EL-58BaşlangıçFlip-flop devreleri

D Flip Flop: 74HC74 ile 1 Bitlik Bellek

Bilgisayar belleğinin en küçük parçasını kendin kur. 74HC74 içindeki D flip flop, saat darbesi geldiği anda D girişindeki değeri alır ve bir sonraki darbeye kadar saklar. Butonla veriyi verirsin, sürgülü anahtarla saat darbesini; kırmızı LED belleğin içinde ne olduğunu gösterir. Yükselen kenar kavramını gözünle görürsün.

0.0(0)
1 tamamlandı
D Flip Flop: 74HC74 ile 1 Bitlik Bellek
5 V besleme, bir 74HC74, bir buton, bir sürgülü anahtar, beş direnç ve iki LED ile kurulur. S1 butonu D girişidir. Entegredeki ikinci flip flop, sürgülü anahtarın sıçramasını temizleyerek tertemiz bir saat darbesi üretir. Kırmızı LED Q çıkışını, yeşil LED tersini gösterir. Öğrenme: D flip flop, saat sinyali, yükselen kenar tetikleme, veri saklama, buton sıçraması ve CMOS girişlerinin boşta bırakılmaması.

Video

Devre Şeması

D Flip Flop: 74HC74 ile 1 Bitlik Bellek - Devre Şeması

Breadboard Yerleşimi

D Flip Flop: 74HC74 ile 1 Bitlik Bellek - Breadboard Yerleşimi

Kurulum Adımları

  1. 1

    MB102 güç modülünü breadboard'un ucuna tak ve iki atlama başlığını da 5 V konumuna getir. Modülün düğmesi şimdilik kapalı kalsın.

  2. 2

    74HC74'ü (U1) orta oluğun üstüne, çentiği sola bakacak şekilde yerleştir. Sol alt köşe bacak 1'dir; alt sıra soldan sağa 1'den 7'ye, üst sıra sağdan sola 8'den 14'e gider.

  3. 3

    Bacak 14'ü bir jumper ile + hattına, bacak 7'yi bir jumper ile GND (−) hattına bağla.

  4. 4

    Bacak 4'ü ve bacak 1'i birer jumper ile + hattına bağla. Bunlar birinci flip flop'un kurma ve sıfırlama girişleridir; + hattındayken devre dışı kalırlar.

  5. 5

    Bacak 12'yi ve bacak 11'i birer jumper ile GND hattına bağla.

  6. 6

    Bacak 9'u bir jumper ile bacak 3'e bağla. Saat darbesi bu telden geçer.

  7. 7

    Sürgülü anahtarı (SW1) üç bacağı üç ayrı sıraya gelecek şekilde tak. Orta bacağını bir jumper ile GND hattına bağla.

  8. 8

    SW1'in bir yan bacağını jumper ile bacak 10'a bağla. R3'ü (10 kΩ) bacak 10 ile + hattı arasına tak. Anahtarın bu tarafına 1 konumu diyelim.

  9. 9

    SW1'in diğer yan bacağını jumper ile bacak 13'e bağla. R4'ü (10 kΩ) bacak 13 ile + hattı arasına tak. Bu taraf 0 konumudur.

  10. 10

    R1'i (10 kΩ) bacak 2 ile GND hattı arasına tak.

  11. 11

    S1 butonunu orta oluğun üstüne yerleştir; bir köşesindeki bacağı jumper ile + hattına, çapraz köşesindeki bacağı bacak 2'ye bağla.

  12. 12

    R2'yi (1 kΩ) tak: bir ucu bacak 5'in sırasına, diğer ucu boş bir sıraya.

  13. 13

    LED1'i (kırmızı) tak: uzun bacağı (anot) R2'nin boş ucunun sırasına, kısa bacağı (katot) GND hattına.

  14. 14

    R5'i (1 kΩ) tak: bir ucu bacak 6'nın sırasına, diğer ucu boş bir sıraya.

  15. 15

    LED2'yi (yeşil) tak: uzun bacağı (anot) R5'in boş ucunun sırasına, kısa bacağı (katot) GND hattına. Bacak 8 boş kalır.

  16. 16

    Bağlantıları şemayla karşılaştır, SW1'i 0 konumuna al, sonra güç modülünü aç.

İpucu: bağlantıları kurarken pili ya da güç kaynağını takma.

Test Adımları

  1. 1

    Güç modülünü aç: LED'lerden yalnızca biri yanmalı. Açılışta hangisinin yanacağı belli değildir.

  2. 2

    S1'e basılı tut ve SW1'i 1 konumuna kaydır: kırmızı LED yanmalı, yeşil sönmeli. Bellek 1'i yazdı.

  3. 3

    S1'i bırak ve SW1'i 0 konumuna geri al: hiçbir şey değişmemeli. Bellek 1'i saklıyor.

  4. 4

    S1'e basmadan SW1'i yeniden 1 konumuna kaydır: kırmızı söner, yeşil yanar. Bellek bu kez 0'ı yazdı.

  5. 5

    SW1'e dokunmadan S1'e birkaç kez basıp bırak: LED'ler değişmemeli. Saat darbesi olmadan D girişi okunmaz.

Nasıl Çalışır

74HC74'ün D flip flop'u, saat girişi 0'dan 1'e çıktığı anda D'deki değeri Q'ya kopyalar ve bir sonraki darbeye kadar saklar. S1 veriyi, SW1 saat darbesini verir.

