Əsaslar · 9 dəq oxu

SPI nədir? MOSI, MISO, SCK, CS pinləri və Arduino SPI bələdçisi

SPI nədir və necə işləyir? MOSI, MISO, SCK və CS pinləri, SPI rejimləri və sürəti, bir neçə cihaz, Uno, Mega, ESP32 və Pico pinləri, SD kart ilə RFID toqquşması.

SPI (Serial Peripheral Interface, ardıcıl periferiya interfeysi) mikrokontrollerin SD kart, RFID oxuyucu, rəngli TFT ekran və ya simsiz modul kimi cihazlarla dörd naqil üzərindən çox sürətlə məlumat mübadiləsi aparmasını təmin edən rabitə üsuludur. Bir saat (SCK) xətti, iki istiqamətli məlumat üçün iki ayrı xətt (MOSI və MISO) və hansı cihazla danışılacağını seçən CS xətti var. I2C-dən onlarla dəfə sürətli ola bilməsi onu böyük həcmdə məlumat daşıyan modulların seçimi edir.

Bu yazıda SPI-nin necə işlədiyini, pin adlarını və yeni adlandırmanı, dörd SPI rejimini, sürət hədlərini, Arduino Uno, Mega, ESP32 (VSPI və HSPI) və Raspberry Pi Pico pinlərini, bir neçə cihazı eyni xəttə qoşmağı və SD kart ilə RC522 RFID-nin birlikdə niyə problem yaratdığını öyrənəcəksən. Son bölmədə SPI-ni I2C və UART ilə müqayisə edirik.

SPI nədir və necə işləyir?

SPI-də həmişə bir kontroller (controller, köhnə adı master) və bir və ya daha çox periferiya cihazı (peripheral, köhnə adı slave) olur. Saatı yalnız kontroller yaradır; yəni Arduino söhbəti başladır, sürətini müəyyən edir və bitirir. Hər saat impulsunda kontroller MOSI xəttindən bir bit göndərir, eyni zamanda periferiya cihazı MISO xəttindən bir bit geri göndərir. İki tərəfdəki sürüşdürmə registrləri sanki bir halqa yaradır: 8 saat impulsundan sonra kontrollerin baytı periferiya cihazına, periferiya cihazının baytı isə kontrollerə keçmiş olur. Buna görə SPI tam dupleksdir (full duplex): oxuma və yazma eyni anda aparılır.

XəttKöhnə adıYeni adıİstiqamətVəzifəsi
SCK / SCLKSerial ClockSCKKontroller → periferiya cihazıSaat siqnalı; hər impulsda bir bit daşınır
MOSIMaster Out Slave InCOPI / SDOKontroller → periferiya cihazıArduino-dan modula gedən məlumat
MISOMaster In Slave OutCIPO / SDIPeriferiya cihazı → kontrollerModuldan Arduino-ya qayıdan məlumat
CS / SSSlave SelectCS (Chip Select)Kontroller → periferiya cihazıLOW olanda həmin modul dinləyir; hər cihaza ayrıca CS

Modulların üzərindəki yazılar həmişə eyni olmur və bu, çaşqınlığın ən böyük mənbəyidir. RC522 RFID modulunda CS xətti SDA kimi yazılır (I2C-dəki SDA ilə əlaqəsi yoxdur), nRF24L01-də CSN, MCP3008-də CS/SHDN, bəzi ekranlarda isə DIN (MOSI), CLK (SCK) və DOUT (MISO) kimi adlar görürsən. Qayda sadədir: məlumat girişi (DIN, SDI, MOSI) Arduino-nun MOSI-sinə, məlumat çıxışı (DOUT, SDO, MISO) Arduino-nun MISO-suna qoşulur.

  1. Kontroller danışmaq istədiyi cihazın CS xəttini LOW edir. Digər bütün cihazların CS-i HIGH qalır və onlar MISO xəttini sərbəst buraxır.
  2. Kontroller SCK xəttində saat impulsları yaratmağa başlayır.
  3. Hər impulsda MOSI-dən bir bit çıxır, MISO-dan bir bit daxil olur. Bit ardıcıllığı adətən ən əhəmiyyətli bit birinci (MSB first) şəklindədir.
  4. Lazım olan bayt sayı (komanda, ünvan, məlumat) ötürüldükdən sonra kontroller CS-i yenidən HIGH edir və cihaz əməliyyatı tamamlayır.

SPI rejimləri: CPOL və CPHA

SPI-nin tək bir standartı yoxdur; cihazlar saatın boşda hansı səviyyədə dayandığı (CPOL, clock polarity) və məlumatın saatın hansı cəbhəsində oxunduğu (CPHA, clock phase) baxımından fərqlənir. Bu iki ayarın dörd kombinasiyası dörd SPI rejimini əmələ gətirir. Kontroller ilə cihaz eyni rejimdə deyilsə, məlumat bir bit sürüşür və mənasız dəyərlər oxuyursan. Xoşbəxtlikdən modulların böyük əksəriyyəti Rejim 0 istifadə edir.

