Hissələr · 10 dəq oxu

TTP223 toxunma sensoru: A/B ayarı və Arduino ilə toxunma lampası

TTP223 toxunma sensorundan necə istifadə etməli? A/B körpüləri ilə ani və daimi rejim, Arduino toxunma lampası kodu, panelin arxasından aşkarlama, ESP32 və Pico nümunəsi.

TTP223 toxunma sensoru mexaniki düymənin yerini tutan, barmağının yaxınlaşmasını kapasitans dəyişikliyindən hiss edən, tək düyməli və çox ucuz kapasitiv toxunma modulu­dur. Üzərində yalnız üç pin var (VCC, GND və I/O): toxunanda çıxış pini HIGH olur, əlini çəkəndə LOW-a qayıdır. Bu sadəlik sayəsində Arduino-da düyməni oxuyan kimi digitalRead() ilə istifadə olunur və 2–5,5 V arasında işlədiyi üçün ESP32 və Raspberry Pi Pico-ya da birbaşa qoşulur. Hərəkətli hissəsi olmadığı üçün aşınmır, klik səsi çıxarmır və plastik, şüşə ya da taxta kimi nazik materialın arxasında gizlədilə bilər.

Bu bələdçidə TTP223-ün içində nələrin baş verdiyini, platanın arxasındakı A və B lehim körpüləri ilə ani ya da daimi (toggle) rejim və aktiv yüksək ya da aktiv aşağı çıxış seçməyi, Arduino ilə qısa toxunuşda yanıb uzun toxunuşda işığı azalan toxunma lampası düzəltməyi, sensoru panelin arxasından işlətməyi, bir neçə düymədən istifadə etməyi, ESP32-nin daxili toxunma pinlərindən fərqini və Pico üçün MicroPython nümunəsini addım-addım öyrənəcəksən.

TTP223 kapasitiv toxunma sensoru modulu
TTP223 toxunma sensoru modulu: tək düyməli kapasitiv sensor, üç pin (VCC, I/O, GND) və rejim seçimi üçün A və B lehim körpüləri.

TTP223 toxunma sensoru nədir, necə işləyir?

Moduldakı mis ped ilə platanın torpaq (GND) səthi arasında bir neçə pikofaradlıq kiçik kondensator yaranır. Barmağın pedə yaxınlaşanda bədənin də bu kondensatora əlavə olunur və ümumi kapasitans bir neçə pikofarad artır. TTP223-ün içindəki təxminən 1 MHz-lik sensor osilyatoru bu artımı tezlik dəyişikliyi kimi hiss edir, nəticəni özünün saxladığı istinad dəyəri ilə müqayisə edir və fərq kifayət qədər böyükdürsə çıxışı dəyişir. Paralel lövhəli kondensator düsturu C = ε·A/d burada da keçərlidir: ped sahəsi (A) böyüdükcə və barmaqla ped arasındakı material (d) nazikləşdikcə aşkarlama güclənir.

Çip istinad dəyərini özü müəyyən edir. Qida verdiyin anda təxminən 0,5 saniyə ətrafı ölçür və bu müddətdə toxunuşları nəzərə almır. Sonra da heç kim toxunmadıqca təxminən hər 4 saniyədən bir özünü yenidən kalibrləyir; beləliklə temperatur və rütubət kimi yavaş dəyişikliklər zamanla kompensasiya olunur. Buna görə sensor ilk dəfə enerji veriləndə ped hansı mühitdədirsə, onu "toxunulmamış" sayır: açılışda barmağın pedin üstündədirsə, səni heç görməyəcək.

XüsusiyyətDəyər
ÇipTTP223-BA6 (6 ayaqlı SOT-23 korpus)
Qida gərginliyi2,0–5,5 V
Çipin cərəyanı (3 V, LED istisna olmaqla)Tipik 1,5 µA, ən çoxu 3 µA
Cavab müddətiAşağı güc rejimində ən çoxu ~220 ms, sürətli rejimdə ~60 ms
Çıxış tipiCMOS (push-pull); HIGH səviyyəsi VCC-yə bərabərdir
Çıxış cərəyanı (3 V-da)Təxminən 4 mA verir, 8 mA çəkir
Açılış kalibrasiyasıTəxminən 0,5 san (bu müddətdə toxunma)
Həssaslıq ayarıPed ilə GND arasına 0–50 pF kondensator (Cs)
İşləmə temperaturu-20 ilə +70 °C arası
Modul pinləriVCC, I/O (SIG ya da OUT), GND

Modullarda istifadə olunan TTP223-BA6 versiyasında bəzi ayarlar korpusun içində sabitlənib: çip həmişə aşağı güc rejimində işləyir və digər korpuslardakı 100 saniyəlik "ən uzun basılı qalma" limiti bağlıdır. Aşağı güc rejimində çip yalnız bir neçə mikroamper sərf edir, amma ilk toxunuşa ən çoxu təxminən 220 ms ərzində cavab verir. Toxunuş aşkarlandıqdan sonra təxminən 12 saniyə sürətli rejimdə qalır və sonrakı toxunuşlara daha tez cavab verir. Lampa ya da qapı zəngi kimi layihələrdə bu gecikmə hiss olunmur; sürətli reaksiya tələb edən oyun pultu düzəldirsənsə, nəzərdə saxla.

