Merdiven LED Aydınlatma Arduino: Sensörlü Basamak Işığı Yapımı
Arduino ile merdiven LED aydınlatma: iki PIR ile yön algılama, basamakları sırayla yakan WS2812B ya da MOSFET'li şerit, LDR gece koşulu ve ESP32 kodu.
Merdiven LED aydınlatma için bir Arduino, iki hareket sensörü ve bir LED şerit yeterli: merdivenin altına adım attığında basamaklar aşağıdan yukarıya doğru tek tek yanar, yukarıdan geldiğinde ise ışık dalgası tersine akar. Son hareketten 15 saniye kadar sonra basamaklar aynı sırayla söner. Sistemin gözleri merdivenin alt ve üst ucuna yerleştirilen iki PIR hareket sensörü, gündüz boşuna yanmasını önleyen bir LDR; beyni ise birkaç satırlık bir durum makinesi.
Bu rehberde iki yolu da göreceksin: tek veri kablosuyla yüzlerce LED'i ayrı ayrı yöneten WS2812B adreslenebilir şerit ve her basamağa ayrı bir tek renk 12 V şerit koyup MOSFET ile yumuşak açılıp kapanma yapan klasik yöntem. Basamak sayısına göre LED ve güç tablosu, bağlantı şeması, Arduino Uno kodu, PCA9685 ile 16 basamaklık kod ve telefondan ayarlanan ESP32 sürümü yazının içinde.

Otomatik merdiven aydınlatması nasıl çalışır?
Sistemin mantığı dört durumdan oluşur: bekleme, yanma, açık ve sönme. Beklemede Arduino iki PIR'i dinler ve LDR'ye bakarak ortamın karanlık olup olmadığını kontrol eder. Alt sensör tetiklenirse yön "yukarı", üst sensör tetiklenirse "aşağı" olarak kaydedilir ve basamaklar 100–200 ms arayla sırayla yanar. Son basamak da yanınca sistem açık durumda bekler; sensörlerden biri her tetiklendiğinde süre baştan başlar. Belirlenen süre hareketsiz geçince ışıklar aynı yönde, yürüyen kişinin arkasından gelen bir dalga gibi söner. Bu yapıya durum makinesi denir ve her şey millis() ile beklemeden yürür; böylece ışıklar yanarken bile sensörler okunmaya devam eder.
| Durum | Ne olur? | Sonraki duruma geçiş |
|---|---|---|
| Bekleme | LED'ler kapalı, LDR okunur | Karanlıkta alt ya da üst PIR tetiklenince yanmaya geçer |
| Yanma | Basamaklar yön sırasıyla tek tek yanar | Son basamak yanınca açık duruma geçer |
| Açık | Tüm basamaklar yanık, her hareket süreyi uzatır | Süre (ör. 15 s) hareketsiz geçince sönmeye geçer |
| Sönme | Basamaklar aynı yönde sırayla söner | Yeni hareket gelirse yanmaya, hepsi sönünce beklemeye döner |
Malzeme listesi ve iki devre seçeneği
- Arduino Uno ya da Nano (telefondan ayar yapmak istiyorsan ESP32).
- 2 adet HC-SR501 PIR sensör: biri alt basamağa, biri üst basamağa.
- LDR ve 10 kΩ direnç: geceyi algılamak için bir gerilim bölücü.
- Seçenek A: WS2812B şerit (30 ya da 60 LED/m), 5 V güç kaynağı, 1000 µF kondansatör ve 330 Ω direnç.
- Seçenek B: Her basamak için tek renk 12 V LED şerit parçası, basamak başına bir IRLZ44N MOSFET ve 10 kΩ direnç, PCA9685 16 kanal PWM modülü ve 12 V adaptör.
- Kablo ve montaj: Besleme için 0,75–1,5 mm² kablo, sinyal için ince çok damarlı kablo, şeritler için alüminyum profil ve difüzör.
| Özellik | Seçenek A: WS2812B | Seçenek B: MOSFET + tek renk şerit |
|---|---|---|
| Kontrol hattı | Tek veri pini | PCA9685 ile 2 I2C pini (16 basamağa kadar) |
| Kablolama | Tüm basamaklarda 3 telli zincir (5V, GND, DIN) | Her basamaktan denetleyiciye ayrı 2 tel |
| Efekt | Renk, gökkuşağı, LED LED animasyon | Basamak başına yumuşak açılıp kapanma, tek renk |
| Gerilim | 5 V (WS2815 ile 12 V) | 12 V ya da 24 V |
| Uzun hatlarda | Gerilim düşümü olur, ara besleme gerekir | Yüksek gerilim sayesinde daha az kayıp |
| Bekleme tüketimi | Sönük LED başına yaklaşık 0,5–1 mA | MOSFET kapalıyken neredeyse sıfır |
Basamak sayısına göre LED ve güç tablosu
WS2812B'de her LED tam beyaz ve tam parlaklıkta yaklaşık 60 mA çeker (her renk için 20 mA). Merdivende ise LED'leri sıcak beyaz ve %30 civarı parlaklıkta kullanırsın; bu hem gözü kamaştırmaz hem de akımı yaklaşık üçte bire indirir. Aşağıdaki tabloda "tam beyaz" sütunu en kötü durumdur: kodda parlaklığı sınırlasan bile bir test sırasında tüm LED'ler tam beyaz yanabilir. Bu yüzden adaptörü pratik akımın en az 1,5 katı seç, kablo kesitini ise tam beyaza göre düşün. Son sütun, kodun LED renklerini tutmak için kullandığı RAM'i gösterir; Uno'nun yalnızca 2 KB RAM'i olduğunu unutma.