RejimCPOLCPHASaat boşda olandaMəlumatın oxunduğu cəbhəNümunə cihazlar
SPI_MODE000LOWYüksələnSD kart, RC522, nRF24L01, MAX7219, MCP3008, 74HC595
SPI_MODE101LOWEnənBəzi ADC və sürücü mikrosxemləri
SPI_MODE210HIGHEnənNadir istifadə olunur
SPI_MODE311HIGHYüksələnADXL345 akselerometr, CS pini olmayan bəzi ST7789 ekranlar
Bir moduldan daim 0xFF, 0x00 və ya hər dəfə fərqli mənasız dəyərlər oxuyursansa, əvvəlcə datasheet-də SPI rejimini və ən yüksək saat sürətini yoxla. Sürəti 1 MHz-ə endirib yoxlamaq problemin naqildə, yoxsa ayarda olduğunu tez göstərir.

SPI sürəti və naqil uzunluğu

SPI-də sürəti kontroller müəyyən edir və hədd adətən cihazın özü olur. Arduino Uno 16 MHz-lik saatının yarısı olan 8 MHz-ə qədər çıxa bilər; SPI kitabxanasının defoltu 4 MHz-dir. ESP32 öz SPI pinlərində (IO_MUX) 80 MHz-ə qədər saat yarada bilər, siqnal GPIO matrisi vasitəsilə başqa pinlərə yönləndirildikdə bu hədd düşür. Raspberry Pi Pico isə 125 MHz sistem saatında təxminən 62,5 MHz-ə qədər çıxa bilər. Sürətli SPI siqnalları qısa naqillər tələb edir: breadboard və 10–20 sm-lik jumper naqillərlə bir neçə MHz problemsizdir; 20–30 MHz və yuxarıda naqilləri qısa saxla, mümkünsə lehimli qoşulma istifadə et. Metrlərlə uzunluq SPI üçün uyğun deyil.

CihazVəzifəsiƏn yüksək SPI saatı (datasheet)SPI rejimi
MicroSD kartMəlumat qeydiBaşlanğıcda 400 kHz, sonra 25 MHz-ə qədərRejim 0
RC522 (MFRC522)RFID oxuyucu10 MHzRejim 0
nRF24L012,4 GHz simsiz10 MHzRejim 0
MAX7219LED matris / 7 seqment10 MHzRejim 0
MCP30088 kanallı 10 bitlik ADC5 V-da 3,6 MHz, 2,7 V-da 1,35 MHzRejim 0 və ya 3
ILI93412,4–3,2 düymlük rəngli TFTYazmada 10 MHz (praktikada daha sürətli idarə olunur)Rejim 0

SPI pinləri: Arduino Uno, Mega, ESP32 və Raspberry Pi Pico

XəttArduino Uno / NanoArduino MegaESP32 VSPI (defolt)ESP32 HSPIRaspberry Pi Pico SPI0
SCKD13D52GPIO 18GPIO 14GP18
MOSID11D51GPIO 23GPIO 13GP19 (TX)
MISOD12D50GPIO 19GPIO 12GP16 (RX)
CS (defolt)D10D53GPIO 5GPIO 15GP17
Məntiq səviyyəsi5 V5 V3,3 V3,3 V3,3 V

Uno-da eyni SPI xətləri platanın kənarındakı 6 pinli ICSP başlığında da var; Leonardo və Micro kimi platalarda SPI yalnız ICSP-dən götürülür. CS üçün D10 məcburi deyil, istədiyin rəqəmsal pindən istifadə edə bilərsən. Lakin Uno-da D10-u giriş olaraq buraxma: SPI aparatı D10 giriş vəziyyətindəykən LOW oxuyarsa, özünü kontroller rejimindən çıxarır. SPI.begin() bu pini avtomatik olaraq çıxış edir; sən də onu başqa iş üçün giriş etməməlisən. ESP32-də Arduino-nun SPI obyekti defolt olaraq VSPI-dən istifadə edir; GPIO matrisi sayəsində SPI-ni demək olar ki, istədiyin pinlərə də köçürə bilərsən. Pico-da SPI0 və SPI1 bir neçə fərqli pin qrupuna təyin oluna bilər (məs. SPI1 üçün GP10, GP11, GP12); təfərrüat üçün Pinout alətinə baxa bilərsən.

RC522, nRF24L01 və SD kartların özləri 3,3 V cihazlardır. Onların Uno-nun 5 V-luq siqnallarına birbaşa qoşulması cihazı zamanla xarab edə bilər. Hazır SD kart modullarının çoxunda səviyyə çeviricisi var; RC522 və nRF24L01-i isə 3V3 pinindən qidalandır və siqnal xətlərində məntiq səviyyə çeviricisi istifadə etməyi düşün. ESP32 və Pico onsuz da 3,3 V olduğu üçün bu cihazlarla birbaşa uyğundur.

