Dəlikli pertinaks ilə daimi dövrə: breadboard-dan lehimli lövhəyə
Dəlikli pertinaks ilə daimi dövrə qur: perfboard və zolaqlı pertinaks fərqi, yerləşdirmə planı, header, körpü naqili, rəng sxemi, qutulama və qısa qapanma testi.
Dəlikli pertinaks breadboard-da işlətdiyin dövrəni lehimləyərək daimi etməyin ən ucuz və ən sürətli yoludur. Üzərində 2,54 mm aralıqlı dəliklər və hər dəliyin ətrafında kiçik mis adacıqlar (pad) olan bu lövhələrə elementləri yerləşdirir, ayaqlarını lehimləyir və qoşulmaları naqil ya da lehimlə qurursan. Nəticədə titrəyişdə sökülməyən, qutuya sığan, aylarla işləyəcək dövrə əldə edirsən. PCB sifariş etməyə ehtiyac qalmadan eyni gün bitirə biləcəyin yeganə daimi üsul budur.
Bu bələdçidə dəlikli (perfboard) və zolaqlı (stripboard) pertinaks arasındakı fərqi, düzgün lövhəni seçməyi və elementləri yerləşdirməzdən əvvəl kağız üzərində yerləşdirmə planı çəkməyi öyrənəcəksən. Sonra Arduino və sensor modullarını pin header ilə sökülə bilən etməyi, lehim izi, çılpaq naqil və körpü naqili ilə yol çəkməyi, naqil rəng sxemini, qida xəttini qorumağı və dövrəni layihə qutusuna yerləşdirməyi görəcəyik. Son bölmədə ilk dəfə qida verməzdən əvvəl görməli olduğun testləri, qısa qapanmaları tapan Arduino kodunu və ən çox rast gəlinən nasazlıqların həllini tapacaqsan.

Dəlikli pertinaks nədir, breadboard-dan fərqi nədir?
Breadboard-un içindəki yaylı kontaktlar zamanla boşalır, jumper naqillər azacıq dartılanda yerindən çıxır və hər təmas nöqtəsi bir neçə milliomla bir neçə om arasında dəyişən müqavimət əlavə edir. Masa üstündə sınaq edəndə bu problem olmur, amma robot maşında, qapı siqnalizasiyasında və ya suvarma sistemində dövrə silkələndikcə "bəzən işləyir, bəzən resetlənir" tipli nasazlıqlar başlayır. Pertinaks əslində material adıdır: qatranla hopdurulmuş kağızdan hazırlanan, qəhvəyi, bərk lövhəyə verilən addır (FR-2). Gündəlik dildə üzərinə mis çəkilmiş və standart aralıqla deşilmiş bütün sınaq lövhələrinə dəlikli pertinaks deyilir. Dəliklərin aralığı 2,54 mm-dir (0,1 düym); bu, Arduino pinlərinin, mikrosxemlərin və pin header-lərin aralığı ilə eynidir.
| Xüsusiyyət | Breadboard | Dəlikli pertinaks | Zolaqlı pertinaks | Sifariş PCB |
|---|---|---|---|---|
| Daimilik | Yoxdur, kontaktlar boşalır | Daimi, lehimli | Daimi, lehimli | Daimi, ən möhkəm |
| Hazırlıq müddəti | Dəqiqələr | 1–3 saat | 1–2 saat | Dizayn + 1–3 həftə çatdırılma |
| Dəyişiklik asanlığı | Çox asan | Orta | Orta | Çətin |
| Bir ədədin maliyyəti | Təkrar istifadə olunur | Çox aşağı | Çox aşağı | Aşağı, amma minimum say var |
| Ən uyğun olduğu iş | Sınaq və öyrənmə | Birdəfəlik daimi layihə | Mikrosxemli və sıra quruluşlu dövrə | Çox sayda və SMD hissə |
Dəlikli və zolaqlı pertinaks fərqi
Dəlikli pertinaks (perfboard) lövhələrində hər dəlik öz mis adacığı ilə tək qalır; heç bir dəlik digərinə qoşulmayıb. Qoşulmaları sən qurursan. Bu sənə tam sərbəstlik verir, amma hər qoşulma üçün ayrıca naqil ya da lehim izi çəkməlisən. Zolaqlı pertinaks (stripboard) isə sıra boyunca uzanan mis zolaqlara malikdir; eyni zolaq üzərindəki bütün dəliklər artıq bir-birinə qoşulub. Yolun harada bitəcəyini zolağı keserək müəyyən edirsən. Zolaqlı pertinaks xüsusilə mikrosxemlərdə sürətlidir, amma mikrosxemin altındakı zolaqları kəsməyi unutsan, qarşılıqlı ayaqlar qısa qapanır. Bir də breadboard düzənində çap olunmuş "protoboard" növü var: tam breadboard kimi 5-li sıralar və iki yanında qida xətləri var, beləliklə breadboard yerləşdirməsini demək olar ki, dəyişmədən köçürürsən.
