MQ-7 Karbonmonoksit Sensörü: Arduino ile CO Ölçme ve Alarm
MQ-7 karbonmonoksit sensörü nasıl kullanılır? 5 V / 1,4 V ısıtıcı döngüsü, ön ısınma, ppm hesaplama, kalibrasyon ve Uno, ESP32, Pico ile buzzerlı CO alarmı.
MQ-7 karbonmonoksit sensörü, havadaki karbonmonoksit (CO) gazını algılayan, kalay dioksit (SnO2) tabanlı ucuz bir yarı iletken gaz sensörüdür. Üreticinin veri sayfasına (datasheet) göre yaklaşık 20–2000 ppm aralığındaki CO'ya duyarlıdır ve Arduino, ESP32 ya da Raspberry Pi Pico ile basit bir analog gerilim olarak okunur. Onu diğer MQ sensörlerinden ayıran en önemli özellik, ısıtıcısının sürekli aynı gerilimle değil, 60 saniye 5 V ve 90 saniye 1,4 V olacak şekilde döngüyle çalıştırılması gerekmesidir. Bu yazıda bu döngüyü bir MOSFET ve PWM ile nasıl kuracağını, okunan gerilimden ppm hesaplamayı, temiz havada kalibrasyon yapmayı ve soba ya da kombinin bulunduğu bir oda için buzzerlı bir CO alarmını üç platformda adım adım göreceksin.
Karbonmonoksit renksiz, kokusuz ve tatsız bir gazdır; kanda oksijenden yaklaşık 200 kat daha güçlü şekilde hemoglobine bağlanır. Bu yüzden zehirlenme sinsice ilerler: önce baş ağrısı ve uyku hali, sonra bulantı ve bilinç bulanıklığı gelir. Her kış iyi yanmayan sobalar, bacası tıkalı kombiler ve kapalı alanda çalışan şofbenler yüzünden zehirlenme haberleri okuyoruz. Bu yüzden MQ-7, hem gaz sensörlerinin nasıl çalıştığını öğrenmek hem de gerçek bir problemi anlamak için çok öğretici bir komponenttir.

MQ-7 nedir, nasıl çalışır?
Sensörün metal file kapağının altında, üzeri kalay dioksit ile kaplanmış küçük bir seramik tüp ve onu ısıtan ince bir tel bulunur. Isınmış SnO2 yüzeyi havadaki oksijeni tutar ve bu sırada elektrik direnci yüksektir. Ortamda CO gibi indirgen bir gaz varsa bu gaz yüzeydeki oksijenle tepkimeye girer, serbest kalan elektronlar tabakanın direncini düşürür. Yani CO arttıkça sensör direnci (Rs) azalır. Bu direnci bir yük direnci (RL) ile seri bağlayıp ortadaki gerilimi ölçtüğünde, aslında bir gerilim bölücü kurmuş olursun ve CO miktarını analog bir değer olarak okursun.
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Algılanan gaz | Karbonmonoksit (CO); hidrojene ve alkole de tepki verir |
| Ölçüm aralığı | 20–2000 ppm CO |
| Isıtıcı gerilimi | 5 V ± 0,1 V (yüksek faz), 1,4 V ± 0,1 V (düşük faz) |
| Faz süreleri | 60 s yüksek, 90 s düşük (bir döngü 150 s) |
| Isıtıcı direnci | Yaklaşık 33 Ω |
| Isıtıcı akımı | 5 V'ta yaklaşık 150 mA, 1,4 V'ta yaklaşık 42 mA |
| Isıtıcı gücü | Döngü ortalaması yaklaşık 350 mW (5 V fazında yaklaşık 0,76 W) |
| Rs (100 ppm CO içinde) | 2–20 kΩ (sensörden sensöre değişir) |
| Ölçüm devresi gerilimi (Vc) | Datasheet'te 5 V; 3,3 V ile de kullanılabilir |
| İlk kullanımda ön ısınma | 48 saatten fazla |
Isıtıcı döngüsü: neden 5 V ve 1,4 V?
MQ-2 gibi sensörler ısıtıcıyı sürekli 5 V'ta tutar. MQ-7 ise CO'yu en iyi düşük sıcaklıkta algılar; ama düşük sıcaklıkta yüzeyde nem ve başka gazlar birikir. Bu yüzden 60 saniyelik 5 V fazında yüzey kızdırılıp temizlenir, ardından gelen 90 saniyelik 1,4 V fazında yüzey soğur, CO tutunur ve direnç değişir. Ölçümü bu düşük fazın son saniyelerinde alırsın. Arduino'nun 1,4 V üreten bir çıkışı yoktur; bunu 5 V'u bir MOSFET ile hızla açıp kapatarak, yani PWM ile elde edersin. Burada kritik nokta şudur: ısıtıcı bir dirençtir ve ısıyı güç belirler (P = V² / R). 1,4 V'un gücünü veren doluluk oranı D = (1,4 / 5)² ≈ %7,8 olur; etkin gerilim U = 5 · √D formülüyle bulunur. Sık yapılan hata %28 (analogWrite 71) kullanmaktır; bu, gereken gücün yaklaşık 3,6 katını verir ve sensörü fazla ısıtıp duyarlılığını düşürür.