Arduino SPI kitabxanası: əsas funksiyalar

FunksiyaNə edir?
SPI.begin()SPI aparatını işə salır; SCK, MOSI və SS pinlərini çıxış edir.
SPISettings(sürət, MSBFIRST, SPI_MODE0)Cihazın sürətini, bit ardıcıllığını və rejimini bir obyektdə saxlayır.
SPI.beginTransaction(ayarlar)Ayarları tətbiq edir və xətti bu cihaz üçün ayırır; fərqli ayarlı cihazlar arasında keçidi təhlükəsiz edir.
SPI.transfer(bayt)Bir bayt göndərir və eyni anda gələn baytı qaytarır.
SPI.transfer16(dəyər)16 bitlik dəyəri bir dəfəyə göndərib alır.
SPI.transfer(bufer, uzunluq)Massivi göndərir; gələn baytlar eyni massivin üzərinə yazılır.
SPI.endTransaction()Xətti sərbəst buraxır; CS-i HIGH etdikdən sonra çağırılır.

İlk nümunə: SPI ilə 74HC595-ə məlumat göndərmək

SPI-ni anlamağın ən asan yolu 74HC595 sürüşdürmə registri istifadə etməkdir; çünki 595 əslində MISO-su olmayan ən sadə SPI periferiya cihazıdır. Arduino-nun MOSI pini 595-in DS girişinə, SCK pini SH_CP-yə, D10 isə mandal (latch) rolunu oynayan ST_CP-yə qoşulur. shiftOut() funksiyasından fərqli olaraq aparat SPI-si baytı bir neçə mikrosaniyəyə göndərir:

C++ (Arduino IDE)
1// Donanım SPI ile 74HC595: 8 LED'i iki kabloyla sürmek / 74HC595 over hardware SPI: 8 LEDs from two data wires
2// D11 (MOSI) -> DS (14), D13 (SCK) -> SH_CP (11), D10 -> ST_CP / latch (12)
3#include <SPI.h>
4
5const int LATCH_PIN = 10;     // 595'te CS gibi davranır / acts like CS on the 595
6
7void write595(byte value) {
8  SPI.beginTransaction(SPISettings(4000000, MSBFIRST, SPI_MODE0));  // 4 MHz, mod 0 / 4 MHz, mode 0
9  digitalWrite(LATCH_PIN, LOW);
10  SPI.transfer(value);                 // 8 biti gönder / shift out 8 bits
11  digitalWrite(LATCH_PIN, HIGH);       // yükselen kenarda çıkışlara aktar / latch on the rising edge
12  SPI.endTransaction();
13}
14
15void setup() {
16  pinMode(LATCH_PIN, OUTPUT);
17  digitalWrite(LATCH_PIN, HIGH);
18  SPI.begin();
19}
20
21void loop() {
22  for (int i = 0; i < 8; i++) {        // yürüyen ışık / running light
23    write595(1 << i);
24    delay(100);
25  }
26}

SPI ilə məlumat oxumaq: MCP3008 ADC

Tam dupleks rabitəni görmək üçün MCP3008-dən istifadə edək. Bu mikrosxem Arduino-ya 8 ədəd 10 bitlik analoq giriş əlavə edir; ESP32-nin qeyri-xətti ADC-sinə və ya Pico-nun yalnız 3 analoq girişinə yaxşı alternativdir. Analoq oxumanın əsaslarını ADC nədir? yazısında izah etdik. Qoşulma: CLK → D13, DOUT → D12, DIN → D11, CS → D10, VDD və VREF → 5V, AGND və DGND → GND.

C++ (Arduino IDE)
1// MCP3008 (8 kanal, 10 bit ADC) okuma / Reading an MCP3008 (8-channel 10-bit ADC)
2// D13 -> CLK, D12 <- DOUT, D11 -> DIN, D10 -> CS/SHDN
3#include <SPI.h>
4
5const int CS_PIN = 10;
6SPISettings mcpSettings(1000000, MSBFIRST, SPI_MODE0);   // 1 MHz, mod 0 / 1 MHz, mode 0
7
8int readMCP3008(byte channel) {
9  SPI.beginTransaction(mcpSettings);
10  digitalWrite(CS_PIN, LOW);                   // cihazı seç / select the chip
11  SPI.transfer(0x01);                          // başlangıç biti / start bit
12  byte high = SPI.transfer(0x80 | (channel << 4));   // tek uçlu + kanal / single-ended + channel
13  byte low = SPI.transfer(0x00);               // kalan 8 bit / remaining 8 bits
14  digitalWrite(CS_PIN, HIGH);                  // seçimi bırak / release the chip
15  SPI.endTransaction();
16  return ((high & 0x03) << 8) | low;           // 10 bitlik sonuç / 10-bit result
17}
18
19void setup() {
20  Serial.begin(9600);
21  pinMode(CS_PIN, OUTPUT);
22  digitalWrite(CS_PIN, HIGH);                  // başta seçili değil / not selected at start
23  SPI.begin();
24}
25
26void loop() {
27  int raw = readMCP3008(0);
28  float volts = raw * 5.0 / 1023.0;
29  Serial.print("CH0: ");
30  Serial.print(raw);
31  Serial.print("  ");
32  Serial.print(volts, 2);
33  Serial.println(" V");
34  delay(500);
35}

