Temeller · 10 dk okuma

Elektrik Gücü Hesaplama: P = V × I, Watt, kWh ve Örnekler

Elektrik gücü hesaplama: P = V × I formülü, watt ve kWh farkı, fatura hesabı, direnç ve regülatör ısınması, adaptör seçimi, LED şerit ve motor örnekleri.

Elektrik gücü hesaplama, bir devrenin ya da cihazın saniyede ne kadar enerji kullandığını bulmaktır ve temel formül çok basittir: P = V × I, yani güç (watt) eşittir gerilim (volt) çarpı akım (amper). 5 V ile 2 A çeken bir devre 10 W güç harcar; 12 V ile 0,5 A çeken bir motor ise 6 W. Bu tek formül; adaptör seçmekten bir direncin yanıp yanmayacağına, pilin kaç saat dayanacağından elektrik faturasına kadar elektronikteki pek çok sorunun cevabını verir.

Arduino, ESP32 ya da Raspberry Pi Pico ile proje yapıyorsan güç hesabını bilmek seni üç büyük dertten kurtarır: yetersiz adaptör yüzünden kendiliğinden resetlenen kartlar, parmak yakacak kadar ısınan regülatörler ve dumanı tüten dirençler. Bu yazıda formülleri, birimleri (W, Wh, kWh, mAh), enerji tüketimi ve fatura hesabını, direnç ve regülatör ısınmasını, adaptör seçimini, LED şerit ve motorlu projeler için adım adım örnek hesapları öğreneceksin. Son olarak INA219 sensörüyle gücü Arduino ve Pico üzerinde gerçekten ölçeceğiz.

Elektrik gücü nedir, nasıl hesaplanır?

Güç, enerjinin ne kadar hızlı kullanıldığını ya da dönüştürüldüğünü gösterir. Birimi watt (W)'tır ve 1 W, saniyede 1 joule enerji demektir. Gerilimi borudaki suyun basıncına, akımı borudan geçen su miktarına benzetirsen güç, o suyun saniyede yaptığı iştir: basınç ya da debi arttıkça yapılan iş de artar. Temel formül P = V × I'dır; Ohm Kanunu'ndaki V = I × R ilişkisini yerine koyduğunda iki kullanışlı biçim daha elde edersin: P = I² × R ve P = V² / R. Hangisini kullanacağın, elindeki iki değere bağlıdır. Hesapları hızlıca yapmak için Ohm Kanunu hesaplayıcısını da kullanabilirsin.

FormülNe zaman kullanılır?Örnek
P = V × IGerilim ve akımı biliyorsan5 V × 2 A = 10 W
P = I² × RAkım ve direnci biliyorsan (direnç ısınması)(0,02 A)² × 150 Ω = 0,06 W
P = V² / RGerilim ve direnci biliyorsan (ısıtıcı teller)(12 V)² / 100 Ω = 1,44 W
I = P / VCihazın gücünden çektiği akımı bulmak için60 W / 12 V = 5 A
E = P × tBelirli bir sürede harcanan enerji10 W × 3 saat = 30 Wh

Watt, kWh ve mAh: enerji tüketimi ve fatura hesabı

En sık karıştırılan konu, güç ile enerji arasındaki farktır. Watt anlık bir hızdır; arabadaki hız göstergesi gibi "şu an ne kadar" sorusunu cevaplar. Watt-saat (Wh) ve kilowatt-saat (kWh) ise enerjidir; kilometre sayacı gibi "toplamda ne kadar" sorusunu cevaplar. 100 W'lık bir cihaz 10 saat çalışırsa 1000 Wh, yani 1 kWh enerji harcar. Elektrik faturası da güce göre değil, harcanan kWh'e göre gelir. Pillerin üzerindeki mAh (miliamper-saat) ise elektrik yükü miktarını gösterir; enerjiye çevirmek için gerilimle çarpman gerekir: Wh = mAh × V / 1000.

