Rehberler · 8 dk okuma

Arduino Termostat Yapımı: DS18B20, Röle, Histerezis ve LCD

Arduino termostat nasıl yapılır? DS18B20 ile sıcaklık ölçümü, röleyle ısıtıcı kontrolü, histerezis, butonla hedef ayarı, I2C LCD menü ve ESP32 web arayüzü.

Arduino termostat, bir ortamın ya da cismin sıcaklığını sürekli ölçüp bir ısıtıcıyı (ya da soğutucuyu) otomatik olarak açıp kapatan, kendi yapabileceğin bir kontrol cihazıdır. Bu rehberde DS18B20 dijital sıcaklık sensörü, bir röle modülü, üç buton ve 16x2 I2C LCD ekranla tam çalışan bir termostat kuracaksın: hedef sıcaklığı butonla ayarlayacak, histerezis bandını menüden değiştirecek, ayarların elektrik kesilince kaybolmaması için onları EEPROM'a kaydedeceksin. Kuluçka makinesi, akvaryum, sera, fermantasyon dolabı ya da 3D yazıcı kabini gibi pek çok projenin kalbinde tam olarak bu mantık vardır.

Yazının ikinci yarısında aynı termostatı ESP32'ye taşıyıp hedef değeri telefonunun tarayıcısından ayarlayacak, Raspberry Pi Pico için de MicroPython sürümünü göreceksin. Isıtıcı kontrolü işin en riskli kısmı olduğu için örneklerimizi 12 V'luk düşük gerilimli bir ısıtıcı üzerinden kuruyoruz. Şebeke gerilimiyle (230 V) çalışmak istersen nelere dikkat etmen gerektiğini de ayrı bir bölümde anlatıyoruz.

DS18B20 dijital sıcaklık sensörü
DS18B20: tek veri hattı (1-Wire) üzerinden 0,0625 °C çözünürlükle sıcaklık verir; termostatın ölçüm tarafını oluşturur.

Termostat nedir, nasıl çalışır?

Bir termostat üç parçadan oluşur: ölçüm (sensör), karar (mikrodenetleyici) ve eylem (röle ve ısıtıcı). Arduino her saniye sıcaklığı okur ve bunu senin belirlediğin hedef değerle karşılaştırır. Sıcaklık hedefin altına düşmüşse röleyi çekerek ısıtıcıya enerji verir, hedefe ulaşıldığında röleyi bırakır. Bu yönteme aç-kapa (on-off) kontrol denir ve evlerdeki kombi termostatlarından buzdolaplarına kadar en yaygın sıcaklık kontrol yöntemidir. Isıtıcı ya tam güçte çalışır ya da tamamen kapalıdır, arada bir güç seviyesi yoktur. Daha hassas bir kontrol istersen ileride PID kontrol yazısına geçebilirsin; ama çoğu ev projesi için iyi ayarlanmış bir aç-kapa termostat fazlasıyla yeterlidir.

MalzemeGöreviNot
Arduino Uno (ya da Nano)Ölçüm, karar ve menüESP32 ve Pico da kullanılabilir
DS18B20 sensörSıcaklık ölçümüSu geçirmez kablolu sürüm önerilir
4,7 kΩ direnç1-Wire hattı için pull-upOlmazsa sensör −127 °C döndürür
1 kanallı 5 V röle modülüIsıtıcıyı açıp kapatmakOptokuplörlü ve diyotlu modül tercih et
16x2 I2C LCDSıcaklık, hedef ve durum göstergesiAdres genelde 0x27 ya da 0x3F
3 adet push butonYukarı, aşağı ve menüDahili pull-up ile, ek direnç gerekmez
12 V ısıtıcı ve 12 V adaptörDüşük gerilimli ısıtma örneğiÖrneğin 12 V 10 W ısıtıcı ped

Histerezis nedir, termostatta neden şart?

Termostatı yalnızca "sıcaklık 22 °C'nin altındaysa aç, üstündeyse kapat" diye yazarsan, sıcaklık tam 22 °C civarında dolaşırken sensördeki en küçük dalgalanma bile röleyi saniyede birkaç kez açıp kapatır. Röle tıkırdar, kontakları kıvılcımla aşınır ve ısıtıcı gereksiz yere zorlanır. Çözüm histerezistir: açma ve kapama için iki ayrı eşik kullanırsın. Bu projede histerezis bandını hedefin iki yanına eşit bölüyoruz; hedef 22 °C ve histerezis 1 °C ise ısıtıcı 21,5 °C'de açılır, 22,5 °C'de kapanır. Aradaki bölgede röle son durumunu korur. Formül basittir: açma eşiği = hedef − H/2, kapama eşiği = hedef + H/2.

Ölçülen sıcaklıkIsıtıcının önceki durumuYeni durumAçıklama
21,3 °CKapalıAçıkAçma eşiğinin (21,5 °C) altında
21,9 °CAçıkAçıkBant içinde, durum korunur
22,6 °CAçıkKapalıKapama eşiğinin (22,5 °C) üstünde
22,1 °CKapalıKapalıBant içinde, soğuma sürüyor
−127 °C ya da 85 °CHerhangiKapalıSensör hatası, güvenli duruma geç
Histerezisi seçerken ortamın ısıl ataletini düşün. Küçük bir kuluçka kutusunda 0,3–0,5 °C yeterlidir; bir odada ya da büyük bir su tankında 1–2 °C daha mantıklıdır. Bant çok darsa röle sık çalışır, çok genişse sıcaklık hedeften fazla sapar. Isıtıcı kapandıktan sonra bile içinde biriken ısı nedeniyle sıcaklık bir süre yükselmeye devam eder (aşma, overshoot); bunu gözlemleyip bandı ona göre ayarla.

