Temeller · 10 dk okuma

AC DC Akım Farkı: Alternatif ve Doğru Akım, Frekans ve RMS

AC DC akım farkı nedir? Dalga şekli, 50 Hz frekans, 230 V etkin ve 325 V tepe değeri, adaptörün AC'yi DC'ye çevirmesi ve Arduino ile röle, SSR kontrolü.

AC DC akım farkı, elektriğin bir devrede nasıl aktığıyla ilgilidir: doğru akımda (DC, Direct Current) akım hep aynı yönde akar ve gerilim sabit kalır; alternatif akımda (AC, Alternating Current) ise akımın yönü saniyede onlarca kez değişir ve gerilim bir sinüs dalgası biçiminde artıp azalır. Evindeki priz AC verir; cebindeki pil, telefonunun bataryası ve Arduino'nun USB'den aldığı 5 V ise DC'dir. Bu fark yalnızca teorik değildir; hangi elemanı nereye bağlayabileceğini, ölçü aletini hangi kademede kullanacağını ve devrenin güvenli olup olmayacağını doğrudan belirler.

Bu yazıda iki akım türünü dalga şekli, frekans ve etkin değer (RMS) üzerinden karşılaştıracak, prizdeki 230 V'un aslında neden 325 V'a kadar çıktığını hesaplayacak ve duvar adaptörünün AC'yi nasıl DC'ye çevirdiğini adım adım göreceksin. Ardından Arduino, ESP32 ve Raspberry Pi Pico'nun neden yalnız DC ile çalıştığını, 230 V'luk bir lambayı röle ya da SSR (katı hal rölesi) ile güvenli biçimde nasıl kontrol edebileceğini öğreneceksin.

Doğru akım (DC) nedir?

Doğru akımda kaynağın bir artı (+) bir de eksi (−) ucu vardır ve bu kutuplar hiç yer değiştirmez. Akım artı uçtan çıkar, devredeki yükten geçer ve eksi uca döner (bu, alışılmış akım yönüdür; elektronlar aslında ters yönde hareket eder). Bir AA pil yaklaşık 1,5 V, bir 18650 lityum hücre 3,7 V nominal (tam doluyken 4,2 V), USB portu 5 V, araba aküsü yaklaşık 12 V DC verir. Gerilimi zamana göre grafiğe dökersen yatay, düz bir çizgi görürsün. Pil boşaldıkça bu çizgi yavaşça aşağı iner ama yön asla değişmez. Bu yüzden LED, diyot, elektrolitik kondansatör ve entegre devreler gibi kutuplu elemanlar DC devrede doğru yönde bağlanmak zorundadır.

Alternatif akım (AC) nedir, nasıl çalışır?

Alternatif akım santrallerdeki jeneratörlerde üretilir: manyetik alan içinde dönen sargılarda oluşan gerilim, dönüşün yarısında bir yönde, diğer yarısında ters yönde oluşur. Sonuç, sıfırdan başlayıp pozitif tepeye çıkan, yeniden sıfıra inen, sonra negatif tepeye giden ve tekrar sıfıra dönen bir sinüs dalgasıdır. Prizdeki iki delikten biri faz, diğeri nötrdür; fazın nötre göre gerilimi saniyede 50 kez tam bir tur atar. AC'nin şebekede tercih edilmesinin asıl sebebi, transformatörle gerilimin kolayca yükseltilip düşürülebilmesidir. Elektrik santralden yüzlerce kilovoltla iletilir; böylece aynı güç için akım küçülür ve kablolardaki ısı kaybı (I²R) azalır. Mahalledeki dağıtım trafosu da bu gerilimi evlerde kullanılan 230 V'a indirir.

