Parçalar · 10 dk okuma

MH-Z19 CO2 Sensörü: Arduino, ESP32 ve Pico ile ppm Ölçümü

MH-Z19B NDIR CO2 sensörü nasıl kullanılır? UART bağlantısı, ppm okuma, ABC kalibrasyonu, ön ısınma ve Uno, ESP32, Pico kodlarıyla havalandırma uyarısı.

MH-Z19 CO2 sensörü, ortamdaki karbondioksit miktarını ppm (milyonda bir parça) cinsinden doğrudan ölçen, kızılötesi ışıkla çalışan bir NDIR sensördür. Arduino, ESP32 ya da Raspberry Pi Pico'ya yalnızca dört kabloyla (5 V, GND, TX, RX) bağlanır ve UART üzerinden birkaç milisaniyede gerçek bir CO2 değeri verir. Ucuz gaz sensörlerinin aksine tahmin yürütmez; havadaki CO2 moleküllerinin ışığı ne kadar soğurduğunu ölçer. Bu yüzden kışın pencerelerin kapalı tutulduğu sınıflar, yatak odaları ve ofisler için havalandırma uyarı cihazı yapmanın en güvenilir ve ekonomik yollarından biridir.

Bu yazıda MH-Z19B'nin nasıl çalıştığını, pinlerini ve doğru bağlantısını, UART komutlarıyla ppm okumayı, 3 dakikalık ön ısınmayı ve sık kafa karıştıran otomatik kalibrasyonu (ABC) öğreneceksin. Ardından Arduino Uno (SoftwareSerial), ESP32 (donanım UART) ve Raspberry Pi Pico (MicroPython) için çalışan kodlarla yeşil, sarı ve kırmızı LED'li bir havalandırma uyarısı kuracağız. Kapalı bir sınıfta CO2'nin bir ders saatinde nasıl 2000 ppm'i aşabildiğini görünce bu sensörün neden bu kadar popüler olduğunu anlayacaksın.

MH-Z19 CO2 sensörü nedir, nasıl çalışır?

NDIR, İngilizce Non-Dispersive Infrared, yani dağıtıcı olmayan kızılötesi demektir. Sensörün içindeki küçük bir lamba kızılötesi ışık yayar; ışık, filtreden içeri dolan havanın bulunduğu ölçüm odacığından geçerek karşıdaki dedektöre ulaşır. CO2 molekülleri yaklaşık 4,26 mikrometre dalga boyundaki ışığı güçlü biçimde soğurur. Dedektörün önündeki dar bantlı optik filtre yalnızca bu dalga boyunu geçirir; havada ne kadar çok CO2 varsa dedektöre o kadar az ışık ulaşır. Sensörün içindeki mikrodenetleyici bu farkı sıcaklığa göre düzeltip ppm değerine çevirir ve sana hazır bir sayı olarak gönderir. Ölçüm fiziksel bir soğurmaya dayandığı için MQ serisi gibi ısıtıcılı yarı iletken sensörlerden çok daha seçicidir: parfüm, alkol ya da yemek kokusu CO2 değerini değiştirmez.

ÖzellikMH-Z19B değeri
Ölçüm yöntemiNDIR (dağıtıcı olmayan kızılötesi soğurma)
Ölçüm aralığı0–2000 ya da 0–5000 ppm (komutla seçilir; 10000 ppm sürümü de var)
DoğrulukYaklaşık ±(50 ppm + okumanın %3–5'i), sürüme göre
Besleme gerilimi4,5–5,5 V DC
AkımOrtalama 60 mA'in altında, tepe yaklaşık 150 mA
ArayüzUART 9600 baud 8N1, 3,3 V seviye; ayrıca PWM çıkışı
Ön ısınma3 dakika
Tepki süresi (T90)120 saniyenin altında
Çalışma koşulları0–50 °C, %0–90 bağıl nem (yoğuşmasız)
Ömür5 yıldan uzun (üretici değeri)

CO2 seviyeleri: kaç ppm ne anlama gelir?

Dış ortamdaki temiz havada CO2 bugün yaklaşık 420 ppm civarındadır. Kapalı bir odada her insan nefesiyle sürekli CO2 ekler: dinlenen bir yetişkin saatte yaklaşık 15–20 litre CO2 verir. Basit bir hesap yapalım: 150 m³ hacimli bir sınıfta 25 öğrenci saatte yaklaşık 0,4 m³ CO2 üretir. Hiç havalandırma olmasaydı bu, saatte 0,4 / 150 ≈ 0,0027, yani yaklaşık 2700 ppm artış demektir. Kapı aralıkları ve sızıntılar sayesinde gerçekte artış daha yavaştır, ama pencereleri kapalı bir ders saatinin sonunda 2000 ppm'i görmek hiç de nadir değildir. CO2 bu seviyelerde doğrudan zehirli değildir; ancak kötü havalandırmanın en iyi göstergesidir ve yorgunluk, baş ağrısı ve dikkat dağınıklığıyla ilişkilendirilir. Pek çok okul ve ofis rehberi 1000 ppm civarını havalandırma sınırı olarak kabul eder.

