Flip-flop dùng transistor: mạch nháy hai LED
Mạch flip-flop kinh điển mà ai mới học điện tử cũng lắp: với hai transistor BC547, hai tụ điện và bốn điện trở, hai LED nháy luân phiên. Không IC, không code. Tên thật của mạch này là mạch đa hài phi ổn (astable multivibrator); hai transistor lần lượt khóa nhau. Bạn sẽ thấy tụ điện làm một transistor tắt như thế nào và thời gian được đặt bằng R × C ra sao.

Video
Sơ đồ mạch

FAQ
Vì sao mạch này được gọi là flip-flop?
Vì hai transistor liên tục đổi chỗ cho nhau, tức là một cái dẫn trong khi cái kia tắt, nên nó thường được gọi là mạch flip-flop (ở Việt Nam hay gọi là mạch dao động đa hài). Tên kỹ thuật của nó là mạch đa hài phi ổn (astable multivibrator): nó không có trạng thái bền và tự dao động. Flip-flop thật sự có khả năng nhớ là mạch lưỡng ổn (bistable).
Mình có thể chạy mạch bằng pin 9V không?
Không nên. Ở mỗi lần chuyển trạng thái, tụ điện kéo base của transistor đối diện xuống điện áp âm. Với nguồn 5 V, giá trị này khoảng −2,5 V và an toàn. Ở 9 V nó vượt quá −6 V; vì giới hạn điện áp ngược base-emitter của BC547 là 6 V, transistor sẽ dần bị hỏng.
Mình có thể dùng transistor khác thay cho BC547 không?
Được, transistor NPN nhỏ nào như BC548, BC337, 2N3904 hay 2N2222 cũng dùng được. Chỉ cần chú ý thứ tự chân: ở 2N3904 và 2N2222, thứ tự là emitter, base, collector, tức là ngược với BC547. Hãy kiểm tra thứ tự chân của linh kiện bạn có trước khi lắp.
Làm sao để đổi tốc độ nháy?
Dùng tụ nhỏ hơn thì nháy nhanh hơn, dùng tụ lớn hơn thì chậm lại. Nếu đổi cả hai tụ thành 22 µF, tốc độ tăng khoảng gấp đôi; nếu đổi thành 100 µF, tốc độ giảm một nửa. Hãy giữ điện trở trong khoảng 10 kΩ đến 47 kΩ; với điện trở lớn hơn, transistor không thể làm LED sáng hết mức.