| Faz | Isıtıcı | Süre | Uno komutu | Ne olur? |
|---|---|---|---|---|
| Temizleme (yüksek) | 5 V | 60 s | digitalWrite(9, HIGH) | Yüzey ısınır, biriken nem ve gazlar uzaklaşır; ölçüm yapılmaz |
| Ölçüm (düşük) | 1,4 V etkin | 90 s | analogWrite(9, 20) ≈ %7,8 | Yüzey soğur, CO tutunur ve direnç düşer; okuma fazın sonunda alınır |
| Bir tam döngü | - | 150 s | - | Her 2,5 dakikada bir yeni ppm değeri |
Modül mü, çıplak sensör mü?
Piyasadaki mavi MQ-7 modüllerinde sensör, bir LM393 karşılaştırıcı, eşik ayarı için trimpot, güç LED'i ve AO ile DO çıkışları bulunur. Bu kartların çoğunda ısıtıcı doğrudan VCC ile GND arasına bağlıdır, yani sensör sürekli 5 V'ta ısınır. Bu durumda okuma datasheet'teki eğriye uymaz; değer yalnızca "bir şeyler değişti" diyen kaba bir göstergeye dönüşür. Doğru döngü için ya 6 bacaklı çıplak MQ-7 kullan ya da modülde ısıtıcının GND yolunu kesip MOSFET'e bağla. Çıplak sensörde iki H bacağı ısıtıcının uçlarıdır; iki A bacağı ve iki B bacağı kendi aralarında içeriden bağlıdır ve sensörün kutbu yoktur. Modül kullanıyorsan kart üzerindeki yük direncinin değerini SMD kodundan oku (102 = 1 kΩ, 103 = 10 kΩ); bunun için SMD kod hesaplayıcısı işini görür. Koddaki RL sabiti bu değerle aynı olmalıdır.
Bağlantı şeması: Arduino Uno, ESP32 ve Pico
Devre iki bölümden oluşur. Isıtıcı bölümünde bir H ucu 5 V'a, diğer H ucu N kanallı bir MOSFET'in drain bacağına gider; source GND'ye bağlanır. Gate bacağı 220 Ω üzerinden PWM pinine gider, gate ile GND arasına konan 100 kΩ direnç ise kart açılırken ısıtıcının kontrolsüz çalışmasını önler. Uno için IRLZ44N gibi lojik seviyeli bir MOSFET, 3,3 V'luk ESP32 ve Pico için AO3400 gibi düşük eşikli bir MOSFET uygundur; elinde yoksa BC337 ya da 2N2222 gibi bir NPN transistörü 470 Ω baz direnciyle kullanabilirsin. Ayrıntılar için Arduino ile MOSFET kullanımı yazısına ve transistör aracına bakabilirsin. Ölçüm bölümünde A ucu ölçüm beslemesine (Vc), B ucu analog girişe bağlanır ve B ucundan GND'ye 10 kΩ'luk RL direnci konur. Rs bir direnç olduğu için ESP32 ve Pico'da Vc'yi 3,3 V seçmek hesabı bozmaz; sensör tabakasında harcanan güç ısıtıcının yanında ihmal edilecek kadar küçüktür.
| Bağlantı | Arduino Uno | ESP32 | Raspberry Pi Pico |
|---|---|---|---|
| Isıtıcı H (1. uç) | 5V | VIN / 5V (USB) | VBUS (pin 40) |
| Isıtıcı H (2. uç) | MOSFET drain | MOSFET drain | MOSFET drain |
| MOSFET gate (220 Ω üzerinden) | D9 | GPIO 25 | GP15 |
| MOSFET source ve 100 kΩ gate direnci | GND | GND | GND |
| Sensör A (ölçüm beslemesi Vc) | 5V | 3V3 | 3V3(OUT) (pin 36) |
| Sensör B (10 kΩ RL ile GND'ye) | A0 | GPIO 34 | GP26 (ADC0) |
| Aktif buzzer + | D8 | GPIO 26 | GP14 |
| Uyarı LED'i (220 Ω ile) | D13 | GPIO 27 | GP13 |
ppm hesaplama: Rs, R0 ve log-log eğri
Analog girişten okuduğun Vout gerilimi ile sensör direnci şu formülle bulunur: Rs = RL × (Vc − Vout) / Vout. Örneğin Uno'da Vc = 5 V, RL = 10 kΩ ve Vout = 1,0 V ise Rs = 10 kΩ × 4 / 1 = 40 kΩ olur; bu hesabı Ohm kanunu aracıyla da kontrol edebilirsin. Datasheet, sensörü R0 adlı bir referansa göre tanımlar: R0, sensörün 100 ppm CO içindeki direncidir. Rs/R0 oranı ile CO yoğunluğu log-log grafikte yaklaşık düz bir çizgidir; bu yüzden üstel bir formülle ifade edilebilir. Popüler MQ kütüphanelerinin de kullandığı, datasheet eğrisinden çıkarılmış yaklaşım şudur: ppm = 99,042 × (Rs/R0)^−1,518. Aynı eğriye göre temiz havada Rs/R0 oranı yaklaşık 27,5'tir. Bu sayılar eğri okumasından gelir ve her sensör biraz farklıdır; sonucu kesin bir ölçüm değil, iyi bir tahmin olarak düşün.