| Basamak | LED / basamak | Toplam LED | Tam beyaz (60 mA) | %30 parlaklık (~18 mA) | Önerilen 5 V adaptör | RAM (3 bayt/LED) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 10 | 10 | 100 | 6,0 A | 1,8 A | 5 V 3 A | 300 bayt |
| 12 | 15 | 180 | 10,8 A | 3,2 A | 5 V 5 A | 540 bayt |
| 14 | 15 | 210 | 12,6 A | 3,8 A | 5 V 6 A | 630 bayt |
| 16 | 20 | 320 | 19,2 A | 5,8 A | 5 V 10 A | 960 bayt |
| 16 | 30 | 480 | 28,8 A | 8,6 A | 5 V 15 A ya da 12 V şerit | 1440 bayt (Uno için fazla) |
Seçenek B'de hesap daha basittir, çünkü tek renk 12 V şeritlerde üretici metre başına gücü verir. 2835 tipi 60 LED/m bir şerit yaklaşık 4,8 W/m çeker. Her basamağa 60 cm şerit koyarsan basamak başına 2,9 W, 16 basamakta toplam 46 W eder; bu da 12 V'ta 3,8 A demektir. %20 pay bırakınca 12 V 5 A (60 W) bir adaptör yeterli olur. Akım, gerilim ve güç arasındaki dönüşümleri Ohm kanunu hesaplayıcısı ile hızlıca yapabilirsin.
Bağlantı şeması ve pin tablosu
| Bağlantı | Arduino Uno | ESP32 | Not |
|---|---|---|---|
| Alt PIR OUT | D2 | GPIO 27 | PIR VCC 5 V, GND ortak |
| Üst PIR OUT | D3 | GPIO 26 | Üst uç uzaksa 3 damarlı kablo |
| LDR bölücü orta noktası | A0 | GPIO 34 | LDR 5 V'a (ESP32'de 3,3 V'a), 10 kΩ GND'ye |
| WS2812B DIN | D6 (330 Ω üzerinden) | GPIO 4 (74AHCT125 üzerinden) | Seçenek A |
| PCA9685 SDA / SCL | A4 / A5 | GPIO 21 / 22 | Seçenek B |
| Şerit + ve - | Adaptörün 5 V ve GND'si | Adaptörün 5 V ve GND'si | Kartın 5V pininden değil |
LDR'yi 5 V ile A0 arasına, 10 kΩ direnci A0 ile GND arasına bağladığında ortam aydınlandıkça okunan değer büyür. LDR'nin direnci karanlıkta megaohm seviyesine çıkar, gün ışığında 1–10 kΩ'a iner; bölücünün hangi ışıkta hangi gerilimi vereceğini gerilim bölücü hesaplayıcısı ile görebilirsin. HC-SR501'in çıkışı tetiklendiğinde 3,3 V verir; bu gerilim Uno'da HIGH olarak okunur, ESP32'ye ise doğrudan uygundur. Sensörün üzerindeki süre potansiyometresini en düşüğe (yaklaşık 3 saniye) çevir ve tetikleme köprüsünü H (tekrarlı) konumuna al; açık kalma süresini sensör değil kod belirlesin. Sensörün ayrıntıları PIR hareket sensörü yazısında.
Adım adım kurulum
- Basamakları say ve her basamağa kaç LED koyacağını belirle; WS2812B şeridi yalnızca bakır kesim işaretlerinden kes.
- Şerit parçalarını alt basamaktan başlayarak zincirle: her parçanın DOUT ucu bir üst basamaktaki parçanın DIN ucuna gider. Böylece kodda 0 numaralı basamak en alttaki olur.
- Her 2–3 basamakta bir (yaklaşık 100 LED'de bir) 5 V ve GND'yi adaptörden ayrıca getir; bu ara besleme üst basamaklarda renklerin sararmasını önler.
- PIR sensörleri ilk ve son basamağa bakacak biçimde, duvara yaklaşık 30–50 cm yüksekliğe yerleştir; görüş alanını daraltmak için önüne kısa bir boru takabilirsin.