BirimNe ölçer?Karşılığı / örnek
mW (miliwatt)Güç1 W = 1000 mW; bir gösterge LED'i yaklaşık 40 mW
W (watt)Güç5 V × 1 A = 5 W
kW (kilowatt)Güç1 kW = 1000 W; su ısıtıcı yaklaşık 2 kW
Wh (watt-saat)Enerji10 W × 1 saat = 10 Wh
kWh (kilowatt-saat)Enerji (faturadaki birim)1000 W × 1 saat = 1 kWh
mAh (miliamper-saat)Elektrik yükü (pil kapasitesi)2500 mAh × 3,7 V = 9,25 Wh
kW ile kWh aynı şey değildir. "Bu cihaz ayda 50 kW yakıyor" demek yanlıştır; doğrusu 50 kWh'tir. Benzer şekilde 2000 mAh'lik 3,7 V bir Li-Ion pil ile 2000 mAh'lik 1,2 V bir NiMH pil aynı enerjiyi taşımaz: ilki 7,4 Wh, ikincisi yalnızca 2,4 Wh enerji depolar. Pilleri karşılaştırırken her zaman Wh'e çevir.

Bir cihazın aylık tüketimini bulmak için üç adım yeterlidir: gücü (W) günlük çalışma süresiyle (saat) çarp, sonucu 30 günle çarp ve 1000'e bölerek kWh'e çevir. Faturadaki tutarı bulmak için de kWh'i birim fiyatla çarparsın. Örneğin 9 W'lık bir LED ampul günde 5 saat yanarsa 9 × 5 × 30 = 1350 Wh = 1,35 kWh harcar; birim fiyatı örnek olarak 3 TL/kWh kabul edersen aylık maliyet yaklaşık 4 TL çıkar. Aşağıdaki tablo, 7/24 çalışan bir Arduino'nun faturaya etkisinin ne kadar küçük olduğunu, buna karşın bir LED şeridin ya da su ısıtıcının ne kadar fark yarattığını açıkça gösteriyor. Adaptörün kendisinin de verim kaybı yüzünden fazladan birkaç yüz miliwatt harcadığını unutma.

CihazGüçGünlük kullanımAylık tüketim
Arduino Uno (USB, boşta)≈ 0,25 W24 saat≈ 0,18 kWh
ESP32 (Wi-Fi açık, ortalama)≈ 0,5 W24 saat≈ 0,36 kWh
9 W LED ampul9 W5 saat1,35 kWh
5 m 12 V LED şerit (5050, 60 LED/m)72 W5 saat10,8 kWh
Su ısıtıcı (kettle)2000 W10 dakika10 kWh

Direnç neden ısınır? Doğru watt değerini seçmek

Bir dirençten akım geçtiğinde harcanan güç tamamen ısıya dönüşür; buna Joule ısınması denir ve P = I² × R ile hesaplanır. Breadboard projelerinde kullandığın standart dirençler genellikle 1/4 W (0,25 W) taşıyabilir. Güvenli tasarım için hesapladığın gücün en az iki katı değerinde direnç seçmek iyi bir kuraldır, çünkü direnç sınır değerine yaklaştıkça çok ısınır ve değeri kayar. Örnek 1: 5 V'tan kırmızı bir LED (2 V, 20 mA) sürmek için direnç (5 − 2) / 0,02 = 150 Ω olur; direncin üzerindeki güç 3 V × 0,02 A = 0,06 W'tır ve 1/4 W rahatça yeter. Örnek 2: 12 V'tan tek bir beyaz LED (3,2 V) sürersen direnç üzerinde 8,8 V düşer; 470 Ω ile akım yaklaşık 18,7 mA olur ve güç 8,8 × 0,0187 ≈ 0,165 W'a çıkar. Bu, 1/4 W'ın üçte ikisidir ve direnç belirgin şekilde ısınır; bu yüzden 1/2 W seçmek ya da birkaç LED'i seri bağlayıp direnç üzerinde düşen gerilimi azaltmak daha akıllıcadır. Değerleri LED direnci hesaplayıcısıyla saniyeler içinde bulabilirsin.