CO2 aralığıDeğerlendirmeKodumuzdaki uyarı
400–800 ppmTemiz, iyi havalandırılmış ortamYeşil LED
800–1200 ppmKabul edilebilir, hava bayatlamaya başlıyorSarı LED
1200–2000 ppmKötü, pencereyi açma zamanıKırmızı LED + buzzer
2000 ppm üzeriÇok kötü; uyku hali ve baş ağrısı sıklaşırKırmızı LED + buzzer
5000 ppmİş yerleri için 8 saatlik mesleki maruziyet sınırıÖlçüm aralığının tavanı

MH-Z19B pinleri ve bağlantı şeması

MH-Z19B'nin üzerinde genellikle 7 pin bulunur: Vin (besleme), GND, TX ve RX (UART), PWM (darbe genişliği çıkışı), HD (manuel sıfır kalibrasyonu) ve bazı sürümlerde Vo (analog gerilim çıkışı). PWM çıkışında periyot yaklaşık 1004 ms'dir ve değer ppm = aralık × (TH − 2 ms) / (TH + TL − 4 ms) formülüyle hesaplanır; ancak her okuma için bir saniye beklemek gerektiğinden UART çok daha pratiktir. Biz de UART'ı kullanacağız; PWM ve HD boşta kalabilir. UART'ta kablolar her zaman çapraz bağlanır: sensörün TX'i kartın RX'ine, sensörün RX'i kartın TX'ine gider. Seri haberleşmenin temellerini UART seri haberleşme yazısında ayrıntılı bulabilirsin.

MH-Z19B piniArduino UnoESP32Raspberry Pi Pico
Vin (5 V)5VVIN (5V)VBUS (pin 40)
GNDGNDGNDGND
TXD10 (SoftwareSerial RX)GPIO 16 (UART2 RX)GP1 (UART0 RX)
RXD11 (1 kΩ + 2 kΩ bölücüyle)GPIO 17 (UART2 TX)GP0 (UART0 TX)
PWMBoştaBoştaBoşta
HDBoşta (kalibrasyonda GND'ye)BoştaBoşta
Uyarı LED'leri / buzzerD4, D5, D6 / D8GPIO 26 / GPIO 27GP15
Sensörü 3,3 V ile beslemeye çalışma: kızılötesi lamba ve dahili devre 4,5–5,5 V ister; 3,3 V'ta sensör ya hiç cevap vermez ya da anlamsız değerler üretir. İkinci sık hata TX ile RX'i düz bağlamaktır (TX'ten TX'e); bu durumda kod sürekli cevap yok hatası verir. Ayrıca sensörün gövdesine ve filtresine bastırma, pinlerine lehim yaparken gövdeyi ısıtma; optik odacık zarar görürse ölçüm kalıcı olarak bozulur.

Sensörün TX çıkışı 3,3 V seviyesindedir ve Uno bunu sorunsuz HIGH olarak okur. Ters yönde ise Uno'nun TX pini 5 V verir. Üretici belgelerinde arayüz seviyesi 3,3 V olarak geçer; bazı modüller 5 V'a dayansa da en güvenli yol, Uno'nun D11 pini ile sensörün RX'i arasına basit bir gerilim bölücü koymaktır: D11'den sensörün RX'ine 1 kΩ, sensörün RX'inden GND'ye 2 kΩ. Çıkış 5 × 2 / (1 + 2) = 3,33 V olur. Değerleri gerilim bölücü hesaplayıcı ile elindeki dirençlere göre kontrol edebilir ya da çift yönlü bir lojik seviye dönüştürücü kullanabilirsin. ESP32 ve Pico zaten 3,3 V ile çalıştığı için onlarda bölücüye gerek yoktur.

UART protokolü: sensörle nasıl konuşulur?

MH-Z19B, 9600 baud, 8 veri biti, parite yok, 1 stop biti (8N1) ayarıyla çalışır. Her komut ve her cevap tam 9 bayttır. Komutlar 0xFF ile başlar, ikinci bayt sensör numarası (0x01), üçüncüsü komut kodudur; son bayt ise sağlama toplamıdır (checksum). Checksum, 1'den 7'ye kadarki baytların toplamından şöyle bulunur: checksum = 0xFF − (bayt1 + … + bayt7) + 1, sonuç tek bayta kırpılır. Okuma komutuna gelen cevapta 0. bayt 0xFF, 1. bayt 0x86'dır; CO2 değeri 2. ve 3. baytlardadır: ppm = yüksek bayt × 256 + düşük bayt. Örneğin cevap FF 86 02 58 ile başlıyorsa değer 2 × 256 + 88 = 600 ppm'dir. 4. bayt belgelenmemiş, kaba bir sıcaklık değeridir (değer − 40 °C) ve yalnızca fikir vermek içindir; gerçek sıcaklık ölçümü için ayrı bir sensör kullan.