DS18B20 sensörü neden iyi bir seçim?

DS18B20, ölçtüğü sıcaklığı doğrudan dijital olarak gönderen bir sensördür; analog sensörlerdeki gibi kablo uzunluğu ya da besleme gerilimindeki oynamalar okumayı bozmaz. −10 ile +85 °C arasında ±0,5 °C doğruluk ve 12 bitte 0,0625 °C çözünürlük sunar. Paslanmaz çelik kılıflı su geçirmez sürümü akvaryuma, toprağa ya da su tankına doğrudan daldırılabilir. Tek bir veri pinine birden fazla sensör bağlanabildiği için ileride iç ve dış sıcaklığı aynı hattan ölçebilirsin. Ayrıntılar için DS18B20 sıcaklık sensörü yazısına, diğer seçeneklerle kıyas için sıcaklık sensörleri karşılaştırması yazısına bakabilirsin.

ÖzellikDeğer
Ölçüm aralığı−55 °C ile +125 °C
Doğruluk±0,5 °C (−10 ile +85 °C arası)
Çözünürlük9–12 bit (0,5 °C – 0,0625 °C)
Dönüşüm süresi12 bitte en fazla 750 ms
Besleme3,0–5,5 V
Haberleşme1-Wire (tek veri hattı, 4,7 kΩ pull-up)
Kablo renkleriKırmızı VDD, siyah GND, sarı ya da beyaz DATA

Arduino termostat bağlantı şeması

BağlantıArduino UnoESP32Raspberry Pi Pico
DS18B20 DATA (sarı)D2GPIO 4GP16
DS18B20 VDD (kırmızı)5V3V33V3(OUT)
DS18B20 GND (siyah)GNDGNDGND
4,7 kΩ pull-upDATA ile 5V arasıDATA ile 3V3 arasıDATA ile 3V3 arası
Röle IND7GPIO 26GP15
Röle VCC / GND5V / GNDVIN (5 V) / GNDVBUS (5 V) / GND
Butonlar (yukarı, aşağı, menü)D3, D4, D5 (diğer ucu GND)Web arayüzüKodda sabit
I2C LCD SDA / SCLA4 / A5GPIO 21 / 22 (isteğe bağlı)GP4 / GP5 (isteğe bağlı)
En sık iki hata: 4,7 kΩ pull-up direncini unutmak (sensör −127 °C döndürür) ve rölenin aktif LOW olduğunu bilmemek. Piyasadaki çoğu röle modülü IN pini LOW olduğunda çeker; bu yüzden kodda RELAY_ON = LOW tanımlı. Senin modülün HIGH ile çekiyorsa bu iki sabitin yerini değiştir; aksi halde termostat tam tersini yapar ve ısıtıcıyı sürekli açık tutar.
5 V röle modülü
Röle modülü: Arduino'nun sinyaliyle bobini çekerek ısıtıcı devresini mekanik bir kontakla açıp kapatır.

Isıtıcıyı güvenli kontrol etmek: 12 V düşük gerilim örneği

Öğrenirken şebeke gerilimiyle çalışmana gerek yok. 12 V ile çalışan bir silikon ısıtıcı ped, bir güç direnci ya da küçük bir PTC ısıtıcı, aynı termostat mantığını tehlikesizce denemeni sağlar. Örneğin 12 V 10 W bir ısıtıcı, I = P / V formülüyle yaklaşık 0,83 A çeker ve direnci R = V² / P = 14,4 Ω'dur (Ohm kanunu hesaplayıcısı ile kendin de doğrulayabilirsin). Bağlantı şöyledir: 12 V adaptörün artı ucu rölenin COM kontağına, rölenin NO (normalde açık) kontağı ısıtıcının bir ucuna, ısıtıcının diğer ucu da adaptörün eksi ucuna gider. NO kullanmak önemlidir; Arduino kapanırsa ya da kablo koparsa röle bırakır ve ısıtıcı kendiliğinden kapanır. Röle yerine mantık seviyeli bir MOSFET (örneğin IRLZ44N) de kullanabilirsin; sessizdir ve aşınmaz, ayrıntılar Arduino MOSFET kullanımı yazısında.

