Bələdçilər · 8 dəq oxu

Arduino termostat qurmaq: DS18B20, rele, histerezis və LCD

Arduino termostat necə qurulur? DS18B20 ilə temperatur ölçmə, rele ilə qızdırıcının idarəsi, histerezis, düymə ilə hədəf ayarı, I2C LCD menyusu və ESP32 veb interfeysi.

Arduino termostat mühitin və ya cismin temperaturunu daim ölçüb qızdırıcını (və ya soyuducunu) avtomatik yandırıb söndürən, özünün düzəldə biləcəyi idarəetmə cihazıdır. Bu bələdçidə DS18B20 rəqəmsal temperatur sensoru, rele modulu, üç düymə və 16x2 I2C LCD ekranla tam işləyən termostat quracaqsan: hədəf temperaturu düymə ilə tənzimləyəcək, histerezis zolağını menyudan dəyişəcək, elektrik kəsiləndə ayarların itməməsi üçün onları EEPROM-a yazacaqsan. Inkubator, akvarium, istixana, fermentasiya şkafı və ya 3D printer kabinəsi kimi bir çox layihənin mərkəzində məhz bu məntiq dayanır.

Yazının ikinci yarısında eyni termostatı ESP32-yə keçirib hədəf dəyəri telefonunun brauzerindən tənzimləyəcək, Raspberry Pi Pico üçün isə MicroPython versiyasını görəcəksən. Qızdırıcının idarəsi işin ən riskli hissəsi olduğu üçün nümunələrimizi 12 V-luq aşağı gərginlikli qızdırıcı üzərində qururuq. Şəbəkə gərginliyi (230 V) ilə işləmək istəsən, nələrə diqqət etməli olduğunu ayrıca bölmədə izah edirik.

DS18B20 rəqəmsal temperatur sensoru
DS18B20: tək məlumat xətti (1-Wire) üzərindən 0,0625 °C həssaslıqla temperatur verir; termostatın ölçmə tərəfini təşkil edir.

Termostat nədir, necə işləyir?

Termostat üç hissədən ibarətdir: ölçmə (sensor), qərar (mikrokontroller) və hərəkət (rele və qızdırıcı). Arduino hər saniyə temperaturu oxuyur və onu sənin təyin etdiyin hədəf dəyərlə müqayisə edir. Temperatur hədəfdən aşağı düşübsə, releni işə salıb qızdırıcıya enerji verir, hədəfə çatanda releni buraxır. Bu üsula aç-bağla (on-off) idarəetmə deyilir və evlərdəki kombi termostatlarından soyuducuya qədər ən geniş yayılmış temperatur idarəetmə üsuludur. Qızdırıcı ya tam gücdə işləyir, ya da tamamilə söndürülür, aralıq güc səviyyəsi yoxdur. Daha dəqiq idarəetmə istəsən, sonradan PID idarəetmə yazısına keçə bilərsən; amma əksər ev layihələri üçün yaxşı tənzimlənmiş aç-bağla termostat tamamilə kifayətdir.

MaterialRoluQeyd
Arduino Uno (və ya Nano)Ölçmə, qərar və menyuESP32 və Pico da istifadə oluna bilər
DS18B20 sensoruTemperatur ölçməSu keçirməyən naqilli versiya tövsiyə olunur
4,7 kΩ rezistor1-Wire xətti üçün pull-upOlmasa sensor −127 °C qaytarır
1 kanallı 5 V rele moduluQızdırıcını yandırıb söndürməkOptokuplyorlu və diodlu modul seç
16x2 I2C LCDTemperatur, hədəf və vəziyyət göstəricisiÜnvan adətən 0x27 və ya 0x3F olur
3 ədəd basmalı düyməYuxarı, aşağı və menyuDaxili pull-up ilə, əlavə rezistor lazım deyil
12 V qızdırıcı və 12 V adapterAşağı gərginlikli qızdırma nümunəsiMəsələn, 12 V 10 W qızdırıcı ped

Histerezis nədir, termostatda niyə vacibdir?

Termostatı yalnız "temperatur 22 °C-dən aşağıdırsa yandır, yuxarıdırsa söndür" kimi yazsan, temperatur məhz 22 °C ətrafında gəzərkən sensordakı ən kiçik tərpənmə belə releni saniyədə bir neçə dəfə yandırıb söndürər. Rele cıqqıldayır, kontaktları qığılcımdan yeyilir və qızdırıcı lüzumsuz yerə yorulur. Həll histerezisdir: yandırmaq və söndürmək üçün iki ayrı hədd istifadə edirsən. Bu layihədə histerezis zolağını hədəfin hər iki tərəfinə bərabər bölürük; hədəf 22 °C, histerezis 1 °C olarsa, qızdırıcı 21,5 °C-də yanır, 22,5 °C-də sönür. Aradakı zonada rele son vəziyyətini saxlayır. Düstur sadədir: yandırma həddi = hədəf − H/2, söndürmə həddi = hədəf + H/2.

