Parçalar · 10 dk okuma

18650 Pil Rehberi: Gerilim, Kapasite, Şarj ve ESP32 Besleme

18650 Li-Ion pil nedir? 3,0–4,2 V aralığı, gerçek kapasite, korumalı hücre farkı, sahte pil tespiti, TP4056 ile şarj, BMS ve ESP32, Pico, Arduino besleme.

18650 pil, 18 mm çapında ve 65 mm uzunluğunda silindirik bir lityum iyon (Li-Ion) hücredir; dizüstü bilgisayar bataryalarından elektrikli bisikletlere, el fenerlerinden ESP32 ile yapılan taşınabilir sensör projelerine kadar her yerde karşına çıkar. Tek bir hücre tam doluyken 4,2 V, boşken yaklaşık 3,0 V verir ve kaliteli modellerde 2500–3500 mAh kapasite sunar. Adındaki sayılar boyutunu anlatır: 18 mm çap, 65 mm boy ve sondaki 0 silindirik gövdeyi gösterir.

Bu rehberde 18650'nin gerilim aralığını ve kalan şarjın gerilimden nasıl tahmin edildiğini, gerçek kapasite değerlerini, korumalı ve korumasız hücre farkını, sahte pili nasıl ayırt edeceğini öğreneceksin. Ardından TP4056 modülüyle güvenli şarjı, pil yuvasıyla ESP32, Raspberry Pi Pico ve Arduino'yu beslemeyi, pil gerilimini ölçen kodları, seri bağlamada BMS'nin neden şart olduğunu ve uyman gereken güvenlik kurallarını adım adım ele alacağız.

18650 Li-Ion pil
18650 Li-Ion pil: 18 mm çap, 65 mm boy, 3,7 V nominal gerilim. Çıkıntılı üst baş artı kutuptur, metal gövdenin tamamı ise eksi kutuptur.

18650 pil nedir, nasıl çalışır?

Li-Ion hücrede şarj sırasında lityum iyonları katottan (genelde nikel-mangan-kobalt ya da nikel-kobalt-alüminyum oksit) grafit anoda taşınır, deşarjda ise geri döner. Hücrenin gerilimi bu kimyaya bağlıdır ve geniş bir aralıkta değişir: 4,2 V'un üzerine çıkarmak ya da 2,5 V'un altına indirmek elektrotlara kalıcı zarar verir, ısınmaya ve en kötü durumda yangına yol açar. Bu yüzden 18650 ile çalışırken iki sınırı her zaman aklında tut: şarjda en fazla 4,20 V, deşarjda en az 3,0 V. Bu iki sınır arasında kaldığın sürece hücre yüzlerce çevrim boyunca güvenle çalışır.

ÖzellikDeğer
Boyut18 mm çap, 65 mm uzunluk (korumalı hücreler 67–70 mm)
KimyaLi-Ion (çoğunlukla NMC ya da NCA); LiFePO4 sürümleri 3,2 V nominaldir
Nominal gerilim3,6–3,7 V
Tam dolu gerilim4,20 V (±0,05 V)
Deşarj sonu2,5–3,0 V (pratikte 3,0 V'ta dur)
Gerçek kapasite1800–3600 mAh
AğırlıkYaklaşık 44–50 g
Sürekli deşarj akımıHücre modeline göre yaklaşık 5–20 A
Standart şarj akımı0,5C (3000 mAh için 1,5 A); hobi için 0,5–1 A yeterli
Şarj sıcaklığı0–45 °C
Çevrim ömrü300–1000 çevrim (kapasite %80'e inene kadar)

Kapasite mAh (miliamper-saat) ile ifade edilir ve hücrenin ne kadar süre akım verebileceğini anlatır. 3000 mAh'lik bir pil teorik olarak 3000 mA'i bir saat, 300 mA'i on saat boyunca verebilir. Enerjiyi karşılaştırmak için Wh daha doğrudur: 3,0 Ah × 3,7 V ≈ 11,1 Wh. Gerçek bir örnek verelim: Wi-Fi'ı açık bir ESP32 ortalama 100 mA çeker. Düşük düşümlü bir regülatörle beslendiğinde pilden de yaklaşık 100 mA çekilir; 3000 mAh'in güvenle kullanılabilen %80'i hesaba katılırsa çalışma süresi 3000 × 0,8 / 100 ≈ 24 saat olur. Kendi devren için bu hesabı pil ömrü hesaplayıcısıyla yapabilir, mAh kavramının ayrıntılarını mAh pil kapasitesi yazısında okuyabilirsin. Kapasiteyle akım arasında bir denge de vardır: Samsung 35E gibi 3500 mAh'lik yüksek kapasiteli hücreler en fazla 8 A verirken, Samsung 25R gibi 2500 mAh'lik yüksek akım hücreleri 20 A'e dayanır. Mikrodenetleyici projelerinde akım düşük olduğu için kapasitesi yüksek hücre seçmek mantıklıdır; motorlu robotlarda ise önce akım değerine bakmalısın.