- LDR'yi merdiven ışığının doğrudan vurmadığı, pencereden ya da koridor lambasından ışık alan bir yere koy.
- Devreyi önce masada 2–3 basamaklık kısa bir şeritle dene, ardından kodda STEPS ve LEDS_PER_STEP değerlerini kendi merdivenine göre değiştir.
- PIR'lere açılıştan sonra 30–60 saniye ısınma süresi tanı; bu sürede rastgele tetiklenmeleri normaldir.
Seçenek A: WS2812B ile Arduino kodu
Kod Adafruit NeoPixel kütüphanesini kullanır; Kütüphane Yöneticisi'nden kurabilirsin. Basamak sayısı, basamak başına LED, yanma aralığı, açık kalma süresi ve karanlık eşikleri dosyanın başındaki sabitlerden ayarlanır. WS2812B'nin temellerini WS2812B NeoPixel LED yazısında bulabilirsin.
1// Arduino merdiven aydınlatması: 2 PIR + LDR + WS2812B / Arduino stair lighting: 2 PIR + LDR + WS2812B
2#include <Adafruit_NeoPixel.h>
3
4const uint8_t PIN_PIR_BOTTOM = 2; // alt basamak PIR / bottom step PIR
5const uint8_t PIN_PIR_TOP = 3; // üst basamak PIR / top step PIR
6const uint8_t PIN_LDR = A0; // LDR bölücü orta noktası / LDR divider midpoint
7const uint8_t PIN_STRIP = 6; // WS2812B DIN (330 ohm üzerinden / through 330 ohm)
8
9const uint8_t STEPS = 14; // basamak sayısı / number of steps
10const uint8_t LEDS_PER_STEP = 15; // basamak başına LED / LEDs per step
11const uint16_t STEP_DELAY_MS = 150; // basamaklar arası gecikme / delay between steps
12const unsigned long ON_TIME_MS = 15000; // son hareketten sonra açık kalma / on time after last motion
13const int DARK_LEVEL = 300; // bunun altı karanlık / below this is dark
14const int LIGHT_LEVEL = 400; // bunun üstü aydınlık / above this is bright
15
16Adafruit_NeoPixel strip(STEPS * LEDS_PER_STEP, PIN_STRIP, NEO_GRB + NEO_KHZ800);
17const uint32_t WARM_WHITE = Adafruit_NeoPixel::Color(255, 150, 50); // sıcak beyaz / warm white
18
19enum State { IDLE, TURNING_ON, LIT, TURNING_OFF };
20State state = IDLE;
21int8_t direction = 1; // 1: aşağıdan yukarı / bottom-up, -1: yukarıdan aşağı / top-down
22uint8_t stepCount = 0; // dalgada kaçıncı basamak / position in the wave
23unsigned long lastStepTime = 0;
24unsigned long lastMotion = 0;
25bool isDark = true;
26
27// Yöne göre k'inci sıradaki fiziksel basamak (0 = en alt) / physical step at position k (0 = bottom)
28uint8_t stepAt(uint8_t k) {
29 return (direction == 1) ? k : (STEPS - 1 - k);
30}
31
32void setStep(uint8_t step, uint32_t color) {
33 uint16_t first = step * LEDS_PER_STEP;
34 for (uint8_t i = 0; i < LEDS_PER_STEP; i++) strip.setPixelColor(first + i, color);
35 strip.show();
36}
37
38// LDR'yi yalnız ışıklar sönükken oku, iki eşikli / read the LDR only while lights are off, with hysteresis
39void updateDarkness() {
40 int level = analogRead(PIN_LDR);
41 if (isDark && level > LIGHT_LEVEL) isDark = false;
42 else if (!isDark && level < DARK_LEVEL) isDark = true;
43}
44
45void startWave(State next, int8_t dir) {
46 state = next;
47 direction = dir;
48 stepCount = 0;
49 lastStepTime = millis() - STEP_DELAY_MS; // ilk basamak hemen yansın / first step at once
50}
51
52void setup() {
53 pinMode(PIN_PIR_BOTTOM, INPUT);
54 pinMode(PIN_PIR_TOP, INPUT);
55 strip.begin();
56 strip.setBrightness(80); // yaklaşık %30 parlaklık / about 30% brightness
57 strip.show(); // hepsi kapalı / all off