ÖzellikDoğru akım (DC)Alternatif akım (AC)
Akım yönüHep aynı yöndeSürekli yön değiştirir (50 Hz'de saniyede 100 kez)
Dalga şekliDüz çizgiSinüs dalgası
UçlarArtı (+) ve eksi (−)Faz (L) ve nötr (N)
Tipik kaynakPil, akü, güneş paneli, USB, adaptör çıkışıŞebeke prizi, jeneratör, trafo çıkışı
Gerilim dönüştürmeElektronik dönüştürücü gerekir (buck, boost)Transformatörle kolayca
Depolanabilir mi?Evet, pil ve akülerdeHayır, önce DC'ye çevrilmesi gerekir
Etiket simgesiÜstte düz, altta kesikli çizgi~ (dalga işareti)

Frekans, periyot ve dalga şekli

Frekans, dalganın bir saniyede kaç tam tur attığıdır ve hertz (Hz) ile ölçülür. Türkiye ve Avrupa'da şebeke frekansı 50 Hz'dir; yani bir tam dalga (periyot) T = 1 / f = 1 / 50 = 20 ms sürer. Her periyotta akım iki kez yön değiştirir ve iki kez sıfırdan geçer; bu yüzden 50 Hz'lik şebekede akım saniyede 100 kez sıfır noktasından geçer. Bazı ucuz LED ampullerin kamerada titrer görünmesi ve trafoların uğultusu bu 100 Hz'lik ritimden kaynaklanır. Sinüs dışında kare, üçgen ve testere dişi dalgalar da vardır. Arduino'nun PWM çıkışı örneğin 0 ile 5 V arasında gidip gelen bir kare dalgadır, ama hiç negatife inmediği için yönü değişmeyen, darbeli bir DC'dir. Bu konuya PWM nedir yazısında daha yakından bakabilirsin.

BölgeNominal şebeke gerilimiFrekans
Türkiye230 V50 Hz
Avrupa Birliği230 V50 Hz
Birleşik Krallık230 V50 Hz
ABD ve Kanada120 V60 Hz
Japonya100 VDoğuda 50 Hz, batıda 60 Hz

Etkin değer (RMS) ve tepe değeri

AC gerilim sürekli değiştiği için "prizde kaç volt var?" sorusunun cevabı aslında bir tür ortalamadır. Basit aritmetik ortalama sıfır çıkar, çünkü pozitif ve negatif yarılar birbirini götürür. Bu yüzden etkin değer (RMS, Root Mean Square) kullanılır: bir direnci aynı miktarda ısıtan eşdeğer DC gerilim. Sinüs dalgası için formül basittir: Vrms = Vtepe / √2 ≈ 0,707 × Vtepe. Prizdeki 230 V etkin değerdir; tepe değeri 230 × 1,414 ≈ 325 V, tepeden tepeye fark ise yaklaşık 650 V'tur. Multimetrenin AC kademesi sana etkin değeri gösterir. Güç hesaplarında da etkin değer kullanılır: 60 W'lık bir akkor ampul 230 V'ta I = P / V = 60 / 230 ≈ 0,26 A çeker ve sıcak hâldeki direnci R = V² / P ≈ 882 Ω olur. Bu hesapları Ohm kanunu hesaplayıcısı ile hızlıca doğrulayabilirsin.

C++ (Arduino IDE)
1// AC sinüs dalgası ve etkin değer simülasyonu / AC sine wave and RMS simulation
2const float VPEAK = 325.0;   // şebeke tepe gerilimi / mains peak voltage
3const float FREQ = 50.0;     // şebeke frekansı (Hz) / mains frequency (Hz)
4const int N = 100;           // bir periyottaki örnek sayısı / samples per period
5float vrms = 0;
6
7void setup() {
8  Serial.begin(115200);
9  float sumSq = 0;
10  for (int i = 0; i < N; i++) {
11    float t = (float)i / (FREQ * N);              // zaman (saniye) / time (seconds)
12    float v = VPEAK * sin(2.0 * PI * FREQ * t);   // anlık gerilim / instantaneous voltage
13    sumSq += v * v;                               // karelerin toplamı / sum of squares
14  }
15  vrms = sqrt(sumSq / N);                         // karelerin ortalamasının karekökü / root mean square
16  Serial.print("Vrms = ");
17  Serial.println(vrms, 1);                        // yaklaşık 229.8 / about 229.8
18  delay(2000);
19}
20
21void loop() {
22  static int i = 0;
23  float t = (float)i / (FREQ * N);
24  float ac = VPEAK * sin(2.0 * PI * FREQ * t);
25  // Seri Çizici için etiketli değerler / labeled values for Serial Plotter
26  Serial.print("AC:");
27  Serial.print(ac, 1);
28  Serial.print(",Etkin:");
29  Serial.print(vrms, 1);
30  Serial.print(",Tepe:");
31  Serial.println(VPEAK, 1);
32  i = (i + 1) % N;
33  delay(10);   // grafiği yavaşlat / slow down the plot
34}