| Rs/R0 | Hesaplanan CO | Yorum |
|---|---|---|
| 27,5 | ≈ 0,7 ppm | Temiz hava (kalibrasyon referansı) |
| 5 | ≈ 9 ppm | Normal ev ortamının üst sınırı |
| 2 | ≈ 35 ppm | Havalandırma gerekli |
| 1,5 | ≈ 54 ppm | Koddaki uyarı eşiği (50 ppm) aşıldı |
| 1 | ≈ 99 ppm | R0 tanımı (100 ppm); koddaki alarm eşiği |
| 0,5 | ≈ 284 ppm | Tehlikeli; ortamı hemen havalandır ve terk et |
| 0,25 | ≈ 813 ppm | Hayati tehlike |
Kalibrasyon adım adım
Evde 100 ppm'lik bir test gazın olmadığı için R0'ı doğrudan ölçemezsin. Bunun yerine temiz havadaki direnci ölçer ve 27,5'e bölerek R0'ı tahmin edersin. Aşağıdaki kodlar her döngüde hem Rs'yi hem de bu tahmini yazdırır, yani ayrı bir kalibrasyon programına gerek yoktur.
- Yeni bir sensörü ilk kullanımdan önce devre içinde, döngüyle en az 48 saat çalıştır; bu ön ısınma (burn-in) olmadan değerler günlerce kayar.
- Devreyi açık havaya ya da iyi havalandırılmış, soba, mutfak ocağı ve araç egzozundan uzak bir yere koy. Datasheet koşulları yaklaşık 20 °C ve %65 bağıl nemdir; bunlara ne kadar yakın olursan o kadar iyi.
- Kodu yükle ve Seri Monitör'ü aç. Açılıştan sonraki ilk 2 döngüyü (yaklaşık 5 dakika) yok say; sensör henüz dengeye ulaşmamıştır.
- Ardışık en az 10 döngünün (yaklaşık 25 dakika) "R0 tahmini" değerlerini not al ve ortalamasını hesapla.
- Bu ortalamayı koddaki R0 sabitine yaz ve kodu yeniden yükle. İstersen değeri EEPROM'a kaydedip bir butonla yeniden kalibre edebilirsin.
- Mevsim değiştiğinde ya da birkaç ayda bir kalibrasyonu tekrarla; sensör yaşlandıkça R0 yavaşça kayar.
Karbonmonoksit seviyeleri ve alarm eşikleri
Sertifikalı ev tipi dedektörler anlık bir sınıra değil, süreye bağlı eşiklere göre çalışır. EN 50291'e göre bir dedektör 50 ppm'de 60–90 dakika, 100 ppm'de 10–40 dakika, 300 ppm'de ise 3 dakika içinde alarm vermelidir. Bizim devremiz ancak her 150 saniyede bir yeni değer üretir ve hata payı büyüktür; bu yüzden kodda daha temkinli davranıp 50 ppm'de seyrek bir uyarı bipi, 100 ppm'de hızlı kesik bir alarm veriyoruz. Aşağıdaki tablo sağlıklı yetişkinler için yaklaşık etkileri gösterir; çocuklar, yaşlılar, hamileler ve kalp hastaları çok daha düşük seviyelerden etkilenir.
| CO seviyesi | Ne anlama gelir? |
|---|---|
| 9 ppm altı | Normal iç ortam; DSÖ'nün 8 saatlik kılavuz değeri yaklaşık 9 ppm'dir |
| 35 ppm | Birçok ülkede dış hava için 1 saatlik sınır değeri; uzun maruziyette baş ağrısı riski |
| 50 ppm | Sertifikalı dedektör 60–90 dakika içinde alarm verir |
| 200 ppm | 2–3 saat içinde baş ağrısı, yorgunluk ve bulantı |
| 400 ppm | 1–2 saatte şiddetli baş ağrısı; 3 saati aşan maruziyet hayati tehlike |
| 800 ppm | 45 dakikada baş dönmesi, kusma ve bilinç kaybı; 2–3 saatte ölüm riski |
Arduino Uno ile buzzerlı CO alarmı
Aşağıdaki kod ısıtıcı döngüsünü, ölçümü ve alarmı aynı anda yönetir. Fazlar 150 saniye sürdüğü için delay yerine millis() kullanılır; böylece buzzer deseni ve döngü birbirini kilitlemez. Kod, bağlantı tablosundaki pinlerle birebir uyumludur ve dahili LED'i (D13) uyarı ışığı olarak da kullanır. Buzzer olarak kendi osilatörü olan aktif bir buzzer seç; ayrıntılar için aktif ve pasif buzzer farkı yazısına bakabilirsin.