TTP223 pinləri və qoşulması

TTP223 piniArduino UnoESP32Raspberry Pi Pico
VCC5V3V33V3(OUT) (pin 36)
GNDGNDGNDGND (pin 38)
I/O (SIG)D2GPIO 26GP15 (pin 20)
TTP223-ün çıxışı push-pull olduğu üçün HIGH səviyyəsi qida gərginliyinə bərabərdir. Modulu 5 V ilə qidalandırıb çıxışını ESP32 ya da Pico-ya qoşsan, 3,3 V-luq pinə 5 V vermiş olarsan və pin zədələnər. 3,3 V-luq platalarda modulu mütləq 3V3 pinindən qidalandır. Bundan əlavə, enerji verdikdən sonrakı ilk yarım saniyə pedə toxunma; əks halda sensor barmağını mühitin bir hissəsi sayır.

Çıxış pini siqnalı özü HIGH və LOW-a sürdüyü üçün Arduino-da INPUT_PULLUP ya da xarici rezistor lazım deyil; pini sadə INPUT kimi təyin etmək kifayətdir. Mexaniki düymələrdəki kontakt titrəməsi (bounce) burada yoxdur, çünki çip çıxışı yalnız toxunuş sabitləşəndə dəyişir. Yenə də kodun bir toxunuşu tək hadisə kimi saymasını istəyirsənsə, düyməni qoşmaq yazısında izah etdiyimiz kənar aşkarlama məntiqindən istifadə etməlisən.

A və B lehim körpüləri ilə rejim seçimi

Modulun üzərində, çipin yanında A və B yazılmış iki kiçik lehim pedi cütü var. Bunlar çipin iki ayar ayağına qoşulub: əksər modullarda A çıxışın aktiv yüksək, yoxsa aktiv aşağı olacağını (AHLB), B isə sensorun ani, yoxsa daimi işləyəcəyini (TOG) seçir. Çipin içində bu ayaqlar rezistorla GND-yə çəkildiyi üçün pedlər açıq olanda ayar "0" olur; iki pedi bir damcı lehimlə birləşdirəndə ayar "1"ə keçir. Körpünü dəyişdikdən sonra qidanı kəsib yenidən vermək ən etibarlı yoldur. Platandakı yazılar fərqlidirsə, rejimi ilk test kodundakı LED ilə asanlıqla yoxlaya bilərsən.

ABİş rejimiToxunandaAçılışdakı çıxış
AçıqAçıqAni, aktiv yüksək (zavod ayarı)Toxunduğun müddətcə HIGHLOW
KörpülüAçıqAni, aktiv aşağıToxunduğun müddətcə LOWHIGH
AçıqKörpülüDaimi (toggle), aktiv yüksəkHər toxunuşda vəziyyət dəyişirLOW
KörpülüKörpülüDaimi (toggle), aktiv aşağıHər toxunuşda vəziyyət dəyişirHIGH
Mikrokontrollerlə işləyirsənsə, zavod ayarını (hər iki ped açıq) saxla və yandır/söndür məntiqini proqramla qur; beləliklə uzun toxunuş və cüt toxunuş kimi davranışları da əlavə edə bilərsən. Daimi rejim araya heç bir kod qoymadan modulun tranzistoru ya da LED-i birbaşa açıb-bağladığı dövrələrdə işə yarayır. Aktiv aşağı rejim isə INPUT_PULLUP ilə qoşulmuş düymənin yerinə sensoru taxanda əlverişlidir: kod basılanda LOW gözlədiyi üçün heç bir sətri dəyişməli deyilsən. Səhvən qapadığın körpünü açmaq üçün lehim sovurma məftilindən istifadə edə bilərsən; məsləhətlər Lehim necə edilir? yazısındadır.