Ölçülən temperaturQızdırıcının əvvəlki vəziyyətiYeni vəziyyətİzah
21,3 °CSöndürülübYanıbYandırma həddinin (21,5 °C) altında
21,9 °CYanıbYanıbZolağın içində, vəziyyət saxlanır
22,6 °CYanıbSöndürülübSöndürmə həddinin (22,5 °C) üstündə
22,1 °CSöndürülübSöndürülübZolağın içində, soyuma davam edir
−127 °C və ya 85 °CİstənilənSöndürülübSensor xətası, təhlükəsiz vəziyyətə keç
Histerezisi seçərkən mühitin istilik ətalətini düşün. Kiçik inkubator qutusunda 0,3–0,5 °C kifayətdir; otaqda və ya böyük su çənində 1–2 °C daha məntiqlidir. Zolaq çox dardırsa rele tez-tez işləyir, çox genişdirsə temperatur hədəfdən çox sapır. Qızdırıcı söndükdən sonra da içində toplanmış istilik səbəbindən temperatur bir müddət yüksəlməyə davam edir (həddi aşma, overshoot); bunu müşahidə edib zolağı ona görə tənzimlə.

DS18B20 sensoru niyə yaxşı seçimdir?

DS18B20 ölçdüyü temperaturu birbaşa rəqəmsal göndərən sensordur; analoq sensorlardakı kimi naqil uzunluğu və ya qida gərginliyindəki dəyişmələr oxunuşu pozmur. −10 ilə +85 °C arasında ±0,5 °C dəqiqlik və 12 bitdə 0,0625 °C həssaslıq təklif edir. Paslanmayan polad qılıflı su keçirməyən versiyasını akvariuma, torpağa və ya su çəninə birbaşa salmaq olar. Bir məlumat pininə bir neçə sensor qoşmaq mümkün olduğundan, sonradan daxili və xarici temperaturu eyni xətdən ölçə bilərsən. Təfərrüat üçün DS18B20 temperatur sensoru yazısına, digər variantlarla müqayisə üçün temperatur sensorlarının müqayisəsi yazısına baxa bilərsən.

XüsusiyyətDəyər
Ölçmə diapazonu−55 °C ilə +125 °C
Dəqiqlik±0,5 °C (−10 ilə +85 °C arası)
Həssaslıq9–12 bit (0,5 °C – 0,0625 °C)
Çevrilmə müddəti12 bitdə ən çoxu 750 ms
Qida3,0–5,5 V
Rabitə1-Wire (tək məlumat xətti, 4,7 kΩ pull-up)
Naqil rəngləriQırmızı VDD, qara GND, sarı və ya ağ DATA

Arduino termostat qoşulma sxemi

QoşulmaArduino UnoESP32Raspberry Pi Pico
DS18B20 DATA (sarı)D2GPIO 4GP16
DS18B20 VDD (qırmızı)5V3V33V3(OUT)
DS18B20 GND (qara)GNDGNDGND
4,7 kΩ pull-upDATA ilə 5V arasıDATA ilə 3V3 arasıDATA ilə 3V3 arası
Rele IND7GPIO 26GP15
Rele VCC / GND5V / GNDVIN (5 V) / GNDVBUS (5 V) / GND
Düymələr (yuxarı, aşağı, menyu)D3, D4, D5 (digər ucu GND)Veb interfeysKodda sabitdir
I2C LCD SDA / SCLA4 / A5GPIO 21 / 22 (istəyə bağlı)GP4 / GP5 (istəyə bağlı)
Ən çox rast gəlinən iki xəta: 4,7 kΩ pull-up rezistorunu unutmaq (sensor −127 °C qaytarır) və releni aktiv LOW olduğunu bilməmək. Bazardakı rele modullarının çoxu IN pini LOW olanda işə düşür; buna görə kodda RELAY_ON = LOW təyin olunub. Sənin modulun HIGH ilə işə düşürsə, bu iki sabitin yerini dəyiş; əks halda termostat tam tərsini edir və qızdırıcını daim yanıq saxlayır.
5 V rele modulu
Rele modulu: Arduino-nun siqnalı ilə bobini işə salıb qızdırıcı dövrəsini mexaniki kontaktla açır və bağlayır.

Qızdırıcını təhlükəsiz idarə etmək: 12 V aşağı gərginlik nümunəsi

Öyrənərkən şəbəkə gərginliyi ilə işləməyə ehtiyac yoxdur. 12 V ilə işləyən silikon qızdırıcı ped, güc rezistoru və ya kiçik PTC qızdırıcı eyni termostat məntiqini təhlükəsiz yoxlamağa imkan verir. Məsələn, 12 V 10 W qızdırıcı I = P / V düsturu ilə təxminən 0,83 A cərəyan çəkir və müqaviməti R = V² / P = 14,4 Ω olur (Om qanunu kalkulyatoru ilə özün də yoxlaya bilərsən). Qoşulma belədir: 12 V adapterin müsbət ucu releyin COM kontaktına, releyin NO (normal açıq) kontaktı qızdırıcının bir ucuna, qızdırıcının digər ucu isə adapterin mənfi ucuna gedir. NO istifadə etmək vacibdir; Arduino sönərsə və ya naqil qopsa, rele buraxır və qızdırıcı öz-özünə sönür. Rele əvəzinə məntiq səviyyəli MOSFET (məsələn, IRLZ44N) də istifadə edə bilərsən; səssizdir və yeyilmir, təfərrüat Arduino ilə MOSFET istifadəsi yazısındadır.