Kod, 50 Hz'lik bir periyodu 100 eşit parçaya böler, her noktada 325 × sin(2πft) değerini hesaplar, karelerin ortalamasının karekökünü alır ve Seri Monitör'e yaklaşık 229,8 V yazar. Ardından loop() içinde dalganın kendisini, etkin değer çizgisini ve tepe çizgisini Seri Çizici'ye (Serial Plotter) gönderir. Grafikte sinüsün 325 V'a kadar çıktığını ama ısıtma etkisi bakımından 230 V'luk düz bir DC çizgisine denk geldiğini kendi gözünle görürsün. Bu yalnızca bir simülasyondur; gerçek şebeke gerilimi hiçbir zaman Arduino'ya doğrudan bağlanmaz.

Günlük hayattan AC ve DC örnekleri

Kaynak / cihazAkım türüTipik gerilim
Duvar priziAC230 V, 50 Hz
Zil trafosu çıkışıAC8–12 V
AA / AAA kalem pilDC1,5 V
18650 Li-ion hücreDC3,7 V nominal, 4,2 V tam dolu
9 V pilDC9 V
USB portu ve telefon şarj aletiDC5 V (hızlı şarjda 9–20 V)
Araba aküsüDC12 V (motor çalışırken yaklaşık 14 V)
Güneş paneliDCPanele göre 6–40 V
Arduino Uno giriş/çıkış pinleriDC0 ve 5 V
ESP32 ve Raspberry Pi Pico pinleriDC0 ve 3,3 V

Adaptör AC'yi DC'ye nasıl çevirir?

  1. Gerilimi düşürme: Klasik adaptörde demir çekirdekli bir transformatör 230 V AC'yi örneğin 12 V AC'ye indirir. Modern anahtarlamalı (SMPS) adaptörlerde bu iş yüksek frekansta çalışan küçük bir trafoyla yapılır.
  2. Doğrultma: Dört diyottan oluşan köprü doğrultucu, sinüsün negatif yarısını ters çevirerek akımın hep aynı yönde akmasını sağlar. Çıkış artık yön değiştirmez ama hâlâ 100 Hz'de dalgalanır.
  3. Filtreleme: Büyük bir elektrolitik kondansatör tepe noktalarında dolar, aradaki çukurlarda yüke akım vererek dalgalanmayı yumuşatır.
  4. Regülasyon: 7805 gibi bir doğrusal regülatör ya da anahtarlamalı bir devre, giriş gerilimi ve yük değişse bile çıkışı sabit 5 V, 9 V ya da 12 V'ta tutar.