Burada üç bayt göndəririk və eyni anda üç bayt alırıq. Birinci bayt (0x01) yalnız başlanğıc bitidir; ikinci baytda birtərəfli ölçmə və kanal nömrəsi gedir, bu zaman MCP3008 nəticənin ən üst 2 bitini geri göndərir. Üçüncü bayt 0x00-dır; məzmunu əhəmiyyətsizdir, yalnız saat yaratmaq və nəticənin qalan 8 bitini almaq üçün göndərilir. SPI-də "oxumaq" həmişə nəsə göndərmək deməkdir. Nəticə 0–1023 arasındadır və VREF-ə (burada 5 V) görə volta çevrilir.

Bir neçə SPI cihazı: ayrı CS xətləri

SPI-nin I2C-dən ən böyük fərqi ünvan istifadə etməməsidir. Cihazlar SCK, MOSI və MISO xətlərini ortaq istifadə edir; hər birinə Arduino-dan ayrıca CS naqili çəkilir. Hansı cihazın CS-i LOW-dursa, yalnız o dinləyir və yalnız o MISO-ya məlumat yazır. Üç cihaz üçün 3 + 3 = 6 naqil, beş cihaz üçün 3 + 5 = 8 naqil lazımdır; pin sayı cihaz sayı ilə artır. 74HC595 və MAX7219 kimi bəzi mikrosxemlər isə zəncirvari (daisy chain) qoşula bilər: birinin çıxışı digərinin girişinə gedir və hamısı tək CS ilə idarə olunur.

  • Eyni anda yalnız bir CS LOW olsun. İki cihaz birlikdə seçilərsə, MISO xəttində toqquşurlar və hər ikisindən pozulmuş məlumat oxuyursan.
  • setup()-da əvvəlcə bütün CS pinlərini çıxış edib HIGH-a çək, sonra kitabxanaları işə sal. Boşda qalan CS pini təsadüfi LOW görünüb xətti məşğul edə bilər.
  • Hər cihaz üçün beginTransaction istifadə et. SD kart 25 MHz, MCP3008 1 MHz istəyə bilər; transaction-lar hər keçiddə düzgün sürəti və rejimi avtomatik tətbiq edir.
  • Kəsmələrdə SPI istifadə edirsənsə, SPI.usingInterrupt() ilə kitabxanaya bildir və ya kəsmə daxilində SPI əməliyyatı aparma.
  • Hər cihazın CS xəttinə 10 kΩ pull-up əlavə etmək Arduino açılarkən və ya yenidən başlayarkən cihazların özbaşına seçilməsinin qarşısını alır.

SD kart və RFID eyni xəttdə: niyə işləmir?

Arduino forumlarının klassik sualı: RC522 RFID tək işləyir, SD kart modulu tək işləyir, ikisi eyni SPI xəttinə qoşulanda biri və ya hər ikisi susur. Proqramda CS pinləri düzgün olsa belə, problem çox vaxt aparatdadır. Ucuz SD kart modullarının bir çoxunda 5 V siqnalları 3,3 V-a çevirən 74LVC125 bufer mikrosxemi var və bu mikrosxemin MISO xəttini idarə edən kanalı həmişə aktivdir. Yəni SD kartın CS-i HIGH olsa belə, modul MISO xəttini buraxmır; RC522 cavab verməyə çalışanda xətt iki çıxış arasında çəkişir.