1// MQ-7 karbonmonoksit alarmı - Arduino Uno / MQ-7 carbon monoxide alarm - Arduino Uno
2const int HEATER_PIN = 9; // MOSFET kapısı (PWM) / MOSFET gate (PWM)
3const int SENSOR_PIN = A0; // sensör B ucu + RL / sensor B pin + RL
4const int BUZZER_PIN = 8; // aktif buzzer / active buzzer
5const int LED_PIN = 13; // uyarı LED'i / warning LED
6
7const float VC = 5.0; // ölçüm devresi gerilimi / sensing circuit voltage
8const float RL = 10000.0; // yük direnci (ohm) / load resistor (ohm)
9float R0 = 5000.0; // kalibrasyonla bulduğun değer / value from calibration
10
11const unsigned long HIGH_MS = 60000UL; // 5 V fazı / 5 V phase
12const unsigned long LOW_MS = 90000UL; // 1,4 V fazı / 1.4 V phase
13const int LOW_DUTY = 20; // 5*sqrt(20/255) = 1,40 V etkin / 1.40 V effective
14const float WARN_PPM = 50.0; // uyarı eşiği / warning threshold
15const float ALARM_PPM = 100.0; // alarm eşiği / alarm threshold
16const int WARMUP_CYCLES = 2; // ilk 2 döngü yok sayılır / first 2 cycles ignored
17
18bool highPhase = true;
19unsigned long phaseStart = 0;
20int cycles = 0;
21float ppm = 0.0;
22
23float readRs() {
24 long sum = 0;
25 for (int i = 0; i < 20; i++) { // 20 örnek ortalaması / average of 20 samples
26 sum += analogRead(SENSOR_PIN);
27 delay(5);
28 }
29 float vout = (sum / 20.0) * VC / 1023.0;
30 vout = constrain(vout, 0.01, VC - 0.01); // sıfıra bölmeyi önle / avoid division by zero
31 return RL * (VC - vout) / vout;
32}
33
34void updateAlarm(unsigned long now) {
35 bool ready = cycles >= WARMUP_CYCLES;
36 bool on = false;
37 if (ready && ppm >= ALARM_PPM) {
38 on = (now / 250) % 2; // hızlı kesik alarm / fast intermittent alarm
39 } else if (ready && ppm >= WARN_PPM) {
40 on = (now % 2000) < 150; // 2 saniyede bir kısa bip / short beep every 2 s
41 }
42 digitalWrite(BUZZER_PIN, on ? HIGH : LOW);
43 digitalWrite(LED_PIN, (ready && ppm >= WARN_PPM) ? HIGH : LOW);
44}
45
46void setup() {
47 Serial.begin(9600);
48 pinMode(HEATER_PIN, OUTPUT);
49 pinMode(BUZZER_PIN, OUTPUT);
50 pinMode(LED_PIN, OUTPUT);
51 digitalWrite(HEATER_PIN, HIGH); // 5 V fazıyla başla / start with the 5 V phase
52 phaseStart = millis();
53 Serial.println(F("MQ-7 isiniyor... / MQ-7 warming up..."));
54}
55
56void loop() {
57 unsigned long now = millis();
58
59 if (highPhase && now - phaseStart >= HIGH_MS) {
60 analogWrite(HEATER_PIN, LOW_DUTY); // 1,4 V fazına geç / switch to the 1.4 V phase
61 highPhase = false;
62 phaseStart = now;
63 } else if (!highPhase && now - phaseStart >= LOW_MS) {
64 float rs = readRs(); // düşük fazın sonunda ölç / measure at the end of the low phase
65 ppm = 99.042 * pow(rs / R0, -1.518);
66 cycles++;
67 Serial.print(F("Rs: "));
68 Serial.print(rs, 0);
69 Serial.print(F(" ohm R0 tahmini / estimate: "));
70 Serial.print(rs / 27.5, 0);
71 Serial.print(F(" CO: "));
72 Serial.print(ppm, 1);
73 Serial.println(F(" ppm"));
74 digitalWrite(HEATER_PIN, HIGH); // yeniden 5 V / back to 5 V
75 highPhase = true;
76 phaseStart = now;
77 }
78
79 updateAlarm(now);
80}| Kod bölümü | Ne yapar? |
|---|---|
| HIGH_MS / LOW_MS | 60 saniyelik 5 V ve 90 saniyelik 1,4 V fazlarının süresi |