Arduino ilə ilk test: toxunuşu oxumaq

  1. Modulun VCC pinini Arduino-nun 5V pininə, GND-ni GND-yə, I/O pinini D2-yə qoş.
  2. Aşağıdakı kodu yüklə və Serial Monitor-u 9600 baud sürətində aç.
  3. Plata açıldıqdan sonra təxminən bir saniyə pedə toxunmadan gözlə; çip bu zaman özünü kalibrləyir.
  4. Pedə barmağınla toxun: Arduino-nun 13 nömrəli pinə qoşulu daxili LED-i (əksər modullarda platanın öz LED-i də) yanmalı, Serial Monitor-da toxunuş sayı bir artmalıdır.
  5. Barmağını pedin üstündə saxladığın müddətcə LED yanıq qalır; sayğac isə hər yeni toxunuşda yalnız bir dəfə artır.
C++ (Arduino IDE)
1const int TOUCH_PIN = 2;    // TTP223 I/O (SIG) pini / TTP223 I/O (SIG) pin
2const int LED_PIN = 13;     // Uno'nun dahili LED'i / Uno onboard LED
3
4bool lastState = false;
5unsigned long touchCount = 0;
6
7void setup() {
8  Serial.begin(9600);
9  pinMode(TOUCH_PIN, INPUT);   // çıkış push-pull, pull-up gerekmez / push-pull output, no pull-up needed
10  pinMode(LED_PIN, OUTPUT);
11  delay(600);                  // açılış kalibrasyonu bitsin (~0,5 s) / let power-on calibration finish (~0.5 s)
12}
13
14void loop() {
15  bool state = digitalRead(TOUCH_PIN) == HIGH;   // dokunurken true / true while touched
16  digitalWrite(LED_PIN, state ? HIGH : LOW);
17
18  if (state && !lastState) {   // LOW -> HIGH: yeni dokunuş / new touch
19    touchCount++;
20    Serial.print("Dokunus / Touch: ");
21    Serial.println(touchCount);
22  }
23  lastState = state;
24}

Kodun ən vacib hissəsi kənar aşkarlamadır. Əvvəlki oxuma lastState dəyişənində saxlanır; yeni oxuma HIGH, əvvəlki isə LOW-dursa, bu yeni toxunuşdur. Bu yoxlama olmasaydı barmağın peddə qaldığı hər dövrdə, yəni saniyədə minlərlə dəfə, sayğac artardı. setup() içindəki 600 ms-lik gözləmə Arduino ilə modul eyni anda enerjilənəndə çipin kalibrasiyanı bitirməsini təmin edir. D2-ni seçməyimizin səbəbi Uno-nun kəsmə (interrupt) pini olmasıdır; istəsən attachInterrupt(digitalPinToInterrupt(2), funksiya, RISING) ilə toxunuşu kəsmə ilə də tuta bilərsən.

Layihə: Arduino ilə toxunma lampası

İndi real toxunma lampası düzəldək: qısa toxunuş lampanı yandırıb söndürsün, lampa yanıqkən barmağını peddə saxlasan işıq yavaş-yavaş azalsın, növbəti uzun toxunuşda yenidən parlasın. Parlaqlıq PWM ilə tənzimlənəcəyi üçün lampanı Uno-nun PWM pinlərindən biri olan D9-a qoşuruq. Sınaq üçün D9-a bir LED və 220 Ω rezistor kifayətdir (düzgün dəyər üçün LED rezistoru hesablayıcısı). 12 V LED lent istifadə edəcəksənsə, araya IRLZ44N kimi məntiq səviyyəli MOSFET qoymalısan; təfərrüatlar Arduino ilə MOSFET istifadəsi yazısındadır.

C++ (Arduino IDE)
1const int TOUCH_PIN = 2;                // TTP223 I/O (fabrika ayarı: anlık, aktif yüksek) / factory default: momentary, active high
2const int LAMP_PIN = 9;                 // PWM pini: LED ya da MOSFET kapısı / PWM pin: LED or MOSFET gate
3const unsigned long LONG_PRESS = 600;   // uzun dokunuş eşiği (ms) / long-touch threshold (ms)
4
5bool lampOn = false;
6bool lastTouch = false;
7bool dimming = false;
8int brightness = 255;                   // son parlaklık (10-255) / last brightness (10-255)
9int step = 5;                           // kısma yönü ve adımı / dimming direction and step
10unsigned long touchStart = 0;
11unsigned long lastStep = 0;
12
13void setup() {
14  pinMode(TOUCH_PIN, INPUT);
15  pinMode(LAMP_PIN, OUTPUT);
16  delay(600);                           // TTP223 kalibrasyonu bitsin / let the TTP223 finish calibrating
17}
18
19void loop() {
20  bool touch = digitalRead(TOUCH_PIN) == HIGH;
21  unsigned long now = millis();
22
23  if (touch && !lastTouch) {            // dokunuş başladı / touch started
24    touchStart = now;
25    dimming = false;
26  }
27
28  if (touch && lampOn && now - touchStart > LONG_PRESS) {   // lamba açıkken uzun dokunuş / long touch while the lamp is on
29    if (!dimming) {
30      dimming = true;
31      step = -step;                     // her uzun dokunuşta yön değişir / direction flips on every long touch
32    }
33    if (now - lastStep >= 20) {         // 20 ms'de bir adım / one step every 20 ms
34      lastStep = now;
35      brightness += step;
36      if (brightness <= 10 || brightness >= 255) {
37        brightness = constrain(brightness, 10, 255);
38        step = -step;                   // uca gelince geri dön / bounce back at the ends
39      }
40      analogWrite(LAMP_PIN, brightness);
41    }
42  }
43
44  if (!touch && lastTouch && !dimming) {   // kısa dokunuş bitti: aç/kapa / short touch ended: toggle
45    lampOn = !lampOn;
46    analogWrite(LAMP_PIN, lampOn ? brightness : 0);
47  }
48
49  lastTouch = touch;
50}
Kod hissəsiVəzifəsi
touchStartToxunuşun başladığı anı millis() ilə qeyd edir
LONG_PRESS = 600600 ms-dən uzun toxunuşlar azaltma əmri sayılır
dimmingBu toxunuşda azaltma edilibsə, işarələnir; beləliklə barmaq qalxanda lampa sönmür
stepHər uzun toxunuşda işarəni dəyişir; işıq bir azalır, bir parlayır
constrain(brightness, 10, 255)Parlaqlığı lampanın tamamilə sönmədiyi aralıqda saxlayır
Buraxanda yandır/söndürQısa və uzun toxunuşu ayırd etmək üçün qərar barmaq qalxanda verilir