  • Düzgün modulu seç: CS HIGH olanda MISO-nu yüksək impedansa keçirən modullar problemsiz paylaşılır. Modulun xətti buraxıb-buraxmadığını CS HIGH ikən MISO-nu 10 kΩ ilə əvvəlcə GND-yə, sonra 5 V-a çəkib multimetrlə ölçərək anlaya bilərsən.
  • Buferin aktivləşdirmə ucunu CS-ə qoş: Lehim təcrübən varsa, 74LVC125-in MISO kanalının OE ucunu GND-dən ayırıb modulun CS xəttinə qoşmaq problemi kökündən həll edir.
  • MISO-ya ardıcıl rezistor əlavə et: SD modulunun MISO çıxışına 1 kΩ ətrafında ardıcıl rezistor qoymaq RC522-nin xətti üstələməsini təmin edir. Asan, amma sürəti məhdudlaşdıran müvəqqəti həlldir.
  • Ayrı SPI xətti istifadə et: ESP32-də SD kartı VSPI-yə, RC522-ni HSPI-yə qoşsan, iki cihaz heç qarşılaşmır. Uno-da ikinci aparat SPI-si olmadığı üçün bu seçim yoxdur.
  • Başlatma ardıcıllığına diqqət et: Əvvəlcə bütün CS-ləri HIGH et, sonra SPI.begin(), ardınca SD.begin() və PCD_Init() çağır. Aşağıdakı nümunə bu ardıcıllığa əməl edir.
C++ (Arduino IDE)
1// Aynı SPI hattında SD kart ve RC522 RFID / SD card and RC522 RFID on the same SPI bus
2// Ortak / shared: D11 MOSI, D12 MISO, D13 SCK. CS: SD -> D4, RC522 SDA(SS) -> D10, RC522 RST -> D9
3#include <SPI.h>
4#include <SD.h>
5#include <MFRC522.h>
6
7const int SD_CS = 4;
8const int RFID_CS = 10;
9const int RFID_RST = 9;
10
11MFRC522 rfid(RFID_CS, RFID_RST);
12
13void setup() {
14  Serial.begin(9600);
15  // Önce TÜM CS pinlerini HIGH yap: hiçbir cihaz hattı meşgul etmesin
16  // First drive ALL CS pins HIGH so no device grabs the bus
17  pinMode(SD_CS, OUTPUT);
18  digitalWrite(SD_CS, HIGH);
19  pinMode(RFID_CS, OUTPUT);
20  digitalWrite(RFID_CS, HIGH);
21
22  SPI.begin();
23  if (!SD.begin(SD_CS)) {
24    Serial.println(F("SD bulunamadi / SD not found"));
25  }
26  rfid.PCD_Init();
27  Serial.println(F("Karti okut / Scan a card"));
28}
29
30void loop() {
31  if (!rfid.PICC_IsNewCardPresent() || !rfid.PICC_ReadCardSerial()) return;
32
33  String uid = "";
34  for (byte i = 0; i < rfid.uid.size; i++) {
35    if (rfid.uid.uidByte[i] < 0x10) uid += "0";
36    uid += String(rfid.uid.uidByte[i], HEX);
37  }
38  rfid.PICC_HaltA();
39
40  File f = SD.open("kartlar.txt", FILE_WRITE);   // kütüphane CS'yi kendisi yönetir / the library handles CS itself
41  if (f) {
42    f.print(millis());
43    f.print(";");
44    f.println(uid);
45    f.close();
46    Serial.println("Kaydedildi / Saved: " + uid);
47  } else {
48    Serial.println(F("Dosya acilamadi / File open failed"));
49  }
50}

Bu kodda SD kitabxanası və MFRC522 kitabxanası öz CS pinlərini özləri LOW və HIGH edir; sənin etməli olduğun yalnız başlanğıcda ikisini də HIGH buraxmaq və aparatın MISO-nu düzgün paylaşdığından əmin olmaqdır. Kod oxudulan hər kartın UID-sini vaxt məlumatı ilə birlikdə kartlar.txt faylına yazır. Uno-da bu iki kitabxana birlikdə RAM-ın təxminən yarısını istifadə edir; F() makrosu sabit mətnləri flash-da saxlayaraq yer açır.

ESP32-də VSPI və HSPI: iki ayrı SPI xətti

ESP32-nin içində dörd SPI bloku var; SPI0 və SPI1 daxili flash yaddaşa ayrılıb, istifadəçiyə VSPI (SPI3) və HSPI (SPI2) qalır. İkisini birlikdə istifadə etmək sürətləri və rejimləri çox fərqli olan cihazları ayırmağın və ya yuxarıdakı MISO toqquşmasından qurtulmağın ən təmiz yoludur. Arduino nüvəsində ikinci xətt üçün bir SPIClass obyekti yaradır və begin() ilə pinlərini verirsən. Aşağıdakı kod SD kartı defolt VSPI-də, MCP3008-i HSPI-də işlədir və hər saniyə ölçməni CSV faylına əlavə edir:

C++ (Arduino IDE)
1// ESP32: iki ayrı SPI hattı / two separate SPI buses
2// VSPI (varsayılan SPI / default SPI): SD kart / SD card -> SCK 18, MISO 19, MOSI 23, CS 5
3// HSPI: MCP3008 -> SCK 14, MISO 12, MOSI 13, CS 15
4#include <SPI.h>
5#include <SD.h>
6
7const int SD_CS = 5;
8const int ADC_CS = 15;
9
10SPIClass hspi(HSPI);                              // ikinci donanım SPI / second hardware SPI
11SPISettings mcpSettings(1000000, MSBFIRST, SPI_MODE0);
12
13int readMCP3008(byte channel) {
14  hspi.beginTransaction(mcpSettings);
15  digitalWrite(ADC_CS, LOW);
16  hspi.transfer(0x01);
17  byte high = hspi.transfer(0x80 | (channel << 4));
18  byte low = hspi.transfer(0x00);
19  digitalWrite(ADC_CS, HIGH);
20  hspi.endTransaction();
21  return ((high & 0x03) << 8) | low;
22}
23
24void setup() {
25  Serial.begin(115200);
26  pinMode(ADC_CS, OUTPUT);
27  digitalWrite(ADC_CS, HIGH);
28  hspi.begin(14, 12, 13, ADC_CS);                 // SCK, MISO, MOSI, SS
29
30  if (!SD.begin(SD_CS)) {                         // SD varsayılan VSPI'yi kullanır / SD uses the default VSPI
31    Serial.println("SD bulunamadi / SD not found");
32  }
33}
34
35void loop() {
36  int raw = readMCP3008(0);
37  File f = SD.open("/olcum.csv", FILE_APPEND);    // ekle kipinde aç / open in append mode
38  if (f) {
39    f.printf("%lu,%d\n", millis(), raw);
40    f.close();
41  }
42  Serial.printf("CH0: %d\n", raw);
43  delay(1000);
44}
HSPI-nin MISO pini olan GPIO 12 ESP32-nin açılış (strapping) pinlərindən biridir: açılış anında HIGH-dırsa, plata flash yaddaşın 1,8 V olduğunu zənn edir və açılmır. MISO xəttində pull-up rezistoru olan modulları (əksər SD kart modulları kimi) HSPI-yə qoşma və ya MISO-nu başqa pinə köçür. Bu nümunədə SD kart buna görə VSPI-dədir.