18650 gerilim aralığı: dolu, boş ve yüzde tablosu

Li-Ion hücrenin gerilimi kalan şarjla birlikte düşer, ama bu düşüş doğrusal değildir: 4,2 V'tan 3,9 V'a hızlı iner, 3,8–3,6 V arasında uzun süre yatay kalır, 3,5 V'un altında ise birden çöker. Aşağıdaki tablo, en az yarım saattir yük altında olmayan, yani dinlenmiş bir pil için yaklaşık değerleri verir. Yük altındayken iç direnç yüzünden gerilim 0,1–0,2 V daha düşük okunur; ölçümü yük hafifken yapmak tahmini iyileştirir. Aynı tabloyu aşağıdaki Arduino, ESP32 ve Pico kodlarında da kullanacağız.

Dinlenmiş pil gerilimiYaklaşık şarjNe anlama gelir?
4,20 V%100Şarjdan yeni çıkmış, tam dolu
4,00 V~%78Rahat kullanım bölgesi
3,80 V~%52Yarı dolu; uzun süreli depolama için ideal aralık
3,70 V~%38Nominal gerilim civarı
3,60 V~%22Şarj zamanı yaklaşıyor
3,40 V~%5Neredeyse boş; projeyi kapatmayı düşün
3,00 V%0Deşarj sonu; hemen şarj et
2,50 V altı-Derin deşarj; hücre kalıcı zarar görmüş olabilir

Korumalı ve korumasız 18650 farkı

Korumalı (protected) 18650, hücrenin eksi ucuna yerleştirilmiş küçük bir devre kartı taşır. Bu kart pil 4,25–4,3 V'a çıkarsa şarjı, 2,4–2,5 V'a inerse deşarjı keser ve kısa devrede akımı milisaniyeler içinde durdurur. Bunun bedeli birkaç milimetre fazladan uzunluk ve biraz daha düşük akım sınırıdır. Korumasız (unprotected) hücre ise çıplaktır; korumayı dışarıdaki devrenin, yani TP4056 modülündeki DW01 entegresinin ya da bir BMS kartının yapması gerekir. Tek hücreli hobi projelerinde ve özellikle ilk deneylerinde korumalı hücre ya da korumalı şarj modülü kullanman, hatalara karşı güçlü bir sigorta görevi görür.

ÖzellikKorumalı (protected)Korumasız (unprotected)
YapıHücrenin altında küçük koruma kartı (ör. DW01 + 8205 MOSFET)Çıplak hücre
Uzunluk67–70 mm, bazı yuvalara zor sığar65 mm
Aşırı şarj korumasıVar (~4,25–4,3 V)Yok
Aşırı deşarj korumasıVar (~2,4–2,5 V)Yok
Kısa devre ve aşırı akımVarYok
Artı başGenelde düğme başlı (button top)Düz (flat top) ya da düğme başlı
Tipik kullanımTek hücreli hobi projeleri, el fenerleriBMS'li paketler, yüksek akımlı uygulamalar

Sahte 18650 pil nasıl anlaşılır?

  • İmkânsız kapasite: Bugün piyasadaki en yüksek kapasiteli gerçek 18650 hücreler yaklaşık 3500–3600 mAh'tir. Üzerinde 4800, 6800 ya da 9900 mAh yazan bir pil kesinlikle sahtedir; ölçüldüğünde çoğu 500–1200 mAh çıkar.
  • Ağırlık: Gerçek bir 18650 44–50 g gelir. Mutfak terazisinde 35 g'ın altında çıkan hücre ya içi boş ya da daha küçük bir pilin kılıfa sarılmış hâlidir.
  • İsim ve fiyat: UltraFire ya da GTF gibi adlarla, "fire" temalı renkli kılıflarla ve piyasanın yarı fiyatına satılan piller sahtecilikle ünlüdür. Güvenilir hücreler Samsung, LG, Sony/Murata, Panasonic ve Molicel üretimidir.
  • Kılıf ve baskı: Orijinal hücrelerde düzgün bir kılıf ile model ve üretim kodu baskısı bulunur. Buruşuk, kabarık ya da iki kat sarılmış kılıf, söküm pillerin yeniden sarıldığını gösterebilir.
  • Kapasite testi: En kesin yöntem, deşarj özellikli bir şarj cihazıyla pili 4,2 V'tan 3,0 V'a kadar 0,5 A gibi sabit bir akımla boşaltıp ölçmektir. Etiketin %80'inden azını veren yeni pil ya sahte ya da yıpranmıştır.
  • İç direnç: Kaliteli yeni hücrelerde iç direnç birkaç on miliohm düzeyindedir. Yük bağlayınca gerilimi hızla çöken, kısa sürede ısınan pil zayıftır; bu tür hücreler motorlu projelerde resetlere ve ısınmaya yol açar.
  • Güvenlik riski: Sahte hücrelerin bir kısmında koruma kartı yalnızca görünüşte vardır ve iç ayırıcı katman kalitesizdir; bu yüzden ucuz pil almak yalnız çalışma süresini değil, güvenliğini de tehlikeye atar.