58}
59
60void loop() {
61 unsigned long now = millis();
62 bool bottom = digitalRead(PIN_PIR_BOTTOM) == HIGH;
63 bool top = digitalRead(PIN_PIR_TOP) == HIGH;
64
65 if (state == IDLE) updateDarkness();
66
67 if (bottom || top) {
68 if ((state == IDLE && isDark) || state == TURNING_OFF) {
69 startWave(TURNING_ON, bottom ? 1 : -1); // yön: hangi sensör önce / direction: which sensor first
70 }
71 if (state != IDLE) lastMotion = now; // her hareket süreyi uzatır / every motion extends the time
72 }
73
74 switch (state) {
75 case TURNING_ON:
76 case TURNING_OFF:
77 if (now - lastStepTime >= STEP_DELAY_MS) {
78 lastStepTime = now;
79 setStep(stepAt(stepCount), state == TURNING_ON ? WARM_WHITE : 0);
80 stepCount++;
81 if (stepCount >= STEPS) state = (state == TURNING_ON) ? LIT : IDLE;
82 }
83 break;
84 case LIT:
85 if (now - lastMotion >= ON_TIME_MS) startWave(TURNING_OFF, direction); // aynı yönde sön / fade out the same way
86 break;
87 default:
88 break;
89 }
90}| Sabit ya da işlev | Görevi |
|---|---|
| STEPS, LEDS_PER_STEP | Merdivenin ölçüsü; toplam LED sayısı ikisinin çarpımıdır |
| STEP_DELAY_MS | Basamaklar arası gecikme; 100–200 ms doğal bir yürüme hızı hissi verir |
| ON_TIME_MS | Son hareketten sonra ışıkların açık kalma süresi |
| DARK_LEVEL, LIGHT_LEVEL | İki eşikli gece algısı; alacakaranlıkta açılıp kapanmayı önler |
| stepAt(k) | Yöne göre k'inci sırada yanacak fiziksel basamağı verir |
| updateDarkness() | LDR'yi yalnızca ışıklar sönükken okur |
Seçenek B: MOSFET ve PCA9685 ile yumuşak geçiş
Tek renk şeritlerin her biri ayrı bir kanal ister, Uno'nun ise yalnızca 6 PWM pini vardır. 16 basamağa kadar yumuşak açılıp kapanma için PCA9685 modülünü kullan: I2C ile bağlanır ve 16 kanalın her birinde 12 bitlik (0–4095) PWM üretir. Her kanal bir IRLZ44N lojik seviye MOSFET'in kapısını (gate) sürer, MOSFET de şeridin eksi ucunu GND'ye anahtarlar. Kapı ile source arasına koyacağın 10 kΩ direnç, Arduino açılırken şeritlerin rastgele yanmasını önler. MOSFET'in temelleri Arduino ile MOSFET kullanımı yazısında.
| MOSFET bacağı | Bağlandığı yer |
|---|---|
| Gate (G) | PCA9685 kanal çıkışı; 10 kΩ ile Source'a |
| Drain (D) | Şeridin - ucu |
| Source (S) | 12 V adaptörün GND'si (Arduino GND'siyle ortak) |
| Şerit + | 12 V adaptörün + ucu |
1// Arduino merdiven aydınlatması: PCA9685 + MOSFET ile yumuşak geçiş / stair lighting: smooth fades with PCA9685 + MOSFETs
2#include <Wire.h>
3#include <Adafruit_PWMServoDriver.h>
4
5Adafruit_PWMServoDriver pwm(0x40); // PCA9685 varsayılan adres / default address
6
7const uint8_t PIN_PIR_BOTTOM = 2;
8const uint8_t PIN_PIR_TOP = 3;
9const uint8_t PIN_LDR = A0;
10
11const uint8_t STEPS = 16; // kanal 0 = en alt basamak / channel 0 = bottom step
12const uint16_t STEP_DELAY_MS = 120; // dalga hızı / wave speed
13const uint16_t FADE_MS = 400; // bir basamağın açılma süresi / fade time of one step
14const uint16_t MAX_PWM = 3000; // 4095 = tam parlaklık / full brightness
15const unsigned long ON_TIME_MS = 15000;
16const int DARK_LEVEL = 300, LIGHT_LEVEL = 400;
17
18uint16_t level[STEPS]; // her basamağın parlaklığı / brightness of each step
19bool lightsOn = false; // hedef: açık mı / target: on?
