Parçalar · 9 dk okuma

Toz Sensörü Arduino: PMS5003 ile PM1.0, PM2.5 ve PM10 Ölçümü

PMS5003 toz sensörünü Arduino, ESP32 ve Pico'ya bağla: UART pinleri, 32 baytlık veri çerçevesi, uyku modu ve LED'li PM2.5 hava kalitesi göstergesi.

Toz sensörü Arduino projelerinde havadaki görünmez parçacıkları sayıya döken en etkili araçtır ve bu alanda en çok kullanılan model Plantower'ın PMS5003 lazer toz sensörüdür. Bu küçük kutu, içindeki fanla havayı emer, bir lazer ışınıyla aydınlatır ve saçılan ışığı analiz ederek PM1.0, PM2.5 ve PM10 yoğunluklarını mikrogram/metreküp (µg/m³) cinsinden verir. Sonuçları 9600 baud hızındaki bir UART hattından birkaç saniyede bir kendiliğinden gönderir; yani Arduino Uno, ESP32 ya da Raspberry Pi Pico ile yalnızca birkaç kabloyla okunabilir.

Kış aylarında soba ve kalorifer dumanı, yoğun trafik ve sisle birlikte şehirlerde ince toz yoğunluğu hızla yükselir ve çoğu zaman bunu gözle fark edemezsin. Bu yazıda PMS5003'ün nasıl çalıştığını, 32 baytlık veri çerçevesini nasıl çözeceğini, sensörü uyku moduna alarak ömrünü nasıl uzatacağını ve okunan değerlere göre yeşil, sarı ya da kırmızı yanan bir hava kalitesi göstergesini nasıl yapacağını öğreneceksin. Uno için SoftwareSerial, ESP32 için donanım UART'ı ve Pico için MicroPython kodlarının hepsi hazır.

PMS5003 toz sensörü nedir, nasıl çalışır?

PMS5003'ün çalışma prensibi lazer saçılımıdır. Küçük bir fan, gövdedeki giriş deliğinden havayı ölçüm odasına çeker. Odanın içinden geçen lazer ışını havadaki parçacıklara çarptığında ışık her yöne saçılır ve bir fotodiyot bu kısa ışık darbelerini yakalar. Darbenin şiddeti parçacığın boyutuyla, darbe sayısı ise parçacık miktarıyla ilişkilidir. Sensörün içindeki mikrodenetleyici bu darbeleri 0,3 µm ile 10 µm arasındaki boyut sınıflarına ayırır, 0,1 litre havadaki parçacık sayısını hesaplar ve fabrika kalibrasyonuyla kütle yoğunluğuna çevirir. Sen yalnızca hazır sonuçları seri porttan okursun.

PM, İngilizce "particulate matter" yani partikül madde demektir; yanındaki sayı parçacığın mikrometre cinsinden en büyük çapını gösterir. PM10, çapı 10 µm'den küçük tüm parçacıkları (polen, inşaat tozu, yol tozu) kapsar ve çoğunlukla burun ile boğazda takılır. PM2.5 ise 2,5 µm'den küçük, saç telinden yaklaşık 30 kat ince parçacıklardır; akciğerin derinlerine kadar iner ve sağlık açısından en çok takip edilen değerdir. PM1.0 en ince kısmı, özellikle yanma kaynaklı is ve dumanı gösterir. PM1.0 değeri PM2.5'in, PM2.5 de PM10'un içinde sayıldığı için her zaman PM1.0 ≤ PM2.5 ≤ PM10 olur.

ÖzellikDeğer
Ölçüm prensibiLazer saçılımı
Ölçülen boyutlar0,3–10 µm (PM1.0, PM2.5, PM10 ve 6 boyut sınıfında parçacık sayısı)
Etkin ölçüm aralığı0–500 µg/m³ (en fazla 1000 µg/m³ ve üzeri)
Doğruluk0–100 µg/m³ arasında ±10 µg/m³, 100–500 µg/m³ arasında ±%10
Çözünürlük1 µg/m³
Besleme5 V (4,5–5,5 V), fan için gerekli
AkımÇalışırken ≤ 100 mA, uykuda ≤ 200 µA
HaberleşmeUART, 9600 baud, 8N1, 3,3 V lojik seviye
Yanıt süresi10 saniyenin altında (uyandıktan sonra kararlı veri için 30 s)
Çalışma ortamı-10 ile +60 °C, %0–99 bağıl nem (yoğuşmasız)
Boyut50 × 38 × 21 mm
Ortalama ömür (MTTF)En az 3 yıl

PM2.5 ve PM10 değerleri ne anlama gelir?

Sensörün verdiği sayıyı yorumlamak için resmi ölçekler kullanılır. Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) 2021 kılavuzu PM2.5 için 24 saatlik ortalamada 15 µg/m³, yıllık ortalamada 5 µg/m³; PM10 için 24 saatlikte 45 µg/m³, yıllıkta 15 µg/m³ üst sınır önerir. ABD Çevre Koruma Ajansı'nın (EPA) hava kalitesi indeksi (AQI) ise PM2.5'i altı renkli kademeye ayırır. Bu ölçekler 24 saatlik ortalamaya göre tanımlandığı için ev göstergende de tek bir anlık ölçüm yerine birkaç dakikalık ortalama kullanmak çok daha doğru sonuç verir.