Kodda heç bir delay() olmadığına diqqət et: zamanlamanın hamısı millis() ilə aparıldığı üçün dövr fasiləsiz işləyir və heç bir toxunuşu qaçırmır. Bu üsulun təfərrüatlarını millis() və delay() fərqi yazısında tapa bilərsən. Son parlaqlıq brightness dəyişənində qaldığı üçün lampanı söndürüb yandıranda işıq sonuncu tənzimlədiyin səviyyədə yanır; tam mağazalardakı toxunma masa lampaları kimi.

Eyni sensorla 220 V-luq lampanı da idarə edə bilərsən, amma yalnız yandır/söndür kimi: rele modulu PWM ilə işığı azalda bilmir, buna görə analogWrite əvəzinə digitalWrite istifadə et. Şəbəkə tərəfindəki naqilləri qapalı qutuda saxla və TTP223-ün pedini heç vaxt 220 V-a qoşulu metal səthə yapışdırma; ped ilə şəbəkə arasında həmişə izolyasiya edən panel olmalıdır. Şəbəkə gərginliyi ilə təcrübən yoxdursa, bu hissəni böyüklə birlikdə et.

Nazik materialın arxasından aşkarlama

TTP223-ün ən çox sevilən xüsusiyyəti dəliksiz qutunun içindən işləyə bilməsidir. Plastik, akril, şüşə, taxta, kağız və parça elektrik sahəsini buraxır; ped ilə barmağın arasındakı bu material kondensatorun izolyatoru kimi davranır. Material qalınlaşdıqca düsturdakı d böyüyür və barmaqla ped arasındakı kapasitans azalır; qalınlığı iki dəfə artırmaq bu kapasitansı təxminən yarıya endirir. Şüşənin dielektrik sabiti əksər plastiklərdən yüksək olduğu üçün eyni qalınlıqdakı şüşə adətən daha yaxşı nəticə verir. Praktikada 1–3 mm-lik plastik, akril ya da şüşə panelin arxasında modul çox vaxt problemsiz işləyir; daha qalın panellərdə pedi böyütməlisən və nəticəni mütləq öz materialınla yoxlamalısan.

  • Hava boşluğu qoyma: Havanın dielektrik sabiti 1-dir; 1 mm-lik boşluq belə həssaslığı ciddi şəkildə azaldır. Modulu ped tərəfi panelə baxacaq şəkildə nazik ikitərəfli yapışqan lent ya da yapışdırıcı ilə möhkəm yapışdır.
  • Pedi böyüt: Daha böyük toxunma sahəsi üçün mis lent ya da alüminium folqadan elektrod kəs, pedin qoruyucu boyasını bir küncdən yüngülcə qaz və elektrodu çox qısa məftillə pedə lehimlə. Məftil uzandıqca onun öz kapasitansı əlavə olur və sensor qeyri-sabitləşir.
  • Metal istifadə etmə: Metal panellər, metal qatqılı materiallar və metallik boyalar elektrik sahəsini öz üzərində toplayır; sensor ya heç aşkarlamır, ya da özü-özünə işə düşür.
  • Artıq həssaslığı azalt: Sensor barmaq yaxınlaşmadan işə düşürsə, ped ilə GND arasına 5–20 pF-lıq kiçik keramik kondensator (Cs) əlavə et; dəyər böyüdükcə həssaslıq azalır, yuxarı hədd 50 pF-dır. Kondensatorun üzərindəki kodu (məs. 100 = 10 pF, 220 = 22 pF) kondensator kodu aləti ilə aça bilərsən.
  • Əvvəl quraşdır, sonra enerji ver: Çip açılışda ətrafı istinad götürdüyü üçün paneli və qapağı bağladıqdan sonra qida ver. Paneli enerji varkən taxsan, çip bunu daimi toxunuş sayə bilər; bu halda qidanı kəsib yenidən vermək kifayətdir.