D girişi ve saat

D flip flop'un iki önemli girişi vardır: saklanacak veri olan D ve ne zaman saklanacağını söyleyen saat (CLK). Flip flop D'yi sürekli izlemez; yalnızca saat darbesi geldiğinde bir kez bakar ve gördüğü değeri Q çıkışına koyar.

Yükselen kenar

74HC74 D girişine saat sinyali 0'dan 1'e çıktığı anda bakar. Bu ana yükselen kenar denir. Saat 1'de dururken ya da 0'a inerken D'yi istediğin kadar değiştir, Q yerinden oynamaz. Fotoğraf makinesinin deklanşörü gibi: yalnızca bastığın andaki görüntü kalır.

Q ve Q̄

Bacak 5 (Q) saklanan biti, bacak 6 (Q̄) onun tersini verir. Kırmızı LED Q'ya, yeşil LED Q̄'ye bağlı olduğu için bellekte 1 varken kırmızı, 0 varken yeşil yanar. İki LED hiçbir zaman aynı anda yanmaz.

Temiz saat darbesi

Entegredeki ikinci flip flop'un kurma (bacak 10) ve sıfırlama (bacak 13) girişleri 0 ile etkin olur. SW1 orta ucunu GND'ye bağladığı için anahtar hangi tarafa değerse o giriş çalışır: 1 konumunda bacak 9 yüksek, 0 konumunda düşük olur. Anahtar sekse bile çıkış ilk dokunuşta yerine oturur ve tek bir temiz kenar üretir.

Kurma ve sıfırlama bacakları

Birinci flip flop'un bacak 4 (kurma) ve bacak 1 (sıfırlama) girişleri saati beklemeden Q'yu doğrudan 1 ya da 0 yapabilir. Bu devrede ikisini de + hattına bağlayarak devre dışı bıraktık; böylece Q yalnızca saat kenarında değişir.

Doğruluk Tablosu

Saat (SW1)D (S1)Q (kırmızı)Q̄ (yeşil)
0'dan 1'e001
0'dan 1'e110
0 ya da 1'de bekliyorFark etmezÖnceki durumÖnceki durum
1'den 0'aFark etmezÖnceki durumÖnceki durum

S1'e basılıyken D = 1'dir. Q yalnızca saat 0'dan 1'e çıkarken yenilenir.

Formüller

  • D flip flop kuralı

    Yükselen kenarda: Q(yeni) = D

    Örnek: D = 1 iken saat 0'dan 1'e çıkarsa Q = 1 ve Q̄ = 0 olur

  • Bellek kapasitesi

    Durum sayısı = 2^n (n: flip flop sayısı)

    Örnek: 1 flip flop 2^1 = 2 durum saklar; 8 flip flop yan yana 2^8 = 256 durum, yani 1 bayt eder

  • LED akımı

    I = (Vçıkış − VLED) / R2

    Örnek: (5 V − 2 V) / 1 kΩ = 3 mA; 74HC çıkışı için güvenli sınır olan 4 mA'in altında

Sık Yapılan Hatalar

  • Anahtarı kaydırınca hiçbir şey olmuyor.

    Bacak 9 ile bacak 3 arasındaki jumper eksik ya da SW1'in orta bacağı GND'de değil.

  • S1'e basınca LED hemen değişmiyor.

    Bu hata değil, devrenin kendisi. D girişi yalnızca SW1 1 konumuna kaydırıldığı anda okunur.

  • LED'ler rastgele değişiyor.

    R1 bacak 2'yi GND'ye çekmiyor ya da bacak 1, 4, 11, 12'den biri boşta kalmış.

  • Entegre ısınıyor.

    Gücü hemen kapat. Entegre ters takılmış ya da 5 V yerine daha yüksek bir gerilim verilmiş olabilir.

Sıkça Sorulanlar

Saat darbesini neden butonla değil sürgülü anahtarla veriyorum?

Butonun içindeki metal uçlar basarken birkaç kez sekip tek basışta onlarca darbe üretir. Flip flop bunların hepsini ayrı saat darbesi sayar. Sürgülü anahtar, entegredeki ikinci flip flop ile birlikte bu sıçramayı yutar ve her kaydırışta tek, temiz bir darbe verir.

Yükselen kenar ne demek?

Saat sinyalinin 0'dan 1'e geçtiği andır. 74HC74 D girişine yalnızca bu anda bakar. Saat 1'de beklerken, 0'da beklerken ya da 1'den 0'a inerken D ne olursa olsun çıkış değişmez. Bu sayede bir devredeki bütün bellekler aynı anda güncellenir.

Gücü kapatınca bellek siliniyor mu?

Evet. Flip flop bilgiyi yalnızca besleme varken tutar; gücü kesip açınca rastgele bir durumda uyanır. Bilgisayarlardaki RAM de aynı şekilde çalışır. Kalıcı saklama için flash ya da EEPROM gibi farklı bellek türleri kullanılır.

Entegredeki ikinci flip flop ne işe yarıyor?

74HC74'ün içinde iki bağımsız D flip flop var. Birincisi bellek olarak çalışıyor. İkincisinin kurma ve sıfırlama bacaklarını sürgülü anahtara bağlayıp onu sıçrama önleyici olarak kullanıyoruz. Böylece ek bir entegre almadan temiz bir saat sinyali elde ediyoruz.