Basit bir hesapla bakalım: 12 V AC çıkışlı bir trafonun tepe değeri 12 × 1,414 ≈ 17 V'tur. Köprüdeki iki diyot üzerinde toplam yaklaşık 1,4 V düştüğü için kondansatör yaklaşık 15,6 V'a kadar dolar. Yük 0,5 A çekiyorsa ve filtre kondansatörü 2200 µF ise dalgalanma (ripple) yaklaşık ΔV = I / (2 × f × C) = 0,5 / (2 × 50 × 0,0022) ≈ 2,3 V olur. Bu dalgalı gerilimi 7805 regülatörüne verdiğinde çıkışta temiz bir 5 V elde edersin. Bugünkü telefon şarj aletleri ise önce şebekeyi doğrudan doğrultup yaklaşık 325 V DC elde eder, bunu onlarca kilohertz'lik frekansta açıp kapatarak küçük bir trafodan geçirir; bu yüzden avuç içi kadar küçük ve hafiftirler. Hazır modül olarak HLK-PM01 AC-DC dönüştürücü bunun güzel bir örneğidir; filtre elemanının rolünü ise kondansatör nedir yazısında bulabilirsin.

Arduino neden DC ile çalışır?

Mikrodenetleyicinin içinde binlerce, hatta milyonlarca transistör vardır ve bunlar "0" ile "1" kararını sabit bir besleme gerilimine göre verir: Arduino Uno'da 0 V mantıksal 0, 5 V mantıksal 1'dir. Besleme her 10 ms'de bir yön değiştirseydi işlemci saniyede 100 kez kapanıp açılır, RAM'deki her şey silinir ve ters gerilim yongayı kalıcı olarak bozardı. Bu yüzden Arduino'nun bütün güç girişleri DC ister: USB'den 5 V, 5V pininden regüleli 5 V ya da DC jakından ve VIN pininden 7–12 V. Kart üzerindeki regülatör bu gerilimi 5 V'a, ayrı bir regülatör de 3,3 V'a indirir. ESP32 ve Raspberry Pi Pico ise 3,3 V ile çalışır; pinlerine 3,3 V'tan büyük gerilim uygulamak bile zarar verebilir. Kart beslemesinin ayrıntılarını Arduino güç besleme yazısında anlattık.

Bazı modem ve eski cihaz adaptörlerinin çıkışı AC'dir (etikette çıkış geriliminin yanında ~ işareti bulunur). Böyle bir adaptörü Arduino'nun DC jakına takarsan kart düzgün çalışmaz, regülatör ısınır ve korumasız klon kartlar bozulabilir. Etiketteki çıkış simgesinin dalga değil, üstte düz altta kesikli çizgi (DC) olduğundan emin ol. Şebeke gerilimini ise hiçbir koşulda bir mikrodenetleyici pinine bağlama.

Adaptör etiketini okumayı öğrenmek seni birçok arızadan korur. Tipik bir etikette INPUT: 100–240V ~ 50/60Hz 0,3A ve OUTPUT: 9V 1A gibi iki satır bulunur. Giriş satırı adaptörün hem 230 V/50 Hz hem de 120 V/60 Hz şebekelerde çalışabildiğini, çıkış satırı ise vereceği DC gerilimi ve en fazla akımı gösterir. Çıkış akımı devrenin çektiği akıma eşit ya da ondan büyük olmalıdır; 2 A'lık bir adaptör 500 mA çeken bir devreye zorla 2 A basmaz, devre yalnızca ihtiyacı kadar akım çeker. Etiketteki küçük daire simgesi jakın orta ucunun artı mı eksi mi olduğunu gösterir; Arduino için orta uç artı olmalıdır. Pille çalışan projelerde çalışma süresini pil ömrü hesaplayıcısı ile tahmin edebilirsin.

AC yükleri Arduino ile kontrol etmek: röle ve SSR

Arduino'nun bir pini güvenle yaklaşık 20 mA verebilir ve yalnız 5 V'luk DC sinyal üretir; 230 V'luk bir lambayı, fanı ya da pompayı doğrudan süremez. Çözüm, düşük gerilimli kontrol tarafını yüksek gerilimli güç tarafından ayıran bir anahtar kullanmaktır. Elektromekanik röle, içindeki bobine 5 V verildiğinde metal kontakları mekanik olarak kapatır; bobin ile kontaklar arasında hiçbir elektriksel bağlantı yoktur, buna galvanik yalıtım denir. SSR (katı hal rölesi) ise hareketli parça yerine bir optokuplör ve triyak kullanır. AC tipi SSR'lerin çoğu sıfır geçiş (zero-cross) özelliklidir, yani yükü gerilimin sıfırdan geçtiği anda açarak kıvılcımı ve elektriksel paraziti azaltır. Ayrıntılar için röle modülü ve SSR katı hal rölesi yazılarına bakabilirsin.