20bool waveRunning = false;
21int8_t direction = 1;
22unsigned long waveStart = 0, lastMotion = 0;
23bool isDark = true;
24
25void updateDarkness() {
26 int v = analogRead(PIN_LDR);
27 if (isDark && v > LIGHT_LEVEL) isDark = false;
28 else if (!isDark && v < DARK_LEVEL) isDark = true;
29}
30
31void startWave(bool on) {
32 lightsOn = on;
33 waveStart = millis();
34 waveRunning = true;
35}
36
37// Her basamağın parlaklığı = dalga başlangıcından geçen süre - sıra x gecikme
38// Brightness of each step = time since wave start - position x delay
39void updateWave(unsigned long now) {
40 bool finished = true;
41 for (uint8_t k = 0; k < STEPS; k++) {
42 uint8_t step = (direction == 1) ? k : STEPS - 1 - k;
43 long t = (long)(now - waveStart) - (long)k * STEP_DELAY_MS;
44 uint32_t p = constrain(t, 0L, (long)FADE_MS); // 0..FADE_MS
45 if (p < FADE_MS) finished = false;
46 uint32_t q = lightsOn ? p : FADE_MS - p;
47 uint16_t target = q * q * MAX_PWM / ((uint32_t)FADE_MS * FADE_MS); // karesel: göze doğal / quadratic: natural to the eye
48 uint16_t next = lightsOn ? max(level[step], target) : min(level[step], target);
49 if (next != level[step]) {
50 level[step] = next;
51 pwm.setPin(step, next);
52 }
53 }
54 if (finished) waveRunning = false;
55}
56
57void setup() {
58 pinMode(PIN_PIR_BOTTOM, INPUT);
59 pinMode(PIN_PIR_TOP, INPUT);
60 pwm.begin();
61 pwm.setPWMFreq(1000); // 1 kHz, titremesiz / no visible flicker
62 for (uint8_t i = 0; i < STEPS; i++) {
63 level[i] = 0;
64 pwm.setPin(i, 0);
65 }
66}
67
68void loop() {
69 unsigned long now = millis();
70 bool bottom = digitalRead(PIN_PIR_BOTTOM) == HIGH;
71 bool top = digitalRead(PIN_PIR_TOP) == HIGH;
72
73 if (!lightsOn && !waveRunning) updateDarkness(); // yalnız hepsi sönükken / only while all are off
74
75 if (bottom || top) {
76 if (!lightsOn && (isDark || waveRunning)) { // karanlıkta ya da sönerken / when dark or while fading out
77 direction = bottom ? 1 : -1;
78 startWave(true);
79 }
80 if (lightsOn) lastMotion = now;
81 }
82 if (lightsOn && now - lastMotion >= ON_TIME_MS) startWave(false);
83 if (waveRunning) updateWave(now);
84}Kodun kalbi updateWave() fonksiyonudur: her basamağın parlaklığı, dalganın başladığı andan beri geçen süreye ve basamağın sıradaki yerine göre hesaplanır. Parlaklık doğrusal değil karesel artar, çünkü göz düşük parlaklıktaki değişimi çok daha güçlü algılar; böylece açılış daha doğal görünür. Sönme sırasında yeni bir hareket gelirse her basamak o anki parlaklığından yeniden yükselir, ani bir sönüp yanma olmaz. PWM frekansı 1 kHz olduğu için telefon kamerasında bile titreme görünmez.
ESP32 sürümü: telefondan parlaklık ve süre ayarı
Aynı mantığı ESP32'ye taşıdığında merdiven ışığını Wi-Fi üzerinden ayarlayabilirsin. Aşağıdaki kod ev ağına bağlanır ve ESP32'nin IP adresinde küçük bir ayar sayfası açar; buradan parlaklığı ve açık kalma süresini değiştirir, LDR'nin son değerini görürsün. Wi-Fi bağlanamazsa sistem 10 saniye sonra çevrimdışı çalışmaya devam eder, yani merdiven hiçbir zaman karanlıkta kalmaz. ESP32'nin ADC'si 12 bit olduğu için eşikler 0–4095 aralığındadır ve LDR bölücüsü 3,3 V ile beslenir. Kurulum için ESP32 nedir? yazısına bakabilirsin.
1// ESP32 merdiven aydınlatması + Wi-Fi ayar sayfası / ESP32 stair lighting + Wi-Fi settings page
2#include <WiFi.h>
3#include <WebServer.h>
4#include <Adafruit_NeoPixel.h>
5
6const char* WIFI_SSID = "AgAdi"; // Wi-Fi adın / your Wi-Fi name
7const char* WIFI_PASS = "Sifre123"; // Wi-Fi şifren / your Wi-Fi password
8
9const uint8_t PIN_PIR_BOTTOM = 27;
10const uint8_t PIN_PIR_TOP = 26;
11const uint8_t PIN_LDR = 34; // ADC1, yalnız giriş / input only
12const uint8_t PIN_STRIP = 4; // 74AHCT125 üzerinden DIN / to DIN via 74AHCT125
13
14const uint8_t STEPS = 14;
15const uint8_t LEDS_PER_STEP = 15;
16const uint16_t STEP_DELAY_MS = 150;
17const int DARK_LEVEL = 1200, LIGHT_LEVEL = 1600; // 12 bit ADC: 0-4095
18
19uint8_t brightness = 80; // web sayfasından değişir / set from the web page