TP4056 ile 18650 şarj etmek

TP4056, tek bir Li-Ion hücreyi doğru yöntemle, yani önce sabit akım (CC), ardından sabit gerilim (CV) ile şarj eden ucuz bir entegredir. 5 V'luk bir USB kaynağından beslenir, pili 4,2 V'a kadar ayarlı akımla doldurur, gerilim 4,2 V'a ulaşınca akımı yavaş yavaş azaltır ve akım ayarlanan değerin onda birine inince şarjı bitirir. Kırmızı LED şarjın sürdüğünü, mavi ya da yeşil LED şarjın bittiğini gösterir. Modül alırken dikkat et: altı bağlantılı (IN+, IN-, B+, B-, OUT+, OUT-) sürümde DW01 koruma entegresi ve 8205 MOSFET bulunur; pili B+ ve B- uçlarına, devreni OUT+ ve OUT- uçlarına bağlarsın. Dört bağlantılı ucuz sürümde koruma yoktur. Şarj akımı kart üzerindeki R_PROG direnciyle belirlenir (yaklaşık formül: I = 1200 / R_PROG, akım amper, direnç ohm cinsinden). Fabrika ayarı 1,2 kΩ yani 1 A'dir; küçük kapasiteli ya da eski pillerde akımı düşürmek için bu direnci değiştirebilirsin. Direncin değerini SMD kodundan okumak için SMD kod çözücü işine yarar; modülün tüm ayrıntıları TP4056 şarj modülü yazısında.

R_PROGŞarj akımıÖnerilen kullanım
10 kΩ130 mAKüçük LiPo hücreler, deneme
5 kΩ250 mA500 mAh civarı piller
2 kΩ580 mAEski ya da düşük kapasiteli 18650
1,5 kΩ780 mAGenel kullanım
1,2 kΩ (fabrika)1000 mA2000 mAh üstü sağlam 18650

Pil yuvasıyla ESP32, Pico ve Arduino'yu beslemek

18650 pil yuvası, hücreyi lehim yapmadan yaylı kontaklarla tutar ve iki kablo çıkışı verir; kırmızı kablo artı, siyah kablo eksidir. Pili takmadan önce yuvanın içindeki artı (+) işaretine bak; ters takılan pil, koruma yoksa bağlı devreyi saniyeler içinde yakabilir. Asıl mesele gerilimdir: tek hücre 3,0–4,2 V arasında gezinir, bu da ne doğrudan 3,3 V'a ne de 5 V'a uyar. Raspberry Pi Pico bu konuda en şanslı karttır, çünkü VSYS pini 1,8–5,5 V kabul eder ve kart üzerindeki buck-boost dönüştürücü pil boşalsa bile sabit 3,3 V üretir. ESP32 geliştirme kartlarındaki AMS1117 regülatörü ise yaklaşık 1 V düşüm ister; tek hücreyle 3V3 hattı 2,7–3,1 V'a iner ve Wi-Fi açılırken brownout resetleri başlar. Arduino Uno'nun VIN girişi 7–12 V beklediği için tek hücreyle hiç çalışmaz; ya MT3608 yükseltici ile 5 V üretip 5V pinine verirsin ya da iki hücreyi seri bağlarsın.

Kart18650 bağlantısıNeden?
Raspberry Pi PicoPil + → Schottky diyot → VSYS (pin 39), Pil – → GNDVSYS 1,8–5,5 V kabul eder, kart üzerindeki buck-boost 3,3 V üretir
ESP32 geliştirme kartıPil → düşük düşümlü 3,3 V LDO (ör. ME6211, RT9080) → 3V3Pil yaklaşık 3,5 V'a inene kadar kararlı 3,3 V; AMS1117 devreden çıkar
ESP32 (alternatif)Pil → MT3608 (5 V) → 5V/VINKurulumu kolay, verimi daha düşük (iki dönüşüm)
Arduino UnoPil → MT3608 (5 V) → 5V pini ya da 2S paket + BMS → VIN/jakVIN 7–12 V ister, tek hücre yetmez
Arduino Pro Mini 3,3 V / 8 MHzPil + → RAW, Pil – → GNDKart üzerindeki düşük düşümlü regülatör tek hücreyle çalışır
Dolu bir 18650 4,2 V verir; pili ESP32'nin ya da Pico'nun 3V3 pinine doğrudan bağlarsan yonganın 3,6 V'luk mutlak sınırını aşar ve kartı bozabilirsin. Pili, USB takılıyken korumasız biçimde 5V hattına da bağlama: USB'nin 5 V'u pile ters yönde akım basar ve hücreyi kontrolsüz şarj eder.

