: çekme direncine rağmen LOW okunan pin
30  // 1) Short to GND: a pin that reads LOW despite the pull-up
31  for (uint8_t i = 0; i < PIN_SAYISI; i++) {
32    gndKisa[i] = (digitalRead(pinler[i]) == LOW);
33    if (gndKisa[i]) {
34      pinAdi(pinler[i]);
35      Serial.println(F(" -> GND ile kisa devre / shorted to GND"));
36      sorun++;
37    }
38  }
39
40  // 2) Pinler arası köprü: birini çok kısa LOW yap, diğerlerini oku
41  // 2) Bridges between pins: pull one LOW very briefly, read the others
42  for (uint8_t i = 0; i < PIN_SAYISI; i++) {
43    digitalWrite(pinler[i], LOW);       // önce çekme direncini kapat / disable the pull-up first
44    pinMode(pinler[i], OUTPUT);         // sonra LOW sür / then drive LOW
45    delayMicroseconds(20);
46    for (uint8_t j = i + 1; j < PIN_SAYISI; j++) {
47      if (!gndKisa[j] && digitalRead(pinler[j]) == LOW) {
48        pinAdi(pinler[i]);
49        Serial.print(F(" <-> "));
50        pinAdi(pinler[j]);
51        Serial.println(F(" kopru / bridge"));
52        sorun++;
53      }
54    }
55    pinMode(pinler[i], INPUT_PULLUP);   // pini hemen bırak / release the pin at once
56  }
57
58  Serial.print(F("Bitti, sorun sayisi / done, issues: "));
59  Serial.println(sorun);
60}
61
62void loop() {
63}
Kod bölümüNe yapar?
pinler[] dizisiTest edilecek pinler; D0 ve D1 USB seri hattında, D13 kart LED'ine bağlı, A6 ve A7 yalnız analog olduğu için listede yok
INPUT_PULLUPHer pini yaklaşık 20–50 kΩ'luk dahili dirençle 5V'a çeker; boşta HIGH okunur
1. döngüHIGH olması gerekirken LOW okunan pinleri GND kısa devresi olarak raporlar
2. döngüBir pini kısa süre LOW sürer; aynı anda LOW okunan diğer pinler köprü demektir
delayMicroseconds(20)Pin yalnızca çok kısa süre sürülür; olası bir 5V kısa devresinde akım uzun süre akmaz
Bu test yalnız modül soketleri boşken anlamlıdır. Pine bağlı bir LED ve direnç ya da bir sensör çıkışı pini aşağı çekip yanlış alarm verebilir. Kodu çalıştırmadan önce 5V ile GND arasını multimetreyle ölçmeyi de atlama; kod 5V'a kısa devre olmuş bir pini güvenle bulamaz.
BelirtiOlası nedenÇözüm
Devre hiç çalışmıyor, regülatör ısınıyor5V ile GND arasında kısa devre, ters takılı elektrolitikBeslemeyi kes, 5V–GND direncini ölç, köprüyü bul
Sallayınca çalışıp duruyorSoğuk lehim ya da çatlamış lehim iziŞüpheli noktaları flux ile yeniden erit
Bir modül hiç cevap vermiyorAyna yerleşim, yanlış sıraya lehimlenmiş headerPinleri şemayla tek tek süreklilik testiyle karşılaştır
İki sinyal birbirini etkiliyorKesilmemiş şerit ya da ince lehim köprüsüŞeridi tamamen kes, köprüyü lehim emme teliyle temizle
Motor çalışınca Arduino resetleniyorİnce besleme hattı, eksik kondansatör, ortak olmayan toprakGüç hattını kalınlaştır, 100 µF ekle, toprakları tek noktada birleştir
Pad yerinden kalktıFazla ısı ya da uzun süre havya tutmakKopan noktayı komşu pad'e kısa bir tel ile bağla

Kutulama: proje kutusu, terminal blok ve kablo girişi

Plaket çalıştıktan sonra onu bir proje kutusuna yerleştirmek devreyi hem toz ve kısa devreden korur hem de bitmiş bir ürün görünümü verir. ABS plastik kutular kolay delinir; plaketin köşelerine 3 mm delik açıp M3 aralayıcı (spacer) ile kutunun tabanından 8–10 mm yükseltmek, alttaki lehim noktalarının kutuya değmesini önler. Dışarıdan gelen tüm kabloları terminal bloklara bağlarsan devreyi sökmek için hiçbir şeyi kesmen gerekmez. Açık havada kullanılacak kutularda kablo girişine rakor (PG7 gibi) tak, kablonun çekildiğinde lehim noktasını zorlamaması için içeride kablo bağıyla gerginlik önleyici yap. Regülatör ya da röle sürücüsü ısınıyorsa kutuya birkaç havalandırma deliği aç.

  • Plaketi kutuya yerleştirmeden önce kutunun içine sığdığını ve kapağın kablolara baskı yapmadığını dene.
  • USB soketini kutu kenarına hizala ya da kutuya bir USB uzatma kablosu sabitle; program güncellemek için kutuyu açman gerekmesin.
  • Buton, LED ve ekran gibi kullanıcıya dönük parçaları kapağa monte et ve plakete JST ya da header ile bağla, böylece kapak tamamen ayrılabilir.
  • Şebeke gerilimi taşıyan bir röle kullanıyorsan 220 V hattını düşük gerilim tarafından fiziksel olarak ayır ve terminal bloklarını kapakla kapat.

Ne zaman delikli pertinaks, ne zaman PCB?