| LOW_DUTY = 20 | 5 V PWM ile etkin 1,4 V: 5 · √(20/255) ≈ 1,40 V |
| readRs() | 20 örneğin ortalamasını alır, Vout'u sınırlar ve Rs'yi hesaplar |
| pow(rs / R0, -1.518) | Datasheet eğrisinden çıkarılan formülle ppm tahmini |
| cycles / WARMUP_CYCLES | Açılıştan sonraki ilk 2 döngüde alarmı susturur |
| updateAlarm() | 50 ppm üstünde seyrek bip ve LED, 100 ppm üstünde hızlı kesik alarm |
| digitalWrite(HEATER_PIN, HIGH) | PWM'i kapatıp ısıtıcıyı yeniden tam 5 V'a alır |
ESP32 ile CO alarmı
ESP32'de mantık aynıdır; değişen yalnızca PWM ve ADC kısmıdır. Isıtıcı LEDC birimiyle 1 kHz, 8 bitlik PWM ile sürülür; Arduino ESP32 çekirdeğinin 2.x ve 3.x sürümlerinde LEDC fonksiyonları farklı olduğu için kod iki sürümü de destekler. Sensör, Wi-Fi açıkken de çalışan ADC1 grubundaki GPIO 34'e bağlanır ve analogReadMilliVolts() ile kalibre edilmiş milivolt değeri okunur. Ölçüm devresi 3V3'ten beslendiği için yüksek CO değerlerinde çıkış 3 V'a yaklaşır; ESP32'nin ADC'si bu bölgede biraz doğrusallığını kaybeder, ama alarm amacı için yeterlidir. ADC'nin çalışma mantığı yazısı bu konuyu ayrıntılı anlatır.
1// MQ-7 CO alarmı - ESP32 / MQ-7 CO alarm - ESP32
2const int HEATER_PIN = 25; // MOSFET kapısı / MOSFET gate
3const int SENSOR_PIN = 34; // ADC1, Wi-Fi ile çalışır / ADC1, works with Wi-Fi
4const int BUZZER_PIN = 26; // aktif buzzer / active buzzer
5const int LED_PIN = 27; // uyarı LED'i / warning LED
6
7const float VC = 3.3; // ölçüm devresi 3V3 / sensing circuit on 3V3
8const float RL = 10000.0; // yük direnci (ohm) / load resistor (ohm)
9float R0 = 5000.0; // kalibrasyon değeri / calibration value
10
11const unsigned long HIGH_MS = 60000UL;
12const unsigned long LOW_MS = 90000UL;
13const int PWM_FREQ = 1000; // 1 kHz
14const int PWM_RES = 8; // 8 bit (0-255)
15const int DUTY_HIGH = 255; // ~5 V
16const int DUTY_LOW = 20; // ~%7,8 -> 1,40 V etkin / 1.40 V effective
17const float WARN_PPM = 50.0;
18const float ALARM_PPM = 100.0;
19const int WARMUP_CYCLES = 2;
20
21#if defined(ESP_ARDUINO_VERSION_MAJOR) && ESP_ARDUINO_VERSION_MAJOR >= 3
22void heaterBegin() { ledcAttach(HEATER_PIN, PWM_FREQ, PWM_RES); } // çekirdek 3.x / core 3.x
23void heaterSet(int duty) { ledcWrite(HEATER_PIN, duty); }
24#else
25const int PWM_CH = 0;
26void heaterBegin() { // çekirdek 2.x / core 2.x
27 ledcSetup(PWM_CH, PWM_FREQ, PWM_RES);
28 ledcAttachPin(HEATER_PIN, PWM_CH);
29}
30void heaterSet(int duty) { ledcWrite(PWM_CH, duty); }
31#endif
32
33bool highPhase = true;
34unsigned long phaseStart = 0;
35int cycles = 0;
36float ppm = 0.0;
37
38float readRs() {
39 uint32_t sum = 0;
40 for (int i = 0; i < 20; i++) {
41 sum += analogReadMilliVolts(SENSOR_PIN); // kalibre mV / calibrated mV
42 delay(5);
43 }
44 float vout = (sum / 20.0) / 1000.0;
45 vout = constrain(vout, 0.01, VC - 0.01); // sıfıra bölmeyi önle / avoid division by zero
46 return RL * (VC - vout) / vout;
47}
48
49void updateAlarm(unsigned long now) {
50 bool ready = cycles >= WARMUP_CYCLES;
51 bool on = false;
52 if (ready && ppm >= ALARM_PPM) {
53 on = (now / 250) % 2; // hızlı kesik alarm / fast intermittent alarm
54 } else if (ready && ppm >= WARN_PPM) {