  • Sensoru düzgün yerə qoy: Sensor qızdırıcıya yapışıqdırsa, termostat mühiti yox, qızdırıcını ölçür və çox tez söndürür; sensoru idarə etmək istədiyin mühitin ortasına yerləşdir.
  • Proqram təhlükəsizlik həddi: Kodda MAX_SAFE (40 °C) dəyərindən yuxarıda qızdırıcı hədəfdən asılı olmayaraq söndürülür; bu dəyəri öz tətbiqinə görə tənzimlə.
  • Sensor xətasında söndür: Naqil qopanda DS18B20 −127 °C qaytarır; termostat bunu "çox soyuq" sanıb qızdırıcını tam yandırmamalıdır. Kod bu halda releni buraxır.
  • Aparat yedək qoruması: Proqram donub qala bilər. Ciddi qızdırıcıda ardıcıl qoşulmuş termik qoruyucu (məsələn, 70 °C) və ya bimetal termostat istifadə et.
  • Kontakt cərəyanına diqqət et: Moduldakı "10 A" yazısı ideal şərtlər üçündür; fasiləsiz yükdə bu dəyərin yarısını keçmə.
  • Ayrıca qida: Qızdırıcı cərəyanı heç vaxt Arduino-nun 5V pinindən keçməməlidir; qızdırıcı üçün öz adapterindən istifadə et. Qida məsələsində Arduino güc qidalanması yazısı kömək edir.
230 V şəbəkə gərginliyi ölümcüldür. Şəbəkəyə qoşulu qızdırıcını idarə etmək istəyirsənsə, dövrəni yetkin şəxsin və ya təcrübəli elektrikçinin nəzarəti altında qur, bütün 230 V qoşulmalarını qapalı və izolyasiya olunmuş qutuya yerləşdir, açıq uc qoyma və dövrəni qoruyucu ilə qoru. 2000 W-lıq qızdırıcı 230 V-da təxminən 8,7 A cərəyan çəkir; bu, ucuz rele modulu üçün çox yüksəkdir. Bu güc səviyyəsindəki yüklərdə rele modulu yalnız kontaktoru idarə etməli və ya uyğun soyuducusu olan bərk cisim relesi (SSR) istifadə edilməlidir.

Addım-addım quraşdırma

  1. Arduino IDE-də Library Manager-dən OneWire, DallasTemperature (Miles Burton) və LiquidCrystal I2C (Frank de Brabander) kitabxanalarını quraşdır.
  2. DS18B20-ni D2-yə qoş və DATA ilə 5V arasına 4,7 kΩ rezistoru tax.
  3. Rele modulunun IN pinini D7-yə, VCC və GND pinlərini Arduino-nun 5V və GND pinlərinə qoş.
  4. Düymələrin bir ucunu D3, D4 və D5-ə, digər ucunu GND-yə qoş; kodda daxili pull-up aktiv olduğu üçün əlavə rezistor lazım deyil.
  5. I2C LCD-ni SDA → A4, SCL → A5 kimi qoş. Ekranda yazı yoxdursa, ünvanı 0x27 əvəzinə 0x3F kimi yoxla və ya arxadakı kontrast potensiometrini fırlat.
  6. 12 V qızdırıcını releyin COM və NO kontaktları vasitəsilə adaptora qoş, amma əvvəlcə kodu qızdırıcı qoşulu olmadan yoxla.
  7. Kodu yüklə, sensoru əlinlə qızdırıb soyudaraq releyin hədlərdə düzgün işlədiyini müşahidə et.
C++ (Arduino IDE)
1#include <Wire.h>
2#include <OneWire.h>
3#include <DallasTemperature.h>
4#include <LiquidCrystal_I2C.h>
5#include <EEPROM.h>
6
7const byte PIN_SENSOR = 2;           // DS18B20 veri / DS18B20 data
8const byte PIN_RELAY  = 7;           // röle IN / relay IN
9const byte buttons[3] = {3, 4, 5};   // yukarı, aşağı, menü / up, down, menu
10const byte RELAY_ON  = LOW;          // çoğu modül aktif LOW / most modules are active LOW
11const byte RELAY_OFF = HIGH;
12
13const float MAX_SAFE = 40.0;                 // güvenlik sınırı / safety limit
14const unsigned long MIN_SWITCH_MS = 10000;   // röle koruması / relay protection
15
16OneWire oneWire(PIN_SENSOR);
17DallasTemperature sensors(&oneWire);
18LiquidCrystal_I2C lcd(0x27, 16, 2);
19
20struct Settings { float target; float hyst; };
21
22float target = 22.0;     // hedef sıcaklık / target temperature
23float hyst = 1.0;        // histerezis bandı / hysteresis band
24float temp = NAN;        // son ölçüm / last reading
25bool heaterOn = false;
26byte menu = 0;           // 0: hedef, 1: histerezis / 0: target, 1: hysteresis
27unsigned long lastConv = 0;
28unsigned long lastSwitch = 0;
29byte lastState[3] = {HIGH, HIGH, HIGH};
30unsigned long lastChange[3] = {0, 0, 0};
31
32void loadSettings() {
33  Settings s;
34  EEPROM.get(0, s);
35  if (s.target >= 5 && s.target <= 35 && s.hyst >= 0.2 && s.hyst <= 5) {   // boş EEPROM'u ele / reject empty EEPROM
36    target = s.target;
37    hyst = s.hyst;
38  }
39}
40
41void saveSettings() {
42  Settings s = {target, hyst};
43  EEPROM.put(0, s);   // yalnız değişen baytları yazar / writes only changed bytes
44}
45
46void setHeater(bool on, bool force) {
47  if (on == heaterOn) return;
48  if (!force && millis() - lastSwitch < MIN_SWITCH_MS) return;
49  heaterOn = on;
50  lastSwitch = millis();
51  digitalWrite(PIN_RELAY, on ? RELAY_ON : RELAY_OFF);
52}
53
54void control() {
55  if (isnan(temp) || temp >= MAX_SAFE) {   // sensör hatası ya da aşırı sıcaklık / sensor fault or overheat
56    setHeater(false, true);
57    return;
58  }
59  if (temp <= target - hyst / 2) setHeater(true, false);        // açma eşiği / turn-on threshold
60  else if (temp >= target + hyst / 2) setHeater(false, false);  // kapama eşiği / turn-off threshold
61}
62
63void drawLcd() {
64  lcd.setCursor(0, 0);
65  lcd.print("T:");
66  if (isnan(temp)) {
67    lcd.print("HATA     ");
68  } else {
69    lcd.print(temp, 1);
70    lcd.print((char)223);          // derece işareti / degree sign
71    lcd.print("C  ");
72  }
73  lcd.setCursor(11, 0);
74  lcd.print(heaterOn ? "ISIT " : "BEKLE");
75  lcd.setCursor(0, 1);
76  lcd.print(menu == 0 ? ">" : " ");
77  lcd.print("H:");
78  lcd.print(target, 1);
79  lcd.print(menu == 1 ? " >" : "  ");
80  lcd.print("d:");
81  lcd.print(hyst, 1);
82  lcd.print("  ");
83}
84
85bool pressed(byte i) {
86  byte s = digitalRead(buttons[i]);
87  if (s != lastState[i] && millis() - lastChange[i] > 50) {   // 50 ms debounce
88    lastChange[i] = millis();
89    lastState[i] = s;
90    return s == LOW;               // yalnız basma anı / only the press moment
91  }
92  return false;
93}
94
95void handleButtons() {
96  bool changed = false;
97  if (pressed(2)) { menu = 1 - menu; changed = true; }   // menü / menu
98  if (pressed(0)) {                                     // yukarı / up
99    if (menu == 0) target += 0.5; else hyst += 0.1;
100    changed = true;
101  }
102  if (pressed(1)) {                                     // aşağı / down
103    if (menu == 0) target -= 0.5; else hyst -= 0.1;
104    changed = true;
105  }
106  if (changed) {
107    if (target < 5) target = 5;
108    if (target > 35) target = 35;
109    if (hyst < 0.2) hyst = 0.2;
110    if (hyst > 5) hyst = 5;
111    saveSettings();
112    control();
113    drawLcd();
114  }
115}
116
117void setup() {
118  digitalWrite(PIN_RELAY, RELAY_OFF);   // açılışta kapalı / off at startup
119  pinMode(PIN_RELAY, OUTPUT);
120  for (byte i = 0; i < 3; i++) pinMode(buttons[i], INPUT_PULLUP);
121  lcd.init();
122  lcd.backlight();
123  loadSettings();
124  sensors.begin();
125  sensors.setResolution(12);
126  sensors.setWaitForConversion(false);  // beklemeden ölç / non-blocking conversion
127  sensors.requestTemperatures();
128  lastConv = millis();
129  lastSwitch = millis() - MIN_SWITCH_MS;
130  drawLcd();
131}
132
133void loop() {
134  if (millis() - lastConv >= 1000) {     // saniyede bir / once per second
135    float t = sensors.getTempCByIndex(0);
136    sensors.requestTemperatures();       // sonraki ölçümü başlat / start next conversion
137    lastConv = millis();
138    temp = (t == DEVICE_DISCONNECTED_C || t == 85.0) ? NAN : t;
139    control();
140    drawLcd();
141  }
142  handleButtons();
143}