Raspberry Pi Pico ilə SPI (MicroPython)

Pico-da iki aparat SPI bloku (SPI0 və SPI1) var və MicroPython-da machine.SPI sinfi ilə istifadə olunur. polarity və phase parametrləri CPOL və CPHA-ya uyğun gəlir; ikisi də 0-dırsa, Rejim 0-dır. CS-i adi çıxış pini kimi özün idarə edirsən. write_readinto() funksiyası SPI-nin tam dupleks quruluşunu ən yaxşı göstərən funksiyadır: bir massivi göndərərkən gələn baytları başqa massivə yazır. Eyni MCP3008-i bu dəfə 3,3 V ilə qidalandırıb oxuyaq:

MicroPython
1# Raspberry Pi Pico: SPI0 ile MCP3008 okuma / reading an MCP3008 on SPI0
2# GP18 -> CLK, GP19 -> DIN (MOSI), GP16 <- DOUT (MISO), GP17 -> CS. MCP3008 VDD ve VREF 3V3 / VDD and VREF on 3V3
3from machine import Pin, SPI
4import time
5
6spi = SPI(0, baudrate=1_000_000, polarity=0, phase=0,   # mod 0 / mode 0
7          sck=Pin(18), mosi=Pin(19), miso=Pin(16))
8cs = Pin(17, Pin.OUT, value=1)                          # başta seçili değil / not selected at start
9
10def read_mcp3008(channel):
11    tx = bytearray([0x01, 0x80 | (channel << 4), 0x00])
12    rx = bytearray(3)
13    cs.value(0)                                          # cihazı seç / select the chip
14    spi.write_readinto(tx, rx)                           # aynı anda gönder ve al / send and receive at once
15    cs.value(1)
16    return ((rx[1] & 0x03) << 8) | rx[2]
17
18while True:
19    raw = read_mcp3008(0)
20    print("CH0:", raw, "{:.2f} V".format(raw * 3.3 / 1023))
21    time.sleep(0.5)

SPI, I2C və UART müqayisəsi

XüsusiyyətSPII2CUART
Naqil sayı4 (+ hər əlavə cihaz üçün 1 CS)2 (SDA, SCL)2 (TX, RX)
Tipik sürət1–80 MHz100 kHz, 400 kHz, 1 MHz9600–115200 baud (bir neçə Mbit/s-dək)
SaatVar (kontroller yaradır)Var (kontroller yaradır)Yoxdur; iki tərəf eyni baud sürətində razılaşır
İstiqamətTam dupleksYarım dupleksTam dupleks
Cihaz seçimiAyrıca CS naqili7 bitlik ünvanYalnız iki cihaz (nöqtədən nöqtəyə)
Əlavə hissələrLazım deyilPull-up rezistorlarıLazım deyil
MəsafəQısa (plata üzərində, bir neçə on sm)Qısa (1 m ətrafı)Bir neçə metr; RS-485 ilə daha uzun
Tipik modullarSD kart, RC522, TFT, nRF24L01, MAX7219OLED, LCD I2C modulu, RTC, BME280, MPU6050GPS, HC-05, SIM800L, ESP-01, kompüter

Seçimi çox vaxt modul edir, amma öz dizaynında bu qayda işə yarayır: sürət və məlumat həcmi önəmlidirsə (ekran təsviri, fayl, səs) SPI; az naqil və çoxlu yavaş sensor lazımdırsa I2C; iki cihaz arasında mətn əsaslı, sadə əlaqə istəyirsənsə UART istifadə et. UART-ın təfərrüatlarını UART ardıcıl rabitə yazısında tapa bilərsən. Eyni layihədə üçünün birdən istifadəsi də çox yayılıb: məsələn, I2C ilə sensor oxuyub SPI ilə SD karta yazan və UART ilə GPS-dən məkan alan məlumat qeydedicisi.