İşlemGönderilen 9 bayt (hex)Açıklama
CO2 okumaFF 01 86 00 00 00 00 00 79Cevaptaki 2. ve 3. bayt ppm değeridir
ABC açFF 01 79 A0 00 00 00 00 E624 saatlik otomatik taban düzeltmesini açar (fabrika ayarı)
ABC kapatFF 01 79 00 00 00 00 00 86Sera ve kapalı ortamlar için otomatik kalibrasyonu kapatır
Sıfır kalibrasyonuFF 01 87 00 00 00 00 00 78O anki ortamı 400 ppm kabul eder; yalnız açık havada yap
Aralık 2000 ppmFF 01 99 00 00 00 07 D0 8FÖlçüm aralığını 0–2000 ppm yapar
Aralık 5000 ppmFF 01 99 00 00 00 13 88 CBÖlçüm aralığını 0–5000 ppm yapar

Adım adım: Arduino Uno ile CO2 ölçümü

  1. Sensörün Vin pinini Uno'nun 5V pinine, GND pinini GND'ye bağla.
  2. Sensörün TX pinini D10'a bağla; bu pin SoftwareSerial'ın RX'i olacak.
  3. Uno'nun D11 pinini 1 kΩ + 2 kΩ gerilim bölücü üzerinden sensörün RX pinine bağla.
  4. Yeşil, sarı ve kırmızı LED'leri 220 Ω dirençlerle sırasıyla D4, D5 ve D6'ya, pasif buzzer'ı D8'e bağla.
  5. Kodu yükle, Seri Monitör'ü 9600 baud'da aç ve ilk 3 dakikalık ön ısınmanın bitmesini bekle.
  6. Sensörü açık bir pencerenin önünde birkaç dakika tutarak 400–480 ppm civarı okuduğunu, ardından yaklaşık 30 cm mesafeden nefes verdiğinde değerin hızla yükseldiğini gözlemle.
C++ (Arduino IDE)
1#include <SoftwareSerial.h>
2
3// MH-Z19B TX -> D10, MH-Z19B RX -> D11 (1k + 2k bölücü / 1k + 2k divider)
4SoftwareSerial co2Serial(10, 11);   // RX, TX
5
6const byte GREEN_LED  = 4;
7const byte YELLOW_LED = 5;
8const byte RED_LED    = 6;
9const byte BUZZER     = 8;          // pasif buzzer / passive buzzer
10
11const byte CMD_READ[9]   = {0xFF, 0x01, 0x86, 0x00, 0x00, 0x00, 0x00, 0x00, 0x79};
12const byte CMD_ABC_ON[9] = {0xFF, 0x01, 0x79, 0xA0, 0x00, 0x00, 0x00, 0x00, 0xE6};
13
14const unsigned long WARMUP_MS     = 180000UL;  // 3 dakika ön ısınma / 3 minute warm-up
15const unsigned long READ_INTERVAL = 5000UL;    // 5 saniyede bir ölç / read every 5 s
16
17unsigned long lastRead = 0;
18
19byte calcChecksum(const byte *packet) {
20  byte sum = 0;
21  for (byte i = 1; i < 8; i++) {
22    sum += packet[i];
23  }
24  return (byte)(0xFF - sum + 1);
25}
26
27int readCO2() {
28  byte resp[9];
29  while (co2Serial.available()) {
30    co2Serial.read();                                 // eski baytları at / drop old bytes
31  }
32  co2Serial.write(CMD_READ, 9);
33
34  byte count = 0;
35  unsigned long start = millis();
36  while (count < 9 && millis() - start < 300) {
37    if (co2Serial.available()) {
38      resp[count++] = co2Serial.read();
39    }
40  }
41  if (count < 9) return -1;                           // cevap yok / no answer
42  if (resp[0] != 0xFF || resp[1] != 0x86) return -2;  // yanlış başlık / wrong header
43  if (resp[8] != calcChecksum(resp)) return -3;       // checksum hatası / checksum error
44  return ((int)resp[2] << 8) | resp[3];               // ppm = yüksek*256 + düşük / high*256 + low
45}
46
47void setLeds(bool g, bool y, bool r) {
48  digitalWrite(GREEN_LED, g ? HIGH : LOW);
49  digitalWrite(YELLOW_LED, y ? HIGH : LOW);
50  digitalWrite(RED_LED, r ? HIGH : LOW);
51}
52
53void setup() {
54  Serial.begin(9600);
55  co2Serial.begin(9600);
56  pinMode(GREEN_LED, OUTPUT);
57  pinMode(YELLOW_LED, OUTPUT);
58  pinMode(RED_LED, OUTPUT);
59  pinMode(BUZZER, OUTPUT);
60  delay(500);
61  co2Serial.write(CMD_ABC_ON, 9);   // ABC açık; sera için kapat / ABC on; turn off for greenhouses
62  Serial.println(F("MH-Z19B on isinma basladi / warm-up started"));
63}
64
65void loop() {
66  unsigned long now = millis();
67  if (now - lastRead < READ_INTERVAL) return;
68  lastRead = now;
69
70  if (now < WARMUP_MS) {
71    Serial.print(F("Isiniyor / Warming up: "));
72    Serial.print((WARMUP_MS - now) / 1000);
73    Serial.println(F(" s"));
74    return;
75  }
76
77  int ppm = readCO2();
78  if (ppm < 0) {
79    Serial.print(F("Okuma hatasi / Read error: "));
80    Serial.println(ppm);
81    return;
82  }
83
84  Serial.print(F("CO2: "));
85  Serial.print(ppm);
86  Serial.println(F(" ppm"));
87
88  if (ppm < 800) {
89    setLeds(true, false, false);        // temiz hava / fresh air
90  } else if (ppm < 1200) {
91    setLeds(false, true, false);        // havalandırmaya hazırlan / ventilate soon
92  } else {
93    setLeds(false, false, true);        // pencereyi aç / open the window
94    tone(BUZZER, 2000, 200);
95  }
96}