  • Sensörü doğru yere koy: Sensör ısıtıcıya yapışıksa termostat ortamı değil ısıtıcıyı ölçer ve çok erken kapatır; sensörü kontrol etmek istediğin ortamın ortasına yerleştir.
  • Yazılım güvenlik sınırı: Kodda MAX_SAFE (40 °C) değerinin üstünde ısıtıcı, hedeften bağımsız olarak kapanır; kendi uygulamana göre bu değeri ayarla.
  • Sensör hatasında kapat: Kablo koptuğunda DS18B20 −127 °C döndürür; termostat bunu "çok soğuk" sanıp ısıtıcıyı sonuna kadar açmamalı. Kod bu durumda röleyi bırakır.
  • Donanımsal yedek koruma: Yazılım takılabilir. Ciddi bir ısıtıcıda seri bağlı bir termik sigorta (örneğin 70 °C) ya da bimetal termostat kullan.
  • Kontak akımına dikkat: Modüldeki "10 A" yazısı ideal koşullar içindir; sürekli yükte bu değerin yarısını aşma.
  • Ayrı besleme: Isıtıcı akımı asla Arduino'nun 5V pininden geçmemeli; ısıtıcı için kendi adaptörünü kullan. Besleme konusunda Arduino güç besleme yazısı yardımcı olur.
230 V şebeke gerilimi öldürücüdür. Şebekeye bağlı bir ısıtıcıyı kontrol etmek istiyorsan devreyi bir yetişkin ya da deneyimli bir elektrikçinin gözetiminde kur, tüm 230 V bağlantılarını kapalı ve yalıtılmış bir kutuya al, açık uç bırakma ve devreyi sigortayla koru. 2000 W'lık bir ısıtıcı 230 V'ta yaklaşık 8,7 A çeker; bu, ucuz bir röle modülü için fazla yüksektir. Bu güçteki yüklerde röle modülü yalnızca bir kontaktörü sürmeli ya da uygun soğutuculu bir katı hal rölesi (SSR) kullanılmalıdır.

Adım adım kurulum

  1. Arduino IDE'de Kütüphane Yöneticisi'nden OneWire, DallasTemperature (Miles Burton) ve LiquidCrystal I2C (Frank de Brabander) kütüphanelerini kur.
  2. DS18B20'yi D2'ye bağla ve DATA ile 5V arasına 4,7 kΩ direnci tak.
  3. Röle modülünün IN pinini D7'ye, VCC ve GND pinlerini Arduino'nun 5V ve GND pinlerine bağla.
  4. Butonların bir ucunu D3, D4 ve D5'e, diğer ucunu GND'ye bağla; kodda dahili pull-up açık olduğu için ek direnç gerekmez.
  5. I2C LCD'yi SDA → A4, SCL → A5 olarak bağla. Ekranda yazı yoksa adresi 0x27 yerine 0x3F olarak dene ya da arkadaki kontrast potunu çevir.
  6. 12 V ısıtıcıyı rölenin COM ve NO kontakları üzerinden adaptöre bağla, ama önce kodu ısıtıcı bağlı değilken test et.
  7. Kodu yükle, sensörü elinle ısıtıp soğutarak rölenin eşiklerde doğru tepki verdiğini gözlemle.
C++ (Arduino IDE)
1#include <Wire.h>
2#include <OneWire.h>
3#include <DallasTemperature.h>
4#include <LiquidCrystal_I2C.h>
5#include <EEPROM.h>
6
7const byte PIN_SENSOR = 2;           // DS18B20 veri / DS18B20 data
8const byte PIN_RELAY  = 7;           // röle IN / relay IN
9const byte buttons[3] = {3, 4, 5};   // yukarı, aşağı, menü / up, down, menu
10const byte RELAY_ON  = LOW;          // çoğu modül aktif LOW / most modules are active LOW
11const byte RELAY_OFF = HIGH;
12
13const float MAX_SAFE = 40.0;                 // güvenlik sınırı / safety limit
14const unsigned long MIN_SWITCH_MS = 10000;   // röle koruması / relay protection
15
16OneWire oneWire(PIN_SENSOR);
17DallasTemperature sensors(&oneWire);
18LiquidCrystal_I2C lcd(0x27, 16, 2);
19
20struct Settings { float target; float hyst; };
21
22float target = 22.0;     // hedef sıcaklık / target temperature
23float hyst = 1.0;        // histerezis bandı / hysteresis band
24float temp = NAN;        // son ölçüm / last reading
25bool heaterOn = false;
26byte menu = 0;           // 0: hedef, 1: histerezis / 0: target, 1: hysteresis
27unsigned long lastConv = 0;
28unsigned long lastSwitch = 0;
29byte lastState[3] = {HIGH, HIGH, HIGH};
30unsigned long lastChange[3] = {0, 0, 0};
31
32void loadSettings() {
33  Settings s;
34  EEPROM.get(0, s);
35  if (s.target >= 5 && s.target <= 35 && s.hyst >= 0.2 && s.hyst <= 5) {   // boş EEPROM'u ele / reject empty EEPROM
36    target = s.target;
37    hyst = s.hyst;
38  }
39}
40
41void saveSettings() {
42  Settings s = {target, hyst};
43  EEPROM.put(0, s);   // yalnız değişen baytları yazar / writes only changed bytes
44}
45
46void setHeater(bool on, bool force) {
47  if (on == heaterOn) return;
48  if (!force && millis() - lastSwitch < MIN_SWITCH_MS) return;
49  heaterOn = on;
50  lastSwitch = millis();
51  digitalWrite(PIN_RELAY, on ? RELAY_ON : RELAY_OFF);
52}
53
54void control() {
55  if (isnan(temp) || temp >= MAX_SAFE) {   // sensör hatası ya da aşırı sıcaklık / sensor fault or overheat
56    setHeater(false, true);
57    return;
58  }
59  if (temp <= target - hyst / 2) setHeater(true, false);        // açma eşiği / turn-on threshold
60  else if (temp >= target + hyst / 2) setHeater(false, false);  // kapama eşiği / turn-off threshold
61}
62
63void drawLcd() {
64  lcd.setCursor(0, 0);
65  lcd.print("T:");
66  if (isnan(temp)) {
67    lcd.print("HATA     ");
68  } else {
69    lcd.print(temp, 1);
70    lcd.print((char)223);          // derece işareti / degree sign
71    lcd.print("C  ");
72  }
73  lcd.setCursor(11, 0);
74  lcd.print(heaterOn ? "ISIT " : "BEKLE");
75  lcd.setCursor(0, 1);
76  lcd.print(menu == 0 ? ">" : " ");
77  lcd.print("H:");
78  lcd.print(target, 1);
79  lcd.print(menu == 1 ? " >" : "  ");
80  lcd.print("d:");
81  lcd.print(hyst, 1);
82  lcd.print("  ");
83}
84
85bool pressed(byte i) {
86  byte s = digitalRead(buttons[i]);
87  if (s != lastState[i] && millis() - lastChange[i] > 50) {   // 50 ms debounce
88    lastChange[i] = millis();
89    lastState[i] = s;
90    return s == LOW;               // yalnız basma anı / only the press moment
91  }
92  return false;
93}
94
95void handleButtons() {
96  bool changed = false;
97  if (pressed(2)) { menu = 1 - menu; changed = true; }   // menü / menu
98  if (pressed(0)) {                                     // yukarı / up
99    if (menu == 0) target += 0.5; else hyst += 0.1;
100    changed = true;
101  }
102  if (pressed(1)) {                                     // aşağı / down
103    if (menu == 0) target -= 0.5; else hyst -= 0.1;
104    changed = true;
105  }
106  if (changed) {
107    if (target < 5) target = 5;
108    if (target > 35) target = 35;
109    if (hyst < 0.2) hyst = 0.2;
110    if (hyst > 5) hyst = 5;
111    saveSettings();
112    control();
113    drawLcd();
114  }
115}
116
117void setup() {
118  digitalWrite(PIN_RELAY, RELAY_OFF);   // açılışta kapalı / off at startup
119  pinMode(PIN_RELAY, OUTPUT);
120  for (byte i = 0; i < 3; i++) pinMode(buttons[i], INPUT_PULLUP);
121  lcd.init();
122  lcd.backlight();
123  loadSettings();
124  sensors.begin();
125  sensors.setResolution(12);
126  sensors.setWaitForConversion(false);  // beklemeden ölç / non-blocking conversion
127  sensors.requestTemperatures();
128  lastConv = millis();
129  lastSwitch = millis() - MIN_SWITCH_MS;
130  drawLcd();
131}
132
133void loop() {
134  if (millis() - lastConv >= 1000) {     // saniyede bir / once per second
135    float t = sensors.getTempCByIndex(0);
136    sensors.requestTemperatures();       // sonraki ölçümü başlat / start next conversion
137    lastConv = millis();
138    temp = (t == DEVICE_DISCONNECTED_C || t == 85.0) ? NAN : t;
139    control();
140    drawLcd();
141  }
142  handleButtons();
143}