PM2.5 (µg/m³, 24 saat)EPA kademesiAnlamı
0–9,0İyi (yeşil)Hava temiz, risk yok
9,1–35,4Orta (sarı)Çok hassas kişiler için küçük risk
35,5–55,4Hassas gruplar için sağlıksız (turuncu)Astım ve kalp hastaları, çocuklar ve yaşlılar dikkat etmeli
55,5–125,4Sağlıksız (kırmızı)Herkes etkilenmeye başlar
125,5–225,4Çok sağlıksız (mor)Dış ortam etkinliklerini kısıtla
225,5 ve üzeriTehlikeli (bordo)Acil durum seviyesi

PMS5003 pin bağlantısı: Arduino Uno, ESP32 ve Pico

PMS5003'ün arkasında 1,25 mm aralıklı, 8 pinli küçük bir konnektör bulunur ve bu aralık breadboard'a uymaz. Sensörle birlikte gelen kabloyu ve genellikle pakete eklenen küçük adaptör kartını kullanırsan pinler 2,54 mm'lik standart başlığa dönüşür. Pin 7 ve 8 boştur. SET ve RESET pinleri sensörün içinde yukarı çekili (pull-up) olduğundan kullanmayacaksan bağlamadan bırakabilirsin.

PMS5003 piniGöreviArduino UnoESP32Raspberry Pi Pico
1 VCC5 V besleme5V5V (VIN)VBUS (pin 40)
2 GNDToprakGNDGNDGND
3 SETHIGH ya da boş: çalış, LOW: uykuD4 (opsiyonel)GPIO 4GP2 (opsiyonel)
4 RXSensöre komut girişi (3,3 V)D3 (gerilim bölücüyle)GPIO 17 (TX2)GP0 (UART0 TX)
5 TXSensörden veri çıkışı (3,3 V)D2GPIO 16 (RX2)GP1 (UART0 RX)
6 RESETLOW: sıfırlaBoşBoşBoş
7, 8Bağlantı yok---
PMS5003 5 V ile beslenir ama veri pinleri 3,3 V lojik seviyededir. Arduino Uno'nun D3 pininden çıkan 5 V'u doğrudan sensörün RX pinine verme; araya 10 kΩ seri ve 20 kΩ GND'ye giden dirençten oluşan bir gerilim bölücü ya da bir lojik seviye dönüştürücü koy. Bu bölücü 5 V'u yaklaşık 3,33 V'a indirir; değerleri gerilim bölücü hesaplayıcısı ile kontrol edebilirsin. Sensöre hiç komut göndermeyeceksen RX'i boş bırakmak da güvenlidir. Ters yönde sorun yoktur: sensörün 3,3 V'luk TX çıkışını Uno yüksek seviye olarak okur.

Veri çerçevesi: 32 baytın anlamı

Varsayılan aktif modda sensör, ölçüm sonucunu kendiliğinden ve sürekli olarak 32 baytlık bir çerçeve hâlinde gönderir. Çerçeve her zaman 0x42 ve 0x4D (ASCII "BM") baytlarıyla başlar; ardından çerçeve uzunluğu (28), 13 adet 16 bitlik veri ve 2 baytlık sağlama toplamı gelir. Her 16 bitlik değer önce yüksek bayt, sonra düşük bayt olacak şekilde (big-endian) iletilir. Sağlama toplamı, ilk 30 baytın toplamına eşittir ve bu kontrolü yapmak, kablo gürültüsüyle bozulmuş çerçeveleri ayıklamanın tek güvenilir yoludur. Hava kalitesi az değiştiğinde sensör yaklaşık 2,3 saniyede bir, hızlı değiştiğinde ise 200–800 ms'de bir çerçeve yollar. Protokolün temelini merak ediyorsan UART seri haberleşme yazısına göz at.

BaytİçerikBirim
0–1Başlangıç: 0x42 0x4D-
2–3Çerçeve uzunluğu (28)bayt
4–5PM1.0 (CF=1, standart parçacık)µg/m³
6–7PM2.5 (CF=1)µg/m³
8–9PM10 (CF=1)µg/m³
10–11PM1.0 (atmosferik ortam)µg/m³
12–13PM2.5 (atmosferik ortam)µg/m³
14–15PM10 (atmosferik ortam)µg/m³
16–270,3 / 0,5 / 1,0 / 2,5 / 5,0 / 10 µm'den büyük parçacık sayısı (6 değer)adet / 0,1 L
28–29Ayrılmış-
30–31Sağlama toplamı (bayt 0–29 toplamı)-
Çerçevede iki ayrı PM grubu vardır. CF=1 değerleri fabrika kalibrasyon ortamına göre hesaplanır, atmosferik ortam değerleri ise oda ve dış hava ölçümleri için düşünülmüştür. Düşük yoğunluklarda (yaklaşık 30 µg/m³ altında) ikisi aynıdır, yoğunluk arttıkça CF=1 daha büyük çıkar. Ev ya da balkon göstergesi için atmosferik değerleri (bayt 10–15) kullan.