20unsigned long onTimeMs = 15000;
21
22Adafruit_NeoPixel strip(STEPS * LEDS_PER_STEP, PIN_STRIP, NEO_GRB + NEO_KHZ800);
23WebServer server(80);
24
25enum State { IDLE, TURNING_ON, LIT, TURNING_OFF };
26State state = IDLE;
27int8_t direction = 1;
28uint8_t stepCount = 0;
29unsigned long lastStepTime = 0, lastMotion = 0;
30bool isDark = true;
31int lastLdr = 0;
32
33uint32_t warmWhite() { // parlaklığı renge uygula / apply brightness to the color
34 return Adafruit_NeoPixel::Color(255 * brightness / 255, 150 * brightness / 255, 50 * brightness / 255);
35}
36
37void setStep(uint8_t step, uint32_t color) {
38 for (uint8_t i = 0; i < LEDS_PER_STEP; i++) strip.setPixelColor(step * LEDS_PER_STEP + i, color);
39 strip.show();
40}
41
42void startWave(State next, int8_t dir) {
43 state = next;
44 direction = dir;
45 stepCount = 0;
46 lastStepTime = millis() - STEP_DELAY_MS;
47}
48
49void handleRoot() {
50 if (server.hasArg("b")) brightness = constrain(server.arg("b").toInt(), 5, 255);
51 if (server.hasArg("t")) onTimeMs = constrain(server.arg("t").toInt(), 5, 300) * 1000UL;
52 String html = "<!DOCTYPE html><html><head><meta name='viewport' content='width=device-width'></head><body>";
53 html += "<h2>Merdiven / Stairs</h2><form>";
54 html += "Parlaklik / Brightness (5-255): <input name='b' type='number' value='" + String(brightness) + "'><br>";
55 html += "Sure / Time (s): <input name='t' type='number' value='" + String(onTimeMs / 1000) + "'><br>";
56 html += "<button>Kaydet / Save</button></form>";
57 html += "<p>LDR: " + String(lastLdr) + (isDark ? " (gece / night)" : " (gunduz / day)") + "</p></body></html>";
58 server.send(200, "text/html", html);
59}
60
61void setup() {
62 Serial.begin(115200);
63 pinMode(PIN_PIR_BOTTOM, INPUT);
64 pinMode(PIN_PIR_TOP, INPUT);
65 strip.begin();
66 strip.show();
67 WiFi.mode(WIFI_STA);
68 WiFi.begin(WIFI_SSID, WIFI_PASS);
69 unsigned long t0 = millis();
70 while (WiFi.status() != WL_CONNECTED && millis() - t0 < 10000) delay(250); // en çok 10 s / at most 10 s
71 if (WiFi.status() == WL_CONNECTED) Serial.println(WiFi.localIP());
72 else Serial.println("Wi-Fi yok, cevrimdisi calisiyor / no Wi-Fi, running offline");
73 server.on("/", handleRoot);
74 server.begin();
75}
76
77void loop() {
78 server.handleClient();
79 unsigned long now = millis();
80 bool bottom = digitalRead(PIN_PIR_BOTTOM) == HIGH;
81 bool top = digitalRead(PIN_PIR_TOP) == HIGH;
82
83 if (state == IDLE) { // LDR yalnız ışıklar sönükken / LDR only while lights are off
84 lastLdr = analogRead(PIN_LDR);
85 if (isDark && lastLdr > LIGHT_LEVEL) isDark = false;
86 else if (!isDark && lastLdr < DARK_LEVEL) isDark = true;
87 }
88
89 if (bottom || top) {
90 if ((state == IDLE && isDark) || state == TURNING_OFF) startWave(TURNING_ON, bottom ? 1 : -1);
91 if (state != IDLE) lastMotion = now;
92 }
93
94 if ((state == TURNING_ON || state == TURNING_OFF) && now - lastStepTime >= STEP_DELAY_MS) {
95 lastStepTime = now;
96 uint8_t step = (direction == 1) ? stepCount : STEPS - 1 - stepCount;
97 setStep(step, state == TURNING_ON ? warmWhite() : 0);
98 if (++stepCount >= STEPS) state = (state == TURNING_ON) ? LIT : IDLE;
99 } else if (state == LIT && now - lastMotion >= onTimeMs) {
100 startWave(TURNING_OFF, direction);
101 }
102}Sensör yerleşimi ve alternatif sensörler
PIR sensör bir ısı değişimi dedektörüdür; vücut ısısının görüş alanında hareket etmesini algılar. Merdivende en sık sorun, alt kattaki koridordan geçen birinin ya da bir kalorifer peteğinin sensörü tetiklemesidir. Sensörü basamağa doğru eğik yerleştir, Fresnel merceğinin bir kısmını bantla kapat ve hassasiyet potunu yarıya çevir. Daha kesin algılama istiyorsan her uca bir HC-SR04 ya da VL53L0X koyup ışık bariyeri gibi kullanabilirsin: ölçülen mesafe aniden kısalınca biri basamağa adım atmış demektir. RCWL-0516 radar sensörü ise duvarların arkasını da gördüğü için yan odadan tetiklenir; bu iş için önerilmez.