Kod necə işləyir və LCD menyusundan necə istifadə etmək olar?

BölməNə edir?
setWaitForConversion(false)Sensor ölçmə apararkən Arduino-nu 750 ms gözlətmir; düymələr və ekran axıcı qalır.
loop() daxilindəki 1 saniyəlik blokƏvvəlki ölçməni oxuyur, yeni ölçməni başladır, idarəetmə qərarını verir və ekranı yeniləyir.
control()Sensor xətasında və ya həddindən artıq temperaturda qızdırıcını söndürür; əks halda histerezis hədlərinə görə qərar verir.
setHeater()Rele vəziyyətini dəyişir; təhlükəsizlik söndürməsi istisna olmaqla, keçidlər arasında ən azı 10 saniyə saxlayır.
pressed()Düymələri 50 ms-lik millis() əsaslı debounce ilə oxuyur və yalnız basılma anını tutur.
handleButtons()Menyu düyməsi hədəf ilə histerezis arasında keçid edir; yuxarı və aşağı düymələri seçilmiş dəyəri dəyişir və hədlər daxilində saxlayır.
EEPROM.put / getAyarları daimi yaddaşa yazır; açılışda oxunan dəyər məntiqsizdirsə, defolt dəyərlər istifadə olunur.

Ekranın üst sətrində cari temperatur və qızdırıcının vəziyyəti (ISIT və ya BEKLE, yəni qızdırma və ya gözləmə), alt sətrində hədəf (H) və histerezis (d) dəyərləri görünür. Dəyərin qarşısındakı ox işarəsi hansı dəyəri redaktə etdiyini göstərir. Menyu düyməsinə hər basanda kursor hədəf ilə histerezis arasında yerini dəyişir; yuxarı və aşağı düymələri hədəfi 0,5 °C, histerezisi 0,1 °C addımlarla dəyişir. Hədəf 5–35 °C, histerezis 0,2–5 °C arasında məhdudlaşdırılıb. Hər dəyişiklik EEPROM-a yazılır; EEPROM.put yalnız dəyişən baytları yenilədiyi və EEPROM xanaları təxminən 100.000 yazma ömrünə malik olduğu üçün düymə ilə edilən ayarlar problem yaratmır. delay() əvəzinə millis() istifadə etməyin niyə vacib olduğunu millis və delay, daimi yazını isə Arduino EEPROM yazısında daha ətraflı tapa bilərsən. Minimum açıb-bağlama müddəti də vacib detaldır: histerezis çox dar seçilsə belə, rele 10 saniyədə bir dəfədən tez vəziyyət dəyişmir. Kompressorlu soyuducunu idarə edəcəksənsə, bu müddəti 3–5 dəqiqəyə çıxar.

