ESP32 Telefondan Kontrol: BlueGrays IoT ile 5 Adımda Kurulum

ESP32 telefondan kontrol etmek; kartın üzerindeki bir röleyi, LED'i ya da motoru cebindeki telefondan açıp kapatmak ve sensör değerlerini telefonda görmek demektir. IoT öğrenmenin en keyifli ilk adımı da budur. ESP32'nin içinde 2,4 GHz Wi-Fi ve Bluetooth bulunduğu için ek bir modüle gerek kalmaz. Asıl soru hangi yolu seçeceğin. ESP32 uygulama ile kontrol için kendi web sunucunu yazabilir, Bluetooth üzerinden bağlanabilir ya da bir Telegram botu kurabilirsin. Blynk ve Arduino IoT Cloud gibi bulut panelleri de bir seçenektir. Her yöntemin kurulum süresi, menzili ve sınırları farklıdır.

Bu rehberde en kısa yolu adım adım kuracaksın: BlueGrays uygulamasındaki BlueGrays IoT özelliği. Kodu senin için Ohmi hazırlar. Sen yalnız devreyi kurar, kodu Arduino IDE'den ESP32'ye yüklersin. Kart şifreli bir bağlantıyla BlueGrays sunucusuna bağlanır, bu yüzden telefonun ve kartın aynı ağda olması gerekmez. Evdeki lambayı işteyken mobil veriyle de açabilirsin. Önce röleyle bir lamba anahtarı yapacaksın. Sonra devreye DHT22 ekleyip sıcaklık ve nemi canlı değer ve grafik olarak telefonuna taşıyacaksın. Yazının sonunda diğer yöntemlerle bir karşılaştırma ve en sık görülen hataların çözüm tablosu da var.

ESP32'yi telefondan kontrol etmenin 5 yolu

• Yerel web sunucusu: ESP32 bir web sayfası sunar, sen de telefonun tarayıcısından kartın IP adresine girersin. Ek hesap gerekmez ama normalde yalnız aynı Wi-Fi ağından erişilir. Ayrıntılar ESP32 Async Web Server yazısında.
• Bluetooth Classic ve BLE: İnternet ve modem gerekmez, telefon karta doğrudan bağlanır. Menzil iç mekânda genellikle 10 metre civarındadır. İki türü de ESP32 Bluetooth rehberinde anlattık.
• Telegram botu: Karta mesajla komut gönderir, karttan bildirim alırsın. Evin dışından da çalışır ama grafik ya da kaydırıcı gibi bir panel sunmaz. Kurulum için ESP32 Telegram Bot yazısına bakabilirsin.
• Bulut panelleri (Blynk, Arduino IoT Cloud): Web konsolunda şablon ve değişkenleri tanımlar, kodu kendin yazar, telefonda paneli kendin tasarlarsın. Esnek bir yoldur ama birkaç ayrı ekranı ve kavramı öğrenmen gerekir. Blynk için Blynk ESP32 Rehberi hazır.
• BlueGrays IoT: Uygulamada 8 hazır şablondan birini seçersin. Ohmi kodu senin pin ayarlarınla ve cihaz anahtarınla hazırlar. Telefonda anahtar, kaydırıcı, renk seçici ve grafikler şablona göre kendiliğinden çıkar. Panel tasarlaman ya da sunucu kurman gerekmez.

Gerekenler: malzeme ve yazılım listesi

ESP32 uygulama ile kontrol nasıl çalışır?

BlueGrays IoT'de telefon ile ESP32 birbirine doğrudan bağlanmaz. Kart açılınca önce evdeki 2,4 GHz Wi-Fi ağına bağlanır. Ardından BlueGrays sunucusuna 443 portu üzerinden şifreli bir WebSocket (TLS) bağlantısı açar ve bu bağlantıyı sürekli açık tutar. Telefondaki uygulama da aynı sunucuya bağlanır. Lamba anahtarına dokunduğunda komut telefondan sunucuya, sunucudan karta gider. Bağlantı zaten açık olduğu için komut beklemeden ulaşır. Kartın gönderdiği sıcaklık değeri de aynı yolu ters yönde izler. 443, web sitelerinin de kullandığı porttur. Bu yüzden modemde port yönlendirme yapman, kendi sunucunu kurman ya da kartın IP adresini bilmen gerekmez.