Bir neçə toxunma düyməsindən istifadə

Hər TTP223 öz pedini müstəqil izləyir; dörd düymə istəyirsənsə, dörd modulu dörd ayrı rəqəmsal pinə qoşursan və modullar VCC ilə GND-ni ortaq istifadə edir. Düymələr bir-birinə çox yaxındırsa, barmağın qonşu pedə də təsir edə bilər; pedlər arasında ən azı 1–2 sm boşluq burax və modulları mühərrik ya da rele naqillərindən uzaq saxla. Aşağıdakı kod dörd TTP223 və passiv buzzer ilə kiçik toxunma pianosu düzəldir: hansı düyməyə toxunsan, o nota çalınır, əlini çəkəndə səs kəsilir.

C++ (Arduino IDE)
1const int TOUCH_PINS[] = {2, 3, 4, 5};          // dört TTP223 I/O pini / four TTP223 I/O pins
2const int NOTES[]      = {262, 294, 330, 349};  // Do, Re, Mi, Fa (Hz) / C4, D4, E4, F4 (Hz)
3const int KEY_COUNT    = 4;
4const int BUZZER_PIN   = 8;                     // pasif buzzer / passive buzzer
5
6int currentNote = 0;
7
8void setup() {
9  for (int i = 0; i < KEY_COUNT; i++) {
10    pinMode(TOUCH_PINS[i], INPUT);
11  }
12  pinMode(BUZZER_PIN, OUTPUT);
13  delay(600);                                   // sensörlerin kalibrasyonu / sensor calibration
14}
15
16void loop() {
17  int note = 0;
18  for (int i = 0; i < KEY_COUNT; i++) {
19    if (digitalRead(TOUCH_PINS[i]) == HIGH) {   // ilk dokunulan tuş çalar / the first touched key plays
20      note = NOTES[i];
21      break;
22    }
23  }
24  if (note != currentNote) {                    // yalnızca nota değişince güncelle / update only when the note changes
25    currentNote = note;
26    if (note > 0) tone(BUZZER_PIN, note);
27    else noTone(BUZZER_PIN);
28  }
29}

tone() eyni anda yalnız bir nota çala bildiyi üçün kod toxunulan ilk düyməni seçir və notanı yalnız dəyişəndə yeniləyir; beləliklə səs cızıldamır. Uno-da tone() Timer2-dən istifadə etdiyi üçün buzzer çalarkən 3 və 11 nömrəli pinlərdə analogWrite işləmir; pianoda D3-ü yalnız giriş kimi istifadə etdiyimiz üçün problem yoxdur. Düymə sayı artdıqca hər biri üçün ayrıca modul əvəzinə çoxkanallı çiplərə keçmək daha səliqəlidir: TTP224 dörd düyməni dörd ayrı çıxışla verir, TTP229 8 ya da 16 düyməni ikitelli serial interfeysle oxuyur, MPR121 isə 12 elektrodu I2C üzərindən izləyir.

ESP32: TTP223, yoxsa daxili toxunma pinləri?

Klassik ESP32-nin içində kapasitiv toxunma aşkarlayıcısı var və 10 pin (T0–T9) heç bir modul olmadan toxunma düyməsi kimi istifadə oluna bilər: ardıcıllıqla GPIO 4, 0, 2, 15, 13, 12, 14, 27, 33 və 32. touchRead() funksiyası xam ədəd qaytarır; klassik ESP32-də bu ədəd toxunanda azalır, ESP32-S2 və S3-də isə artır. ESP32-C3-də toxunma aşkarlayıcısı ümumiyyətlə yoxdur. Daxili pinlərin ətraflı istifadəsi üçün ESP32 toxunma pinləri yazısına baxa bilərsən; aşağıdakı cədvəl iki yolu müqayisə edir.