Arduino ile 18650 pil gerilimini ölçmek

Pil gerilimini ölçmek, kalan şarjı göstermek ve pil bitmeden devreyi güvenle kapatmak için gereklidir. Arduino Uno'nun analog girişi 0–5 V ölçer; tek hücrenin 4,2 V'u bu aralıkta olsa da iki adet 10 kΩ dirençle gerilimi yarıya bölmek hem 2S paketlere geçişi kolaylaştırır hem de pine güvenlik payı bırakır. Bağlantı şöyle: pilin artısı → 10 kΩ → A0 → 10 kΩ → GND; pilin eksisi mutlaka Arduino'nun GND'sine bağlanmalı. Bölücü pilden sürekli 4,2 V / 20 kΩ ≈ 0,2 mA çeker. Kod 16 örneğin ortalamasını alır, tablodaki noktalar arasında doğrusal ara değer hesaplayarak yüzdeyi bulur ve 3,0 V'un altında uyarı verir. USB'den beslenen bir Uno'da 5V hattı çoğu zaman 4,7–5,0 V arasıdır; VREF değerini multimetreyle ölçtüğün gerçek değerle değiştirirsen hata birkaç on milivolta iner. Direnç oranını gerilim bölücü hesaplayıcısıyla değiştirebilir, mantığını gerilim bölücü yazısında okuyabilirsin.

C++ (Arduino IDE)
1// 18650 pil gerilimi ve yaklaşık şarj yüzdesi / 18650 cell voltage and approx. charge percent
2// Bağlantı: Pil+ -> 10k -> A0 -> 10k -> GND, Pil- -> GND / Wiring: Cell+ -> 10k -> A0 -> 10k -> GND, Cell- -> GND
3
4const int PIN_BAT = A0;
5const float VREF = 5.0;      // 5V pinini multimetreyle ölç, buraya yaz / measure the 5V pin, write it here
6const float DIVIDER = 2.0;   // (10k + 10k) / 10k
7
8const float voltTable[] = {4.20, 4.10, 4.00, 3.90, 3.80, 3.70, 3.60, 3.50, 3.40, 3.00};
9const int percentTable[] = {100, 90, 78, 65, 52, 38, 22, 10, 5, 0};
10const int TABLE_SIZE = sizeof(voltTable) / sizeof(voltTable[0]);
11
12float readBatteryVoltage() {
13  long sum = 0;
14  for (int i = 0; i < 16; i++) {   // 16 örnek ortalaması / average of 16 samples
15    sum += analogRead(PIN_BAT);
16    delay(2);
17  }
18  float raw = sum / 16.0;
19  return raw * VREF / 1023.0 * DIVIDER;
20}
21
22int voltageToPercent(float v) {
23  if (v >= voltTable[0]) return 100;
24  if (v <= voltTable[TABLE_SIZE - 1]) return 0;
25  for (int i = 0; i < TABLE_SIZE - 1; i++) {
26    if (v >= voltTable[i + 1]) {   // iki nokta arasında doğrusal ara değer / linear interpolation between two points
27      float pos = (v - voltTable[i + 1]) / (voltTable[i] - voltTable[i + 1]);
28      return percentTable[i + 1] + (int)(pos * (percentTable[i] - percentTable[i + 1]));
29    }
30  }
31  return 0;
32}
33
34void setup() {
35  Serial.begin(9600);
36}
37
38void loop() {
39  float v = readBatteryVoltage();
40  int p = voltageToPercent(v);
41  Serial.print(F("Pil / Battery: "));
42  Serial.print(v, 2);
43  Serial.print(F(" V  %"));
44  Serial.println(p);
45  if (v < 3.0) {
46    Serial.println(F("UYARI: Pil cok bos! / WARNING: cell is deeply discharged!"));
47  }
48  delay(1000);
49}

ESP32 ve Raspberry Pi Pico ile pil takibi

ESP32'nin ADC girişi en fazla 3,3 V'a dayanır ve varsayılan 11 dB zayıflatmayla yaklaşık 3,1 V'a kadar doğru ölçer; bu yüzden bölücü burada zorunludur. Pilden boşa akım çekmemek için 100 kΩ + 100 kΩ kullan, orta noktayı GPIO 34'e bağla ve aynı noktadan GND'ye 100 nF kondansatör ekleyerek okumayı kararlı hâle getir. GPIO 34, ADC1 grubundadır ve Wi-Fi açıkken de çalışır; ADC2 pinleri ise Wi-Fi ile birlikte kullanılamaz. Kodda kullandığımız analogReadMilliVolts(), yongadaki fabrika kalibrasyonunu kullanarak doğrudan milivolt verir ve ESP32 Arduino çekirdeğinin 2.x ve 3.x sürümlerinde aynı şekilde çalışır. Program pili ölçer; gerilim 3,3 V'un altındaysa yalnızca reset ile uyanacak şekilde uykuya geçer, değilse 10 dakikalık derin uykuya girer.