ESP32 ilə vebdən tənzimlənən termostat

ESP32-nin daxili Wi-Fi-ı sayəsində düymələrə ehtiyac qalmadan hədəf temperaturu və histerezisi telefonunun brauzerindən tənzimləyə bilərsən. Aşağıdakı kod ESP32 Arduino core 2.x və 3.x ilə dəyişmədən kompilyasiya olunan daxili WebServer və Preferences kitabxanalarından istifadə edir; OneWire və DallasTemperature xaricində əlavə kitabxana quraşdırmaq lazım deyil. Ayarlar Preferences ilə flash yaddaşa yazılır, yəni ESP32 yenidən başlayanda hədəf dəyər qorunur. Wi-Fi-a 15 saniyə ərzində qoşulmaq mümkün olmasa, kod gözləməyi dayandırır və termostat yenə də işləməyə davam edir; şəbəkə əlaqəsi qızdırma idarəsinə heç vaxt mane olmamalıdır. ESP32-ni ilk dəfə istifadə edirsənsə, əvvəlcə ESP32 nədir yazısındakı quraşdırma addımlarını izlə.

C++ (Arduino IDE)
1#include <WiFi.h>
2#include <WebServer.h>
3#include <Preferences.h>
4#include <OneWire.h>
5#include <DallasTemperature.h>
6
7const char* WIFI_SSID = "AgAdi";       // Wi-Fi ağ adı / Wi-Fi network name
8const char* WIFI_PASS = "Sifre123";    // Wi-Fi şifresi / Wi-Fi password
9
10const int PIN_SENSOR = 4;     // DS18B20 veri / DS18B20 data
11const int PIN_RELAY  = 26;    // röle IN / relay IN
12const int RELAY_ON  = LOW;    // aktif LOW modül / active LOW module
13const int RELAY_OFF = HIGH;
14const float MAX_SAFE = 40.0;                 // güvenlik sınırı / safety limit
15const unsigned long MIN_SWITCH_MS = 10000;   // röle koruması / relay protection
16
17OneWire oneWire(PIN_SENSOR);
18DallasTemperature sensors(&oneWire);
19WebServer server(80);
20Preferences prefs;
21
22float target = 22.0;
23float hyst = 1.0;
24float temp = NAN;
25bool heaterOn = false;
26unsigned long lastConv = 0;
27unsigned long lastSwitch = 0;
28
29void setHeater(bool on, bool force) {
30  if (on == heaterOn) return;
31  if (!force && millis() - lastSwitch < MIN_SWITCH_MS) return;
32  heaterOn = on;
33  lastSwitch = millis();
34  digitalWrite(PIN_RELAY, on ? RELAY_ON : RELAY_OFF);
35}
36
37void control() {
38  if (isnan(temp) || temp >= MAX_SAFE) {   // hata ya da aşırı sıcaklık / fault or overheat
39    setHeater(false, true);
40    return;
41  }
42  if (temp <= target - hyst / 2) setHeater(true, false);
43  else if (temp >= target + hyst / 2) setHeater(false, false);
44}
45
46void handleRoot() {
47  String html = "<!DOCTYPE html><html><head><meta charset='utf-8'>";
48  html += "<meta name='viewport' content='width=device-width,initial-scale=1'>";
49  html += "<title>Termostat</title></head><body><h2>ESP32 Termostat</h2><p>Sicaklik: ";
50  if (isnan(temp)) {
51    html += "HATA";
52  } else {
53    html += String(temp, 1);
54    html += " C";
55  }
56  html += "</p><p>Isitici: ";
57  html += heaterOn ? "ACIK" : "KAPALI";
58  html += "</p><form action='/set'>Hedef: <input name='hedef' type='number' step='0.5' min='5' max='35' value='";
59  html += String(target, 1);
60  html += "'><br>Histerezis: <input name='hist' type='number' step='0.1' min='0.2' max='5' value='";
61  html += String(hyst, 1);
62  html += "'><br><button type='submit'>Kaydet</button></form></body></html>";
63  server.send(200, "text/html", html);
64}
65
66void handleSet() {
67  if (server.hasArg("hedef")) {
68    float v = server.arg("hedef").toFloat();
69    if (v >= 5 && v <= 35) target = v;       // sınır kontrolü / range check
70  }
71  if (server.hasArg("hist")) {
72    float v = server.arg("hist").toFloat();
73    if (v >= 0.2 && v <= 5) hyst = v;
74  }
75  prefs.putFloat("hedef", target);           // flash'a kaydet / save to flash
76  prefs.putFloat("hist", hyst);
77  control();
78  server.sendHeader("Location", "/");
79  server.send(303);                          // ana sayfaya dön / redirect to home
80}
81
82void handleJson() {
83  String j = "{\"sicaklik\":";
84  if (isnan(temp)) j += "null";
85  else j += String(temp, 2);
86  j += ",\"hedef\":";
87  j += String(target, 1);
88  j += ",\"histerezis\":";
89  j += String(hyst, 1);
90  j += ",\"isitici\":";
91  j += heaterOn ? "true" : "false";
92  j += "}";
93  server.send(200, "application/json", j);
94}
95
96void setup() {
97  Serial.begin(115200);
98  pinMode(PIN_RELAY, OUTPUT);
99  digitalWrite(PIN_RELAY, RELAY_OFF);        // açılışta kapalı / off at startup
100
101  prefs.begin("termostat", false);
102  target = prefs.getFloat("hedef", 22.0);
103  hyst = prefs.getFloat("hist", 1.0);
104
105  sensors.begin();
106  sensors.setResolution(12);
107  sensors.setWaitForConversion(false);
108  sensors.requestTemperatures();
109  lastConv = millis();
110  lastSwitch = millis() - MIN_SWITCH_MS;
111
112  WiFi.mode(WIFI_STA);
113  WiFi.begin(WIFI_SSID, WIFI_PASS);
114  unsigned long t0 = millis();
115  while (WiFi.status() != WL_CONNECTED && millis() - t0 < 15000) {   // en fazla 15 sn bekle / wait max 15 s
116    delay(500);
117    Serial.print(".");
118  }
119  Serial.println();
120  Serial.print("IP: ");
121  Serial.println(WiFi.localIP());
122
123  server.on("/", handleRoot);
124  server.on("/set", handleSet);
125  server.on("/json", handleJson);
126  server.begin();
127}
128
129void loop() {
130  server.handleClient();
131  if (millis() - lastConv >= 1000) {
132    float t = sensors.getTempCByIndex(0);
133    sensors.requestTemperatures();
134    lastConv = millis();
135    temp = (t == DEVICE_DISCONNECTED_C || t == 85.0) ? NAN : t;
136    control();
137    Serial.printf("T=%.2f H=%.1f d=%.1f %s\n", temp, target, hyst, heaterOn ? "ISIT" : "BEKLE");
138  }
139}