55 on = (now % 2000) < 150; // seyrek bip / sparse beep
56 }
57 digitalWrite(BUZZER_PIN, on ? HIGH : LOW);
58 digitalWrite(LED_PIN, (ready && ppm >= WARN_PPM) ? HIGH : LOW);
59}
60
61void setup() {
62 Serial.begin(115200);
63 pinMode(BUZZER_PIN, OUTPUT);
64 pinMode(LED_PIN, OUTPUT);
65 heaterBegin();
66 heaterSet(DUTY_HIGH); // 5 V fazıyla başla / start with the 5 V phase
67 phaseStart = millis();
68 Serial.println("MQ-7 isiniyor... / MQ-7 warming up...");
69}
70
71void loop() {
72 unsigned long now = millis();
73
74 if (highPhase && now - phaseStart >= HIGH_MS) {
75 heaterSet(DUTY_LOW); // 1,4 V fazı / 1.4 V phase
76 highPhase = false;
77 phaseStart = now;
78 } else if (!highPhase && now - phaseStart >= LOW_MS) {
79 float rs = readRs(); // düşük fazın sonunda ölç / measure at the end of the low phase
80 ppm = 99.042 * pow(rs / R0, -1.518);
81 cycles++;
82 Serial.printf("Rs: %.0f ohm R0 tahmini / estimate: %.0f CO: %.1f ppm\n", rs, rs / 27.5, ppm);
83 heaterSet(DUTY_HIGH); // yeniden 5 V / back to 5 V
84 highPhase = true;
85 phaseStart = now;
86 }
87
88 updateAlarm(now);
89}Raspberry Pi Pico (MicroPython) ile CO alarmı
Pico'da aynı döngüyü MicroPython ile kurarsın. PWM çıkışı GP15'ten 1 kHz frekansla verilir; MicroPython'da doluluk 16 bitlik duty_u16() ile ayarlanır, bu yüzden %7,8 doluluk 5140 değerine karşılık gelir. Sensör GP26 (ADC0) pinine bağlanır ve read_u16() 0–65535 aralığında bir değer döndürür. Isıtıcı 5 V'u VBUS pininden alır; VBUS yalnızca Pico USB'den beslendiğinde 5 V verir, pille VSYS üzerinden çalıştıracaksan ısıtıcıya ayrı bir 5 V kaynağı bağlaman gerekir. Pico'nun GPIO'ları 3,3 V ve düşük akımlı olduğu için buzzer olarak transistörlü bir aktif buzzer modülü seçmek daha güvenlidir. MicroPython'a yeniysen MicroPython temelleri yazısıyla başlayabilirsin.
1from machine import Pin, PWM, ADC
2import time
3
4# MQ-7 CO alarmı - Raspberry Pi Pico / MQ-7 CO alarm - Raspberry Pi Pico
5heater = PWM(Pin(15)) # MOSFET kapısı / MOSFET gate
6heater.freq(1000)
7sensor = ADC(26) # GP26 = ADC0, sensör B ucu / sensor B pin
8buzzer = Pin(14, Pin.OUT) # aktif buzzer / active buzzer
9led = Pin(13, Pin.OUT) # uyarı LED'i / warning LED
10
11VC = 3.3 # ölçüm devresi 3V3 / sensing circuit on 3V3
12RL = 10000 # yük direnci (ohm) / load resistor (ohm)
13R0 = 5000.0 # kalibrasyon değeri / calibration value
14HIGH_MS = 60000 # 5 V fazı / 5 V phase
15LOW_MS = 90000 # 1,4 V fazı / 1.4 V phase
16DUTY_HIGH = 65535 # tam açık / fully on
17DUTY_LOW = 5140 # %7,8 -> 1,40 V etkin / 7.8% -> 1.40 V effective
18WARN_PPM = 50
19ALARM_PPM = 100
20WARMUP_CYCLES = 2
21
22def read_rs():
23 total = 0
24 for _ in range(20): # 20 örnek ortalaması / average of 20 samples
25 total += sensor.read_u16()
26 time.sleep_ms(5)
27 vout = (total / 20) * VC / 65535
28 vout = min(max(vout, 0.01), VC - 0.01) # sıfıra bölmeyi önle / avoid division by zero
29 return RL * (VC - vout) / vout
30
31heater.duty_u16(DUTY_HIGH) # 5 V fazıyla başla / start with the 5 V phase
32high_phase = True
33phase_start = time.ticks_ms()
34cycles = 0
35ppm = 0.0
36print("MQ-7 isiniyor... / warming up...")