Arduino ile kullanılan 5 V röle
Röle: 5 V'luk bobin sinyaliyle 230 V AC yükleri anahtarlar, kontrol tarafını güç tarafından yalıtır.
ÖzellikElektromekanik röleAC SSR
AnahtarlamaMekanik kontakTriyak (yarı iletken)
SesHer anahtarlamada tık sesiSessiz
ÖmürElektriksel olarak yaklaşık 100 bin anahtarlamaMekanik aşınma yok, çok uzun
Yük türüAC ve DC (etiketteki değerlere göre)Yalnız AC (DC için DC tipi SSR gerekir)
Kapalıyken kaçak akımYokBirkaç mA olabilir
IsınmaÇok azYük akımıyla ısınır, büyük akımda soğutucu ister
Tipik değer10 A 250 V AC25 A, 24–380 V AC (giriş 3–32 V DC)
BağlantıArduino UnoESP32Raspberry Pi Pico
Röle modülü VCC5VVIN (USB 5 V)VBUS (USB 5 V)
Röle modülü GNDGNDGNDGND
Röle modülü IND7GPIO 26GP15
Buton (diğer ucu GND)D2GPIO 27GP14
C++ (Arduino IDE)
1// Buton ile 230 V lambayı röleyle aç-kapat / Toggle a 230 V lamp with a relay and button
2const int BUTTON_PIN = 2;              // buton D2-GND / button D2-GND
3const int RELAY_PIN = 7;               // röle IN pini / relay IN pin
4const bool RELAY_ACTIVE_LOW = true;    // çoğu modül LOW ile çeker / most modules trigger on LOW
5
6bool relayOn = false;
7bool lastButton = HIGH;
8unsigned long lastChange = 0;
9
10void setRelay(bool on) {
11  if (RELAY_ACTIVE_LOW) {
12    digitalWrite(RELAY_PIN, on ? LOW : HIGH);
13  } else {
14    digitalWrite(RELAY_PIN, on ? HIGH : LOW);
15  }
16}
17
18void setup() {
19  Serial.begin(9600);
20  pinMode(BUTTON_PIN, INPUT_PULLUP);   // dahili pull-up direnci / internal pull-up resistor
21  pinMode(RELAY_PIN, OUTPUT);
22  setRelay(false);                     // açılışta lamba kapalı / lamp off at startup
23}
24
25void loop() {
26  bool reading = digitalRead(BUTTON_PIN);
27  if (reading != lastButton && millis() - lastChange > 50) {   // 50 ms debounce
28    lastChange = millis();
29    lastButton = reading;
30    if (reading == LOW) {              // butona basıldı / button pressed
31      relayOn = !relayOn;
32      setRelay(relayOn);
33      Serial.println(relayOn ? "Lamba ACIK / Lamp ON" : "Lamba KAPALI / Lamp OFF");
34    }
35  }
36}

Butona her bastığında röle durum değiştirir ve lamba yanar ya da söner. Kod 50 ms'lik basit bir debounce ile butonun mekanik sıçramalarını eler; böylece tek basış birden fazla basış gibi algılanmaz. Piyasadaki röle modüllerinin çoğu aktif düşük çalışır, yani IN pini LOW olduğunda röle çeker; senin modülün aktif yüksekse RELAY_ACTIVE_LOW değerini false yapman yeterli. setup() sonundaki setRelay(false) satırı kart açıldığında lambanın kapalı başlamasını garanti eder. Aynı kodu ESP32'de BUTTON_PIN = 27 ve RELAY_PIN = 26 yaparak çalıştırabilirsin; yalnız bazı 5 V röle modülleri 3,3 V'luk sinyalle güvenilir biçimde çekmeyebilir, bu durumda araya bir transistör ekle ya da 3,3 V uyumlu bir modül seç.