Kartı sunucuya tanıtan şey cihaz anahtarıdır. Bu anahtar, uygulamanın cihazı oluştururken ürettiği, bgd_ ile başlayan gizli bir metindir. Kart bağlantıyı açarken anahtarı bağlantı başlığında gönderir. Sunucu da telefondan gelen komutu doğru karta iletir. Anahtar Seri Port Ekranı'na yazdırılmaz. Bağlantı koparsa BlueGraysIoT kütüphanesi artan aralıklarla kendisi yeniden dener. Çevrimdışıyken ölçtüğü değerleri bağlanınca gönderir, elektrik gidip gelince anahtarların son durumunu geri yükler. Kartın ve telefonun internete erişmesi yeterlidir: kart ev Wi-Fi'ında, telefon başka bir şehirde mobil veride olabilir.

Devre: röle modülünü ESP32'ye bağlamak

Lamba anahtarı ve oda istasyonu şablonlarında varsayılan pinler şöyledir: röle IN ucu GPIO26'ya, DHT22'nin veri ucu GPIO4'e bağlanır. Bu pinleri kurulumun 3. adımında değiştirebilirsin. Kartının bacak dizilimini Pinout aracından kontrol et. Bazı kartlarda 5 V pininin üzerinde VIN, bazılarında 5V yazar.

BlueGrays IoT kurulumu: uygulamadaki 5 adım

Uygulamada Atölyem › Cihazlarım › Yeni cihaz ekle yolunu izle. Ekranın üstünde "Adım 1 / 5" gibi bir sayaç görürsün. İlk üç adım telefonda geçer, dördüncü adım bilgisayarda, beşinci adım yine telefonda.

1. Kart ve şablon: "Kartın hangisi?" sorusunda ESP32'yi seç, "Ne yapacak?" sorusunda 8 şablondan birini işaretle. İlk deneme için "Röle ile lamba" ya da sensörlü "Oda istasyonu" iyi bir başlangıçtır. Cihaza "Salon lambası" gibi kolayca tanıyacağın bir ad ver.
2. Parçalar ve devre: "Parçaları hazırla" listesi şablonun istediği parçaları gösterir. "Kabloları bağla" şeması da hangi ucun hangi pine gideceğini çizer. Röle şablonlarında "220 V ile çalışacaksan bunu bilen biriyle yap. Önce bir LED ile dene." uyarısını görürsün.
3. Wi-Fi ve kod: Wi-Fi ağ adını ve şifresini gir. Ağ adı birebir aynı olmalı ve 2,4 GHz bandına ait olmalı. İstersen "Bağlantı pinleri" bölümünde GPIO26 ve GPIO4'ü başka pinlerle değiştir. Sonra "Cihazı oluştur ve kodu hazırla" düğmesine bas. Ohmi kodu senin cihaz anahtarınla hazırlar; "Kodu kopyala" ya da "Paylaş" ile kodu bilgisayarına aktar.
4. Arduino IDE'ye yükle: Kodu ESP32'ye yüklersin. Uygulamadaki alt adımları bir sonraki bölümde tek tek anlattık.
5. Bağlantı: "Kartın bekleniyor" ekranı, kart sunucuya bağlandığı anda kendiliğinden ilerler.

Adım 4 ve 5: kodu yüklemek ve bağlantıyı görmek

1. Arduino IDE kurulu değilse kur. Adımlar Arduino IDE Kurulumu yazısında.
2. Kart Yöneticisi'nde "esp32" ara ve Espressif'in esp32 paketini kur. Bu paketin 3.x sürümü gerekir; eski 2.x sürümü kuruluysa güncelle. Paketin kurulumu ESP32 Nedir? yazısında da var.
3. Kartı veri taşıyan bir USB kablosuyla tak. Araçlar › Kart menüsünden ESP32 Dev Module'ü (ya da kartının modelini), Araçlar › Port menüsünden yeni çıkan portu seç. Port görünmüyorsa kabloyu değiştir. Ardından kartındaki USB çipine göre CP210x ya da CH340 sürücüsünü kur.
4. Kütüphane Yöneticisi'nde BlueGraysIoT diye ara ve Kur'a bas. Bağımlılıkları sorduğunda "Tümünü kur" de; böylece WebSockets, ArduinoJson ve DHT sensor library de kurulur. Takılırsan Arduino Kütüphane Ekleme rehberine bak.
5. Yeni bir taslak aç, içindekileri silip uygulamadan kopyaladığın kodu yapıştır ve Yükle'ye bas. Alt pencerede "Connecting…" yazısında takılırsa karttaki BOOT düğmesine basılı tut. Yazma yüzdeleri görünmeye başlayınca düğmeyi bırak.
6. Seri Port Ekranı'nı aç ve hızı 115200 yap. Önce "Wi-Fi bağlandı", birkaç saniye sonra "BlueGrays IoT: bağlandı" satırını görmelisin.