Kod sensöre her 5 saniyede bir 9 baytlık okuma komutunu gönderir, ardından en fazla 300 ms boyunca 9 baytlık cevabı toplar. Cevabın başlığı (FF 86) ya da checksum'ı tutmazsa değer kullanılmaz; böylece gürültülü bir hat yanlış alarm üretmez. readCO2() fonksiyonu hata durumunda negatif bir kod döndürür: -1 cevap gelmedi, -2 başlık yanlış, -3 checksum hatalı demektir. Zamanlama delay() yerine millis() ile yapıldığı için loop() bloklanmaz; ileride buton ya da ekran eklediğinde kod tepkisiz kalmaz. Bu yaklaşımın mantığını millis ve delay farkı yazısında bulabilirsin. Hazır bir kütüphane tercih edersen Kütüphane Yöneticisi'ndeki MH-Z19 (Jonathan Dempsey) kütüphanesi aynı protokolü getCO2() ve autoCalibration() gibi fonksiyonlarla sarar; ama ham protokolü bilmek, sensör beklenmedik davrandığında sorunu bulmanı çok kolaylaştırır.

Ön ısınma: ilk 3 dakikaya neden güvenmemelisin?

Kızılötesi lamba ve dedektör kararlı bir sıcaklığa ulaşana kadar ölçüm güvenilir değildir. Üretici ön ısınma süresini 3 dakika olarak verir; bu sürede sensör sabit ya da anlamsız değerler (örneğin sürekli 400 ya da 500 ppm) döndürebilir. Kodumuz bu yüzden ilk 180 saniyede okuma yapmaz, yalnızca kalan süreyi yazar. Ayrıca sensörün tepki süresi T90 olarak 2 dakikanın altındadır: ortam aniden değiştiğinde gerçek değerin %90'ına ulaşması bir iki dakika sürebilir, bu yüzden pencereyi açtığında değerin yavaşça düşmesi normaldir. Ölçümler arasında küçük dalgalanmalar görürsen son 5–10 okumanın ortalamasını almak ekrandaki değeri sakinleştirir; yöntemler için sensör verisi filtreleme yazısına göz at. Cihazı uzun süre kullanacaksan sürekli beslemek, her seferinde kapatıp açmaktan daha tutarlı sonuç verir.

Otomatik kalibrasyon (ABC) ve manuel sıfır kalibrasyonu

NDIR sensörlerin sıfır noktası aylar ve yıllar içinde yavaşça kayar. MH-Z19B bunu ABC (Automatic Baseline Correction) ile düzeltir: sensör her 24 saatlik dönemde gördüğü en düşük değeri temiz hava, yani yaklaşık 400 ppm kabul eder ve tabanını buna göre ayarlar. ABC fabrikadan açık gelir. Her gün en az bir kez iyice havalandırılan sınıf, ofis ve yatak odalarında bu çok işe yarar; kalibrasyonla hiç uğraşmadan yıllarca makul doğruluk alırsın. Ancak sera, kapalı mantar odası ya da CO2'si hiç 400 ppm'e inmeyen ortamlarda ABC zararlıdır: sensör örneğin 700 ppm'i yanlışlıkla temiz hava sanar ve bütün ölçümleri yaklaşık 300 ppm aşağı kaydırır. Böyle yerlerde ABC'yi kapatma komutuyla devre dışı bırak ve belirli aralıklarla manuel kalibrasyon yap.

Manuel sıfır kalibrasyonu için sensörü açık havada, rüzgârdan ve insanların nefesinden uzakta çalıştır ve en az 20 dakika beklet. Ardından ya 0x87 sıfır kalibrasyon komutunu gönder ya da HD pinini en az 7 saniye GND'ye bağla. Sensör o andaki ortamı 400 ppm olarak kaydeder. Bu işlemi asla kapalı bir odada yapma; içerideki 900 ppm'i 400 sanan bir sensör sana sürekli olduğundan iyi bir hava gösterir ve uyarı cihazının bütün anlamı kaybolur. 2000 ppm ile 5000 ppm aralıkları arasında seçim yapmak için de 0x99 komutu kullanılır; kalabalık sınıflarda değerin 2000 ppm'de tavana vurmaması için 5000 ppm aralığı daha güvenlidir.