Kodu yükləməzdən əvvəl WIFI_SSID və WIFI_PASS dəyərlərini öz şəbəkənə görə dəyiş. Serial Monitor-da (115200 baud) görünən IP ünvanını brauzerinə yazanda temperaturu, qızdırıcının vəziyyətini və iki ayar qutusunu görürsən. Kaydet (Yadda saxla) düyməsinə basanda forma /set ünvanına göndərilir, dəyərlər hədd yoxlamasından keçib yadda saxlanılır və səhifə əsas ekrana yönləndirilir. /json ünvanı isə ölçmələri maşınların oxuya biləcəyi formada verir; bunu Home Assistant ilə və ya öz tətbiqinlə istifadə edə bilərsən. ESP32-nin GPIO-ları 3,3 V olduğu üçün rele modulunu VIN (5 V) pinindən qidalandır; optokuplyorlu modulların çoxu 3,3 V siqnalla problemsiz işə düşür, düşmürsə, arada NPN tranzistor əlavə et. Canlı yenilənən interfeys istəsən ESP32 veb server və WebSocket, telefona bildiriş göndərmək üçün ESP32 Telegram botu yazılarına bax.

Raspberry Pi Pico ilə MicroPython termostat

Pico-nun MicroPython firmware-ində onewire və ds18x20 modulları hazır gəlir, əlavə fayl köçürməyə ehtiyac yoxdur. Aşağıdakı qısa proqram eyni histerezis və təhlükəsizlik məntiqini tətbiq edir; sensor tapılmazsa və ya oxuma xətası olarsa, releni söndürür və sensoru yenidən axtarmağa davam edir. Hədəf və histerezis dəyərlərini kodun əvvəlindəki sabitlərdən dəyişə bilərsən. Pico ilə təzə tanış olursansa, Raspberry Pi Pico nədir yazısı Thonny quraşdırmasını addım-addım izah edir.

MicroPython
1from machine import Pin
2import onewire, ds18x20, time
3
4HEDEF = 22.0        # hedef sıcaklık / target temperature
5HIST = 1.0          # histerezis bandı / hysteresis band
6MAX_GUVENLI = 40.0  # güvenlik sınırı / safety limit
7ROLE_ACIK = 0       # aktif LOW modül / active LOW module
8ROLE_KAPALI = 1
9
10role = Pin(15, Pin.OUT, value=ROLE_KAPALI)
11ds = ds18x20.DS18X20(onewire.OneWire(Pin(16)))
12roms = ds.scan()
13print("Sensorler / Sensors:", roms)
14isitici = False
15
16def ayarla(ac):
17    global isitici
18    isitici = ac
19    role.value(ROLE_ACIK if ac else ROLE_KAPALI)
20
21while True:
22    t = None
23    if roms:
24        try:
25            ds.convert_temp()
26            time.sleep_ms(750)            # 12 bit dönüşüm süresi / 12-bit conversion time
27            t = ds.read_temp(roms[0])
28        except Exception:
29            t = None
30    else:
31        roms = ds.scan()                  # sensörü yeniden ara / search sensor again
32    if t is None or t == 85.0 or t >= MAX_GUVENLI:
33        ayarla(False)                     # güvenli durum / safe state
34    elif t <= HEDEF - HIST / 2:
35        ayarla(True)
36    elif t >= HEDEF + HIST / 2:
37        ayarla(False)
38    print(t, "ISIT" if isitici else "BEKLE")
39    time.sleep(1)

Arduino termostat ilə layihə ideyaları

  • İnkubator: 37,5 °C hədəf və 0,3 °C histerezislə yumurta inkubasiyası; rütubəti izləmək üçün əlavə sensor əlavə et.
  • Akvarium qızdırıcısının idarəsi: Su keçirməyən DS18B20 ilə suyu 25 °C-də sabit saxla.
  • Ağıllı istixana: Qızdırma, havalandırma və suvarmanı tək platada birləşdir; ideyalar üçün ağıllı istixana layihəsi yazısına bax.
  • Soyutma termostatı: Məntiqi tərsinə çevirib temperatur yüksələndə fanı işə sal; təfərrüat Arduino fan idarəsi yazısındadır.
  • Donma qoruması: Boruların donmasının qarşısını almaq üçün 3 °C-də qızdırıcı naqili yandır; bax: don alarmı.
  • Fermentasiya şkafı: Peltier ilə həm qızdıran, həm soyudan ikitərəfli termostat; Peltier modulu yazısı yaxşı başlanğıcdır.