| Növ | Material və görünüş | Qoşulma üsulu | Üstünlüyü | Çatışmazlığı |
|---|---|---|---|---|
| Birtərəfli dəlikli pertinaks | FR-2, qəhvəyi, bir üzdə mis | Hər qoşulma naqil və ya lehim izi ilə | Ən ucuz, asan kəsilir | Artıq istilikdə pad qopur |
| İkitərəfli dəlikli (FR-4) | Yaşıl şüşə lif, dəliklər metallaşdırılıb | Hər qoşulma naqil və ya lehim izi ilə | Möhkəm, pad çətin qopur, iki üz lehimlənir | Bir az bahalı, çətin kəsilir |
| Zolaqlı pertinaks (stripboard) | FR-2 və ya FR-4, sıra boyu zolaq | Zolaq kəsilərək ayrılır | Sürətli, az naqil | Kəsilməyən zolaq qısa qapanma yaradır |
| Breadboard düzənli (protoboard) | Adətən FR-4, 5-li sıralar | Breadboard ilə eyni | Yerləşdirmə olduğu kimi köçürülür | Daha az çevik, böyük ölçü |
Lazım olan material və alətlər
- Lehim lülesi: temperaturu tənzimlənən, 40–60 W; qurğuşunlu lehim üçün 320–350 °C, qurğuşunsuz lehim üçün 350–380 °C kifayətdir.
- Lehim məftili: 0,6–0,8 mm, içi fluksludur. Sn60/Pb40 qurğuşunlu məftil daha asan axır; qurğuşunsuz məftil (SAC305) daha yüksək temperatur istəyir.
- Fluks: qələm və ya pasta; lehim izi çəkəndə və söküləndə işini xeyli asanlaşdırır.
- Naqil: təkdamarlı 0,5 mm (AWG 24) izolyasiyalı naqil bir neçə rəngdə, həmçinin qida xətləri üçün çılpaq qalaylanmış mis naqil.
- Konnektorlar: 2,54 mm dişi və erkək pin header, 5,08 mm vintli terminal blok, lazım olsa JST-XH soket.
- Kəsmə və ölçmə: yan kəskı, pinset, multimetr (keçiricilik siqnalı olmalıdır), zolaqlı lövhə üçün 3,5–4 mm burğu ucu və ya maket bıçağı.
- Köməkçilər: lehim nasosu və ya lehim sorma məftili, üçüncü əl və ya lövhə tutacağı, lupa və ya telefon kamerası.
Yerləşdirmə planı çəkmək: əvvəlcə kağızda
Daimi dövrədə ən çox vaxt itirən şey plan qurmadan lehimləməyə başlamaqdır. Lövhənin hər dəliyi bir xana olacaq şəkildə xanalı kağızdan istifadə et və ya cədvəl proqramında xanaları dəlik kimi düşün. Əvvəlcə dövrə sxemini dəqiqləşdir; sxemi oxumaqda çətinlik çəkirsənsə, dövrə sxemini oxumaq yazısına bax. Sonra böyük və sabit hissələri yerləşdir: Arduino Nano, ESP32 platası, rele modulu və qutudan çıxacaq konnektorlar. Konnektorları lövhənin kənarına qoymaq naqillərin qutu içində dolaşmasının qarşısını alır. Temperatur sensorlarını gərginlik stabilizatoru və rele kimi qızan hissələrdən uzaq tut. Hər mikrosxemin qida ayağının yanında 100 nF dekuplaj kondensatoru üçün yer ayır.