Kodda ABC'yi açan komutu setup() içinde bir kez göndermek, daha önce başka bir projede ayarı değiştirilmiş bir sensörü bile bilinen bir duruma getirir. Kodu sera gibi kapalı bir ortamda kullanacaksan CMD_ABC_ON dizisini FF 01 79 00 00 00 00 00 86 baytlarıyla değiştirmen yeterli.

ESP32 ile MH-Z19B kullanımı

ESP32'nin üç donanım UART'ı vardır ve pinleri istediğin GPIO'lara atanabilir; bu yüzden SoftwareSerial'a gerek kalmaz. Sensörün Vin'ini ESP32 geliştirme kartının VIN (5V) pinine bağla; bu pin USB'den gelen 5 V'u verir. Sensörün TX'i GPIO 16'ya, RX'i GPIO 17'ye gider ve hatların ikisi de 3,3 V seviyesinde olduğu için doğrudan bağlanır. Aşağıdaki kod ESP32 Arduino core 2.x ve 3.x sürümlerinde aynı şekilde derlenir; değer 1200 ppm'i aşınca GPIO 26'daki LED'i yakar ve GPIO 27'deki aktif buzzer'dan kısa bir bip verir. WROVER modüllü kartlarda GPIO 16 ve 17 PSRAM'e ayrılmıştır; o durumda örneğin GPIO 32 ve 33'ü seç. Kartı Wi-Fi'ye bağladığında aynı değeri bir web sayfasında, telefonda ya da Home Assistant'ta gösterebilirsin.

C++ (Arduino IDE)
1#include <Arduino.h>
2
3HardwareSerial co2Serial(2);        // UART2
4
5const int CO2_RX    = 16;   // ESP32 RX <- MH-Z19B TX
6const int CO2_TX    = 17;   // ESP32 TX -> MH-Z19B RX
7const int ALARM_LED = 26;
8const int BUZZER    = 27;   // aktif buzzer / active buzzer
9const int ALARM_PPM = 1200;
10
11const uint8_t CMD_READ[9] = {0xFF, 0x01, 0x86, 0x00, 0x00, 0x00, 0x00, 0x00, 0x79};
12const unsigned long WARMUP_MS = 180000UL;   // 3 dakika ön ısınma / 3 minute warm-up
13
14uint8_t calcChecksum(const uint8_t *packet) {
15  uint8_t sum = 0;
16  for (int i = 1; i < 8; i++) {
17    sum += packet[i];
18  }
19  return (uint8_t)(0xFF - sum + 1);
20}
21
22int readCO2() {
23  uint8_t resp[9];
24  while (co2Serial.available()) {
25    co2Serial.read();                                   // tamponu temizle / flush buffer
26  }
27  co2Serial.write(CMD_READ, sizeof(CMD_READ));
28  if (co2Serial.readBytes(resp, 9) != 9) return -1;     // zaman aşımı / timeout
29  if (resp[0] != 0xFF || resp[1] != 0x86) return -2;    // yanlış başlık / wrong header
30  if (resp[8] != calcChecksum(resp)) return -3;         // checksum hatası / checksum error
31  return resp[2] * 256 + resp[3];
32}
33
34void setup() {
35  Serial.begin(115200);
36  co2Serial.begin(9600, SERIAL_8N1, CO2_RX, CO2_TX);
37  co2Serial.setTimeout(300);           // readBytes en fazla 300 ms bekler / readBytes waits max 300 ms
38  pinMode(ALARM_LED, OUTPUT);
39  pinMode(BUZZER, OUTPUT);
40  Serial.println("MH-Z19B + ESP32 hazir / ready");
41}
42
43void loop() {
44  static unsigned long lastRead = 0;
45  unsigned long now = millis();
46  if (now - lastRead < 5000) return;
47  lastRead = now;
48
49  if (now < WARMUP_MS) {
50    Serial.printf("Isiniyor / Warming up: %lu s\n", (WARMUP_MS - now) / 1000);
51    return;
52  }
53
54  int ppm = readCO2();
55  if (ppm < 0) {
56    Serial.printf("Okuma hatasi / Read error: %d\n", ppm);
57    return;
58  }
59  Serial.printf("CO2: %d ppm\n", ppm);
60
61  bool alarm = (ppm >= ALARM_PPM);
62  digitalWrite(ALARM_LED, alarm ? HIGH : LOW);
63  if (alarm) {
64    digitalWrite(BUZZER, HIGH);        // kısa bip / short beep
65    delay(150);
66    digitalWrite(BUZZER, LOW);
67  }
68}

Raspberry Pi Pico ve MicroPython ile CO2 ölçümü

Pico'da UART0 varsayılan olarak GP0 (TX) ve GP1 (RX) pinlerindedir. Sensörün Vin'ini Pico'nun VBUS pinine (pin 40, USB'den gelen 5 V) bağla; 3V3 çıkışı sensör için yetersizdir. Pico'yu USB yerine pille besliyorsan VBUS'ta gerilim olmaz, sensöre ayrı bir 5 V kaynak vermen gerekir. Sensörün TX'i GP1'e, RX'i GP0'a gider. Kod, Arduino sürümüyle aynı 9 baytlık komutu gönderir, checksum'ı Python'un sum() fonksiyonuyla doğrular ve 1200 ppm üstünde GP15'teki LED'i (220 Ω dirençle) yakar. MicroPython'a yeni başlıyorsan önce MicroPython temelleri yazısına göz atabilirsin.