Tez-tez edilən xətalar və həlləri

ƏlamətMümkün səbəbHəll
Ekranda HATA (xəta), oxunan dəyər −127 °CPull-up yoxdur, DATA naqili boşdur və ya pin səhvdir4,7 kΩ rezistoru DATA ilə VDD arasına tax, naqil rənglərini yoxla
Daim 85 °C oxunurÖlçmə tamamlanmamış oxunur və ya qida kifayət deyilÇevrilmə üçün ən azı 750 ms gözlə, sensoru parazitar yox, normal rejimdə qidalandır
Qızdırıcı tərsinə işləyirRele modulu aktiv HIGH-dırRELAY_ON və RELAY_OFF sabitlərinin yerini dəyiş
Rele daim cıqqıldayırHisterezis çox dardır və ya sensor naqili küylənirZolağı genişləndir, sensor naqilini güc naqillərindən uzaq tut
Rele işə düşəndə Arduino resetlənirBobin və qızdırıcı cərəyanı qidanı çökdürürQızdırıcı üçün ayrı adapter istifadə et, GND qoşulmalarını düzgün et
LCD yanır, amma yazı yoxdurYanlış I2C ünvanı və ya kontrast ayarıI2C skaneri ilə ünvanı tap, arxadakı potensiometri fırlat
Temperatur hədəfi aşıb çox yüksəlirQızdırıcı söndükdən sonra istilik yayılmağa davam edirSensoru qızdırıcıdan uzaqlaşdır, histerezisi azalt və ya PID istifadə et
Termostatı real qızdırıcıya qoşmazdan əvvəl LED ilə yoxla: rele əvəzinə LED-in anodunu 220 Ω üzərindən 5V-a, katodunu D7-yə qoş. Beləliklə, aktiv LOW məntiqlə LED qızdırıcının yanacağı anda yanır. Sensoru ovcunda qızdır və bir stəkan soyuq suya sal; LED düzgün hədlərdə yanıb-sönürsə, proqram hazırdır. Releni necə qoşmağı addım-addım görmək üçün rele modulu nədir, ekran problemləri üçün I2C LCD ekran yazısına baxa bilərsən.

Artıq sensordan oxuduğun dəyəri real hərəkətə çevirən, histerezisli, menyulu və təhlükəsizlik tədbirli termostatın var; eyni quruluşu kiçik dəyişikliklərlə soyutma, rütubət və ya su səviyyəsi idarəsinə də uyğunlaşdırmaq olar. BlueGrays tətbiqində DHT11 ilə temperatur və rütubət ölçmə, NTC və LCD ilə termometr, 220 V lampanı rele ilə idarə etmə və ESP32 veb serveri kimi layihələri addım-addım dövrə sxemi və hazır kodu ilə nəzərdən keçirərək termostatını daha da inkişaf etdirə bilərsən.

Tez-tez verilən suallar

Termostatda histerezis neçə dərəcə olmalıdır?

Bu, mühitin nə qədər tez qızıb soyumasından asılıdır. İnkubator kimi kiçik və həssas həcmlərdə 0,3–0,5 °C, otaq və ya su çəni kimi böyük həcmlərdə 1–2 °C yaxşı başlanğıcdır. Rele tez-tez işləyirsə zolağı genişləndir, temperatur çox sapırsa daralt.

DS18B20 niyə -127 dərəcə göstərir?

−127 °C kitabxananın sensorla əlaqə qura bilmədiyini bildirən xəta dəyəridir (DEVICE_DISCONNECTED_C). Ən çox rast gəlinən səbəblər çatışmayan 4,7 kΩ pull-up rezistoru, boş DATA naqili və ya kodda səhv pin nömrəsidir. Bu yazıdakı termostat kodu bu dəyəri görəndə təhlükəsizlik üçün qızdırıcını söndürür.

Arduino ilə 220V qızdırıcını idarə etmək olarmı?

Texniki cəhətdən bəli; rele modulu və ya SSR Arduino-nun aşağı gərginlikli siqnalı ilə şəbəkəyə qoşulu yükü açıb-bağlaya bilər. Lakin 230 V həyat üçün təhlükəlidir; qoşulmalar izolyasiya olunmuş qutuda, qoruyucu ilə və təcrübəli şəxsin nəzarəti altında edilməlidir. Yüksək güclü qızdırıcılarda rele modulu yükü birbaşa yox, kontaktor vasitəsilə idarə etməlidir.

Termostat üçün rele, yoxsa SSR istifadə etməliyəm?

Saatda bir neçə dəfə açılıb-bağlanan aç-bağla termostat üçün mexaniki rele ucuz və kifayətdir. Çox tez-tez açıb-bağlama, səssiz iş və ya PID ilə zamanla mütənasib idarəetmə lazımdırsa, bərk cisim relesi (SSR) daha uyğundur; lakin SSR qızır və soyuducu tələb edir. 12 V DC qızdırıcılar üçün məntiq səviyyəli MOSFET ən rahat həlldir.