SPI istifadə edən modullar və layihə ideyaları

  • Kartlı qapı kilidi və giriş qeydi: RC522 ilə kartı oxu, SD karta tarix və UID yaz.
  • Temperatur qeydedicisi: Sensor məlumatlarını microSD karta CSV kimi yadda saxla və Excel-də qrafik çək.
  • Axan yazı lövhəsi: Zəncirvari qoşulmuş MAX7219 LED matris modulları ilə saat və mesaj göstər.
  • Rəngli interfeys: ILI9341 TFT ekranda qrafik və menyu çək; sensor paneli də eyni SPI xəttinə qoş.
  • Simsiz pult: İki nRF24L01 modulu ilə robot maşınına məsafədən komanda göndər.
  • Çoxkanallı ölçmə: MCP3008 ilə 8 potensiometrli MIDI kontroller və ya 8 torpaq rütubət sensorlu suvarma sistemi qur.

Tez-tez edilən səhvlər və həlləri

ƏlamətMümkün səbəbHəll
Həmişə 0xFF və ya 0x00 oxunurMISO qoşulmayıb, MOSI ilə MISO yer dəyişib və ya cihazın qidası yoxdurDIN-i MOSI-yə, DOUT-u MISO-ya qoş; cihazın VCC-sini ölç
Dəyərlər mənasızdır və ya bir bit sürüşübYanlış SPI rejimi və ya cihaz üçün çox yüksək saat sürətiDatasheet-dəki rejimi istifadə et, sürəti 1 MHz-ə endirib yenidən yoxla
Tək işləyən iki cihaz birlikdə işləmirBir modul MISO-nu buraxmır və ya CS pinləri əvvəldə HIGH deyilBütün CS-ləri əvvəlcə HIGH et; MISO-nu buraxmayan modulu dəyiş və ya ayrı SPI xətti istifadə et
Uno-da SPI birdən dayanırD10 giriş kimi istifadə olunub və LOW-a çəkilibD10-u çıxış olaraq burax; CS üçün də istifadə edə bilərsən
HSPI qoşulu olanda ESP32 açılmırGPIO 12 açılışda HIGH qalırPull-up-lı MISO-nu VSPI-yə köçür və ya MISO üçün başqa pin seç
Uzun naqildə təsadüfi xətalarSürətli siqnalda əks-səda və müdaxiləNaqilləri qısalt, sürəti endir, GND naqilini siqnalların yanından apar
SPI-də nələrin baş verdiyini görmək üçün bir neçə dollarlıq 8 kanallı məntiq analizatoru çox işə yarayır: SCK, MOSI, MISO və CS-i eyni anda qeyd edir, hansı baytın getdiyini və hansının gəldiyini deşifrə edir. "Kod düzgündür, amma işləmir" dediyin anda problemin naqildə, yoxsa ayarda olduğunu bir neçə saniyəyə göstərir.

SPI, SD kartlardan rəngli ekranlara qədər Arduino dünyasının sürətli modullarının ortaq dilidir: dörd naqili, CS məntiqini və dörd rejimi öyrəndikdə yeni SPI modulunu qoşmaq bir neçə dəqiqəlik iş olur. BlueGrays tətbiqində RFID kart oxuma və qapı kilidi, microSD temperatur qeydedicisi və MAX7219 dot matris saat layihələrini dövrə sxemləri və kodları ilə addım-addım tapa bilərsən.

Tez-tez verilən suallar

SPI nə deməkdir?

SPI, Serial Peripheral Interface (ardıcıl periferiya interfeysi) sözlərinin qısaltmasıdır. Kontrollerin SCK, MOSI, MISO və CS olmaqla dörd xətt üzərindən periferiya cihazları ilə sürətli və sinxron məlumat mübadiləsi aparmasını təmin edir.

MOSI və MISO nədir?

MOSI (Master Out Slave In) kontrollerdən periferiya cihazına gedən məlumat xəttidir; MISO (Master In Slave Out) isə periferiya cihazından kontrollerə qayıdan məlumat xəttidir. Yeni adlandırmada bunlar COPI və CIPO kimi də keçir. Modullarda DIN adətən MOSI-yə, DOUT isə MISO-ya qoşulur.

Arduino Uno-da SPI pinləri hansılardır?

Arduino Uno və Nano-da SCK D13, MISO D12, MOSI D11 və defolt CS D10-dur. Eyni xətlər platanın üzərindəki 6 pinli ICSP başlığında da var. Arduino Mega-da isə SCK D52, MISO D50, MOSI D51 və CS D53-dür.

SPI ilə I2C arasındakı fərq nədir?

SPI dörd naqil istifadə edir, tam dupleksdir və onlarla MHz sürətə çıxa bilər; hər cihaz üçün ayrıca CS naqili lazımdır. I2C yalnız iki naqil istifadə edir və cihazları ünvanla seçir, amma 100–400 kHz kimi daha aşağı sürətlərdə işləyir və pull-up rezistoru tələb edir.