MicroPython
1from machine import UART, Pin
2import time
3
4# MH-Z19B TX -> GP1, MH-Z19B RX -> GP0, Vin -> VBUS (5 V)
5uart = UART(0, baudrate=9600, tx=Pin(0), rx=Pin(1), timeout=300)
6led = Pin(15, Pin.OUT)                      # uyarı LED'i / warning LED
7
8CMD_READ = bytes([0xFF, 0x01, 0x86, 0x00, 0x00, 0x00, 0x00, 0x00, 0x79])
9WARMUP_MS = 180000                          # 3 dakika ön ısınma / 3 minute warm-up
10ALARM_PPM = 1200
11start = time.ticks_ms()
12
13def checksum(packet):
14    return (0xFF - (sum(packet[1:8]) & 0xFF) + 1) & 0xFF
15
16def read_co2():
17    while uart.any():
18        uart.read()                         # eski baytları at / drop old bytes
19    uart.write(CMD_READ)
20    time.sleep_ms(100)                      # cevabın gelmesini bekle / wait for the answer
21    resp = uart.read(9)
22    if not resp or len(resp) != 9:
23        return None                         # cevap yok / no answer
24    if resp[0] != 0xFF or resp[1] != 0x86:
25        return None                         # yanlış başlık / wrong header
26    if resp[8] != checksum(resp):
27        return None                         # checksum hatası / checksum error
28    return resp[2] * 256 + resp[3]
29
30while True:
31    elapsed = time.ticks_diff(time.ticks_ms(), start)
32    if elapsed < WARMUP_MS:
33        print("Isiniyor / Warming up:", (WARMUP_MS - elapsed) // 1000, "s")
34    else:
35        ppm = read_co2()
36        if ppm is None:
37            print("Okuma hatasi / Read error")
38        else:
39            print("CO2:", ppm, "ppm")
40            led.value(1 if ppm >= ALARM_PPM else 0)
41    time.sleep(5)

Sensörü sınıfta ya da odada nereye yerleştirmeli?

Doğru yer, doğru koddan daha önemlidir. Sensörü insanların oturduğunda soluk aldığı yüksekliğe, yerden yaklaşık 1–1,5 metre yukarıya ve odanın ortalamasını temsil eden bir duvara yerleştir. Pencere ya da kapı ağzına koyarsan içeri giren temiz hava yüzünden değer olduğundan düşük çıkar; masanın üstünde birinin yüzüne çok yakın koyarsan her nefeste sıçrayan değerler görürsün. Kalorifer peteğinin üstü, doğrudan güneş alan pencere önü ve nemin yoğuştuğu banyo gibi yerlerden de kaçın; sensör 0–50 °C ve yoğuşmasız nem için tasarlanmıştır. Hava sensörün filtreli yüzeylerinden içeri girer; kutuya koyacaksan kutuyu bol delikli yap ve sensörün etrafındaki hava dolaşımını engelleme. Lambanın anlık akım çekişi yüzünden Uno ya da ESP32 resetleniyorsa sensörün Vin ile GND pinleri arasına 100 µF elektrolitik ve 100 nF seramik kondansatör eklemek beslemeyi sakinleştirir.

MH-Z19 ile proje fikirleri

  • Sınıf havalandırma trafik ışığı: Bu yazıdaki yeşil, sarı ve kırmızı LED'li devreyi bir kutuya koy ve öğretmen masasından görülen bir yere as.
  • Ekranlı masa göstergesi: CO2 değerini büyük rakamlarla SSD1306 OLED ekranda ya da I2C LCD ekranda göster.
  • Telefona bildirim: ESP32 ile değer 1200 ppm'i geçtiğinde Telegram botu üzerinden mesaj gönder.
  • Akıllı ev paneli: Ölçümleri MQTT ile Home Assistant'a aktar, günlük grafiğini çiz ve otomasyon kur.
  • Otomatik havalandırma fanı: CO2 yükseldiğinde bir aspiratörü çalıştır; fan sürme ayrıntıları için Arduino fan kontrolü yazısına bak.
  • Sera izleme: ABC'yi kapatarak akıllı sera projesine CO2 ölçümü ekle ve bitkilerin gündüz CO2 tükettiğini grafikte gör.
  • Renkli hava göstergesi: Tek bir WS2812B LED'in rengini 400 ppm'de yeşilden 2000 ppm'de kırmızıya yumuşakça geçir.
  • Veri kaydedici: Bir günlük ölçümü SD karta yazıp hangi derste havanın en çok bozulduğunu incele; bilim fuarı ve TÜBİTAK projeleri için güçlü bir veri seti elde edersin.