Kod nasıl çalışır ve LCD menü nasıl kullanılır?

BölümNe yapar?
setWaitForConversion(false)Sensör ölçüm yaparken Arduino'yu 750 ms bekletmez; butonlar ve ekran akıcı kalır.
loop() içindeki 1 saniyelik blokÖnceki ölçümü okur, yeni ölçümü başlatır, kontrol kararını verir ve ekranı günceller.
control()Sensör hatası ya da aşırı sıcaklıkta ısıtıcıyı kapatır; aksi halde histerezis eşiklerine göre karar verir.
setHeater()Röle durumunu değiştirir; güvenlik kapatması dışındaki geçişler arasında en az 10 saniye bırakır.
pressed()Butonları 50 ms'lik millis() tabanlı debounce ile okur ve yalnız basma anını yakalar.
handleButtons()Menü butonu hedef ile histerezis arasında geçiş yapar; yukarı ve aşağı butonları seçili değeri değiştirir ve sınırlar içinde tutar.
EEPROM.put / getAyarları kalıcı belleğe yazar; açılışta okunan değer mantıksızsa varsayılanlar kullanılır.

Ekranın üst satırında anlık sıcaklık ve ısıtıcının durumu (ISIT ya da BEKLE), alt satırında hedef (H) ve histerezis (d) değerleri görünür. Değerin önündeki ok işareti hangi değeri düzenlediğini gösterir. Menü butonuna her bastığında imleç hedef ile histerezis arasında yer değiştirir; yukarı ve aşağı butonları hedefi 0,5 °C, histerezisi 0,1 °C adımlarla değiştirir. Hedef 5–35 °C, histerezis 0,2–5 °C arasında sınırlıdır. Her değişiklik EEPROM'a yazılır; EEPROM.put yalnızca değişen baytları güncellediği ve EEPROM hücreleri yaklaşık 100.000 yazma ömrüne sahip olduğu için butonla yapılan ayarlar sorun yaratmaz. delay() yerine millis() kullanmanın neden önemli olduğunu millis ve delay, kalıcı kaydı ise Arduino EEPROM yazısında daha ayrıntılı bulabilirsin. Minimum anahtarlama süresi de önemli bir detaydır: histerezis çok dar seçilse bile röle 10 saniyede bir defadan sık konum değiştirmez. Kompresörlü bir soğutucuyu kontrol edeceksen bu süreyi 3–5 dakikaya çıkar.