Arduino Uno ile adım adım PMS5003 okuma

  1. Sensörün kablosunu adaptör kartına tak; VCC'yi Uno'nun 5V pinine, GND'yi GND'ye bağla.
  2. Sensörün TX pinini D2'ye bağla; bu pin SoftwareSerial'ın RX'i olacak.
  3. Komut göndermeyi düşünüyorsan sensörün RX pinini 10 kΩ / 20 kΩ gerilim bölücü üzerinden D3'e bağla; değilse boş bırak.
  4. Aşağıdaki kodu yükle ve Seri Monitör'ü 115200 baud hızında aç.
  5. İlk 30 saniyedeki değerleri dikkate alma; fan hızı oturduktan sonra ölçümler kararlı hâle gelir.
  6. Sensörün birkaç santim uzağında tozlu bir bezi silkeleyerek ya da bir mumu üfleyip söndürerek değerlerin yükseldiğini gözlemle.
C++ (Arduino IDE)
1#include <SoftwareSerial.h>
2
3SoftwareSerial pmsSerial(2, 3);   // D2 = RX (sensör TX'i), D3 = TX (sensör RX'i) / D2 = RX (sensor TX), D3 = TX (sensor RX)
4
5struct PmsData {
6  uint16_t pm1Cf, pm25Cf, pm10Cf;   // CF=1 değerleri / CF=1 values
7  uint16_t pm1, pm25, pm10;         // atmosferik değerler / atmospheric values
8  uint16_t n03, n05, n10;           // 0,1 L'deki parçacık sayısı / particles per 0.1 L
9};
10
11PmsData pms;
12uint8_t buf[32];
13uint8_t idx = 0;
14
15uint16_t word16(uint8_t i) {
16  return ((uint16_t)buf[i] << 8) | buf[i + 1];     // yüksek bayt önce / high byte first
17}
18
19bool readPms(Stream &s, PmsData &d) {
20  while (s.available()) {
21    uint8_t c = s.read();
22    if (idx == 0 && c != 0x42) continue;          // başlangıç baytını bekle / wait for start byte
23    if (idx == 1 && c != 0x4D) {                  // ikinci başlangıç baytı / second start byte
24      idx = (c == 0x42) ? 1 : 0;
25      continue;
26    }
27    buf[idx++] = c;
28    if (idx < 32) continue;
29    idx = 0;                                      // çerçeve tamam / frame complete
30    if (word16(2) != 28) return false;            // uzunluk kontrolü / length check
31    uint16_t sum = 0;
32    for (uint8_t i = 0; i < 30; i++) sum += buf[i];
33    if (sum != word16(30)) return false;          // sağlama toplamı / checksum
34    d.pm1Cf = word16(4);  d.pm25Cf = word16(6);  d.pm10Cf = word16(8);
35    d.pm1   = word16(10); d.pm25   = word16(12); d.pm10   = word16(14);
36    d.n03   = word16(16); d.n05    = word16(18); d.n10    = word16(20);
37    return true;
38  }
39  return false;
40}
41
42void setup() {
43  Serial.begin(115200);
44  pmsSerial.begin(9600);                          // PMS5003 sabit hızı / fixed PMS5003 baud rate
45  Serial.println(F("PMS5003 hazir, 30 sn isinma / warming up 30 s"));
46}
47
48void loop() {
49  if (readPms(pmsSerial, pms)) {
50    Serial.print(F("PM1.0: "));   Serial.print(pms.pm1);
51    Serial.print(F("  PM2.5: ")); Serial.print(pms.pm25);
52    Serial.print(F("  PM10: "));  Serial.print(pms.pm10);
53    Serial.print(F(" ug/m3  |  >0.3um: ")); Serial.print(pms.n03);
54    Serial.println(F(" /0.1L"));
55  }
56}

Kodun kalbi readPms() fonksiyonudur. Gelen baytları tek tek okur, önce 0x42 ve 0x4D başlangıç çiftini arar, sonra 32 bayt dolana kadar tampona yazar. Çerçeve tamamlanınca uzunluk alanının 28 olduğunu ve ilk 30 baytın toplamının son iki bayttaki sağlama değerine eşit olduğunu kontrol eder; ikisi de doğruysa değerleri yapıya kopyalar. Fonksiyon Stream türünde parametre aldığı için aynı kod SoftwareSerial, Arduino Mega'nın Serial1'i ya da ESP32'nin HardwareSerial'ı ile değişmeden çalışır. loop() hiç bekleme yapmadığından başka işler de ekleyebilirsin; zamanlama gerekiyorsa delay() yerine millis() kullanmak en iyisidir.