Sık yapılan hatalar ve çözümleri

BelirtiOlası sebepÇözüm
Sürekli -1 (cevap yok)TX ve RX düz bağlı ya da sensör 3,3 V ile besleniyorTX'i RX'e çapraz bağla, Vin'e 5 V ver
Sık sık -3 (checksum hatası)Gevşek breadboard teli, uzun kablo ya da SoftwareSerial için uygun olmayan pinKabloları kısalt; Mega ve Leonardo'da RX için desteklenen pinleri kullan, Uno'da D10 güvenlidir
İlk dakikalarda sabit 400 ya da 500 ppmÖn ısınma sürüyorEn az 3 dakika bekle, sonra ölç
Günler geçtikçe değerler hep düşükHiç havalandırılmayan ortamda ABC yanlış taban seçtiABC'yi kapat, açık havada manuel kalibrasyon yap
Değer 2000 ppm'de takılıp kalıyorÖlçüm aralığı 2000 ppm'e ayarlı0x99 komutuyla aralığı 5000 ppm yap
Kart resetleniyor ya da değerler zıplıyorLambanın yaklaşık 150 mA'lik anlık akımı zayıf beslemeyi çökertiyorVin ile GND arasına 100 µF kondansatör ekle, sağlam bir 5 V kaynak kullan
Kalibrasyondan sonra değerler çok düşükSıfır kalibrasyonu kapalı odada yapılmışKalibrasyonu açık havada, 20 dakika bekledikten sonra tekrarla
Sensörün doğru çalışıp çalışmadığını anlamanın en kolay yolu iki noktalı bir kontroldür: açık bir pencerenin önünde birkaç dakika sonra 400–480 ppm arası okumalı, ağzını kapatmadan yakından nefes verdiğinde ise değer bir iki dakika içinde binlerce ppm'e çıkmalıdır. Bu iki tepkiden biri yoksa önce kabloları, TX ve RX yönünü ve 5 V beslemeyi kontrol et.

MH-Z19B, CO2'yi gerçekten ölçen sensörler arasında fiyat ve doğruluk dengesi en iyi olanlardan biridir; doğru beslenip 3 dakika ısındıktan ve ABC ayarı ortama göre seçildikten sonra yıllarca güvenilir çalışır. Genel hava kalitesi ve koku için MQ-135, uçucu organik bileşikler için CCS811 yazılarına da göz atabilirsin. BlueGrays uygulamasında sıcaklık ve nem ölçümü, gaz alarmı, LCD ve OLED ekranlı ESP32 projelerini adım adım devre şemaları ve kodlarıyla bulabilir, bunları bu sensörle birleştirerek kendi hava kalitesi istasyonunu kurabilirsin.

Sıkça sorulan sorular

Odada CO2 seviyesi kaç ppm olmalı?

Dış havada CO2 yaklaşık 420 ppm'dir ve iyi havalandırılan bir oda 800 ppm'in altında kalır. 1000–1200 ppm civarı havanın bayatladığının işaretidir ve pencereyi açma zamanı gelmiştir. 2000 ppm'in üstünde baş ağrısı, uyku hali ve dikkat dağınıklığı sıklaşır.

MH-Z19B ile MH-Z19C arasındaki fark nedir?

İkisi de NDIR sensördür, aynı pin dizilimini ve aynı UART komutlarını kullanır; bu yazıdaki kodlar her ikisinde de çalışır. C sürümü, B'nin daha yeni ve daha ekonomik halefidir. C sürümü besleme gerilimine daha hassas olduğu için ona kararlı ve gerçek 5 V vermek önemlidir.

MH-Z19 sensörü 3,3 V ile çalışır mı?

Hayır. Sensörün beslemesi 4,5–5,5 V aralığında olmalıdır; 3,3 V'ta kızılötesi lamba düzgün çalışmaz ve sensör cevap vermez. Ancak UART hatları 3,3 V seviyesindedir; bu yüzden sensörü 5 V ile besleyip TX ve RX'i ESP32 ya da Pico'ya doğrudan bağlayabilirsin.

MH-Z19 otomatik kalibrasyonu (ABC) kapatılmalı mı?

Günde en az bir kez iyice havalandırılan sınıf, ofis ve evlerde ABC açık kalmalıdır; sensör kendini her 24 saatte bir temiz havaya göre düzeltir. Sera, kapalı depo ya da CO2'nin hiç 400 ppm'e inmediği ortamlarda ise ABC değerleri yanlış biçimde aşağı kaydırır. Orada ABC'yi kapatıp ara sıra açık havada manuel kalibrasyon yapmalısın.

MH-Z19 ile MQ-135 arasındaki fark nedir?

MQ-135 ısıtıcılı bir yarı iletken gaz sensörüdür; alkol, amonyak, duman ve birçok gaza birlikte tepki verir ve CO2'yi yalnızca kaba bir tahminle gösterebilir. MH-Z19 ise kızılötesi soğurmayla doğrudan CO2'yi ölçer, diğer gazlardan neredeyse etkilenmez ve ppm cinsinden kalibre edilmiş değer verir. Havalandırma uyarısı için doğru seçim MH-Z19'dur.