230 V AC öldürücüdür. Röle kontaklarına şebeke bağlarken devrenin fişi mutlaka prizden çekili olsun; faz kablosunu rölenin COM ve NO uçlarından geçir, nötrü doğrudan yüke götür. Açık klemensleri yalıtımlı bir kutuya kapat, breadboard üzerinden asla şebeke gerilimi geçirme ve emin değilsen bu kısmı bir elektrikçiyle birlikte yap. Öğrenme aşamasında aynı devreyi 12 V DC bir lamba ya da fanla denemek en güvenli yoldur.

Raspberry Pi Pico ile DC gerilim ölçmek (MicroPython)

DC'nin sabit doğasını ölçerek de görebilirsin. Pico'nun ADC girişi 0–3,3 V aralığında DC gerilim okur; daha büyük gerilimleri ölçmek için bir gerilim bölücü kullanılır. 100 kΩ (R1) ve 33 kΩ (R2) dirençle bölme oranı 33 / 133 ≈ 0,248 olur; böylece 9 V'luk pil pine yaklaşık 2,23 V olarak ulaşır ve en fazla yaklaşık 13,3 V ölçebilirsin. R1'i pilin artı ucu ile GP26 arasına, R2'yi GP26 ile GND arasına bağla, pilin eksisini de Pico'nun GND'sine bağla. Program her saniye 16 bitlik ham değeri okur ve bölme oranını tersine çevirerek giriş gerilimini hesaplar. Bu yöntemi AC için kullanma: negatif yarı dalgalar pine ters gerilim uygular ve ADC'yi bozar. Şebekeyi izlemek gerekiyorsa ZMPT101B gibi yalıtımlı gerilim modülleri ya da ACS712 akım sensörü kullanılır. Direnç değerlerini kendi kaynağına göre gerilim bölücü hesaplayıcısı ile seçebilirsin.

MicroPython
1from machine import ADC
2import time
3
4adc = ADC(26)            # GP26 = ADC0
5R1 = 100000              # üst direnç (ohm) / top resistor (ohm)
6R2 = 33000               # alt direnç (ohm) / bottom resistor (ohm)
7VREF = 3.3               # ADC referans gerilimi / ADC reference voltage
8
9while True:
10    raw = adc.read_u16()                     # 0-65535 arası ham değer / raw value 0-65535
11    v_pin = raw * VREF / 65535               # pindeki gerilim / voltage at the pin
12    v_in = v_pin * (R1 + R2) / R2            # giriş gerilimi / input voltage
13    print("Pin: {:.2f} V  Giris: {:.2f} V".format(v_pin, v_in))
14    time.sleep(1)

AC ve DC ile proje fikirleri

  • Kumandalı lamba: Bir IR alıcı ve röleyle 230 V'luk ampulü televizyon kumandasından aç ve kapat.
  • Akıllı priz: ESP32 ile röleyi birleştirip prizi telefondan yönet; ayrıntılar ESP32 akıllı priz yazısında.
  • Otomatik koridor ışığı: PIR sensörü hareket algıladığında SSR üzerinden lambayı birkaç dakika yak.
  • Pil voltmetresi: Gerilim bölücüyle pil ve akü gerilimini ölçüp bir ekranda göster, düşük gerilimde uyarı ver.
  • Güneş enerjili sulama: Güneş panelinin DC çıkışıyla aküyü şarj et, mini su pompasını bir MOSFET ile çalıştır.
  • Sıcaklık kontrollü ısıtıcı: AC ısıtıcıyı SSR ile açıp kapatan bir Arduino termostat kur.