Uno'nun donanım seri portu (D0/D1) USB ile paylaşıldığı için sensörü oraya bağlarsan her kod yüklemede kabloyu sökmen gerekir; bu yüzden SoftwareSerial kullanıyoruz. SoftwareSerial 9600 baud'da sorunsuz çalışır ama aynı anda yalnızca bir yazılımsal portu dinleyebilir ve bayt alırken kesmeleri kısa süre kapatır. Servo ya da NeoPixel kütüphaneleriyle birlikte titreme veya veri kaybı görürsen sensörü Arduino Mega'nın Serial1 portuna ya da bir ESP32'ye taşımak en temiz çözümdür.

Uyku modu: SET pini ve UART komutları

PMS5003'ün lazeri ve fanı sürekli çalıştığında ortalama ömrü yaklaşık 3 yıldır ve sensör bu sürede sürekli 100 mA'e yakın akım çeker. Oysa hava kalitesi dakikalar içinde yavaş değişir, bu yüzden birkaç dakikada bir ölçmek yeterlidir. Sensörü iki yolla uyutabilirsin: SET pinini LOW yapmak ya da UART üzerinden 7 baytlık uyku komutunu göndermek. Uykuda fan ve lazer durur, akım 200 µA'in altına iner. Uyandırdıktan sonra fanın hızı oturana kadar en az 30 saniye bekleyip ancak ondan sonra okuma yapmalısın. Örneğin 5 dakikada bir, 30 saniye ısınma ve 20 saniye ölçümle çalışırsan sensör zamanın yalnızca altıda birinde aktif kalır; hem enerji tüketimi hem de lazerin yıpranması aynı oranda azalır.

İşlemKomut baytları (hex)
Uyku42 4D E4 00 00 01 73
Uyandır42 4D E4 00 01 01 74
Pasif mod (yalnızca istenince gönder)42 4D E1 00 00 01 70
Aktif mod (sürekli gönder, varsayılan)42 4D E1 00 01 01 71
Pasif modda tek ölçüm iste42 4D E2 00 00 01 71

ESP32 ile LED'li hava kalitesi göstergesi

ESP32 geliştirme kartı
ESP32'nin üç donanım UART'ı sayesinde PMS5003'ü SoftwareSerial'a gerek kalmadan okursun.

ESP32'de üç donanım UART'ı vardır ve pinlerini istediğin GPIO'ya yönlendirebilirsin; bu yüzden SoftwareSerial'a ihtiyaç yoktur. ESP32 3,3 V ile çalıştığı için sensörün RX ve TX hatlarını doğrudan bağlayabilirsin, yalnız VCC yine 5V (VIN) pininden gelmelidir. Aşağıdaki kod sensörü SET pini ile uyandırır, 30 saniye bekler, ardından 8 çerçevenin PM2.5 ve PM10 ortalamasını alır ve sensörü tekrar uyutur. Sonuca göre GPIO 25, 26 ve 27'ye bağlı yeşil, sarı ve kırmızı LED'lerden biri yanar. Her LED'e 220 Ω seri direnç koymayı unutma; değeri LED direnci hesaplayıcısı ile kontrol edebilirsin.