C++ (Arduino IDE)
1#include <Arduino.h>
2#include "esp_sleep.h"
3
4// Bağlantı: Pil+ -> 100k -> GPIO34 -> 100k -> GND, GPIO34 -> 100nF -> GND
5// Wiring: Cell+ -> 100k -> GPIO34 -> 100k -> GND, GPIO34 -> 100nF -> GND
6
7const int PIN_BAT = 34;               // ADC1 pini, Wi-Fi ile çalışır / ADC1 pin, works with Wi-Fi
8const float DIVIDER = 2.0;            // 100k + 100k bölücü / 100k + 100k divider
9const float LOW_CUTOFF = 3.30;        // bu değerin altında kapan / shut down below this voltage
10const uint64_t SLEEP_US = 10ULL * 60ULL * 1000000ULL;   // 10 dakika / 10 minutes
11
12float readBatteryVoltage() {
13  uint32_t sum = 0;
14  for (int i = 0; i < 32; i++) {
15    sum += analogReadMilliVolts(PIN_BAT);   // kalibre edilmiş mV / calibrated mV
16    delay(1);
17  }
18  return (sum / 32.0) * DIVIDER / 1000.0;
19}
20
21void setup() {
22  Serial.begin(115200);
23  delay(100);
24
25  float v = readBatteryVoltage();
26  Serial.printf("Pil / Battery: %.2f V\n", v);
27
28  if (v < LOW_CUTOFF) {
29    Serial.println("Pil zayif, kapaniyor / Battery low, shutting down");
30    Serial.flush();
31    esp_deep_sleep_start();           // uyanma kaynağı yok: yalnız reset / no wake source: reset only
32  }
33
34  // Burada sensör oku ve Wi-Fi ile gönder / Read sensors and send over Wi-Fi here
35
36  esp_sleep_enable_timer_wakeup(SLEEP_US);
37  Serial.println("10 dk uyku / sleeping 10 min");
38  Serial.flush();
39  esp_deep_sleep_start();
40}
41
42void loop() {
43}

Raspberry Pi Pico'da ek bileşene gerek yok: kart, VSYS gerilimini içeride 3'e bölüp ADC3'e (GP29) bağlar, GP24 de USB'nin takılı olup olmadığını söyler. Pili VSYS'e bağlarken araya 1N5819 gibi bir Schottky diyot koyarsan, USB ile pil aynı anda bağlıyken USB'nin pile akım basması engellenir; bu durumda VSYS pil geriliminden 0,2–0,3 V düşük okunur ve kod bunu DIODE sabitiyle telafi eder. Aşağıdaki kod standart Pico içindir; Pico W'da GP29 kablosuz yongayla paylaşıldığı için ölçüm ek ayar ister. MicroPython'a yeniysen önce Raspberry Pi Pico nedir yazısına göz at.

MicroPython
1from machine import ADC, Pin
2import time
3
4vsys = ADC(29)            # ADC3 = VSYS/3 (standart Pico) / VSYS/3 (standard Pico)
5usb = Pin(24, Pin.IN)     # 1 ise USB takılı / 1 when USB is connected
6led = Pin(25, Pin.OUT)    # dahili LED / onboard LED
7
8DIODE = 0.25              # Schottky diyot düşümü, diyot yoksa 0 / Schottky drop, 0 without diode
9VOLTS = (4.20, 4.10, 4.00, 3.90, 3.80, 3.70, 3.60, 3.50, 3.40, 3.00)
10PERCENT = (100, 90, 78, 65, 52, 38, 22, 10, 5, 0)
11
12def read_vsys():
13    total = 0
14    for _ in range(16):               # 16 örnek ortalaması / average of 16 samples
15        total += vsys.read_u16()
16        time.sleep_ms(2)
17    return total / 16 * 3.3 / 65535 * 3
18
19def percent(v):
20    if v >= VOLTS[0]:
21        return 100
22    if v <= VOLTS[-1]:
23        return 0
24    for i in range(len(VOLTS) - 1):
25        if v >= VOLTS[i + 1]:         # doğrusal ara değer / linear interpolation
26            pos = (v - VOLTS[i + 1]) / (VOLTS[i] - VOLTS[i + 1])
27            return int(PERCENT[i + 1] + pos * (PERCENT[i] - PERCENT[i + 1]))
28    return 0
29
30while True:
31    v = read_vsys()
32    if usb.value():
33        led.off()
34        print("USB bagli / USB powered: VSYS = %.2f V" % v)
35    else:
36        bat = v + DIODE
37        print("Pil / Battery: %.2f V  %%%d" % (bat, percent(bat)))
38        if bat < 3.3:
39            led.toggle()              # pil zayıf uyarısı / low battery warning
40        else:
41            led.off()
42    time.sleep(2)

Seri bağlama ve BMS neden şart?