- İstifadə edəcəyin hissələri və hər birinin pin sayını siyahıla; modulların lövhədə neçə dəlik tutduğunu ölç.
- Konnektorları və terminal blokları lövhənin bir kənarına düz; qida girişini küncə qoy.
- Arduino və ya ESP32 üçün iki sıra dişi header-in yerini işarələ; iki sıra arasındakı dəlik sayını platanın enine görə say.
- Lövhənin bir kənarı boyunca 5V (və ya 3.3V), digər kənarı boyunca GND xətti çək; bütün modullar bu xətlərə qısa yolla çatsın.
- Siqnal yollarını çək; mümkün qədər kəsişməsin, kəsişmək məcburiyyətindədirsə, birini üst üzdən izolyasiyalı körpü naqili ilə keçir.
- Zolaqlı lövhə istifadə edirsənsə, kəsiləcək hər nöqtəni X ilə işarələ; xüsusilə mikrosxemlərin altındakı zolaqları unutma.
- Sxemdəki hər qoşulmanı plan üzərində flomasterlə tək-tək işarələyərək yoxla; işarəsiz qoşulma qalmasın.
Header ilə modulları sökülə bilən etmək
Arduino Nano-nu, ESP32 platasını və ya sensor modullarını birbaşa lövhəyə lehimləmək əvəzinə dişi pin header istifadə etmək daimi dövrələrin qızıl qaydasıdır. Beləliklə plata xarab olsa yenisini taxırsan, proqramı lövhədən kənarda yükləyə bilirsən və eyni Nano-nu başqa layihədə də istifadə edə bilirsən. Arduino Nano üçün iki ədəd 15 pinlik dişi header, ESP32 DevKit üçün platanın növünə görə iki ədəd 15 və ya 19 pinlik header lazımdır. Nano-da iki sıra arasında 5 boş dəlik qalır (sıralar arası 15,24 mm, yəni 6 dəlik addımı); ESP32 platalarının eni modelə görə dəyişdiyi üçün əvvəlcə öz platandakı iki sıra arasındakı dəlik sayını say. Sensor modullarının erkək pinləri də eyni şəkildə dişi soketlərə oturur.

| Konnektor | İstifadə | Cərəyan (təqribən) | Qeyd |
|---|---|---|---|
| Dişi pin header 2,54 mm | Arduino, ESP32 və modul soketi | Pin başına 1–3 A | Lazım olan uzunluqda kəskı ilə kəsilir |
| Erkək pin header 2,54 mm | Jumper naqillə xarici qoşulma, test nöqtəsi | Pin başına 1–3 A | Serial port və I2C üçün 4-lü sıra rahatdır |
| Vintli terminal blok 5,08 mm | Qida girişi, mühərrik, nasos, 12 V xətləri | Modelə görə 10 A və yuxarı | Naqili lehimsiz sökməyə imkan verir |
| JST-XH 2,5 mm | Batareya, sensor naqili, tərs taxılmayan qoşulma | 3 A | İstiqamətli olduğu üçün tərs taxılmır |
| DC jak 5,5×2,1 mm | Adapter girişi | Modelə görə 2–5 A | Mərkəz pin adətən müsbətdir |
Yol çəkmə: lehim izi, çılpaq naqil və körpü naqili
Dəlikli pertinaksda qoşulma qurmağın üç yolu var. Lehim izi yanaşı iki-üç padi bol fluks və lehimlə birləşdirməkdir; qısa və aşağı cərəyanlı siqnallar üçün sürətlidir, amma uzun izlər kövrək olur. Çılpaq qalaylı naqil padlərin üzərinə yatırılıb hər iki-üç dəlikdən bir lehimlənir; 5V və GND kimi uzun xətlər üçün ən möhkəm yoldur. Elementlərdən kəsdiyin rezistor və diod ayaqları bu iş üçün əla mənbədir. İzolyasiyalı körpü naqili isə iki yol kəsişəndə üst üzdən keçirilən qısa naqildir. 0,5 mm-lik naqil 1 A ətrafında cərəyanı rahatlıqla daşıyır; mühərrik, nasos və ya LED lent kimi daha yüksək cərəyan çəkən yüklər üçün xətti qalın naqillə çək və ya iki naqili yanaşı lehimlə.