MH-Z19 ilk açıldığında neden yanlış değer gösteriyor?

Sensörün kızılötesi lambası ve dedektörü kararlı sıcaklığa ulaşana kadar yaklaşık 3 dakikalık bir ön ısınmaya ihtiyaç duyar. Bu sürede sabit ya da anlamsız değerler dönebilir. Kodunda ilk 3 dakikanın okumalarını yok say ve ortam aniden değiştiğinde değerin oturması için 1–2 dakika daha bekle.

Tüm projeleri gör
DHT11 İle Sıcaklık Ve Nem
AR-55Orta

DHT11 İle Sıcaklık Ve Nem

Odan kaç derece, hava nemli mi, kuru mu? DHT11 sensörü sıcaklığı ve nemi ölçer, Arduino da bu değerleri iki satırlık LCD ekrana yazar ve birkaç saniyede bir yeniler.

4.7(47)
83
Buzzer Kullanımı
AR-13Başlangıç

Buzzer Kullanımı

Kapı zili ya da alarm sesi nasıl çıkar, hiç merak ettin mi? Arduino küçük bir buzzer'ı kısa aralıklarla öttürür: bip, sus, bip, sus.

4.7(92)
170
ESP32 MQ-2 Gaz/Duman Dedektörü Alarmı
ES-20Orta

ESP32 MQ-2 Gaz/Duman Dedektörü Alarmı

Bu projede MQ-2 gaz sensörü modülü ile yanıcı gaz (LPG, metan, propan) ve duman tespiti yapılır; tespit anında pasif buzzer üzerinden siren benzeri bir alarm sesi çalınır. Sensörün dijital eşik çıkışı (DO) ESP32'nin GPIO 4 pinine bağlanır; gaz ya da duman eşik değeri aştığında DO LOW olur ve alarm tetiklenir. Hassasiyet modül üzerindeki potansiyometre ile ayarlanır. Pasif buzzer tone() fonksiyonu ile sürülerek iki frekans arasında geçişli siren efekti üretilir.

4.7(29)
44
Gaz Sensörü Kullanımı
AR-51Başlangıç
Premium

Gaz Sensörü Kullanımı

Mutfakta gaz kaçağını senden önce fark eden küçük bir bekçi. Gaz sensörü havayı sürekli koklar; her şey yolundayken yeşil LED yanar, havadaki gaz belli bir seviyeyi aşınca kırmızı LED yanar ve buzzer…

4.6(37)
50
Alev ve Gaz Sensörü Alarm
AR-52İleri
Premium

Alev ve Gaz Sensörü Alarm

Gaz kaçtığında ya da bir yerde alev çıktığında seni hemen uyaran küçük bir bekçi.

4.8(52)
67
ESP32 DHT22 Sıcaklık ve Nem (LCD Ekranlı)
ES-15Orta

ESP32 DHT22 Sıcaklık ve Nem (LCD Ekranlı)

DHT22 sensörü ile ortam sıcaklığını ve nem oranını ölçüp 16x2 I2C LCD ekranda gerçek zamanlı olarak gösteren bir projedir. Adafruit DHT kütüphanesi kullanılarak tek kablo (one-wire) protokolü ile sensörden veri okunur. Bu proje, IoT hava istasyonu, akıllı ev otomasyonu veya seralarda ortam takip sistemlerinin temelini oluşturur. ESP32'nin GPIO 4 pini üzerinden DHT22 ile haberleşme sağlanır.

4.8(38)
57
ESP32 HTTPClient + Hava Durumu API (SSD1306 OLED Ekranlı)
ES-32İleri
Premium

ESP32 HTTPClient + Hava Durumu API (SSD1306 OLED Ekranlı)

Bu projede ESP32 ile internet üzerinden hava durumu API'sine (wttr.in) HTTPClient.h kullanarak REST API çağrısı yapıyoruz. I2C LCD sürümünden farklı olarak burada SSD1306 OLED (128×64) ekran kullanıyoruz; büyük yazı ve vektör ikonlarla zengin bir görünüm elde ediliyor. Hava durumu için 7 vektör ikon (güneşli, yağmurlu, karlı ve diğerleri) bitmap dosyası gerekmeden çiziliyor.

4.3(10)
22
ESP32 Sıcaklık Loglayıcı (DHT22 + DS1307 RTC + microSD + OLED)
ES-40İleri
Premium

ESP32 Sıcaklık Loglayıcı (DHT22 + DS1307 RTC + microSD + OLED)

ESP32 ile zamanlı sıcaklık ve nem kayıt sistemi kur! Bu projede DHT22 sensörüyle dakikada bir sıcaklık ve nem okuyup DS1307 RTC modülünden aldığın gerçek zaman etiketiyle microSD karta CSV formatında kaydediyoruz. OLED ekranda büyük yazıyla son sıcaklık değeri, nem yüzdesi, zaman damgası ve toplam kayıt sayısı canlı gösterilir.

4.7(7)
12