Daha yüksek gerilim için hücreler seri bağlanır: 2S paket nominal 7,4 V verir, tam doluyken 8,4 V, boşken 6,0 V olur; 3S paket ise 11,1 V nominal ve 12,6 V tam dolu gerilime sahiptir. Paralel bağlama gerilimi değiştirmez, kapasiteyi toplar: iki adet 3000 mAh hücre paralelde 3,7 V ve 6000 mAh eder. Seri paketteki sorun, hücrelerin zamanla birbirinden farklı hızda dolup boşalmasıdır. Toplam gerilime bakan bir şarj cihazı 8,4 V'u görür ama içeride bir hücre 4,35 V'a çıkmış, diğeri 4,05 V'ta kalmış olabilir; aşırı dolan hücre ısınır ve tehlikeli hâle gelir. BMS (Battery Management System) kartı her hücreyi ayrı ayrı izler, aşırı şarj, aşırı deşarj ve aşırı akımda devreyi keser; dengeleme (balans) özellikli olanlar ise dolu hücreyi küçük bir dirençle boşaltarak hücreleri eşitler. Bu yüzden seri pakette her zaman hücre sayısına uygun bir BMS ve 8,4 V ya da 12,6 V veren bir CC/CV şarj cihazı kullan. TP4056 yalnız tek hücre içindir; iki TP4056'yı aynı kaynaktan besleyip seri hücrelere bağlamak kısa devre yaratır. Paralel bağlamadan önce hücrelerin gerilim farkını 0,1 V'un altına indir ve aynı marka, model ve yaşta hücreler kullan. Ayrıntılı hesaplar için pil seri ve paralel bağlama yazısına bakabilirsin.

18650 pil ile proje fikirleri

  • Taşınabilir hava istasyonu: ESP32, BME280 ve derin uyku ile tek bir 18650 hücreden, düşük uyku akımlı bir kartla haftalarca veri gönder.
  • Pil göstergeli ekran: Ölçtüğün gerilimi ve yüzdeyi OLED ekranda bir pil simgesiyle göster.
  • Şarjlı masa lambası: TP4056, MT3608 ve birkaç WS2812B LED ile USB'den dolan bir lamba yap; her LED'in tam beyazda 60 mA'e kadar çektiğini hesaba kat.
  • Robot araba: 2S paket ve BMS ile robot arabanın motorlarını L298N üzerinden besle.
  • Pil kapasite test cihazı: Arduino, bir MOSFET ve 10 Ω'luk 5 W direnç ile pili yaklaşık 0,37 A'le boşalt, geçen süreyi akımla çarparak gerçek mAh değerini bul; direncin harcadığı gücü Ohm kanunu hesaplayıcısıyla kontrol et.
  • Pico veri kaydedici: Pico ve SD kart modülü ile sıcaklık kaydı tutan, VSYS ölçümüyle pil bitmeden dosyayı kapatan taşınabilir bir kaydedici kur.

Güvenlik kuralları

  • Kısa devreye dikkat: 18650 hücre kısa devrede onlarca amper verir; ince bir kablo bile kızarıp eriyebilir. Pilleri cebe ya da anahtarlarla aynı çantaya koyma, plastik saklama kutusu kullan.
  • Kılıfı kontrol et: Hücrenin metal gövdesinin tamamı eksi kutuptur ve artı başın etrafındaki ince yalıtım halkası iki kutbu ayırır. Yırtık kılıf, yuvanın metal parçasına değdiğinde kısa devre yapar; kılıfı hasarlı pili yeniden kaplatmadan kullanma.
  • Doğrudan lehim yapma: Havya ısısı hücrenin içindeki ayırıcıya ve güvenlik valfine zarar verir. Pil yuvası, lehim tırnaklı hazır hücre ya da punta kaynaklı nikel şerit kullan.
  • Şarj koşulları: 0 °C'nin altında asla şarj etme, 45 °C'yi geçen ortamda şarjı durdur. İlk denemelerinde şarj sırasında başında ol ve modülü yanıcı olmayan bir yüzeye koy.
  • Hasarlı hücreyi emekliye ayır: Şişmiş, ezilmiş, akıntı yapmış, şarjda elle tutulamayacak kadar ısınan ya da uzun süre 2 V'un altında kalmış hücreyi kullanma; atık pil toplama kutusuna bırak.
  • Doğru depolama: Uzun süre kullanmayacağın pili 3,7–3,8 V civarında, serin ve kuru bir yerde sakla; tam dolu ya da tam boş bekletmek ömrü kısaltır.