- İlk olaraq ən alçaq hissələri lehimlə: körpü naqilləri, rezistorlar və diodlar. Lövhə çevriləndə düşməmələri üçün ayaqları 30–45 dərəcə bük.
- Ardınca mikrosxem soketlərini və pin header-ləri yerləşdir; əvvəlcə bir pin lehimlə, düzləşməni düzəlt, sonra davam et.
- Keramik kondensatorlar, tranzistorlar və LED-lərdən sonra elektrolitik kondensatorları, terminal blokları və releləri ən sona burax.
- Hər lehim nöqtəsini 2–3 saniyəyə bitir: lehim lüləsinin ucunu həm pada, həm ayağa toxundur, lehimi qarşı tərəfdən ver; nəticə parlaq və kiçik konus olmalıdır.
- Ayaqları lehimləndikdən sonra yan kəskı ilə kəs və kəsilən hissələri masadan yığ; lövhənin altında qalan bir ayaq qırıntısı qısa qapanma deməkdir.
- Hər bölmə bitəndə multimetrin keçiricilik rejimi ilə indicə qurduğun qoşulmaları ölç; problemi erkən tapmaq sonradan axtarmaqdan qat-qat asandır.
Lehim texnikasından əmin deyilsənsə, əvvəlcə lehim necə edilir bələdçisindəki məşqləri et. Soyuq lehim boz və mat görünür, ayağın ətrafını tam bürümür; titrəyişdə qoşulma qırılır və nasazlıq yalnız dövrə silkələnəndə üzə çıxır.
Naqil rəng sxemi
Rəng sxemi standart deyil, vərdişdir; amma hər layihədə eyni sxemdən istifadə etsən, aylar sonra lövhəni açanda nəyin hara getdiyini bir baxışda anlayarsan. Əsas məsələ qida və torpaq rənglərini heç vaxt başqa iş üçün istifadə etməməkdir. Birdən çox gərginlik varsa (məsələn, 12 V nasos, 5 V Arduino, 3,3 V sensor), hər biri fərqli rəngdə olmalıdır.
| Rəng | Tövsiyə olunan mənası | Nümunə |
|---|---|---|
| Qırmızı | 5V və ya əsas müsbət qida | Arduino 5V xətti |
| Narıncı | 3.3V | ESP32 və 3,3 V sensorların qidası |
| Qara | GND | Bütün torpaq qoşulmaları |
| Ağ və ya boz | VIN, 9–12 V giriş | Adapter və batareya girişi |
| Sarı | Rəqəmsal və analoq giriş siqnalları | Düymə, sensor çıxışı |
| Yaşıl | Çıxış siqnalları | LED, rele, MOSFET zatvoru |
| Göy və bənövşəyi | Rabitə xətləri | I2C SDA/SCL, UART TX/RX, SPI |
Naqilləri mümkün qədər qısa, lövhəyə yatıq və düz bucaqlı çək; havada uçan uzun naqillər həm səs-küy toplayır, həm də qutunu bağlayanda sıxılıb qırılır. Uzun naqil dəstəsini naqil bağı ilə sabitlə və hər konnektorun yanına etiket yaz: "12V", "GND", "SDA" kimi qısa qeydlər nasazlıq axtararkən çox vaxt qazandırır.