Bir SPI xəttinə neçə cihaz qoşula bilər?

Nəzəri hədd yoxdur; hər cihaz üçün kontrollerdə boş CS pini olması kifayətdir. Praktikada xətt tutumu və naqil uzunluğu artdıqca yüksək sürətlərdə problem yaranır. Pin çatmasa, CS xətlərini 74HC138 dekoderi ilə artıra və ya zəncirvari qoşula bilən cihazlardan istifadə edə bilərsən.

SD kart və RFID niyə eyni SPI xəttində işləmir?

Bir çox ucuz SD kart modulundakı səviyyə çeviricisi CS HIGH olsa belə MISO xəttini buraxmır və RC522-nin cavabını pozur. MISO-nu düzgün buraxan modul istifadə etmək, bufer mikrosxemin aktivləşdirmə ucunu CS-ə qoşmaq və ya ESP32-də iki cihazı ayrı SPI xətlərinə almaq problemi həll edir.

Bütün layihələrə bax
RFID dəyərini oxuma
AR-53Başlanğıc
Premium

RFID dəyərini oxuma

Bina açar kartında və ya giriş kartında gizli kimlik nömrəsi saxlanır; bu layihə onu oxuyur. Kartı RFID oxuyucuya yaxınlaşdıranda Arduino kartın nömrəsini kompüter ekranına yazır.

4.7(47)
61
RFID ilə kimlik doğrulama
AR-54Orta
Premium

RFID ilə kimlik doğrulama

Bina qapısındakı kartlı giriş kimi: kartını RFID oxuyucuya yaxınlaşdırırsan, Arduino kartın nömrəsini qeydə alınmışla müqayisə edir.

4.8(65)
84
ESP32 RFID RC522 kart oxuyucu (LCD ekranlı)
ES-21Orta

ESP32 RFID RC522 kart oxuyucu (LCD ekranlı)

Bu layihədə MFRC522 əsaslı RC522 RFID modulunu ESP32-yə SPI ilə qoşub kart/etiket UID-sini oxuyacağıq. Qapı kilidi, üzvlük sistemi və giriş nəzarəti kimi tətbiqlərin əsasını təşkil edir. Oxunan UID-ni LCD ekranda göstərəcəyik; bu versiyada səlahiyyətli kart siyahısı ilə müqayisə aparılmır. DİQQƏT: RC522 yalnız 3.3V ilə işləyir, 5V versən modul yanır!

4.8(21)
42
ESP32 RFID qapı kilidi (RC522 + Servo + OLED + Buzzer + LED)
ES-35Qabaqcıl
Premium

ESP32 RFID qapı kilidi (RC522 + Servo + OLED + Buzzer + LED)

ESP32, RC522 RFID modulu, SG90 servo mühərrik, SSD1306 OLED ekran, aktiv buzzer və 2 LED ilə ağıllı qapı kilidi qururuq. Kart oxudulanda UID koddakı səlahiyyətli kartlarla müqayisə olunur; səlahiyyətlidirsə servo kilidi açır (yaşıl LED + 2 qısa bip) və 5 saniyədən sonra avtomatik kilidləyir. Səlahiyyətsiz kartda qırmızı LED yanır, 3 sürətli bip çalır və OLED-də oxunan UID göstərilir.

4.8(9)
16
ESP32 temperatur loqqeri (DHT22 + DS1307 RTC + microSD + OLED)
ES-40Qabaqcıl
Premium

ESP32 temperatur loqqeri (DHT22 + DS1307 RTC + microSD + OLED)

ESP32 ilə zaman etiketli temperatur və rütubət qeydiyyat sistemi qur! Bu layihədə DHT22 sensoru ilə dəqiqədə bir temperatur və rütubət oxuyub DS1307 RTC modulundan aldığın real zaman etiketi ilə microSD karta CSV formatında yazırıq. OLED ekranda iri yazı ilə son temperatur, rütubət faizi, zaman damğası və ümumi qeyd sayı canlı göstərilir.

4.7(7)
12
Dot matrix saat və təqvim (MAX7219, DS1307)
AR-84Orta
Premium

Dot matrix saat və təqvim (MAX7219, DS1307)

Masada və ya divarda duran, saatı və tarixi sürüşən yazı ilə göstərən işıqlı lövhədir.

5.0(37)
59
4x 32x8 matris LED animasiya və yazı
AR-90Orta
Premium

4x 32x8 matris LED animasiya və yazı

Dörd uzun LED matris modulu üst-üstə düzüləndə mindən çox işıq nöqtəsi olan kvadrat ekran alınır.

4.6(40)
66
Piksel ilan: 8x8 matris
AR-88Qabaqcıl
Premium

Piksel ilan: 8x8 matris

Klassik ilan oyununu özün qur və oyna. Rəngli 8x8 işıq matrisində yaşıl ilanı coystiklə idarə edib qırmızı almaları yeyirsən; hər almada ilan uzanır, bir az sürətlənir və xalın kiçik rəqəm ekranında…

4.7(39)
57