Tek bir kalıcı devre, okul projesi ya da evdeki bir otomasyon için delikli pertinaks en mantıklı seçimdir. Aynı devreden üç ya da daha fazla yapacaksan, SMD parça kullanıyorsan ya da devre çok kalabalıksa sipariş PCB hem zaman hem güvenilirlik kazandırır. İyi haber şu: delikli pertinaks için çizdiğin yerleşim planı ve şema, PCB tasarımının da başlangıç noktasıdır. Bir sonraki adım için EasyEDA ile PCB tasarımı rehberine göz atabilirsin. Pil ile çalışacak küçük bir kalıcı devre için de Arduino Pro Mini pertinaksa en kolay sığan kartlardan biridir.

Breadboard'dan kalıcı devreye geçmenin en iyi yolu, zaten çalıştırdığın bir projeyle başlamaktır. BlueGrays uygulamasında trafik lambası, sıcaklık ve nem ölçümü, akıllı merdiven aydınlatması ve sulama istasyonu gibi projeleri devre şeması ve koduyla adım adım bulabilir, breadboard'da denedikten sonra bu rehberdeki adımlarla delikli pertinaksa taşıyabilirsin.

Sıkça sorulan sorular

Delikli pertinaks nedir?

Delikli pertinaks, üzerinde 2,54 mm aralıklı delikler ve her deliğin çevresinde bakır pad bulunan deneme plaketidir. Elemanlar deliklere takılıp lehimlenir, bağlantılar tel ya da lehim izi ile kurulur. Breadboard'daki devreyi kalıcı hale getirmek için kullanılır.

Delikli pertinaks ile şeritli pertinaks arasındaki fark nedir?

Delikli pertinaksta her delik ayrıdır ve bağlantıları sen kurarsın. Şeritli pertinaksta satır boyunca bakır şeritler vardır, aynı şeritteki delikler zaten bağlıdır ve yollar şerit kesilerek ayrılır. Şeritli tür daha az tel ister ama kesilmeyen bir şerit kısa devre yapar.

Pertinaksa lehim nasıl yapılır?

Havyayı 320–350 °C'ye ayarla, ucu pad'e ve bacağa aynı anda değdir, lehimi karşı taraftan ver ve 2–3 saniyede bitir. İyi bir lehim parlak ve küçük bir koni şeklindedir. Önce alçak parçaları, en son uzun parçaları lehimle.

Pertinaksta yollar nasıl birleştirilir?

Kısa mesafede yan yana pad'leri flux ve lehimle birleştirebilirsin. Uzun ve güç taşıyan hatlarda çıplak kalaylı tel ya da kestiğin direnç bacaklarını pad'lerin üzerine yatırıp lehimle. Kesişen yollar için üst yüzden izoleli köprü teli geçir.

Arduino pertinaksa doğrudan lehimlenir mi?

Lehimlenebilir ama önerilmez. Dişi pin header kullanırsan Arduino'yu söküp takabilir, bozulduğunda değiştirebilir ve başka projede yeniden kullanabilirsin. Arduino Nano için iki adet 15 pinlik dişi header yeterlidir.

Pertinakstaki kısa devre nasıl bulunur?

Önce alt yüzü büyüteçle incele, sonra multimetrenin süreklilik moduyla komşu pad'ler arasını ve 5V ile GND arasını ölç. Kısa devre bulunursa lehim emme teliyle köprüyü temizle. Arduino takılıyken pinler arasındaki köprüleri bir test koduyla da arayabilirsin.

Tüm projeleri gör
Led Yakma
AR-1Başlangıç

Led Yakma

Elektroniğin ilk merhabası: tek bir LED'i yakıp söndürmek. Arduino LED'i çok kısa aralıklarla yakıp söndürür, ışık hızlı hızlı göz kırpar.

4.6(200)
1246
Trafik Lambası
AR-3Başlangıç

Trafik Lambası

Her gün yolda gördüğün trafik ışığının minik bir kopyası. Kırmızı iki saniye yanar, sarı kısa bir an parlar, yeşil iki saniye yanar, ardından yine sarı üzerinden kırmızıya dönülür ve döngü hiç durmaz.

4.8(137)
440
HC-SR04 Mesafe Ölçme (Serial Ekran)
AR-27Başlangıç

HC-SR04 Mesafe Ölçme (Serial Ekran)

Yarasalar karanlıkta yollarını nasıl buluyorsa HC-SR04 sensörü de öyle çalışır: duyamadığın bir ses gönderir, yankısını dinler ve önündeki cismin ne kadar uzakta olduğunu ölçer.

4.6(50)
82
DHT11 İle Sıcaklık Ve Nem
AR-55Orta

DHT11 İle Sıcaklık Ve Nem

Odan kaç derece, hava nemli mi, kuru mu? DHT11 sensörü sıcaklığı ve nemi ölçer, Arduino da bu değerleri iki satırlık LCD ekrana yazar ve birkaç saniyede bir yeniler.

4.7(47)
83
Akıllı Merdiven ve Koridor Aydınlatması
AR-82Orta
Premium

Akıllı Merdiven ve Koridor Aydınlatması

Merdivene ya da koridora adım attığında ışıklar senin gittiğin yönde, basamak basamak yanar.

5.0(36)
52
Akıllı Sulama İstasyonu
AR-83İleri
Premium

Akıllı Sulama İstasyonu

Tatile gidince çiçeklerin kurumasın diye kendi kendine sulayan bir bahçıvan. Toprak nem sensörü toprağın ne kadar ıslak olduğunu ölçer; toprak kuruyunca Arduino su pompasını birkaç saniye çalıştırır…

5.0(42)
57
Akıllı Elektronik Kasa
AR-92İleri
Premium

Akıllı Elektronik Kasa

Değerli eşyalarını saklayabileceğin, şifreyle açılan küçük bir kasa. Tuş takımından dört haneli şifreni girersin; doğruysa servo motor kilidi açar, yeşil ışık yanar ve ekran kasanın durumunu yazar…

4.7(42)
63