Direnç gücüTipik görünümÖnerilen en fazla sürekli yük
1/8 W (0,125 W)Çok küçük, ince gövde≈ 0,06 W
1/4 W (0,25 W)Breadboard'daki standart direnç≈ 0,125 W
1/2 W (0,5 W)Biraz daha kalın gövde≈ 0,25 W
1 W – 2 WBüyük gövdeli metal oksit direnç≈ 0,5 – 1 W
5 W – 10 WBeyaz seramik (taş) direnç≈ 2,5 – 5 W

Regülatör ısınması: 7805 ve AMS1117 hesabı

LM7805 5 V lineer voltaj regülatörü
LM7805 lineer regülatör: giriş ile çıkış arasındaki gerilim farkı, akımla çarpılarak doğrudan ısıya dönüşür.

7805, AMS1117 ve Arduino kartının üzerindeki regülatör gibi lineer regülatörler fazla gerilimi ısı olarak harcar. Kayıp güç P = (Vgiriş − Vçıkış) × I formülüyle bulunur ve verim yaklaşık Vçıkış / Vgiriş kadardır. 12 V'tan 5 V elde edip 500 mA çekersen regülatör (12 − 5) × 0,5 = 3,5 W ısı üretir. Soğutucusuz TO-220 kılıfın ortamla arasındaki ısıl direnci yaklaşık 50–65 °C/W'tır; yani 3,5 W, ortam sıcaklığının üzerine 175 °C'den fazla ekler ve regülatör kendini korumak için kapanır. Ya büyük bir soğutucu kullanmalı ya da giriş gerilimini düşürmelisin. En verimli çözüm, LM2596 gibi bir anahtarlamalı (buck) dönüştürücüdür: %85–90 verimle aynı işte yalnızca 0,3–0,5 W kaybeder. Ayrıntılar için 7805 Voltaj Regülatörü ve LM2596 Voltaj Düşürücü yazılarına bakabilirsin.

RegülatörGiriş → ÇıkışAkımIsı olarak kayıpVerim
LM78059 V → 5 V0,3 A1,2 W≈ %56
LM780512 V → 5 V0,5 A3,5 W≈ %42
AMS1117-3.35 V → 3,3 V0,3 A0,51 W≈ %66
LM2596 (buck)12 V → 5 V2 A≈ 1,4 W≈ %88
Arduino Uno'yu DC jaktan 12 V ile besleyip 5V pininden servo, röle ya da LED şerit çalıştırmak, kart üzerindeki küçük regülatörü hızla aşırı ısıtır: 200 mA'lik bir yük bile (12 − 5) × 0,2 = 1,4 W demektir ve bu küçük SMD kılıf için çok fazladır. DC jakta 7–9 V kullan, yüksek akımlı yükleri ise ayrı bir 5 V kaynaktan besleyip GND'leri birleştir. Konunun tamamı Arduino Güç Besleme yazısında.

Adaptör seçimi: kaç amper, kaç watt gerekir?