XüsusiyyətTTP223 moduluESP32 daxili toxunma
Əlavə hissəLazımdır (hər modula 1 düymə)Lazım deyil; pinə bir məftil ya da mis ped kifayətdir
ÇıxışHazır rəqəmsal HIGH/LOWXam ədəd; astananı özün təyin edirsən
KalibrasiyaÇipin özü edirKodda ölçüb astana ayarlamalısan
Hansı platalarda?Hamısında (Uno, Nano, ESP, Pico)Yalnız ESP32, ESP32-S2 və ESP32-S3
Düymə sayıModul sayı qədərESP32-də 10, S2 və S3-də 14
Dərin yuxudan oyatmaext0/ext1 ilə bir RTC GPIO üzərindəntouchSleepWakeUpEnable() ilə
Uzun naqil və rütubətPed modulun üzərində olduğu üçün sabitNaqil uzandıqca dəyərlər sürüşür, astana pozulur
C++ (Arduino IDE)
1const int TTP223_PIN = 26;   // TTP223 I/O, modül 3,3 V ile beslenir / module powered from 3.3 V
2const int TOUCH_GPIO = 4;    // dahili dokunmatik T0 / built-in touch pad T0
3const int LED_PIN = 2;       // çoğu DevKit'te dahili LED / onboard LED on most DevKits
4int threshold = 0;
5
6void setup() {
7  Serial.begin(115200);
8  pinMode(TTP223_PIN, INPUT);
9  pinMode(LED_PIN, OUTPUT);
10  delay(600);                                  // dokunmadan bekle / wait without touching
11  threshold = touchRead(TOUCH_GPIO) * 0.7;     // dokunulmamış değerin %70'i / 70% of the untouched value
12}
13
14void loop() {
15  int raw = touchRead(TOUCH_GPIO);             // klasik ESP32'de dokununca düşer / drops when touched on the classic ESP32
16  bool builtIn = raw < threshold;
17  bool module = digitalRead(TTP223_PIN) == HIGH;
18  digitalWrite(LED_PIN, (builtIn || module) ? HIGH : LOW);
19  Serial.printf("ham/raw: %d  esik/threshold: %d  T0: %d  TTP223: %d\n", raw, threshold, builtIn, module);
20  delay(100);
21}

Bu kod açılışda toxunulmamış T0 dəyərini ölçüb onun 70%-ni astana kimi götürür; Serial Monitor-da (115200 baud) xam dəyəri izləyərək nisbəti öz naqilinə görə tənzimləyə bilərsən. ESP32-S3 istifadə edirsənsə, dəyər toxunanda artdığı üçün müqayisəni tərsinə çevir (astana = ölçülən dəyər × 1.3 və raw > astana kimi). TTP223-ü GPIO 26-ya qoşmağımızın bir səbəbi də bu pinin RTC GPIO olmasıdır: esp_sleep_enable_ext0_wakeup(GPIO_NUM_26, 1) ilə ESP32-ni dərin yuxuya salıb bir toxunuşla oyada bilərsən. TTP223 yalnız bir neçə mikroamper sərf etdiyi üçün batareya ilə işləyən layihələrdə çox yaxşı cütlükdürlər; təfərrüatlar ESP32 deep sleep yazısındadır.

Raspberry Pi Pico ilə TTP223 (MicroPython)

Pico-nun RP2040 çipində toxunma aşkarlayıcısı yoxdur; buna görə Pico-ya toxunma düyməsi əlavə etməyin ən asan yolu TTP223-dür. Modulu 3V3(OUT) pinindən (fiziki pin 36) qidalandır, I/O pinini GP15-ə (fiziki pin 20) qoş. Aşağıdakı MicroPython kodu hər toxunuşda platanın daxili LED-ini yandırıb söndürür. Toxunuşu kəsmə (IRQ) ilə tutduğu üçün əsas dövr başqa işlərlə məşğul olanda belə toxunuş qaçmır. Pico-ya MicroPython yükləməyi hələ bilmirsənsə, Raspberry Pi Pico nədir? yazısından başla.

MicroPython
1from machine import Pin
2import time
3
4touch = Pin(15, Pin.IN)            # TTP223 I/O -> GP15 (fiziksel pin 20) / physical pin 20
5led = Pin("LED", Pin.OUT)          # dahili LED (Pico ve Pico W) / onboard LED (Pico and Pico W)
6last = 0
7
8def on_touch(pin):
9    global last
10    now = time.ticks_ms()
11    if time.ticks_diff(now, last) > 250:   # bir dokunuşu bir kez say / count each touch once
12        led.toggle()
13        last = now
14
15time.sleep_ms(600)                 # TTP223 açılış kalibrasyonu / TTP223 power-on calibration
16touch.irq(trigger=Pin.IRQ_RISING, handler=on_touch)
17
18while True:
19    print("Dokunma / Touch:", touch.value(), " LED:", led.value())
20    time.sleep(1)

Güncəl MicroPython versiyalarında Pin("LED") adı həm Pico-da, həm Pico W-də daxili LED-i seçir. B körpüsünü lehimləyib modulu daimi rejimə salmısansa, kəsməyə belə ehtiyac qalmır: dövrə led.value(touch.value()) yazmaq kifayətdir, çünki yandır/söndür vəziyyətini artıq çipin özü saxlayır. Çipin çıxışında titrəmə olmasa da, koddakı 250 ms-lik kilid uzun naqillərdə yarana biləcək qısa parazit impulslarının LED-i iki dəfə dəyişməsinin qarşısını alır.