C++ (Arduino IDE)
1#include <Arduino.h>
2
3#define PMS_RX     16   // ESP32 RX2 <- sensör TX / ESP32 RX2 <- sensor TX
4#define PMS_TX     17   // ESP32 TX2 -> sensör RX / ESP32 TX2 -> sensor RX
5#define PMS_SET    4    // HIGH = çalış, LOW = uyku / HIGH = run, LOW = sleep
6#define LED_GREEN  25
7#define LED_YELLOW 26
8#define LED_RED    27
9
10HardwareSerial pmsSerial(2);   // UART2
11
12uint8_t buf[32];
13uint8_t idx = 0;
14
15uint16_t word16(uint8_t i) {
16  return ((uint16_t)buf[i] << 8) | buf[i + 1];   // yüksek bayt önce / high byte first
17}
18
19// Geçerli çerçeve gelirse atmosferik PM2.5 ve PM10 döndürür
20// Returns atmospheric PM2.5 and PM10 when a valid frame arrives
21bool readPms(uint16_t &pm25, uint16_t &pm10) {
22  while (pmsSerial.available()) {
23    uint8_t c = pmsSerial.read();
24    if (idx == 0 && c != 0x42) continue;
25    if (idx == 1 && c != 0x4D) { idx = (c == 0x42) ? 1 : 0; continue; }
26    buf[idx++] = c;
27    if (idx < 32) continue;
28    idx = 0;
29    if (word16(2) != 28) return false;            // uzunluk / length
30    uint16_t sum = 0;
31    for (uint8_t i = 0; i < 30; i++) sum += buf[i];
32    if (sum != word16(30)) return false;          // sağlama toplamı / checksum
33    pm25 = word16(12);
34    pm10 = word16(14);
35    return true;
36  }
37  return false;
38}
39
40void showLevel(float pm25) {
41  digitalWrite(LED_GREEN,  pm25 <= 15.0);                   // DSÖ 24 saat sınırı / WHO 24 h guideline
42  digitalWrite(LED_YELLOW, pm25 > 15.0 && pm25 <= 35.4);
43  digitalWrite(LED_RED,    pm25 > 35.4);                    // EPA hassas grup sınırı / EPA sensitive group limit
44}
45
46void setup() {
47  Serial.begin(115200);
48  pinMode(PMS_SET, OUTPUT);
49  pinMode(LED_GREEN, OUTPUT);
50  pinMode(LED_YELLOW, OUTPUT);
51  pinMode(LED_RED, OUTPUT);
52  pmsSerial.begin(9600, SERIAL_8N1, PMS_RX, PMS_TX);
53}
54
55void loop() {
56  digitalWrite(PMS_SET, HIGH);                    // sensörü uyandır / wake the sensor
57  Serial.println("Isinma 30 sn / Warm-up 30 s");
58  delay(30000);                                   // fan kararlı hale gelsin / let the fan stabilise
59
60  while (pmsSerial.available()) pmsSerial.read(); // eski verileri at / drop stale data
61  idx = 0;
62
63  uint32_t sum25 = 0, sum10 = 0;
64  uint8_t count = 0;
65  unsigned long start = millis();
66  while (count < 8 && millis() - start < 25000) {
67    uint16_t pm25, pm10;
68    if (readPms(pm25, pm10)) {
69      sum25 += pm25;
70      sum10 += pm10;
71      count++;
72    }
73    delay(10);
74  }
75
76  digitalWrite(PMS_SET, LOW);                     // uyku: fan ve lazer durur / sleep: fan and laser stop
77
78  if (count > 0) {
79    float avg25 = (float)sum25 / count;
80    float avg10 = (float)sum10 / count;
81    Serial.printf("PM2.5: %.1f  PM10: %.1f ug/m3 (%u olcum / samples)\n", avg25, avg10, (unsigned)count);
82    showLevel(avg25);
83  } else {
84    Serial.println("Veri yok, kabloyu kontrol et / No data, check wiring");
85  }
86
87  delay(4UL * 60UL * 1000UL);                     // yaklaşık 5 dakikada bir ölç / measure about every 5 minutes
88}

Kodda tek ölçüm yerine 8 çerçevenin ortalaması alınır; sensör kararlı modda yaklaşık 2,3 saniyede bir çerçeve gönderdiği için 25 saniyelik pencere bunun için yeterlidir. Uyandırmadan sonra tampon boşaltılır, çünkü ısınma sırasında biriken eski ölçümler ortalamayı bozar. Yeşil eşik olarak DSÖ'nün 24 saatlik 15 µg/m³ önerisi, kırmızı eşik olarak EPA'nın 35,4 µg/m³ sınırı kullanıldı; bunları kendi ihtiyacına göre değiştirebilirsin. Sensör yaklaşık 5 dakikalık döngünün en fazla 55 saniyesinde çalışır. Pille çalışan bir istasyon için ESP32'yi de bekleme sırasında derin uykuya alabilirsin; bu durumda SET pininin LOW seviyede kalması için pin durumunu gpio_hold_en() ile kilitlemeyi unutma. Sonucu bir OLED ekranda rakam olarak göstermek de göstergeyi çok daha bilgilendirici yapar.

Raspberry Pi Pico ile MicroPython kodu

Raspberry Pi Pico'da iki donanım UART'ı vardır; burada GP0 (TX) ve GP1 (RX) pinlerini kullanan UART0'ı seçtik. Pico 3,3 V lojikle çalıştığı için sensörle doğrudan konuşur. Sensörün 5 V beslemesini VBUS (pin 40) pininden al; bu pin yalnızca Pico USB'den beslendiğinde 5 V verir. Pilli kullanımda MT3608 gibi bir yükseltici ile 5 V üretip hem sensöre hem Pico'nun VSYS pinine verebilirsin. Bu örnekte SET pini yerine UART komutlarıyla uyku ve uyanma yapılır, böylece bir kablo daha az bağlarsın. MicroPython'a yeniysen önce MicroPython temelleri yazısına bakabilirsin.