| Sensör | Avantajı | Dezavantajı | Merdivene uygunluğu |
|---|---|---|---|
| HC-SR501 PIR | Ucuz, 5–7 m menzil, ayarlanabilir | Isı kaynaklarından yanlış tetiklenme, 2–3 s kör süre | Çok iyi |
| AM312 mini PIR | Küçük, 3,3 V ile çalışır, basamağa gömülür | Ayarı yok, menzili 3–5 m | İyi |
| HC-SR04 ya da VL53L0X | Basamağa adım atıldığını kesin algılar | Sürekli ölçüm kodu gerekir | İyi (ışık bariyeri gibi) |
| RCWL-0516 radar | Kapağın arkasına gizlenebilir | Duvarları geçer, komşu odadan tetiklenir | Önerilmez |
Sık yapılan hatalar ve çözümleri
- Üst basamaklarda renk sararıyor: 5 V hattında gerilim düşümü var; şeride her 2–3 basamakta bir ara besleme yap ve besleme kablosunu kalın tut.
- İlk LED doğru, diğerleri rastgele renkte: Ortak GND yok ya da veri hattı çok uzun; GND'leri birleştir, 330 Ω direnci şeride yakın tak, veri kablosunu birkaç metreden uzun tutma.
- Işıklar ters yönde yanıyor: Şeridin zinciri üst basamaktan başlıyor; ya zinciri alttan başlat ya da koddaki yön mantığını ters çevir.
- Sistem gündüz yanıyor ya da gece hiç yanmıyor: LDR eşikleri yanlış ya da LDR merdiven ışığını görüyor; değeri Seri Monitör'den ölç ve LDR'nin yerini değiştir.
- Işıklar hiç sönmüyor: PIR'in süre potu uzun ayarlı ya da sensör bir ısı kaynağına bakıyor; potu en düşüğe getir ve sensörün yönünü değiştir.
- Arduino rastgele yeniden başlıyor: LED'ler yanarken adaptör çöküyor ya da şerit kartın 5V pininden besleniyor; adaptörü büyüt ve şeridi ayrı besle.
- MOSFET ısınıyor: Lojik seviye olmayan bir MOSFET kullanıyorsun; IRLZ44N gibi bir modele geç ve kapı direncini 100–220 Ω arasında tut.
Merdiven aydınlatmasını geliştirmek için fikirler
- Gece lambası modu: Hareket yokken yalnızca ilk ve son basamağı %5 parlaklıkta yakarak merdivenin yerini göster.
- Renkli dalga: WS2812B ile her basamağı gökkuşağının farklı bir tonunda yak, yılbaşında renkleri değiştir.
- Koridor uzantısı: Aynı mantıkla uzun bir koridoru iki uçtaki PIR'lerle aydınlat.
- Ev otomasyonu: ESP32'yi MQTT ile Home Assistant'a bağlayıp merdiven ışığını diğer lambalarla birlikte yönet.
- Hazır yazılım: Kod yazmadan efekt istiyorsan WLED kurup PIR sensörleri ona bağlayabilirsin.
Merdiven aydınlatması sensör okumayı, zamanlamayı, güç hesabını ve LED sürmeyi tek projede birleştirdiği için hem evine kalıcı bir değer katar hem de sana çok şey öğretir. Önce masada iki basamaklık kısa bir şeritle dene, sonra merdivenine taşı. BlueGrays uygulamasındaki Akıllı Merdiven ve Koridor Aydınlatması projesinde devre şemasını ve kodu adım adım bulabilir, WS2812B ve PIR projeleriyle parçaları tek tek tanıyabilirsin.
Sıkça sorulan sorular
Merdiven aydınlatması için basamak başına kaç LED gerekir?
Basamak genişliğine ve şeridin yoğunluğuna bağlıdır. 30 LED/m bir şeritle 90 cm'lik bir basamağa 27 LED düşer; çoğu merdivende basamak başına 10–20 LED dengeli bir ışık verir. Şeridi alüminyum profil ve difüzör içine koymak LED noktalarını gizler.
Merdiven LED şeridi için kaç amperlik adaptör gerekir?
WS2812B'de toplam LED sayısını 18 mA (yaklaşık %30 parlaklık) ile çarp ve sonucu 1,5 ile büyüt; örneğin 210 LED için 5 V 6 A uygundur. Tek renk 12 V şeritte metre başına watt değerini toplam uzunlukla çarp, 12'ye böl ve %20 pay ekle.
Merdiven için WS2812B mi tek renk LED şerit mi daha iyi?
Renk ve animasyon istiyorsan WS2812B daha esnektir ve tek veri kablosuyla kurulur. Yalnızca sıcak beyaz ışık ve uzun hatlar söz konusuysa 12 V ya da 24 V tek renk şerit ile MOSFET çözümü daha verimlidir, gerilim düşümü azdır ve bekleme tüketimi neredeyse sıfırdır.
PIR sensör merdiven ışığını neden kendi kendine yakıyor?