TTP223 ilə layihə ideyaları

  • Toxunma gecə lampası: Bir LDR əlavə et; lampa yalnız qaranlıqda toxunuşa cavab versin.
  • Rəngi dəyişən lampa: Hər toxunuşda bir WS2812B NeoPixel halqanın rəngini dəyiş, uzun toxunuşda parlaqlığı tənzimlə.
  • Gizli şifrəli kilid: Akril panelin arxasına dörd TTP223 yerləşdir; düymələrə düzgün ardıcıllıqla toxunanda servo mühərrik kilidi açsın.
  • Dəliksiz qapı zəngi: Sensoru plastik qutunun içinə yapışdır; toxunanda DFPlayer Mini zəng səsi çalsın.
  • Toxunma ilə rozetka açarı: Rele modulu ilə masa lampasını ya da ventilyatoru yandır/söndür.
  • Batareya ilə işləyən pult: ESP32-ni dərin yuxuda saxla; TTP223-ə toxunanda oyanıb ESP-NOW ilə əmr göndərsin.

Tez-tez edilən səhvlər və həlləri

ƏlamətEhtimal olunan səbəbHəll
Toxunuşa heç reaksiya yoxdurAçılışda barmaq pedə toxunurdu ya da panel çox qalındırƏlini çək, qidanı kəsib yenidən ver; daha nazik panel ya da daha böyük ped istifadə et
Özü-özünə işə düşürHəssaslıq artıqdır, ped yaxınlığında metal var, adapter küylüdürPed ilə GND arasına 5–20 pF əlavə et, metalı uzaqlaşdır, VCC–GND arasına 100 nF qoy
Daim toxunulmuş kimi qalırPanel ya da qapaq enerji varkən taxılıbƏvvəl quraşdır, sonra qida ver
Bir toxunuşda sayğac bir neçə dəfə artırKod səviyyəni oxuyur, kənarı yoxƏvvəlki vəziyyəti saxla, yalnız LOW→HIGH keçidində say
İlk toxunuş gecikmə ilə aşkarlanırÇip aşağı güc rejimindədir (~220 ms)Normaldır; sonrakı toxunuşlar daha tez aşkarlanır
ESP32 ya da Pico pini zədələnibModul 5 V ilə qidalandırılıbModulu həmişə 3V3 pinindən qidalandır
Daimi rejimdə lampa açılışda yanıq başlayırA körpüsü aktiv aşağı seçilibAçılış vəziyyətini A körpüsü ilə seç ya da kodda məntiqi tərsinə çevir
Toxunma sensorları qidadakı dalğalanmalara həssasdır; çipin istehsalçısı da qidanın sabit olmasının vacibliyini xüsusi vurğulayır. Ucuz telefon şarj cihazları, mühərriklər və releler küy yaradır. Modulun VCC və GND pinləri arasına 100 nF-lıq keramik kondensator lehimləmək, mühərrik naqillərini sensordan uzaq saxlamaq və pedə gedən naqili qısa tutmaq yalançı işə düşmələrin böyük hissəsini həll edir.

TTP223 çox ucuz modulla layihələrinə müasir toxunma interfeysi əlavə etməyin ən asan yoludur: mexaniki düymənin yerini tutur, dəliksiz panellərin arxasında işləyir və hər mikrokontrollerlə uyğun gəlir. Əvvəl zavod ayarında oxumağı sına, sonra lampa və piano nümunələri ilə kənar aşkarlama və uzun toxunuş məntiqini möhkəmləndir. BlueGrays tətbiqində düymə ilə LED yandırma, yandır/söndür LED, ESP32 və Pico düymə layihələri ilə 220 V lampa idarəsini addım-addım dövrə sxemi və kodları ilə tapa, düymənin yerinə TTP223 taxaraq eyni layihələri toxunma ilə işləyən edə bilərsən.

Tez-tez verilən suallar

TTP223 neçə voltla işləyir?

TTP223 çipi 2,0 ilə 5,5 V arasında işləyir; Arduino Uno-da 5 V, ESP32 və Raspberry Pi Pico-da 3,3 V ilə qidalanır. Çıxışın HIGH səviyyəsi qida gərginliyinə bərabər olduğu üçün modulu həmişə qoşulduğu platanın məntiq gərginliyi ilə qidalandırmalısan.

TTP223 üzərindəki A və B nəyə lazımdır?

A və B lehimlə birləşdirilən ayar körpüləridir. Əksər modullarda A körpüsü çıxışı aktiv aşağı edir (toxunanda LOW), B körpüsü isə sensoru daimi rejimə salır; hər toxunuşda çıxış dəyişir və beləcə qalır. İkisi də açıq olanda modul toxunduğun müddətcə HIGH verən ani rejimdədir.

TTP223 şüşə ya da plastikin arxasından işləyirmi?

Bəli, metal olmayan plastik, akril, şüşə, taxta və kağızın arxasından işləyir. Praktikada 1–3 mm qalınlığındakı panellər çox vaxt problemsizdir; daha qalın panellərdə pedi mis lentlə böyütmək lazım gəlir. Modulu panelə hava boşluğu qalmayacaq şəkildə yapışdırmağı unutma.

TTP223 niyə özü-özünə işə düşür?