ESP32 ile web'den ayarlanabilir termostat

ESP32'nin dahili Wi-Fi'ı sayesinde butonlara gerek kalmadan hedef sıcaklığı ve histerezisi telefonunun tarayıcısından ayarlayabilirsin. Aşağıdaki kod, ESP32 Arduino core 2.x ve 3.x ile değişmeden derlenen yerleşik WebServer ve Preferences kütüphanelerini kullanır; OneWire ve DallasTemperature dışında ek kütüphane kurman gerekmez. Ayarlar Preferences ile flash belleğe kaydedilir, yani ESP32 yeniden başladığında hedef değer korunur. Wi-Fi'a 15 saniye içinde bağlanılamazsa kod beklemeyi bırakır ve termostat yine de çalışmaya devam eder; ağ bağlantısı ısıtma kontrolünü asla engellememelidir. ESP32'yi ilk kez kullanıyorsan önce ESP32 nedir yazısındaki kurulum adımlarını izle.

C++ (Arduino IDE)
1#include <WiFi.h>
2#include <WebServer.h>
3#include <Preferences.h>
4#include <OneWire.h>
5#include <DallasTemperature.h>
6
7const char* WIFI_SSID = "AgAdi";       // Wi-Fi ağ adı / Wi-Fi network name
8const char* WIFI_PASS = "Sifre123";    // Wi-Fi şifresi / Wi-Fi password
9
10const int PIN_SENSOR = 4;     // DS18B20 veri / DS18B20 data
11const int PIN_RELAY  = 26;    // röle IN / relay IN
12const int RELAY_ON  = LOW;    // aktif LOW modül / active LOW module
13const int RELAY_OFF = HIGH;
14const float MAX_SAFE = 40.0;                 // güvenlik sınırı / safety limit
15const unsigned long MIN_SWITCH_MS = 10000;   // röle koruması / relay protection
16
17OneWire oneWire(PIN_SENSOR);
18DallasTemperature sensors(&oneWire);
19WebServer server(80);
20Preferences prefs;
21
22float target = 22.0;
23float hyst = 1.0;
24float temp = NAN;
25bool heaterOn = false;
26unsigned long lastConv = 0;
27unsigned long lastSwitch = 0;
28
29void setHeater(bool on, bool force) {
30  if (on == heaterOn) return;
31  if (!force && millis() - lastSwitch < MIN_SWITCH_MS) return;
32  heaterOn = on;
33  lastSwitch = millis();
34  digitalWrite(PIN_RELAY, on ? RELAY_ON : RELAY_OFF);
35}
36
37void control() {
38  if (isnan(temp) || temp >= MAX_SAFE) {   // hata ya da aşırı sıcaklık / fault or overheat
39    setHeater(false, true);
40    return;
41  }
42  if (temp <= target - hyst / 2) setHeater(true, false);
43  else if (temp >= target + hyst / 2) setHeater(false, false);
44}
45
46void handleRoot() {
47  String html = "<!DOCTYPE html><html><head><meta charset='utf-8'>";
48  html += "<meta name='viewport' content='width=device-width,initial-scale=1'>";
49  html += "<title>Termostat</title></head><body><h2>ESP32 Termostat</h2><p>Sicaklik: ";
50  if (isnan(temp)) {
51    html += "HATA";
52  } else {
53    html += String(temp, 1);
54    html += " C";
55  }
56  html += "</p><p>Isitici: ";
57  html += heaterOn ? "ACIK" : "KAPALI";
58  html += "</p><form action='/set'>Hedef: <input name='hedef' type='number' step='0.5' min='5' max='35' value='";
59  html += String(target, 1);
60  html += "'><br>Histerezis: <input name='hist' type='number' step='0.1' min='0.2' max='5' value='";
61  html += String(hyst, 1);
62  html += "'><br><button type='submit'>Kaydet</button></form></body></html>";
63  server.send(200, "text/html", html);
64}
65
66void handleSet() {
67  if (server.hasArg("hedef")) {
68    float v = server.arg("hedef").toFloat();
69    if (v >= 5 && v <= 35) target = v;       // sınır kontrolü / range check
70  }
71  if (server.hasArg("hist")) {
72    float v = server.arg("hist").toFloat();
73    if (v >= 0.2 && v <= 5) hyst = v;
74  }
75  prefs.putFloat("hedef", target);           // flash'a kaydet / save to flash
76  prefs.putFloat("hist", hyst);
77  control();
78  server.sendHeader("Location", "/");
79  server.send(303);                          // ana sayfaya dön / redirect to home
80}
81
82void handleJson() {
83  String j = "{\"sicaklik\":";
84  if (isnan(temp)) j += "null";
85  else j += String(temp, 2);
86  j += ",\"hedef\":";
87  j += String(target, 1);
88  j += ",\"histerezis\":";
89  j += String(hyst, 1);
90  j += ",\"isitici\":";
91  j += heaterOn ? "true" : "false";
92  j += "}";
93  server.send(200, "application/json", j);
94}
95
96void setup() {
97  Serial.begin(115200);
98  pinMode(PIN_RELAY, OUTPUT);
99  digitalWrite(PIN_RELAY, RELAY_OFF);        // açılışta kapalı / off at startup
100
101  prefs.begin("termostat", false);
102  target = prefs.getFloat("hedef", 22.0);
103  hyst = prefs.getFloat("hist", 1.0);
104
105  sensors.begin();
106  sensors.setResolution(12);
107  sensors.setWaitForConversion(false);
108  sensors.requestTemperatures();
109  lastConv = millis();
110  lastSwitch = millis() - MIN_SWITCH_MS;
111
112  WiFi.mode(WIFI_STA);
113  WiFi.begin(WIFI_SSID, WIFI_PASS);
114  unsigned long t0 = millis();
115  while (WiFi.status() != WL_CONNECTED && millis() - t0 < 15000) {   // en fazla 15 sn bekle / wait max 15 s
116    delay(500);
117    Serial.print(".");
118  }
119  Serial.println();
120  Serial.print("IP: ");
121  Serial.println(WiFi.localIP());
122
123  server.on("/", handleRoot);
124  server.on("/set", handleSet);
125  server.on("/json", handleJson);
126  server.begin();
127}
128
129void loop() {
130  server.handleClient();
131  if (millis() - lastConv >= 1000) {
132    float t = sensors.getTempCByIndex(0);
133    sensors.requestTemperatures();
134    lastConv = millis();
135    temp = (t == DEVICE_DISCONNECTED_C || t == 85.0) ? NAN : t;
136    control();
137    Serial.printf("T=%.2f H=%.1f d=%.1f %s\n", temp, target, hyst, heaterOn ? "ISIT" : "BEKLE");
138  }
139}