Qida xəttini qorumaq
Daimi dövrə aylarla enerjili qalacağı üçün qidasına bir az daha diqqət göstərmək lazımdır. Girişə ardıcıl qoşulan 1N5819 Schottky diodu adapter tərs taxılanda dövrəni qoruyur və aşağı cərəyanlarda üzərində yalnız 0,3–0,4 V düşmə olur; 1N4007 də iş görür, amma təqribən 0,7–1 V itirdir. Girişə bir 100 µF elektrolitik və hər mikrosxemin yanına 100 nF keramik kondensator qoymaq mühərrik və ya rele işləyəndə yaranan gərginlik çökmələrini yumşaldır. 500 mA-lik bərpa olunan qoruyucu (polyfuse) qısa qapanmada xətti kəsir və soyuyanda özü düzəlir. Qida LED-i əlavə edəcəksənsə, rezistor dəyərini LED rezistoru hesablayıcısı ilə tap. Mühərrik, servo və sensorların torpaqlarının tək nöqtədə birləşməsi də vacibdir; səbəbini ortaq torpaq yazısında izah etdik.
Test və nasazlığın axtarılması
Lövhəni bitirən kimi qida vermək ən böyük vəsvəsədir, amma qısa qapanma dəqiqələr içində stabilizatoru və ya Arduino-nu yandıra bilər. Aşağıdakı ardıcıllığa əməl etsən, problemlərin demək olar ki, hamısını qida vermədən tutarsan. Multimetrin keçiricilik və müqavimət rejimlərindən istifadəni bilmirsənsə, multimetr necə istifadə olunur bələdçisinə bax.
- Lövhənin alt üzünü yaxşı işıqda lupa ilə və ya telefon kamerası ilə yaxından çəkib yoxla; yanaşı iki pad arasında nazik lehim körpüləri axtar.
- Arduino və modullar taxılı deyilkən 5V ilə GND arasındakı müqaviməti ölç. Dəyər sıfıra yaxın qalırsa, qısa qapanma var; kondensatorlar şarj olduqca dəyərin yüksəlməsi isə normaldır.
- Zolaqlı lövhədə kəsilməli hər nöqtədə iki qonşu zolaq arasında keçiricilik olmadığını təsdiqlə.
- İlk qidanı modullar və Arduino taxılı deyilkən ver; header-lərin 5V və GND pinlərində düzgün gərginliyi ölç.
- Sonra yalnız Arduino-nu tax və aşağıdakı qısa qapanma testi kodunu yüklə.
- Modulları bir-bir tax və hər dəfə dövrəni yoxla; problem çıxsa, ən son taxdığın modulun qoşulmalarına bax.
Aşağıdakı kod Arduino Nano-nun pinləri arasında lehim körpüsü olub-olmadığını özü axtarır. Əvvəlcə bütün pinləri daxili çəkmə rezistoru ilə girişə alır; çəkmə rezistoruna baxmayaraq LOW oxunan pin GND-yə qısa qapanma deməkdir. Ardınca pinləri sıra ilə 20 mikrosaniyəlik LOW edir və digərlərini oxuyur; həmin anda LOW oxunan pin sürülən pinə körpü ilə qoşulub. Nəticələri Serial Monitor-da 9600 baud ilə görürsən.