MicroPython
1from machine import UART, Pin
2import time
3import struct
4
5uart = UART(0, baudrate=9600, tx=Pin(0), rx=Pin(1))   # GP0 -> sensör RX, GP1 <- sensör TX / GP0 -> sensor RX, GP1 <- sensor TX
6
7SLEEP = bytes([0x42, 0x4D, 0xE4, 0x00, 0x00, 0x01, 0x73])   # uyku / sleep
8WAKE = bytes([0x42, 0x4D, 0xE4, 0x00, 0x01, 0x01, 0x74])    # uyandır / wake up
9
10def read_exact(n, timeout_ms):
11    data = b""
12    t0 = time.ticks_ms()
13    while len(data) < n:
14        if time.ticks_diff(time.ticks_ms(), t0) > timeout_ms:
15            return None                       # zaman aşımı / timeout
16        chunk = uart.read(n - len(data))
17        if chunk:
18            data += chunk
19    return data
20
21def read_pms(timeout_ms=5000):
22    t0 = time.ticks_ms()
23    while time.ticks_diff(time.ticks_ms(), t0) < timeout_ms:
24        if read_exact(1, 500) != b"\x42":     # başlangıç baytı / start byte
25            continue
26        if read_exact(1, 100) != b"\x4d":
27            continue
28        rest = read_exact(30, 500)
29        if rest is None:
30            continue
31        frame = b"\x42\x4d" + rest
32        if (frame[2] << 8 | frame[3]) != 28:  # uzunluk / length
33            continue
34        if sum(frame[:30]) != (frame[30] << 8 | frame[31]):   # sağlama toplamı / checksum
35            continue
36        return struct.unpack(">HHH", frame[10:16])   # PM1.0, PM2.5, PM10 (atmosferik / atmospheric)
37    return None
38
39def level(pm25):
40    if pm25 <= 15:
41        return "IYI / GOOD"
42    if pm25 <= 35.4:
43        return "ORTA / MODERATE"
44    return "KOTU / POOR"
45
46while True:
47    uart.write(WAKE)
48    time.sleep(30)                            # fan ısınması / fan warm-up
49    while uart.any():
50        uart.read()                           # eski verileri at / drop stale data
51    values = []
52    for _ in range(8):
53        r = read_pms()
54        if r:
55            values.append(r[1])
56    uart.write(SLEEP)
57    if values:
58        avg = sum(values) / len(values)
59        print("PM2.5: {:.1f} ug/m3 -> {}".format(avg, level(avg)))
60    else:
61        print("Veri yok / No data")
62    time.sleep(270)                           # yaklaşık 5 dakikalık döngü / about 5 minute cycle

read_exact() yardımcı fonksiyonu, istenen sayıda bayt gelene kadar zaman aşımıyla bekler; böylece kablo çıkarsa program sonsuza kadar takılmaz. struct.unpack(">HHH", ...) ifadesindeki ">" işareti verinin big-endian olduğunu, her "H" ise 16 bitlik işaretsiz bir sayıyı belirtir; 10–15. baytlar atmosferik PM1.0, PM2.5 ve PM10 değerleridir. Komutların son iki baytı da bir sağlama toplamıdır: uyandırma komutunda 0x42 + 0x4D + 0xE4 + 0x00 + 0x01 = 0x0174 olduğu için komut 01 74 ile biter. Sensör bazı komutlara kısa bir yanıt çerçevesiyle karşılık verir; uzunluk kontrolü bu yanıtları otomatik olarak eler. Pico W kullanıyorsan ölçümleri MQTT ile bir sunucuya da gönderebilirsin.

PMS5003 ile proje fikirleri

  • Ev hava kalitesi istasyonu: PM2.5'i bir OLED ekranda büyük rakamla, yanında sıcaklık, nem ve basıncı BME280 ile göster.
  • Soba ve şömine uyarıcısı: PM2.5 kısa sürede hızla yükseldiğinde buzzer çalsın; karbonmonoksit için mutlaka ayrıca bir MQ-7 ya da sertifikalı bir dedektör kullan.
  • Renkli AQI lambası: Üç LED yerine bir WS2812B halkayı EPA renklerine göre yak.
  • Akıllı hava temizleyici: Ölçüme göre bir fanın hızını PWM ile ayarla; ayrıntılar fan kontrolü yazısında.
  • Home Assistant entegrasyonu: ESP32 ile değerleri MQTT üzerinden gönder, grafikleri telefondan izle.
  • Kirlilik kayıtçısı: Değerleri Google Sheets'e ya da bir SD karta yazarak kış boyunca günlük kirlilik eğrisini çıkar.
  • Tam iç ortam paketi: Partikülleri PMS5003, karbondioksiti MH-Z19, uçucu organik bileşikleri CCS811 ile ölç.