Sık yapılan hatalar ve çözümleri

HataSonuçÇözüm
AC çıkışlı adaptörü Arduino'ya takmakKart düzgün çalışmaz, regülatör ısınırEtiketteki çıkış simgesine bak, DC adaptör kullan
Multimetreyi yanlış kademede kullanmakPrizde DC kademesi sıfıra yakın ya da anlamsız değer gösterirPrizde AC (V~), pilde DC kademesini seç
Tepe değerini hesaba katmamak230 V'a dayanır sanılan eleman 325 V'ta bozulurŞebeke tarafındaki elemanları en az 400 V dayanımlı seç
Çıplak röle bobinini doğrudan pine bağlamakPin aşırı akımdan ya da bobinin ters geriliminden zarar görürHazır röle modülü kullan ya da transistör ve ters paralel diyot ekle
DC yükü AC SSR ile anahtarlamakSSR bir kez açıldıktan sonra kapanmazDC yük için DC tipi SSR ya da MOSFET kullan
DC kaynakların GND'sini birleştirmemekÖlçümler ve sinyaller kararsız olurDüşük gerilim tarafındaki tüm eksileri ortak GND'de birleştir
Breadboard üzerinden 230 V geçirmekKısa devre, yangın ve çarpılma riskiŞebeke tarafını yalıtımlı klemens ve kapalı kutuda tut
Bir kaynağın AC mi DC mi olduğundan emin değilsen multimetreni önce DC gerilim kademesine al ve probları bağla. Değer sabitse ve probları ters çevirdiğinde başına eksi işareti geliyorsa kaynak DC'dir; DC kademesinde sıfır civarında titreyen bir değer görüp AC kademesinde anlamlı bir sayı okuyorsan kaynak AC'dir. Ölçüm adımlarını multimetre nasıl kullanılır yazısında ayrıntılı bulabilirsin.

AC ile DC arasındaki farkı kavradığında adaptör etiketini okumak, doğru güç kaynağını seçmek ve 230 V'luk yükleri güvenle kontrol etmek çok daha kolay hâle gelir: mikrodenetleyici her zaman DC ile, düşük gerilim tarafında kalır; şebekeyle arasındaki köprüyü röle ya da SSR kurar. BlueGrays uygulamasında 220 V ampulü butonla ve uzaktan kumandayla yakma, akıllı koridor aydınlatması, ESP32 akıllı aydınlatma ve dijital voltmetre gibi projelere adım adım devre şeması ve koduyla bakabilir, bu yazıda öğrendiklerini hemen uygulamaya dökebilirsin.

Sıkça sorulan sorular

AC ve DC akım arasındaki fark nedir?

Doğru akımda (DC) akım hep aynı yönde akar ve gerilim sabittir; pil, akü ve USB buna örnektir. Alternatif akımda (AC) akımın yönü sürekli değişir ve gerilim sinüs dalgası biçiminde artıp azalır. Türkiye'deki prizler 230 V, 50 Hz AC verir.

Evdeki priz AC mi DC mi?

Evdeki priz alternatif akım (AC) verir. Türkiye'de nominal gerilim 230 V etkin değer, frekans 50 Hz'dir; gerilimin tepe değeri yaklaşık 325 V'a ulaşır. Telefon, bilgisayar ve Arduino gibi cihazlar bu AC'yi adaptörle DC'ye çevirerek kullanır.

Pil neden AC değil de DC verir?

Pilin içindeki kimyasal tepkime elektronları hep aynı yönde, eksi uçtan artı uca doğru iter; bu yüzden kutuplar sabit kalır ve çıkış DC olur. AC enerji doğrudan depolanamaz; şarj edilebilir piller bile şarj olurken adaptörden DC alır.

AC mi daha tehlikeli DC mi?

Her ikisi de yüksek gerilimde öldürücüdür. Aynı gerilimde 50–60 Hz AC, kalp ritmini bozma ve kas kasılması nedeniyle tutulan kablonun bırakılamaması bakımından genellikle daha tehlikeli kabul edilir. Arduino projelerindeki 5–12 V DC ise kuru deriyle dokunulduğunda güvenli sayılır.