Kodu yüklemeden önce WIFI_SSID ve WIFI_PASS değerlerini kendi ağına göre değiştir. Seri monitörde (115200 baud) görünen IP adresini tarayıcına yazdığında sıcaklığı, ısıtıcının durumunu ve iki ayar kutusunu görürsün. Kaydet'e bastığında form /set adresine gönderilir, değerler sınır kontrolünden geçip kaydedilir ve sayfa ana ekrana yönlenir. /json adresi ise ölçümleri makinelerin okuyabileceği biçimde verir; bunu Home Assistant ya da kendi uygulamanla kullanabilirsin. ESP32'nin GPIO'ları 3,3 V olduğu için röle modülünü VIN (5 V) pininden besle; çoğu optokuplörlü modül 3,3 V sinyalle sorunsuz tetiklenir, tetiklenmiyorsa araya bir NPN transistör ekle. Canlı güncellenen bir arayüz istersen ESP32 web server ve WebSocket, telefona bildirim göndermek için ESP32 Telegram botu yazılarına göz at.

Raspberry Pi Pico ile MicroPython termostat

Pico'nun MicroPython firmware'inde onewire ve ds18x20 modülleri hazır gelir, ek dosya kopyalaman gerekmez. Aşağıdaki kısa program aynı histerezis ve güvenlik mantığını uygular; sensör bulunamazsa ya da okuma hatası olursa röleyi kapatır ve sensörü yeniden aramaya devam eder. Hedef ve histerezis değerlerini kodun başındaki sabitlerden değiştirebilirsin. Pico ile yeni tanışıyorsan Raspberry Pi Pico nedir yazısı Thonny kurulumunu adım adım anlatıyor.

MicroPython
1from machine import Pin
2import onewire, ds18x20, time
3
4HEDEF = 22.0        # hedef sıcaklık / target temperature
5HIST = 1.0          # histerezis bandı / hysteresis band
6MAX_GUVENLI = 40.0  # güvenlik sınırı / safety limit
7ROLE_ACIK = 0       # aktif LOW modül / active LOW module
8ROLE_KAPALI = 1
9
10role = Pin(15, Pin.OUT, value=ROLE_KAPALI)
11ds = ds18x20.DS18X20(onewire.OneWire(Pin(16)))
12roms = ds.scan()
13print("Sensorler / Sensors:", roms)
14isitici = False
15
16def ayarla(ac):
17    global isitici
18    isitici = ac
19    role.value(ROLE_ACIK if ac else ROLE_KAPALI)
20
21while True:
22    t = None
23    if roms:
24        try:
25            ds.convert_temp()
26            time.sleep_ms(750)            # 12 bit dönüşüm süresi / 12-bit conversion time
27            t = ds.read_temp(roms[0])
28        except Exception:
29            t = None
30    else:
31        roms = ds.scan()                  # sensörü yeniden ara / search sensor again
32    if t is None or t == 85.0 or t >= MAX_GUVENLI:
33        ayarla(False)                     # güvenli durum / safe state
34    elif t <= HEDEF - HIST / 2:
35        ayarla(True)
36    elif t >= HEDEF + HIST / 2:
37        ayarla(False)
38    print(t, "ISIT" if isitici else "BEKLE")
39    time.sleep(1)