PIR sensör ısı değişimini algıladığı için kalorifer peteği, pencereden vuran güneş, sıcak hava akımı ya da evcil hayvanlar onu tetikleyebilir. Açılıştan sonraki ilk 30–60 saniyedeki tetiklenmeler de normaldir. Sensörü basamağa doğru yönlendir, merceğin bir kısmını kapat ve hassasiyetini düşür.
Merdiven aydınlatması gündüz yanmasın diye ne yapılır?
Devreye bir LDR ekleyip PIR tetiklemesini yalnızca ışık değeri bir eşiğin altındayken kabul edersin. Tek eşik yerine iki eşik (histerezis) kullanmak alacakaranlıkta açılıp kapanmayı önler. LDR'yi merdiven ışığının vurmadığı bir yere koy ve değerini yalnızca ışıklar sönükken oku.
Arduino Uno kaç tane WS2812B LED sürebilir?
Her LED 3 bayt RAM kullanır; Uno'nun 2 KB RAM'iyle diğer değişkenler de hesaba katılınca pratik sınır yaklaşık 400–500 LED'dir. Daha uzun merdivenlerde Arduino Mega ya da ESP32 kullan veya basamak başına LED sayısını azalt. Akımı adaptör sağladığı için sınır güç değil bellektir.
Bu yazıdan sonra yapabileceğin projeler
Tüm projeleri gör
Akıllı Merdiven ve Koridor Aydınlatması
Merdivene ya da koridora adım attığında ışıklar senin gittiğin yönde, basamak basamak yanar.

Ldr İle Gece Lambası
Hava karardığında kendiliğinden yanan, sabah olunca sönen küçük bir gece lambası. Işık sensörü odadaki aydınlığı ölçer; Arduino ortam yeterince karanlıksa LED'i yakar, aydınlanınca söndürür.

WS2812B Kullanımı
Her ışığı ayrı ayrı renklendirebildiğin akıllı bir LED şeridiyle tanışırsın. Arduino önce şeritteki ilk beş LED'i kırmızı yakar, bir saniye sonra kalan beşini mavi yakar, sonra hepsini söndürür ve…

WS2812B Yürüyen Led(Birikerek)
Bir bardağa su doldurur gibi dolup boşalan bir ışık şeridi. Arduino on renkli LED'i turuncuya boyayarak tek tek yakar ve hepsi yanık kalır, şerit dolunca aynı sırayla tek tek söndürür ve gösteri…

Hareket Sensörü İle Hareket Algılayıcı
Biri odaya girdiğinde haber veren basit bir bekçi. Hareket sensörü insan vücudunun yaydığı ısıyı fark eder; Arduino hareket olduğu sürece LED'i yakar, hareket bitince söndürür.

ESP32 PIR Hareket Sensörü ile Otomatik Aydınlatma
Bu projede HC-SR501 PIR hareket sensörü ile odaya giren kişiyi algılayıp LED'i otomatik olarak yakacağız. LED'in açık kalma süresini millis() ile izleyeceğiz; sensör HIGH okundukça son hareket zamanı yenilenecek ve son HIGH okumasından en az 10 saniye sonra LED sönecek. Mevcut kod ayrıca her döngüde delay(50) ile 50 ms beklediğinden uygulama döngüsü tamamen bloklamayan bir yapıda değildir. Gerçek hayatta merdiven, koridor, banyo veya dolap içi aydınlatmalarda kullanılabilir.

ESP32 Akıllı Aydınlatma (PIR + LDR + Röle + OLED)
ESP32, PIR hareket sensörü, LDR ışık sensörü ve röle modülüyle evinin koridorunu, tuvaletini veya kilerini akıllı aydınlatmaya dönüştürüyoruz. Ortam aydınlıksa hareket olsa bile ışık yanmaz; böylece gündüz boşa enerji harcanmaz. Işık 30 saniye açık kalır; hareket sürerse süre otomatik olarak uzar.

ESP32 WS2812B NeoPixel Şerit Kontrolü
WS2812B (NeoPixel) adreslenebilir LED'ler, tek bir veri pini üzerinden zincirleme kontrol edilebilen akıllı RGB LED'lerdir. Bu projede 8 LED'lik bir WS2812B şeridi Adafruit_NeoPixel kütüphanesi ile kontrol edip akıcı bir gökkuşağı animasyonu üreteceğiz. ESP32'nin 3.3V mantık seviyesi çoğu WS2812B partisinde sorunsuz çalışsa da, kararsızlık durumunda 470Ω seri direnç ve 1000µF kondansatör çözümünü göstereceğiz. Animasyon, HSV renk uzayında ton (hue) değerini kaydırarak elde edilir.
Diğer yazılar
BlueGrays uygulaması
Bu devreyi telefonunda adım adım kur
Devre şeması, kod ve parça listesi tek ekranda. 500'den fazla Arduino, ESP32 ve Pico projesi seni bekliyor.
Telefonunla tara
Kamerayı koda tut; telefonunun uygulama mağazası açılır.
ya da mağazada aç