37
38while True:
39 now = time.ticks_ms()
40 elapsed = time.ticks_diff(now, phase_start)
41 if high_phase and elapsed >= HIGH_MS:
42 heater.duty_u16(DUTY_LOW) # 1,4 V fazı / 1.4 V phase
43 high_phase = False
44 phase_start = now
45 elif not high_phase and elapsed >= LOW_MS:
46 rs = read_rs() # düşük fazın sonunda ölç / measure at the end of the low phase
47 ppm = 99.042 * (rs / R0) ** -1.518
48 cycles += 1
49 print("Rs:", int(rs), "R0 tahmini/estimate:", int(rs / 27.5), "CO ppm:", round(ppm, 1))
50 heater.duty_u16(DUTY_HIGH) # yeniden 5 V / back to 5 V
51 high_phase = True
52 phase_start = now
53
54 ready = cycles >= WARMUP_CYCLES
55 if ready and ppm >= ALARM_PPM:
56 buzzer.value((now // 250) % 2) # hızlı kesik alarm / fast intermittent alarm
57 led.value(1)
58 elif ready and ppm >= WARN_PPM:
59 buzzer.value(1 if (now % 2000) < 150 else 0) # seyrek bip / sparse beep
60 led.value(1)
61 else:
62 buzzer.value(0)
63 led.value(0)
64 time.sleep_ms(20)MQ-7 ile proje fikirleri
- Kombi odası göstergesi: Ölçülen ppm değerini ve son 24 saatin grafiğini bir OLED ekranda göster.
- Telefona bildirim: ESP32 ile 50 ppm aşıldığında Telegram botu üzerinden mesaj gönder.
- İkili gaz alarmı: Tüp gaz kaçağı için MQ-2, yanma kaynaklı CO için MQ-7 kullanıp iki farklı alarm sesi tanımla.
- Garaj havalandırması: CO yükseldiğinde bir röle modülü ile egzoz fanını çalıştır.
- İç hava kalitesi istasyonu: MQ-7'yi MQ-135 ve MH-Z19 CO2 sensörü ile birleştir; CO ile CO2'nin farklı gazlar olduğunu verilerle gör.
- Veri kaydedici: Değerleri bir SD karta yazıp sobanın yakıldığı saatlerle CO artışını karşılaştır.
Sık yapılan hatalar ve çözümleri
| Belirti | Olası sebep | Çözüm |
|---|---|---|
| Değer neredeyse hiç değişmiyor | Modülde ısıtıcı sürekli 5 V'ta, döngü yok | Çıplak sensör kullan ya da ısıtıcıyı MOSFET'e bağla |
| ppm sonsuz, sıfır ya da NaN | B ucu ya da RL kopuk, Vout 0 V veya Vc'ye eşit | Bağlantıları multimetreyle ölç, koddaki sınırlama satırını koru |
| Açılışta yüksek değer ve alarm | Sensör soğuk, dengeye ulaşmamış | İlk 2 döngüyü yok say; yeni sensörü 48 saat çalıştır |
| Düşük fazda multimetre 0,4 V gösteriyor | Multimetre PWM'in ortalamasını ölçer | Normaldir; etkin değer yaklaşık 1,4 V'tur |
| Değerler gün içinde çok oynuyor | Sıcaklık ve nem değişimi, ADC gürültüsü | Benzer koşullarda kalibre et, filtreleme uygula |
| ESP32 ya da Pico yeniden başlıyor | Isıtıcı 150 mA çekerken USB beslemesi zayıf | Kaliteli kablo, 5 V 1 A adaptör ve 470 µF kondansatör kullan |
| Parfüm ya da alkol sonrası alarm | MQ-7 hidrojen ve alkole de tepki verir | Normaldir; sensör tek bir gaza seçici değildir |
MQ-7, ısıtıcı döngüsü, PWM ile etkin gerilim, gerilim bölücü ve logaritmik kalibrasyon gibi pek çok temel kavramı tek projede öğreten harika bir sensördür; yeter ki onu gerçek bir güvenlik cihazı sanma ve evinde sertifikalı bir dedektör bulundur. BlueGrays uygulamasında gaz sensörü kullanımı, alev ve gaz alarmı, ESP32 MQ-2 dedektörü ve buzzer projelerini adım adım devre şemaları ve kodlarıyla inceleyip bu yazıdaki CO alarmını onlarla birleştirebilirsin.
Sıkça sorulan sorular
MQ-7 sensörü kaç ppm ölçer?
MQ-7'nin datasheet'teki ölçüm aralığı 20–2000 ppm karbonmonoksittir. 20 ppm'in altındaki değerler formülle hesaplanabilir ama doğruluğu düşüktür. Sensör kalibre edilmemişse gösterdiği değeri kesin bir ölçüm değil, yaklaşık bir tahmin olarak kabul etmelisin.
MQ-7 ile MQ-2 arasındaki fark nedir?
MQ-2 tüp gaz, propan, metan ve duman için tasarlanmıştır ve ısıtıcısı sürekli 5 V'ta çalışır. MQ-7 ise karbonmonoksite odaklanır ve ısıtıcısı 60 saniye 5 V, 90 saniye 1,4 V döngüsüyle sürülmelidir. Gaz kaçağı için MQ-2, soba ve kombi kaynaklı CO için MQ-7 daha uygundur.
MQ-7 ısıtıcı döngüsü olmadan kullanılabilir mi?