Ən çox rast gəlinən səbəblər artıq həssaslıq, pedin yaxınlığındakı metal hissələr, uzun elektrod naqilləri və küylü qida mənbəyidir. Ped ilə GND arasına 5–20 pF-lıq kondensator əlavə etmək həssaslığı azaldır. VCC ilə GND arasına 100 nF kondensator qoymaq və keyfiyyətli adapter istifadə etmək də problemi çox vaxt həll edir.

TTP223 ilə 220 V lampa necə yandırılır?

TTP223-ün çıxışı yalnız bir neçə milliamper verə bildiyi üçün lampanı ya da rele bobinini birbaşa sürə bilməz. Sensoru Arduino-ya qoş və Arduino ilə rele modulunu sür; rele yalnız yandır/söndür edə bilər, işığı azalda bilməz. Şəbəkə naqillərini qapalı qutuda saxla və pedi heç vaxt 220 V-a qoşulu səthə yapışdırma.

ESP32-də toxunma sensoru üçün TTP223 lazımdırmı?

Lazım deyil; klassik ESP32-nin 10 toxunma pini touchRead() ilə birbaşa istifadə oluna bilər. Lakin bu pinlərdə astananı proqramla tənzimləməlisən və uzun naqillərdə dəyərlər sürüşür. Hazır və sabit rəqəmsal çıxış istəyirsənsə ya da ESP32-C3 kimi toxunma pini olmayan plata istifadə edirsənsə, TTP223 daha praktikdir.

Bütün layihələrə bax
Düymə ilə LED yandırma (On Off)
AR-10Başlanğıc

Düymə ilə LED yandırma (On Off)

Düyməyə bir dəfə basanda işıq yanır, bir daha basanda sönür; tam otağındakı lampa düyməsi kimi.

4.7(103)
177
Düymə ilə LED yandırma (Push)
AR-9Başlanğıc

Düymə ilə LED yandırma (Push)

Qapı zəngi kimi: bassan işıq yanır, buraxanda sönür. Arduino düyməni daim dinləyir; düymə basılı olanda LED-i yandırır, əlini çəkdiyin anda söndürür.

4.8(114)
253
ESP32 ilə düymədən LED idarəsi (Toggle)
ES-3Başlanğıc

ESP32 ilə düymədən LED idarəsi (Toggle)

Düyməyə hər basanda LED-in vəziyyəti dəyişir: yanırsa sönür, sönükdürsə yanır. Klassik toggle (keçid) nümunəsi. Debounce (sıçrama önləmə) ilə düymənin mexaniki küyünü təmizləyərək bir basışda bir dəyişiklik təmin edirik.

4.6(39)
59
Raspberry Pi Pico düymə ilə LED yandırma (Toggle)
PI-10Başlanğıc

Raspberry Pi Pico düymə ilə LED yandırma (Toggle)

Düymə ilə LED — bir səviyyə yuxarı! Burada düyməni basılı saxlamaq lazım deyil: bas və burax → LED yanır, yenidən bas və burax → LED sönür (toggle). Dövrə eynidir (LED GP14, Düymə GP2), amma kod fərqlidir. Öyrənəcəkların: edge detection (pinin 1-dən 0-a düşdüyü anı tutmaq), state tracking, debounce (düymənin mexaniki sıçrayışını süzmək). MicroPython-un led.toggle() metodu vəziyyəti tək sətirdə dəyişir.

10
220V lampanı düymə (On-Off) ilə yandırma
AR-20Qabaqcıl
Premium

220V lampanı düymə (On-Off) ilə yandırma

Evdəki real lampanı kiçik düymə ilə yandırıb söndürmək istəyirsən? Düyməyə hər basanda Arduino releni çevirir və lampa yanır, bir də basanda sönür.

4.5(33)
44
Buzzer və düymə ilə sadə piano
AR-26Qabaqcıl
Premium

Buzzer və düymə ilə sadə piano

Səkkiz düymə ilə öz kiçik pianonu qur. Hər düymə bir nota uyğundur: qalından incəyə do, re, mi, fa, sol, la, si və incə do.

4.9(67)
89
ESP32 PWM ilə LED sönməsi (Fade)
ES-8Başlanğıc

ESP32 PWM ilə LED sönməsi (Fade)

LED-in parlaqlığını yumşaq şəkildə 0-dan maksimuma, maksimumdan 0-a dəyişmək. Arduino-dakı kimi analogWrite() ilə PWM idarəsi edirik — ESP32 Arduino Core 3.0+ ilə eyni sintaksis problemsiz işləyir. Pin təyini + pinMode + analogWrite kifayətdir.

4.8(36)
55
Ağıllı pilləkən və koridor işıqlandırması
AR-82Orta
Premium

Ağıllı pilləkən və koridor işıqlandırması

Pilləkənə və ya koridora addım atanda işıqlar sənin getdiyin istiqamətdə, pillə-pillə yanır.

5.0(36)
52