Seri ekranda bağlandı yazısı çıktığı anda telefondaki "Kartın bekleniyor" ekranı "Bağlandı: Değerler artık anlık geliyor." ekranına geçer. Şimdi lamba anahtarına dokun: rölenin tık sesini duymalı ya da LED'in yandığını görmelisin. Kart 2 dakika içinde bağlanmazsa uygulama üç şeyi kontrol etmeni ister. 2,4 GHz ağı mı seçtin? Seri ekranda "Wi-Fi bağlandı" yazıyor mu? Şifrede büyük-küçük harfler doğru mu? İlk satır hiç gelmiyorsa sorun Wi-Fi tarafındadır. O durumda ESP32 WiFi Bağlanmıyor yazısındaki kontrol listesi işini görür.

İlk kod: telefondan lamba açıp kapatmak

Uygulamanın "Röle ile lamba" şablonu için hazırladığı kod aşağıdakine benzer. En üstteki üç satır senin cihaz anahtarın, ağ adın ve şifrenle dolu gelir; burada yer tutucularla gösterildi. Kodun geri kalanı kısadır: bir röle fonksiyonu, bir anahtar tanımı ve tek satırlık bir loop().

1/*
2 * Salon lambası · BlueGrays IoT
3 * BlueGrays · bluegrays.com
4 * Bu kodu paylaşma: içinde cihaz anahtarın ve Wi-Fi şifren var.
5 * Do not share this code: it contains your device key and Wi-Fi password.
6 */
7
8#include <BlueGraysIoT.h>
9
10// Uygulama bu üç satırı senin bilgilerinle doldurur / The app fills these three lines with your details
11const char *DEVICE_KEY = "bgd_UYGULAMADAKI_ANAHTARIN";
12const char *WIFI_NAME = "EV_AGI_2_4_GHZ";
13const char *WIFI_PASSWORD = "WIFI_SIFREN";
14
15BlueGraysIoT bg(DEVICE_KEY);
16
17const int RELAY_PIN = 26;
18const bool RELAY_ACTIVE_LOW = true;  // çoğu röle modülü LOW ile çeker / most relay modules switch on LOW
19void setRelay(bool on) { digitalWrite(RELAY_PIN, (on != RELAY_ACTIVE_LOW) ? HIGH : LOW); }
20
21void setup() {
22  Serial.begin(115200);
23  pinMode(RELAY_PIN, OUTPUT);
24  setRelay(false);                  // açılışta lamba kapalı / lamp off at power-up
25  bg.onSwitch("lamba", setRelay);   // uygulamadaki "Lamba" anahtarı / the "Lamba" switch in the app
26  bg.setDebug(Serial);              // durum mesajları Seri Port Ekranı'na / status messages to the Serial Monitor
27  bg.setLanguage(BG_LANG_TR);
28  bg.begin(WIFI_NAME, WIFI_PASSWORD);
29}
30
31void loop() {
32  bg.loop();  // burada uzun delay() kullanma / avoid long delay() calls here
33}
34

Sensör eklemek: Oda istasyonu (röle + DHT22)

Şimdi aynı karta bir DHT22 ekleyip telefona veri gönderelim. Uygulamada "Oda istasyonu" şablonunu seçersen lamba anahtarının yanına sıcaklık (°C) ve nem (%) değerleri ile grafikleri de gelir. DHT22, -40 ile 80 °C arasını yaklaşık ±0,5 °C doğrulukla ölçer. Nemi %0–100 aralığında ölçer ve en fazla 2 saniyede bir okunabilir. Veri ucunu GPIO4'e, VCC'yi 3V3'e, GND'yi GND'ye bağla. DHT ailesinin çalışma mantığını DHT11 Sıcaklık ve Nem Sensörü yazısında karşılaştırmalı olarak anlattık.