Sık hatalar ve çözümleri

BelirtiOlası sebepÇözüm
ESP32 Wi-Fi bağlanırken sürekli resetleniyorAMS1117'nin düşümü yüzünden 3V3 hattı 3 V'un altına iniyorDüşük düşümlü LDO ya da MT3608 kullan, 3V3 ile GND arasına 100–470 µF kondansatör ekle
TP4056'nın kırmızı LED'i hiç sönmüyorYük OUT uçlarına bağlı kaldı ya da pil yıpranmış veya sahteŞarj sırasında yükü ayır, pilin kapasitesini test et
Pil 0 V gösteriyorKoruma devresi aşırı deşarjda pili kestiŞarj modülüne takınca koruma genelde açılır; çıplak hücre 2 V'un altındaysa kullanma
Korumalı pil yuvada temas etmiyor ya da sığmıyorKorumalı hücreler 67–70 mm uzunluğundaUzun tip yuva ya da korumasız hücre + korumalı şarj modülü kullan
Yüzde değeri sürekli zıplıyorYük altında gerilim dalgalanıyor, ADC gürültülü16–32 örnek ortalaması al, bölücü çıkışına 100 nF ekle, ölçümü yük hafifken yap
Arduino Uno pil ile hiç açılmıyorTek hücre VIN için çok düşükMT3608 ile 5V pinini besle ya da 2S paket + BMS kullan
Pil şarjda elle tutulamayacak kadar ısınıyorŞarj akımı pile göre fazla ya da hücre hasarlıŞarjı hemen kes, R_PROG ile akımı düşür, hücre yine ısınıyorsa at
Pil ölçüm kodunu kurduktan sonra aynı anda pil uçlarını multimetreyle ölç ve iki değeri karşılaştır. Fark sabit kalıyorsa koddaki VREF ya da DIVIDER katsayısını küçük bir düzeltmeyle ayarla; bu tek adım yüzde göstergesini çok daha güvenilir yapar.

18650 pil, doğru şarj, doğru regülatör ve birkaç güvenlik kuralıyla projelerini kablodan kurtarmanın en pratik yoludur. Tek hücre için TP4056 ve korumalı hücre, seri paket için BMS ve uygun şarj cihazı kullandığında güvende olursun. Besleme seçeneklerinin tamamını Arduino güç besleme rehberinde karşılaştırabilirsin. BlueGrays uygulamasında ESP32 derin uyku ile pil tasarrufu, dijital voltmetre ve Pico LED projelerini adım adım devre şeması ve kodlarıyla bulabilir, bu projeleri bir pil yuvası ve 18650 ile kolayca taşınabilir hâle getirebilirsin.

Sıkça sorulan sorular

18650 pil kaç volt?

18650 Li-Ion pilin nominal gerilimi 3,6–3,7 V'tur. Tam doluyken 4,2 V ölçülür, deşarj sonu ise genelde 3,0 V kabul edilir; kalan şarjı gerilime bakarak yaklaşık tahmin edebilirsin. LiFePO4 kimyalı 18650'ler ise 3,2 V nominal ve 3,6 V tam dolu gerilimle çalışır.

18650 pil gerçekte kaç mAh olur?

Güvenilir markaların 18650 hücreleri 1800 ile 3600 mAh arasındadır; en yüksek kapasiteli modeller yaklaşık 3500 mAh'tir. 5000 ya da 9900 mAh yazan piller sahtedir ve ölçüldüğünde genellikle 1000 mAh'in altında çıkar. Ağırlığı 40 g'ın altındaysa da kuşkulanmalısın.

18650 pil telefon şarj aletiyle şarj edilir mi?

Telefon şarj aletini doğrudan pile bağlayamazsın; 5 V pili aşırı şarj eder ve tehlikelidir. Şarj aletini TP4056 gibi bir Li-Ion şarj modülünün USB girişine bağlarsan modül pili doğru CC/CV yöntemiyle 4,2 V'a kadar güvenle doldurur. Hazır 18650 şarj cihazları da aynı işi yapar.

Korumalı mı korumasız 18650 mi almalıyım?

Tek hücreli hobi projelerinde ve el fenerlerinde korumalı hücre, aşırı şarj, aşırı deşarj ve kısa devreye karşı ek güvenlik sağlar. Korumasız hücreler BMS'li paketlerde ve yüksek akımlı uygulamalarda tercih edilir, çünkü koruma zaten devrededir. Korumalı hücrelerin 67–70 mm olduğunu ve bazı yuvalara sığmadığını unutma.

18650 pil ile ESP32 veya Arduino nasıl beslenir?

ESP32 için pili düşük düşümlü bir 3,3 V regülatörle 3V3'e ya da MT3608 ile 5 V'a yükselterek 5V pinine bağla; pili 3V3 pinine doğrudan bağlama. Arduino Uno için MT3608 ile 5 V üretmek ya da iki hücreyi seri bağlayıp BMS ile VIN'e vermek gerekir. Raspberry Pi Pico ise pili doğrudan VSYS pininden kabul eder.

18650 pil patlar mı?

Kaliteli bir 18650 doğru kullanıldığında çok güvenlidir, ancak kısa devre, aşırı şarj, delinme ya da aşırı ısınma yanmaya ve gaz çıkışına yol açabilir. Korumalı hücre ya da korumalı şarj modülü kullanmak, kılıfı sağlam tutmak, 0 °C'nin altında şarj etmemek ve sahte pillerden uzak durmak riski büyük ölçüde azaltır.