Arduino termostat ile proje fikirleri

  • Kuluçka makinesi: 37,5 °C hedef ve 0,3 °C histerezisle yumurta kuluçkası; nemi izlemek için ek bir sensör ekle.
  • Akvaryum ısıtıcı kontrolü: Su geçirmez DS18B20 ile suyu 25 °C'de sabit tut.
  • Akıllı sera: Isıtma, havalandırma ve sulamayı tek kartta topla; fikirler için akıllı sera projesi yazısına bak.
  • Soğutma termostatı: Mantığı tersine çevirip sıcaklık yükselince fanı çalıştır; ayrıntılar Arduino fan kontrolü yazısında.
  • Donma koruması: Boruların donmasını önlemek için 3 °C'de ısıtıcı kabloyu aç; bkz. don alarmı.
  • Fermantasyon dolabı: Peltier ile hem ısıtma hem soğutma yapan çift yönlü termostat; Peltier modülü yazısı iyi bir başlangıçtır.

Sık yapılan hatalar ve çözümleri

BelirtiOlası sebepÇözüm
Ekranda HATA, okuma −127 °CPull-up yok, DATA kablosu gevşek ya da yanlış pin4,7 kΩ direnci DATA ile VDD arasına tak, kablo renklerini kontrol et
Sürekli 85 °C okunuyorÖlçüm tamamlanmadan okunuyor ya da besleme yetersizDönüşüm için en az 750 ms bekle, sensörü parazitik değil normal modda besle
Isıtıcı ters çalışıyorRöle modülü aktif HIGHRELAY_ON ve RELAY_OFF sabitlerinin yerini değiştir
Röle sürekli tıkırdıyorHisterezis çok dar ya da sensör kablosu parazitliBandı genişlet, sensör kablosunu güç kablolarından uzaklaştır
Röle çekince Arduino resetleniyorBobin ve ısıtıcı akımı beslemeyi çökertiyorIsıtıcı için ayrı adaptör kullan, GND bağlantılarını doğru yap
LCD yanıyor ama yazı yokYanlış I2C adresi ya da kontrast ayarıI2C tarayıcıyla adresi bul, arkadaki potu çevir
Sıcaklık hedefi aşıp çok yükseliyorIsıtıcı kapandıktan sonra ısı yayılmaya devam ediyorSensörü ısıtıcıdan uzaklaştır, histerezisi düşür ya da PID kullan
Termostatını gerçek ısıtıcıya bağlamadan önce bir LED ile test et: röle yerine bir LED'in anodunu 220 Ω üzerinden 5V'a, katodunu D7'ye bağla. Böylece aktif LOW mantıkla LED, ısıtıcının açık olacağı anda yanar. Sensörü avucunda ısıt ve bir bardak soğuk suya daldır; LED doğru eşiklerde yanıp sönüyorsa yazılım hazırdır. Rölenin nasıl bağlandığını adım adım görmek için röle modülü nedir, ekran sorunları için I2C LCD ekran yazısına bakabilirsin.

Artık sensörden okuduğun değeri gerçek bir eyleme dönüştüren, histerezisli, menülü ve güvenlik önlemli bir termostatın var; aynı yapı küçük değişikliklerle soğutma, nem ya da su seviyesi kontrolüne de uyarlanabilir. BlueGrays uygulamasında DHT11 ile sıcaklık ve nem ölçümü, NTC ve LCD ile termometre, 220 V ampulü röleyle kontrol etme ve ESP32 web sunucusu gibi projeleri adım adım devre şeması ve hazır koduyla inceleyerek termostatını daha da geliştirebilirsin.

Sıkça sorulan sorular

Termostatta histerezis kaç derece olmalı?

Bu, ortamın ne kadar hızlı ısınıp soğuduğuna bağlıdır. Kuluçka makinesi gibi küçük ve hassas hacimlerde 0,3–0,5 °C, oda ya da su tankı gibi büyük hacimlerde 1–2 °C iyi bir başlangıçtır. Röle sık çalışıyorsa bandı genişlet, sıcaklık çok sapıyorsa daralt.

DS18B20 neden -127 derece gösteriyor?

−127 °C, kütüphanenin sensörle iletişim kuramadığını belirten hata değeridir (DEVICE_DISCONNECTED_C). En yaygın sebepler eksik 4,7 kΩ pull-up direnci, gevşek DATA kablosu ya da kodda yanlış pin numarasıdır. Bu yazıdaki termostat kodu bu değeri gördüğünde ısıtıcıyı güvenlik için kapatır.

Arduino ile 220V ısıtıcı kontrol edilebilir mi?

Teknik olarak evet; röle modülü ya da SSR, Arduino'nun düşük gerilimli sinyaliyle şebekeye bağlı yükü anahtarlayabilir. Ancak 230 V hayati tehlike taşır; bağlantılar yalıtılmış bir kutuda, sigortayla ve deneyimli birinin gözetiminde yapılmalıdır. Yüksek güçlü ısıtıcılarda röle modülü yükü doğrudan değil, bir kontaktör üzerinden sürmelidir.

Termostat için röle mi SSR mi kullanmalıyım?

Saatte birkaç kez açılıp kapanan bir aç-kapa termostat için mekanik röle ucuz ve yeterlidir. Çok sık anahtarlama, sessiz çalışma ya da PID ile zaman oranlı kontrol gerekiyorsa katı hal rölesi (SSR) daha uygundur; ancak SSR ısınır ve soğutucu ister. 12 V DC ısıtıcılar için mantık seviyeli MOSFET en zahmetsiz çözümdür.