1/*
2 * Oda istasyonu · BlueGrays IoT
3 * BlueGrays · bluegrays.com
4 * Bu kodu paylaşma: içinde cihaz anahtarın ve Wi-Fi şifren var.
5 * Do not share this code: it contains your device key and Wi-Fi password.
6 */
7
8#include <BlueGraysIoT.h>
9#include <DHT.h>
10
11const char *DEVICE_KEY = "bgd_UYGULAMADAKI_ANAHTARIN";
12const char *WIFI_NAME = "EV_AGI_2_4_GHZ";
13const char *WIFI_PASSWORD = "WIFI_SIFREN";
14
15BlueGraysIoT bg(DEVICE_KEY);
16
17const int RELAY_PIN = 26;
18const bool RELAY_ACTIVE_LOW = true;  // çoğu röle modülü LOW ile çeker / most relay modules switch on LOW
19void setRelay(bool on) { digitalWrite(RELAY_PIN, (on != RELAY_ACTIVE_LOW) ? HIGH : LOW); }
20DHT dht(4, DHT22);                   // DHT22 veri ucu GPIO4 / DHT22 data on GPIO4
21unsigned long lastReadMs = 0;
22
23void setup() {
24  Serial.begin(115200);
25  pinMode(RELAY_PIN, OUTPUT);
26  setRelay(false);
27  bg.onSwitch("lamba", setRelay);
28  dht.begin();
29  bg.setDeadband("sicaklik", 0.1);   // 0,1 °C değişmeden gönderme / send only after a 0.1 °C change
30  bg.setDeadband("nem", 1.0);        // %1 değişmeden gönderme / send only after a 1 % change
31  bg.setDebug(Serial);
32  bg.setLanguage(BG_LANG_TR);
33  bg.begin(WIFI_NAME, WIFI_PASSWORD);
34}
35
36void loop() {
37  bg.loop();  // burada uzun delay() kullanma / avoid long delay() calls here
38  if (millis() - lastReadMs >= 2000) {  // DHT22 en fazla 2 saniyede bir okunur / DHT22 reads at most every 2 s
39    lastReadMs = millis();
40    bg.send("sicaklik", dht.readTemperature());
41    bg.send("nem", dht.readHumidity());
42  }
43}
44

Röle kısmı ilk kodla aynıdır; yeni olan üç şey var. Birincisi bg.send("sicaklik", dht.readTemperature()) satırıdır: karttan uygulamaya değer gönderir ve ilk parametre uygulamadaki değişkenin adıdır. İkincisi bg.setDeadband("sicaklik", 0.1) satırıdır. En küçük değişim payını belirler: sıcaklık 0,1 °C değişmeden yeniden gönderilmez, nem için bu pay %1'dir. Üçüncüsü loop içindeki millis() - lastReadMs >= 2000 kontrolüdür. Sensör 2 saniyede bir okunur, ama arada bg.loop() beklemeden dönmeye devam eder. Kütüphane değeri yalnız değiştiğinde gönderir ve plan hızını aşmaz. Aynı değişken için iki gönderim arasında ücretsiz planda en az 1 saniye, Premium'da en az 0,2 saniye geçer. Bu sınırlar sunucuda kontrol edilir; koddaki sayıları değiştirmek onları aşmaz. Oda sıcaklığı dakikalarca 23,4 °C'de kalırsa kart yeni değer göndermez, 23,5 °C olunca tek bir mesaj gider. Kablo gevşekse ya da pull-up eksikse okuma geçersiz (NaN) olur. Değer gelmiyorsa önce GPIO4 bağlantısını ve beslemeyi kontrol et.

Telefonda ne görürsün?

• Durum: Cihaz ekranının üstünde Çevrimiçi ya da Çevrimdışı yazar, altında "Son veri … önce" bilgisi bulunur. Kartın gerçekten bağlı olup olmadığını ilk buradan anlarsın.
• Kontroller: Lamba şablonunda aç/kapat anahtarı çıkar. RGB şerit şablonunda renk seçici, %0–100 parlaklık ve efekt seçimi gelir. Perde şablonunda da 0–180° açı kaydırıcısı bulunur.
• Canlı değerler ve grafikler: 1 sa, 24 sa, 7 gün ve 30 gün aralıkları vardır. 7 ve 30 günlük görünümde saatlik ortalama gösterilir. Grafikte En düşük, En yüksek ve Son değerler yazar. Kart bağlı kaldıkça her dakika yeni bir nokta eklenir.
• Kod ve anahtar: Kodun tamamını, cihaz anahtarını ve Wi-Fi bilgilerini sonradan da burada görürsün. Kartı yeniden programlaman gerekirse kodu buradan kopyala.
• Anahtarı yenile: Biri anahtarını gördüyse ya da kartı değiştirdiysen kullan. Eski anahtar hemen geçersiz olur, yeni kodu karta bir kez yüklemen yeterlidir.
• Cihazı kaldır: Cihaz ve grafik geçmişi silinir, cihaz hakkın geri gelir.

Ücretsiz ve Premium: ne kadar kullanabilirsin?

İlk cihazın ücretsiz. Bir ESP32 ile lamba anahtarı ya da oda istasyonu kurmak için başka bir şeye ihtiyacın yok. Oda istasyonunda sıcaklık ve nem iki ayrı değişkendir. Ücretsiz planda ikisinin de canlı değeri telefona gelir, ama grafik geçmişi yalnız bir değişken için tutulur. Planlar arasındaki farklar aşağıda; ayrıntılar BlueGrays Premium Neleri Açar? yazısında.