Arduino termostat ayarları elektrik kəsiləndə silinirmi?

Dəyişənlər RAM-da saxlanıldığı üçün normalda silinir. Bu yazıdakı kod hədəfi və histerezisi EEPROM-a yazır və açılışda geri oxuyur; ESP32 versiyası eyni işi Preferences kitabxanası ilə flash yaddaşda görür. Beləliklə, elektrik gələndə termostat son ayarla işləməyə davam edir.

DHT11 ilə termostat düzəltmək olarmı?

Olar, amma DHT11-in ±2 °C dəqiqliyi və 1 °C həssaslığı dəqiq termostat üçün kifayət deyil. DS18B20 ±0,5 °C dəqiqlik və 0,0625 °C həssaslıq təklif edir, su keçirməyən versiyası da var. Rütubəti də idarə etməlisənsə, DHT22 və ya AHT20 daha yaxşı kompromisdir.

Bütün layihələrə bax
DHT11 ilə temperatur və rütubət
AR-55Orta

DHT11 ilə temperatur və rütubət

Otağın neçə dərəcədir, hava rütubətlidir, yoxsa quru? DHT11 sensoru temperaturu və rütubəti ölçür, Arduino da bu dəyərləri iki sətirlik LCD ekrana yazır və bir neçə saniyədən bir yeniləyir.

4.7(47)
83
NTC və 2x16 LCD ekranla temperatur ölçümü
AR-44Başlanğıc
Premium

NTC və 2x16 LCD ekranla temperatur ölçümü

Mühitin temperaturunu kiçik muncuğa bənzəyən sensorla ölç. NTC adlı bu hissə qızdıqca elektriki daha asan keçirir; Arduino bu dəyişikliyi oxuyub düsturla Selsi dərəcəsinə çevirir və iki sətirlik LCD…

4.5(33)
44
I2C ilə LCD ekran istifadəsi
AR-32Başlanğıc
Premium

I2C ilə LCD ekran istifadəsi

Arduino-ya öz ekranını qazandır və ilk mesajını yazdır. İki sətirlik LCD ekran yalnız bir neçə naqillə qoşulur; əvvəlcə üst sətrə salam, ardınca alt sətrə ikinci yazı gəlir, ekran təmizlənir və…

4.8(53)
70
220V lampanı düymə (Push) ilə yandırma
AR-19Qabaqcıl
Premium

220V lampanı düymə (Push) ilə yandırma

Düyməyə bastığın müddətdə 220 voltluq real lampa yanır, buraxdığın anda sönür. Arduino-nun kiçik siqnalı lampanı birbaşa yandıra bilməz; araya rele adlanan elektrik açarı girir və lampanın dövrəsini…

4.4(30)
38
220V lampanı düymə (On-Off) ilə yandırma
AR-20Qabaqcıl
Premium

220V lampanı düymə (On-Off) ilə yandırma

Evdəki real lampanı kiçik düymə ilə yandırıb söndürmək istəyirsən? Düyməyə hər basanda Arduino releni çevirir və lampa yanır, bir də basanda sönür.

4.5(33)
44
ESP32 DHT22 temperatur və rütubət (LCD ekranlı)
ES-15Orta

ESP32 DHT22 temperatur və rütubət (LCD ekranlı)

DHT22 sensoru ilə mühitin temperaturunu və rütubət nisbətini ölçüb 16x2 I2C LCD ekranda real vaxtda göstərən layihədir. Adafruit DHT kitabxanasından istifadə edilərək tək naqilli (one-wire) protokolla sensordan məlumat oxunur. Bu layihə IoT hava stansiyası, ağıllı ev avtomatlaşdırması və ya istixanalarda mühit izləmə sistemlərinin əsasını təşkil edir. DHT22 ilə əlaqə ESP32-nin GPIO 4 pini üzərindən təmin olunur.

4.8(38)
57
ESP32 Async veb server (LCD-də IP göstəricili)
ES-27Qabaqcıl

ESP32 Async veb server (LCD-də IP göstəricili)

Bu layihədə ESP32-ni eyni Wi-Fi şəbəkəsindəki telefonundan və ya kompüterindən idarə edə biləcəyin asinxron veb serverə çeviririk. ESPAsyncWebServer kitabxanası sayəsində server bir neçə sorğunu eyni anda emal edə bilir (klassik WebServer.h kimi tək sorğuda bloklamır). Brauzerdən ESP32-nin IP ünvanına qoşulub ON/OFF düymələrinə basaraq (/on və /off ünvanları) GPIO 5-ə qoşulu LED-i yandırıb söndürə biləcəksən.

4.8(16)
26
ESP32 temperatur loqqeri (DHT22 + DS1307 RTC + microSD + OLED)
ES-40Qabaqcıl
Premium

ESP32 temperatur loqqeri (DHT22 + DS1307 RTC + microSD + OLED)

ESP32 ilə zaman etiketli temperatur və rütubət qeydiyyat sistemi qur! Bu layihədə DHT22 sensoru ilə dəqiqədə bir temperatur və rütubət oxuyub DS1307 RTC modulundan aldığın real zaman etiketi ilə microSD karta CSV formatında yazırıq. OLED ekranda iri yazı ilə son temperatur, rütubət faizi, zaman damğası və ümumi qeyd sayı canlı göstərilir.

4.7(7)
12