Arduino termostat ayarları elektrik kesilince silinir mi?

Değişkenler RAM'de tutulduğu için normalde silinir. Bu yazıdaki kod hedef ve histerezisi EEPROM'a yazar ve açılışta geri okur; ESP32 sürümü aynı işi Preferences kütüphanesiyle flash bellekte yapar. Böylece elektrik geldiğinde termostat son ayarla çalışmaya devam eder.

DHT11 ile termostat yapılabilir mi?

Yapılabilir ama DHT11'in ±2 °C doğruluğu ve 1 °C çözünürlüğü hassas bir termostat için yetersizdir. DS18B20 ±0,5 °C doğruluk ve 0,0625 °C çözünürlük sunar, su geçirmez sürümü de vardır. Nemi de kontrol etmen gerekiyorsa DHT22 ya da AHT20 daha iyi bir uzlaşmadır.

Tüm projeleri gör
DHT11 İle Sıcaklık Ve Nem
AR-55Orta

DHT11 İle Sıcaklık Ve Nem

Odan kaç derece, hava nemli mi, kuru mu? DHT11 sensörü sıcaklığı ve nemi ölçer, Arduino da bu değerleri iki satırlık LCD ekrana yazar ve birkaç saniyede bir yeniler.

4.7(47)
83
NTC ve 2x16 Lcd Ekran İle Sıcaklık Ölçümü
AR-44Başlangıç
Premium

NTC ve 2x16 Lcd Ekran İle Sıcaklık Ölçümü

Ortamın sıcaklığını küçük bir boncuk gibi görünen sensörle ölç. NTC adlı bu parça ısındıkça elektriği daha kolay geçirir; Arduino bu değişimi okuyup bir formülle santigrat dereceye çevirir ve iki…

4.5(33)
44
I2C İle LCD Ekran Kullanımı
AR-32Başlangıç
Premium

I2C İle LCD Ekran Kullanımı

Arduino'ya kendi ekranını kazandır ve ilk mesajını yazdır. İki satırlık LCD ekran yalnızca birkaç kabloyla bağlanır; önce üst satıra bir selam, ardından alt satıra ikinci bir yazı gelir, ekran…

4.8(53)
70
220V Ampülü Buton(Push) İle Yakma
AR-19İleri
Premium

220V Ampülü Buton(Push) İle Yakma

Butona bastığın sürece 220 voltluk gerçek bir ampul yanar, bıraktığın anda söner.

4.4(30)
38
220V Ampülü Buton(On-Off) İle Yakma
AR-20İleri
Premium

220V Ampülü Buton(On-Off) İle Yakma

Evdeki gerçek bir ampulü küçük bir butonla açıp kapatmak ister misin? Butona her bastığında Arduino röleyi çevirir ve ampul yanar, bir daha basınca söner.

4.5(33)
44
ESP32 DHT22 Sıcaklık ve Nem (LCD Ekranlı)
ES-15Orta

ESP32 DHT22 Sıcaklık ve Nem (LCD Ekranlı)

DHT22 sensörü ile ortam sıcaklığını ve nem oranını ölçüp 16x2 I2C LCD ekranda gerçek zamanlı olarak gösteren bir projedir. Adafruit DHT kütüphanesi kullanılarak tek kablo (one-wire) protokolü ile sensörden veri okunur. Bu proje, IoT hava istasyonu, akıllı ev otomasyonu veya seralarda ortam takip sistemlerinin temelini oluşturur. ESP32'nin GPIO 4 pini üzerinden DHT22 ile haberleşme sağlanır.

4.8(38)
57
ESP32 Async Web Server (LCD'de IP Göstergeli)
ES-27İleri

ESP32 Async Web Server (LCD'de IP Göstergeli)

Bu projede ESP32'yi aynı Wi-Fi ağındaki telefonunuzdan veya bilgisayarınızdan kontrol edebileceğiniz asenkron bir web sunucusuna dönüştürüyoruz. ESPAsyncWebServer kütüphanesi sayesinde sunucu birden fazla isteği aynı anda işleyebiliyor (klasik WebServer.h gibi tek istekte bloklamıyor). Tarayıcıdan ESP32'nin IP adresine bağlanıp ON/OFF butonlarına basarak (/on ve /off adresleri) GPIO 5'e bağlı LED'i açıp kapatabileceksiniz.

4.8(16)
26
ESP32 Sıcaklık Loglayıcı (DHT22 + DS1307 RTC + microSD + OLED)
ES-40İleri
Premium

ESP32 Sıcaklık Loglayıcı (DHT22 + DS1307 RTC + microSD + OLED)

ESP32 ile zamanlı sıcaklık ve nem kayıt sistemi kur! Bu projede DHT22 sensörüyle dakikada bir sıcaklık ve nem okuyup DS1307 RTC modülünden aldığın gerçek zaman etiketiyle microSD karta CSV formatında kaydediyoruz. OLED ekranda büyük yazıyla son sıcaklık değeri, nem yüzdesi, zaman damgası ve toplam kayıt sayısı canlı gösterilir.

4.7(7)
12