Diğer yöntemlerle karşılaştırma

Doğru seçim ihtiyacına bağlı. İnternet hiç yoksa Bluetooth ya da yerel web sunucusu tek seçenektir. BlueGrays IoT, Blynk ve Arduino IoT Cloud kartın ve telefonun internete erişmesini ister. Arayüzü sıfırdan tasarlamak ya da Home Assistant'a bağlanmak gibi esnek kurulumlar istiyorsan ESP32 MQTT ve bulut panelleri daha geniş seçenek sunar. BlueGrays IoT'de hazır şablon sayısı 8'dir. Buna karşılık devre şeması, parça listesi, kod ve telefon arayüzü birbiriyle uyumlu olarak hazır gelir. Öğrenirken bir yerde hata yapma ihtimalin azalır.

Güvenlik: anahtar, Wi-Fi şifresi ve kod

• Cihaz anahtarı kartın kimliğidir. bgd_ ile başlayan anahtarı bilen biri senin kartının yerine geçebilir. Bu yüzden anahtarı ekran görüntüsünde, forumda ya da mesajlaşma grubunda paylaşma.
• Wi-Fi şifresi telefonda kalır. Şifre sunucuya gönderilmez; ağ adı ise kodu sonra yeniden gösterebilmek için cihazla birlikte saklanır. Ama karta yüklenen kodun içinde şifre yazılıdır.
• Kodu paylaşma. Uygulamanın da uyardığı gibi kodun içinde cihaz anahtarın ve Wi-Fi şifren var. Yardım istemek için kodu forumda göstereceksen önce DEVICE_KEY, WIFI_NAME ve WIFI_PASSWORD satırlarını sil.
• Bağlantı şifrelidir. Kart ile sunucu arasındaki trafik 443 portunda TLS ile gider, aynı ağdaki biri komutları okuyamaz.
• Şüphelendiğinde anahtarı yenile. Anahtarı yenile düğmesi eski anahtarı hemen geçersiz kılar. Kartı başkasına vereceksen de anahtarı yenile ya da cihazı kaldır.

Sık hatalar ve çözümleri

ESP32 ile kurabileceğin IoT proje fikirleri

• Lamba anahtarı: Bu yazıdaki ilk devrenin tam hâli ESP32 IoT Lamba Anahtarı (Röle) projesinde. Proje devre şeması ve parça listesiyle birlikte gelir.
• Oda istasyonu: Röle ve DHT22 bir arada, sıcaklık grafiğiyle: ESP32 IoT Oda İstasyonu (Röle + DHT22).
• Bitki sulama: Toprak nem sensörü GPIO34'e (bir ADC1 pini) bağlanır. Nem, telefondaki Sulama eşiği kaydırıcısının altına inince pompa açılır, eşiğin 10 puan üstüne çıkınca kapanır. Proje sayfası: ESP32 IoT Bitki Sulama (Nem Sensörü + Pompa). Sensör kalibrasyonu için Toprak Nem Sensörü yazısına da bak.
• RGB LED şerit: GPIO13'teki 30 LED'lik WS2812B şeridin rengini, parlaklığını ve efektini (Sabit, Gökkuşağı, Nefes, Yanıp sönme) telefondan seç: ESP32 IoT RGB LED Şerit (WS2812B). 30 LED tam beyazda yaklaşık 1,8 A çekebilir; şeridi ayrı bir 5 V kaynaktan besle. Ayrıntılar WS2812B NeoPixel yazısında.
• Perde açıcı: GPIO18'deki SG90 servoyu 0–180° kaydırıcıyla döndür: ESP32 IoT Perde Açıcı (SG90 Servo). Servoyu da ayrı 5 V kaynaktan besle ve GND'leri birleştir.
• Diğer şablonlar: Kapı sensörü, hareket sayacı ve sıcaklık ve nem projeleri Pico W ile anlatıldı. Bu şablonları uygulamada ESP32 için de seçebilirsin.

Kart, sunucu ve telefon arasındaki yolu bir kez kurduktan sonra yeni bir cihaz eklemek birkaç dakikanı alır. Lamba anahtarıyla başla, ardından DHT22 ile verinin telefona aktığını gör, sonra sulama ya da perde gibi daha büyük projelere geç. BlueGrays uygulamasında bu ESP32 IoT projelerine adım adım devre şeması ve koduyla bakabilirsin. Keşfet'teki IoT projeleri süzgecini kullanabilir, proje sayfasındaki "IoT cihazı olarak kur" kartıyla aynı devreyi doğrudan telefonuna bağlayabilirsin.