Arduino'ya AC adaptör bağlanır mı?

Hayır, Arduino'nun tüm güç girişleri DC ister: USB'den 5 V ya da DC jakından ve VIN pininden 7–12 V. AC çıkışlı bir adaptör kartın düzgün çalışmamasına ve regülatörün ısınmasına yol açar. Adaptör etiketinde çıkış simgesinin DC olduğunu ve orta ucun artı olduğunu kontrol et.

Röle ile hem AC hem DC yük kontrol edilebilir mi?

Elektromekanik röle hem AC hem DC yükleri anahtarlayabilir, ancak DC değeri genellikle daha düşüktür; tipik bir 5 V röle 10 A 250 V AC'ye karşın 10 A 30 V DC için etiketlenir. AC tipi SSR ise yalnız AC yüklerde çalışır; DC yükler için DC tipi SSR ya da MOSFET kullanmak gerekir.

Tüm projeleri gör
Led Yakma
AR-1Başlangıç

Led Yakma

Elektroniğin ilk merhabası: tek bir LED'i yakıp söndürmek. Arduino LED'i çok kısa aralıklarla yakıp söndürür, ışık hızlı hızlı göz kırpar.

4.6(200)
1246
220V Ampülü Buton(Push) İle Yakma
AR-19İleri
Premium

220V Ampülü Buton(Push) İle Yakma

Butona bastığın sürece 220 voltluk gerçek bir ampul yanar, bıraktığın anda söner.

4.4(30)
38
220V Ampülü Buton(On-Off) İle Yakma
AR-20İleri
Premium

220V Ampülü Buton(On-Off) İle Yakma

Evdeki gerçek bir ampulü küçük bir butonla açıp kapatmak ister misin? Butona her bastığında Arduino röleyi çevirir ve ampul yanar, bir daha basınca söner.

4.5(33)
44
220V Ampülü Uzaktan Kumanda İle Yakma
AR-21İleri
Premium

220V Ampülü Uzaktan Kumanda İle Yakma

Kanepeden kalkmadan, televizyon kumandasıyla evdeki gerçek bir ampulü yakıp söndür.

4.4(23)
31
LCD Ekran ile Dijital Voltmetre
AR-56Orta
Premium

LCD Ekran ile Dijital Voltmetre

Pilin ya da adaptörün ne kadar gerilim verdiğini kendi yaptığın ölçü aletiyle öğren.

4.5(27)
36
Akıllı Merdiven ve Koridor Aydınlatması
AR-82Orta
Premium

Akıllı Merdiven ve Koridor Aydınlatması

Merdivene ya da koridora adım attığında ışıklar senin gittiğin yönde, basamak basamak yanar.

5.0(36)
52
ESP32 Akıllı Aydınlatma (PIR + LDR + Röle + OLED)
ES-37İleri
Premium

ESP32 Akıllı Aydınlatma (PIR + LDR + Röle + OLED)

ESP32, PIR hareket sensörü, LDR ışık sensörü ve röle modülüyle evinin koridorunu, tuvaletini veya kilerini akıllı aydınlatmaya dönüştürüyoruz. Ortam aydınlıksa hareket olsa bile ışık yanmaz; böylece gündüz boşa enerji harcanmaz. Işık 30 saniye açık kalır; hareket sürerse süre otomatik olarak uzar.

4.3(6)
11
Akıllı Sulama İstasyonu
AR-83İleri
Premium

Akıllı Sulama İstasyonu

Tatile gidince çiçeklerin kurumasın diye kendi kendine sulayan bir bahçıvan. Toprak nem sensörü toprağın ne kadar ıslak olduğunu ölçer; toprak kuruyunca Arduino su pompasını birkaç saniye çalıştırır…

5.0(42)
57