1// Delikli pertinaks kısa devre testi / perfboard short-circuit test
2// Yalnız Arduino Nano takılıyken, modül soketleri boşken çalıştır
3// Run with only the Arduino Nano plugged in and module sockets empty
4
5// D0-D1 (USB seri), D13 (kart LED'i) ve A6-A7 (yalnız analog) yok
6// D0-D1 (USB serial), D13 (onboard LED) and A6-A7 (analog only) are skipped
7const uint8_t pinler[] = {2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, A0, A1, A2, A3, A4, A5};
8const uint8_t PIN_SAYISI = sizeof(pinler) / sizeof(pinler[0]);
9bool gndKisa[PIN_SAYISI]; // GND'ye kısa olan pinler / pins shorted to GND
10
11void pinAdi(uint8_t pin) {
12 if (pin >= A0) {
13 Serial.print('A');
14 Serial.print(pin - A0);
15 } else {
16 Serial.print('D');
17 Serial.print(pin);
18 }
19}
20
21void setup() {
22 Serial.begin(9600);
23 for (uint8_t i = 0; i < PIN_SAYISI; i++) {
24 pinMode(pinler[i], INPUT_PULLUP); // hepsi yukarı çekili giriş / all inputs with pull-up
25 }
26 delay(10);
27 uint8_t sorun = 0;
28
29 // 1) GND'ye kısa devre: çekme direncine rağmen LOW okunan pin
30 // 1) Short to GND: a pin that reads LOW despite the pull-up
31 for (uint8_t i = 0; i < PIN_SAYISI; i++) {
32 gndKisa[i] = (digitalRead(pinler[i]) == LOW);
33 if (gndKisa[i]) {
34 pinAdi(pinler[i]);
35 Serial.println(F(" -> GND ile kisa devre / shorted to GND"));
36 sorun++;
37 }
38 }
39
40 // 2) Pinler arası köprü: birini çok kısa LOW yap, diğerlerini oku
41 // 2) Bridges between pins: pull one LOW very briefly, read the others
42 for (uint8_t i = 0; i < PIN_SAYISI; i++) {
43 digitalWrite(pinler[i], LOW); // önce çekme direncini kapat / disable the pull-up first
44 pinMode(pinler[i], OUTPUT); // sonra LOW sür / then drive LOW
45 delayMicroseconds(20);
46 for (uint8_t j = i + 1; j < PIN_SAYISI; j++) {
47 if (!gndKisa[j] && digitalRead(pinler[j]) == LOW) {
48 pinAdi(pinler[i]);
49 Serial.print(F(" <-> "));
50 pinAdi(pinler[j]);
51 Serial.println(F(" kopru / bridge"));
52 sorun++;
53 }
54 }
55 pinMode(pinler[i], INPUT_PULLUP); // pini hemen bırak / release the pin at once
56 }
57
58 Serial.print(F("Bitti, sorun sayisi / done, issues: "));
59 Serial.println(sorun);
60}
61
62void loop() {
63}| Kod bölməsi | Nə edir? |
|---|---|
| pinler[] massivi | Test ediləcək pinlər; D0 və D1 USB serial xəttindədir, D13 plata LED-inə qoşuludur, A6 və A7 yalnız analoq olduğu üçün siyahıda yoxdur |
| INPUT_PULLUP | Hər pini təqribən 20–50 kΩ-luq daxili rezistorla 5V-a çəkir; boşda HIGH oxunur |
| 1-ci dövr | HIGH olmalı ikən LOW oxunan pinləri GND-yə qısa qapanma kimi bildirir |
| 2-ci dövr | Bir pini qısa müddətə LOW sürür; eyni anda LOW oxunan digər pinlər körpü deməkdir |
| delayMicroseconds(20) | Pin yalnız çox qısa müddət sürülür; mümkün 5V qısa qapanmasında cərəyan uzun müddət axmır |
| Əlamət | Ehtimal olunan səbəb | Həll |
|---|---|---|
| Dövrə heç işləmir, stabilizator qızır | 5V ilə GND arasında qısa qapanma, tərs taxılmış elektrolitik | Qidanı kəs, 5V–GND müqavimətini ölç, körpünü tap |
| Silkələyəndə işləyib-dayanır | Soyuq lehim və ya çatlamış lehim izi | Şübhəli nöqtələri fluksla yenidən əridin |
| Bir modul heç cavab vermir | Güzgü yerləşdirmə, yanlış sıraya lehimlənmiş header | Pinləri sxemlə tək-tək keçiricilik testi ilə müqayisə et |
| İki siqnal bir-birinə təsir edir | Kəsilməmiş zolaq və ya nazik lehim körpüsü | Zolağı tamamilə kəs, körpünü lehim sorma məftili ilə təmizlə |
| Mühərrik işə düşəndə Arduino resetlənir | Nazik qida xətti, əskik kondensator, ortaq olmayan torpaq | Qida xəttini qalınlaşdır, 100 µF əlavə et, torpaqları tək nöqtədə birləşdir |
| Pad yerindən qopdu | Artıq istilik və ya lehim lüləsini uzun saxlamaq | Qopan nöqtəni qonşu padə qısa naqillə qoş |
Qutulama: layihə qutusu, terminal blok və naqil girişi
Lövhə işlədikdən sonra onu layihə qutusuna yerləşdirmək dövrəni həm tozdan və qısa qapanmadan qoruyur, həm də hazır məhsul görünüşü verir. ABS plastik qutular asan deşilir; lövhənin künclərində 3 mm dəlik açıb M3 aralayıcı (spacer) ilə qutunun dibindən 8–10 mm yüksəltmək alt tərəfdəki lehim nöqtələrinin qutuya dəyməsinin qarşısını alır. Kənardan gələn bütün naqilləri terminal bloklara qoşsan, dövrəni çıxarmaq üçün heç nəyi kəsməli olmursan. Açıq havada istifadə olunacaq qutularda naqil girişinə rakor (PG7 kimi) tax, naqil dartılanda lehim nöqtəsini zorlamasın deyə içəridə naqil bağı ilə gərginlik azaldıcı düzəlt. Stabilizator və ya rele sürücüsü qızırsa, qutuda bir neçə havalandırma dəliyi aç.