Sık yapılan hatalar ve çözümleri

BelirtiOlası nedenÇözüm
Hiç veri gelmiyorTX ve RX çapraz bağlanmamışSensör TX'ini kartın RX'ine, sensör RX'ini kartın TX'ine bağla
Fan dönmüyor, değer gelmiyorVCC 3,3 V'tan beslenmiş ya da SET pini LOWVCC'yi 5 V'a bağla, SET'i HIGH yap ya da boş bırak
Anlamsız, zıplayan sayılarBaud hızı 9600 değil ya da sağlama kontrolü yapılmıyor9600 8N1 kullan, uzunluğu ve sağlama toplamını doğrula
Değerler hep 0 ile birkaç arasıHava gerçekten temiz ya da giriş deliği kapalıSensörü yakın bir toz kaynağıyla dene, delikleri açık bırak
Sisli ve yağmurlu havada aşırı yüksek değerNem %80'in üzerinde, su damlacıkları parçacık gibi sayılıyorNemi de ölç, yüksek nemde değerleri şüpheli olarak işaretle
Uyandıktan sonraki ilk ölçümler tutarsızFan henüz kararlı hızda değilUyandırdıktan sonra en az 30 saniye bekle
ESP32 rastgele yeniden başlıyorFan ve Wi-Fi akımı zayıf USB kaynağını zorluyorKaliteli kablo ve güçlü adaptör kullan, gerekirse sensörü ayrı 5 V kaynaktan besle
Sensörü yerden yaklaşık 1–1,5 m yükseklikte, giriş ve çıkış delikleri açık kalacak şekilde yerleştir; deliklerin önünü kapatan sıkı bir kutu ölçümü bozar. Dış ortamda kullanacaksan yağmurdan koruyan ama havayı geçiren bir siper yap, doğrudan güneşten ve havalandırma ağzından uzak tut. Tek ölçümler gürültülüdür; hareketli ortalama almak göstergeni çok daha sakin ve güvenilir yapar.

PMS5003, birkaç kablo ve doğru çözülmüş 32 baytlık bir çerçeveyle evinin ve sokağının havasını düşük maliyetle, oldukça tutarlı biçimde izlemeni sağlar; kışın soba saatlerinde değerlerin nasıl tırmandığını kendi gözünle görmek de iyi bir farkındalık yaratır. Gaz ölçümü için MQ-135 ile birlikte kullanarak eksiksiz bir hava kalitesi istasyonu kurabilirsin. BlueGrays uygulamasında ESP32 gaz alarmı, DHT22'li LCD ölçüm istasyonu, OLED'li hava durumu ve sıcaklık kaydedici gibi projeleri adım adım devre şeması ve kodlarıyla bulabilir, PMS5003'ü bu projelere kolayca ekleyebilirsin.

Sıkça sorulan sorular

PMS5003 ile PMS7003 arasındaki fark nedir?

İkisi de Plantower'ın lazer toz sensörleridir ve aynı 32 baytlık veri çerçevesini ve aynı komutları kullanır; bu yüzden yazıdaki kodlar ikisinde de çalışır. PMS7003 daha ince bir gövdeye ve farklı bir konnektöre sahiptir, PMS5003 ise daha yaygın ve genellikle daha ucuzdur. Ölçüm doğrulukları pratikte birbirine çok yakındır.

Toz sensörü Arduino Uno'ya nasıl bağlanır?

PMS5003'ün VCC'sini 5V'a, GND'sini GND'ye, TX pinini D2'ye bağlayıp SoftwareSerial ile 9600 baud'da okursun. Sensöre komut göndereceksen Uno'nun 5 V'luk TX çıkışını gerilim bölücüyle 3,3 V'a indirip sensörün RX pinine vermelisin. Yalnızca veri okuyacaksan RX'i boş bırakabilirsin.

PMS5003 ne kadar doğru ölçer?

Üretici 0–100 µg/m³ aralığında ±10 µg/m³, 100–500 µg/m³ aralığında ±%10 doğruluk belirtir. Düşük maliyetli sensörler arasında tutarlılığı iyidir ama resmi referans istasyonlarının yerini tutmaz. Bağıl nem %80'i aştığında su damlacıkları da sayıldığı için değerler gerçekte olduğundan yüksek çıkabilir.

PM2.5 değeri kaç olursa tehlikelidir?

DSÖ, PM2.5 için 24 saatlik ortalamanın 15 µg/m³'ü aşmamasını önerir. EPA ölçeğinde 35,5 µg/m³ üzeri hassas gruplar, 55,5 µg/m³ üzeri herkes için sağlıksız, 225,5 µg/m³ üzeri ise tehlikeli kabul edilir. Bu sınırlar ortalamalar içindir; kısa süreli bir duman anında anlık değer çok daha yüksek çıkabilir.

PMS5003 sürekli açık bırakılabilir mi?

Bırakılabilir ama lazerin ve fanın ortalama ömrü yaklaşık 3 yıldır ve sensör çalışırken 100 mA'e yakın akım çeker. Hava kalitesi yavaş değiştiği için birkaç dakikada bir uyandırıp 30 saniye ısıttıktan sonra ölçmek, ömrü ve enerji tüketimini ciddi biçimde iyileştirir. Uyku için SET pinini LOW yapman ya da UART uyku komutunu göndermen yeterlidir.

Toz sensörü duman ya da karbonmonoksit algılar mı?

PMS5003 sigara ve soba dumanındaki ince parçacıkları PM1.0 ve PM2.5 olarak çok iyi algılar, ama gazları ölçmez. Karbonmonoksit renksiz ve parçacık içermeyen bir gaz olduğu için sensör onu fark edemez. Soba kullanılan odalarda mutlaka ayrı ve sertifikalı bir karbonmonoksit dedektörü bulundur.