Teknik olarak çalışır ve değer değişir, ama sürekli 5 V'ta ısınan sensör CO'ya karşı datasheet'teki eğriyi izlemez ve ppm hesabı anlamsız hale gelir. Bu şekilde ancak kaba bir "hava değişti" göstergesi elde edersin. CO ölçmek istiyorsan ısıtıcıyı bir MOSFET ve PWM ile döngüye sokman gerekir.
MQ-7 ne kadar süre ısınmalı?
Yeni bir sensör ilk kullanımdan önce datasheet'e göre 48 saatten fazla çalıştırılmalıdır; bu süre boyunca değerleri kayar. Bu ön ısınmadan sonra da her açılışta en az 2–3 döngüyü, yani 5–8 dakikayı beklemeden okunan değerlere güvenme.
Arduino ile yapılan CO alarmı güvenilir mi?
Hayır, can güvenliği için güvenilir değildir. MQ-7 sıcaklık, nem ve yaşlanmadan etkilenir, hata payı büyüktür ve ev yapımı devre hiçbir standarda göre test edilmemiştir. Soba ya da kombi olan bir evde mutlaka EN 50291 sertifikalı bir CO dedektörü kullan, Arduino projesini yalnızca ek bir gösterge olarak düşün.
MQ-7 karbondioksit (CO2) ölçer mi?
Hayır, MQ-7 karbonmonoksit için tasarlanmıştır ve karbondioksite anlamlı bir tepki vermez. CO2 ölçmek için MH-Z19 gibi kızılötesi (NDIR) tabanlı sensörler kullanılır. CO zehirli bir yanma gazıdır, CO2 ise kapalı odadaki havalandırma eksikliğinin göstergesidir; ikisini karıştırmamak gerekir.
Bu yazıdan sonra yapabileceğin projeler
Tüm projeleri gör
Buzzer Kullanımı
Kapı zili ya da alarm sesi nasıl çıkar, hiç merak ettin mi? Arduino küçük bir buzzer'ı kısa aralıklarla öttürür: bip, sus, bip, sus.

DHT11 İle Sıcaklık Ve Nem
Odan kaç derece, hava nemli mi, kuru mu? DHT11 sensörü sıcaklığı ve nemi ölçer, Arduino da bu değerleri iki satırlık LCD ekrana yazar ve birkaç saniyede bir yeniler.

Gaz Sensörü Kullanımı
Mutfakta gaz kaçağını senden önce fark eden küçük bir bekçi. Gaz sensörü havayı sürekli koklar; her şey yolundayken yeşil LED yanar, havadaki gaz belli bir seviyeyi aşınca kırmızı LED yanar ve buzzer…

Alev ve Gaz Sensörü Alarm
Gaz kaçtığında ya da bir yerde alev çıktığında seni hemen uyaran küçük bir bekçi.

ESP32 MQ-2 Gaz/Duman Dedektörü Alarmı
Bu projede MQ-2 gaz sensörü modülü ile yanıcı gaz (LPG, metan, propan) ve duman tespiti yapılır; tespit anında pasif buzzer üzerinden siren benzeri bir alarm sesi çalınır. Sensörün dijital eşik çıkışı (DO) ESP32'nin GPIO 4 pinine bağlanır; gaz ya da duman eşik değeri aştığında DO LOW olur ve alarm tetiklenir. Hassasiyet modül üzerindeki potansiyometre ile ayarlanır. Pasif buzzer tone() fonksiyonu ile sürülerek iki frekans arasında geçişli siren efekti üretilir.

Alev Sensörü Kullanımı
Mutfakta ya da atölyede ateşi senden önce fark eden küçük bir bekçi. Alev sensörü ateşin yaydığı görünmez ışığı yakalar; her şey yolundayken yeşil LED yanar, alev görünce kırmızı LED yanar ve buzzer…

LCD Ekran ile Dijital Voltmetre
Pilin ya da adaptörün ne kadar gerilim verdiğini kendi yaptığın ölçü aletiyle öğren.

ESP32 Hareket Alarm Sistemi (PIR + Buzzer + LED + Telegram)
PIR sensörü hareket algıladığında buzzer'ı ve LED'i çalıştıran, aynı anda Telegram üzerinden sahibine anlık bildirim gönderen akıllı bir güvenlik alarm sistemi. Tekrarlayan alarmların sıklığını sınırlamak için 30 saniyelik bekleme süresi (cooldown) vardır; bu süre PIR sensörünün yanlış algılamalarını ortadan kaldırmaz. Ev, garaj, depo veya çalışma odası gibi alanlarda kullanılabilir.
Diğer yazılar
BlueGrays uygulaması
Bu devreyi telefonunda adım adım kur
Devre şeması, kod ve parça listesi tek ekranda. 500'den fazla Arduino, ESP32 ve Pico projesi seni bekliyor.
Telefonunla tara
Kamerayı koda tut; telefonunun uygulama mağazası açılır.
ya da mağazada aç