- Lövhəni qutuya yerləşdirməzdən əvvəl onun qutuya sığdığını və qapağın naqillərə təzyiq göstərmədiyini yoxla.
- USB soketini qutunun kənarı ilə düzləndir və ya qutuya USB uzadıcı naqil sabitlə; kodu yeniləmək üçün qutunu açmaq lazım gəlməsin.
- Düymə, LED və ekran kimi istifadəçiyə yönəlik hissələri qapağa quraşdır və lövhəyə JST və ya header ilə qoş, beləliklə qapaq tamamilə ayrıla bilsin.
- Şəbəkə gərginliyini keçirən rele istifadə edirsənsə, 220 V xəttini aşağı gərginlik tərəfindən fiziki olaraq ayır və terminal blokları qapaqla bağla.
Nə vaxt dəlikli pertinaks, nə vaxt PCB?
Tək bir daimi dövrə, məktəb layihəsi və ya evdəki avtomatlaşdırma üçün dəlikli pertinaks ən məntiqli seçimdir. Eyni dövrədən üç və ya daha çox düzəldəcəksənsə, SMD hissə istifadə edirsənsə və ya dövrə çox sıxdırsa, sifariş PCB həm vaxt, həm etibarlılıq qazandırır. Yaxşı xəbər budur: dəlikli pertinaks üçün çəkdiyin yerləşdirmə planı və sxem PCB dizaynının da başlanğıc nöqtəsidir. Növbəti addım üçün EasyEDA ilə PCB dizaynı bələdçisinə baxa bilərsən. Batareya ilə işləyəcək kiçik daimi dövrə üçün də Arduino Pro Mini pertinaksa ən asan sığan platalardan biridir.
Breadboard-dan daimi dövrəyə keçməyin ən yaxşı yolu artıq işlətdiyin layihə ilə başlamaqdır. BlueGrays tətbiqində svetofor, temperatur və rütubət ölçümü, ağıllı pilləkən işıqlandırması və suvarma stansiyası kimi layihələri dövrə sxemi və kodu ilə addım-addım tapa, breadboard-da sınadıqdan sonra bu bələdçidəki addımlarla dəlikli pertinaksa köçürə bilərsən.
Tez-tez verilən suallar
Dəlikli pertinaks nədir?
Dəlikli pertinaks üzərində 2,54 mm aralıqlı dəliklər və hər dəliyin ətrafında mis pad olan sınaq lövhəsidir. Elementlər dəliklərə taxılıb lehimlənir, qoşulmalar naqil və ya lehim izi ilə qurulur. Breadboard-dakı dövrəni daimi etmək üçün istifadə olunur.
Dəlikli pertinaks ilə zolaqlı pertinaks arasında fərq nədir?
Dəlikli pertinaksda hər dəlik ayrıdır və qoşulmaları sən qurursan. Zolaqlı pertinaksda sıra boyunca mis zolaqlar var, eyni zolaqdakı dəliklər artıq qoşuludur və yollar zolaq kəsilərək ayrılır. Zolaqlı növ daha az naqil istəyir, amma kəsilməyən zolaq qısa qapanma yaradır.
Pertinaksa lehim necə edilir?