Tüm projeleri gör
ESP32 ile LED Yakma
ES-1Başlangıç

ESP32 ile LED Yakma

ESP32 ile temel GPIO çıkışı kullanımını öğretir. Bir LED'i dijital pinden açıp kapatarak yanıp sönme efekti elde ederiz. Arduino UNO'daki klasik blink projesinin ESP32 versiyonu; Arduino ortamındaki temel blink komutları aynıdır, ancak ESP32'nin pin yerleşimi ve 3,3 V GPIO seviyeleri Arduino UNO'dan farklıdır.

4.7(37)
108
ESP32 Dahili LED Yakma
ES-4Başlangıç

ESP32 Dahili LED Yakma

ESP32 DevKit V1'in üzerindeki dahili (built-in) mavi LED'i yanıp söndürmek. Hiçbir harici bileşen gerekmez! ESP32 satın aldığında ilk denemen gereken proje. GPIO 2 dahili LED'e bağlıdır.

4.8(29)
54
ESP32 LDR Modülü ile Işık Şiddeti Okuma
ES-11Başlangıç

ESP32 LDR Modülü ile Işık Şiddeti Okuma

LDR modülünün ham ADC değerini ve karanlık/aydınlık referanslarına göre hesaplanan göreli ışık yüzdesini Serial Monitor'da gerçek zamanlı izleme. Bu yüzde lux ölçümü değildir. Modülün kalibrasyon mantığını öğretir. Proje 10'un öncesinde yapılması ideal; çünkü eşik değerini belirlemek için kullanılır.

4.6(36)
55
Raspberry Pi Pico Dahili LED Yakma (Pico ve Pico W)
PI-1Başlangıç

Raspberry Pi Pico Dahili LED Yakma (Pico ve Pico W)

Raspberry Pi Pico serisinin açılış projesi! Pico'nun üzerindeki yeşil dahili LED'i yakıp söndürerek kartın çalıştığını doğruluyoruz; klasik "Hello World" tarzı ilk deney. Harici bileşene gerek yok, Pico ve USB kablosu yeterli. Kod MicroPython ile yazıldı (Raspberry Pi Vakfı'nın resmî olarak desteklediği dil).

5.0(1)
10
Raspberry Pi Pico Harici LED Yakma (Breadboard)
PI-2Başlangıç

Raspberry Pi Pico Harici LED Yakma (Breadboard)

Pico'nun dahili LED'inden sonraki adım: breadboard'a harici bir LED bağlayıp GP14 pini üzerinden kontrol etmek. Bu projede Pico'nun herhangi bir GPIO pinini çıkış olarak kullanmayı, LED'in kutuplarını (uzun bacak = anot/+, kısa bacak = katot/–) ve akım sınırlama direncinin (220Ω) neden şart olduğunu öğreniyorsun. Direnci koymazsan LED'e aşırı akım gider ve yanabilir.

4.5(2)
7
ESP32 Deep Sleep — Pil Tasarrufu (OLED + RTC RAM Sayaç)
ES-33İleri
Premium

ESP32 Deep Sleep — Pil Tasarrufu (OLED + RTC RAM Sayaç)

ESP32'nin Deep Sleep modu, CPU'yu ve çoğu çevre birimini kapatarak akım tüketimini yaklaşık 10µA seviyesine düşürür; pille çalışan IoT cihazları için kritik öneme sahiptir. Bu projede üç uyandırma kaynağı kullanıyoruz: zamanlayıcı (15 sn), harici pin (EXT0, GPIO 33'teki buton) ve dokunmatik pin (T0/GPIO 4). RTC_DATA_ATTR ile işaretlenen sayaçlar deep sleep boyunca korunur.

4.3(10)
16
LCD Ekran ile Dijital Voltmetre
AR-56Orta
Premium

LCD Ekran ile Dijital Voltmetre

Pilin ya da adaptörün ne kadar gerilim verdiğini kendi yaptığın ölçü aletiyle öğren.

4.5(27)
36
ESP32 Hareket Alarm Sistemi (PIR + Buzzer + LED + Telegram)
ES-41İleri
Premium

ESP32 Hareket Alarm Sistemi (PIR + Buzzer + LED + Telegram)

PIR sensörü hareket algıladığında buzzer'ı ve LED'i çalıştıran, aynı anda Telegram üzerinden sahibine anlık bildirim gönderen akıllı bir güvenlik alarm sistemi. Tekrarlayan alarmların sıklığını sınırlamak için 30 saniyelik bekleme süresi (cooldown) vardır; bu süre PIR sensörünün yanlış algılamalarını ortadan kaldırmaz. Ev, garaj, depo veya çalışma odası gibi alanlarda kullanılabilir.

9