Tüm projeleri gör
DHT11 İle Sıcaklık Ve Nem
AR-55Orta

DHT11 İle Sıcaklık Ve Nem

Odan kaç derece, hava nemli mi, kuru mu? DHT11 sensörü sıcaklığı ve nemi ölçer, Arduino da bu değerleri iki satırlık LCD ekrana yazar ve birkaç saniyede bir yeniler.

4.7(47)
83
ESP32 MQ-2 Gaz/Duman Dedektörü Alarmı
ES-20Orta

ESP32 MQ-2 Gaz/Duman Dedektörü Alarmı

Bu projede MQ-2 gaz sensörü modülü ile yanıcı gaz (LPG, metan, propan) ve duman tespiti yapılır; tespit anında pasif buzzer üzerinden siren benzeri bir alarm sesi çalınır. Sensörün dijital eşik çıkışı (DO) ESP32'nin GPIO 4 pinine bağlanır; gaz ya da duman eşik değeri aştığında DO LOW olur ve alarm tetiklenir. Hassasiyet modül üzerindeki potansiyometre ile ayarlanır. Pasif buzzer tone() fonksiyonu ile sürülerek iki frekans arasında geçişli siren efekti üretilir.

4.7(29)
44
Gaz Sensörü Kullanımı
AR-51Başlangıç
Premium

Gaz Sensörü Kullanımı

Mutfakta gaz kaçağını senden önce fark eden küçük bir bekçi. Gaz sensörü havayı sürekli koklar; her şey yolundayken yeşil LED yanar, havadaki gaz belli bir seviyeyi aşınca kırmızı LED yanar ve buzzer…

4.6(37)
50
ESP32 DHT22 Sıcaklık ve Nem (LCD Ekranlı)
ES-15Orta

ESP32 DHT22 Sıcaklık ve Nem (LCD Ekranlı)

DHT22 sensörü ile ortam sıcaklığını ve nem oranını ölçüp 16x2 I2C LCD ekranda gerçek zamanlı olarak gösteren bir projedir. Adafruit DHT kütüphanesi kullanılarak tek kablo (one-wire) protokolü ile sensörden veri okunur. Bu proje, IoT hava istasyonu, akıllı ev otomasyonu veya seralarda ortam takip sistemlerinin temelini oluşturur. ESP32'nin GPIO 4 pini üzerinden DHT22 ile haberleşme sağlanır.

4.8(38)
57
ESP32 HTTPClient + Hava Durumu API (SSD1306 OLED Ekranlı)
ES-32İleri
Premium

ESP32 HTTPClient + Hava Durumu API (SSD1306 OLED Ekranlı)

Bu projede ESP32 ile internet üzerinden hava durumu API'sine (wttr.in) HTTPClient.h kullanarak REST API çağrısı yapıyoruz. I2C LCD sürümünden farklı olarak burada SSD1306 OLED (128×64) ekran kullanıyoruz; büyük yazı ve vektör ikonlarla zengin bir görünüm elde ediliyor. Hava durumu için 7 vektör ikon (güneşli, yağmurlu, karlı ve diğerleri) bitmap dosyası gerekmeden çiziliyor.

4.3(10)
22
ESP32 Sıcaklık Loglayıcı (DHT22 + DS1307 RTC + microSD + OLED)
ES-40İleri
Premium

ESP32 Sıcaklık Loglayıcı (DHT22 + DS1307 RTC + microSD + OLED)

ESP32 ile zamanlı sıcaklık ve nem kayıt sistemi kur! Bu projede DHT22 sensörüyle dakikada bir sıcaklık ve nem okuyup DS1307 RTC modülünden aldığın gerçek zaman etiketiyle microSD karta CSV formatında kaydediyoruz. OLED ekranda büyük yazıyla son sıcaklık değeri, nem yüzdesi, zaman damgası ve toplam kayıt sayısı canlı gösterilir.

4.7(7)
12
ESP32 Deep Sleep — Pil Tasarrufu (OLED + RTC RAM Sayaç)
ES-33İleri
Premium

ESP32 Deep Sleep — Pil Tasarrufu (OLED + RTC RAM Sayaç)

ESP32'nin Deep Sleep modu, CPU'yu ve çoğu çevre birimini kapatarak akım tüketimini yaklaşık 10µA seviyesine düşürür; pille çalışan IoT cihazları için kritik öneme sahiptir. Bu projede üç uyandırma kaynağı kullanıyoruz: zamanlayıcı (15 sn), harici pin (EXT0, GPIO 33'teki buton) ve dokunmatik pin (T0/GPIO 4). RTC_DATA_ATTR ile işaretlenen sayaçlar deep sleep boyunca korunur.

4.3(10)
16
Dot Matrix Saat, Takvim ve Hava İstasyonu (MAX7219, DS1307)
AR-85Orta
Premium

Dot Matrix Saat, Takvim ve Hava İstasyonu (MAX7219, DS1307)

Masada ya da duvarda durup saati, tarihi ve odanın havasını sırayla gösteren kayan yazılı bir pano.

5.0(50)
66