Lehim lüləsini 320–350 °C-yə tənzimlə, ucu pada və ayağa eyni anda toxundur, lehimi qarşı tərəfdən ver və 2–3 saniyəyə bitir. Yaxşı lehim parlaq və kiçik konus şəklindədir. Əvvəlcə alçaq hissələri, ən sonda hündür hissələri lehimlə.
Pertinaksda yollar necə birləşdirilir?
Qısa məsafədə yanaşı padləri fluks və lehimlə birləşdirə bilərsən. Uzun və güc daşıyan xətlərdə çılpaq qalaylı naqili və ya kəsdiyin rezistor ayaqlarını padlərin üzərinə yatırıb lehimlə. Kəsişən yollar üçün üst üzdən izolyasiyalı körpü naqili keçir.
Arduino pertinaksa birbaşa lehimlənirmi?
Lehimlənə bilər, amma tövsiyə olunmur. Dişi pin header istifadə etsən, Arduino-nu söküb taxa, xarab olanda dəyişə və başqa layihədə yenidən istifadə edə bilərsən. Arduino Nano üçün iki ədəd 15 pinlik dişi header kifayətdir.
Pertinaksda qısa qapanma necə tapılır?
Əvvəlcə alt üzü lupa ilə yoxla, sonra multimetrin keçiricilik rejimi ilə qonşu padlər arasını və 5V ilə GND arasını ölç. Qısa qapanma tapılsa, körpünü lehim sorma məftili ilə təmizlə. Arduino taxılı olanda pinlər arasındakı körpüləri test kodu ilə də axtara bilərsən.
Bu yazıdan sonra edə biləcəyin layihələr
Bütün layihələrə bax
LED yandırma
Elektronikanın ilk salamı: tək bir LED-i yandırıb söndürmək. Arduino LED-i çox qısa fasilələrlə yandırıb söndürür, işıq sürətlə qırpılır.

Svetofor
Hər gün yolda gördüyün svetoforun balaca nüsxəsi. Qırmızı iki saniyə yanır, sarı qısa an parlayır, yaşıl iki saniyə yanır, sonra yenə sarı üzərindən qırmızıya qayıdılır və dövr heç dayanmır.

HC-SR04 ilə məsafə ölçmə (Serial ekran)
Yarasalar qaranlıqda yolunu necə tapırsa, HC-SR04 sensoru da elə işləyir: eşidə bilmədiyin bir səs göndərir, əks-sədasını dinləyir və qarşısındakı cismin nə qədər uzaqda olduğunu ölçür.

DHT11 ilə temperatur və rütubət
Otağın neçə dərəcədir, hava rütubətlidir, yoxsa quru? DHT11 sensoru temperaturu və rütubəti ölçür, Arduino da bu dəyərləri iki sətirlik LCD ekrana yazır və bir neçə saniyədən bir yeniləyir.

Ağıllı pilləkən və koridor işıqlandırması
Pilləkənə və ya koridora addım atanda işıqlar sənin getdiyin istiqamətdə, pillə-pillə yanır.

Ağıllı suvarma stansiyası
Tətilə gedəndə çiçəklərin qurumasın deyə özü suvaran bağbandır. Torpaq rütubət sensoru torpağın nə qədər nəm olduğunu ölçür; torpaq quruyanda Arduino su nasosunu bir neçə saniyə işlədir və mavi işıq…

Ağıllı elektron seyf
Qiymətli əşyalarını saxlaya biləcəyin, şifrə ilə açılan kiçik seyf. Düymə panelindən dörd rəqəmli şifrəni daxil edirsən; düzgündürsə servo mühərrik kilidi açır, yaşıl işıq yanır və ekran seyfin…
Digər yazılar
BlueGrays tətbiqi
Bu dövrəni telefonunda addım-addım qur
Dövrə sxemi, kod və hissə siyahısı bir ekranda. 500-dən çox Arduino, ESP32 və Pico layihəsi səni gözləyir.
Telefonunla skan et
Kameranı koda tut; telefonunun tətbiq mağazası açılır.
ya da mağazada aç