  1. Projedeki her parçanın çalışma gerilimini ve en kötü durumdaki akımını yaz; bu değerler veri sayfalarında ya da modül açıklamalarında bulunur.
  2. Aynı gerilimden beslenen parçaların akımlarını topla. Motorlar ve servolar için normal akımı değil, kalkış ve zorlanma (stall) akımını hesaba kat: bir SG90 servo zorlandığında 650 mA'e kadar çekebilir. Servoların yanına koyacağın 470–1000 µF'lık bir kondansatör, ani akım tepelerindeki gerilim çöküşlerini azaltır.
  3. Araya bir regülatör giriyorsa lineer regülatörde giriş akımı çıkış akımına eşittir; buck dönüştürücüde ise güç üzerinden hesapla: Igiriş ≈ (Vçıkış × Içıkış) / (Vgiriş × verim).
  4. Toplam akıma %20–30 pay ekle; adaptörler etiket değerinin sınırında sürekli çalıştığında ısınır ve çıkış gerilimleri düşer.
  5. Gerilimi tam olarak ihtiyacın olan değerde, akımı ise hesapladığın değere eşit ya da ondan büyük seç. Adaptörün akım değeri bir üst sınırdır; devren yalnızca ihtiyacı kadarını çeker, bu yüzden 5 V 2 A yerine 5 V 3 A almak zarar vermez. Gerilimi yüksek seçmek ise devreyi yakabilir.
Parça (5 V)AdetTipik akımToplam
Arduino Uno1≈ 50 mA50 mA
SG90 servo (hareket halinde)2≈ 250 mA500 mA
WS2812B LED (tam beyaz)3060 mA1800 mA
HC-SR04 mesafe sensörü1≈ 15 mA15 mA
I2C 16x2 LCD (arka ışık açık)1≈ 30 mA30 mA
Toplam≈ 2,4 A (12 W) → %25 payla 5 V 3 A (15 W) adaptör

Örnek hesap: LED şerit ve WS2812B projeleri

12 V'luk 5050 LED şeritler genellikle metre başına 60 LED ve yaklaşık 14,4 W/m güçtedir. 3 metre şerit için 14,4 × 3 = 43,2 W gerekir; akım I = 43,2 / 12 = 3,6 A olur. %25 payla bu değer 4,5 A'e çıkar, bu yüzden 12 V 5 A (60 W) bir adaptör uygundur. Şeridi Arduino ile PWM kullanarak kısacaksan araya bir MOSFET girer; IRLZ44N gibi lojik seviyeli bir MOSFET'in 5 V kapı geriliminde iletim direnci yaklaşık 0,022 Ω'dur ve kayıp P = I² × R = 3,6² × 0,022 ≈ 0,29 W olur, yani soğutucu gerekmez. Adreslenebilir WS2812B LED'lerde her LED tam beyazda yaklaşık 60 mA çeker: metrede 144 LED bulunan 1 metrelik şerit 144 × 0,06 = 8,64 A, yani 5 V'ta 43 W demektir. Bu kadar akım ince şerit bakırında gerilim düşümüne yol açar; uzun şeritlere birkaç noktadan güç ver ve yazılımda parlaklığı sınırla. Ayrıntılar için WS2812B NeoPixel, RGB LED Şerit Kontrolü ve Arduino MOSFET Kullanımı yazılarına göz at.

Örnek hesap: motorlu projeler ve pil ömrü

Sarı TT redüktörlü motorlar 6 V'ta boşta yaklaşık 150–250 mA çeker, ancak teker takıldığında akım 1 A'in üzerine çıkabilir. Dört motorlu bir robot araba normal sürüşte toplamda yaklaşık 1 A çeker. İki adet 18650 pilden (7,4 V) beslenen bir L298N, bipolar transistörleri yüzünden yaklaşık 2 V düşürür; motorlar bu yüzden 5,4 V civarında görür ve L298N, 2 V × 1 A = 2 W'ı ısı olarak harcar. Pillerden çekilen 7,4 W'ın neredeyse dörtte biri sürücüde kaybolur; TB6612FNG gibi MOSFET'li sürücüler bu kaybı büyük ölçüde azaltır. Pil süresini kabaca kapasite (mAh) / ortalama akım (mA) × 0,8 ile tahmin edebilirsin: 2500 mAh'lik paketten Arduino dahil ortalama 1,2 A çekersen 2500 / 1200 × 0,8 ≈ 1,7 saat sürüş elde edersin. Pil ömrü hesaplayıcısı bu işi senin için yapar; devamı için L298N ile DC Motor Kontrolü, Motor Sürücü Karşılaştırması ve mAh Pil Kapasitesi yazılarına bakabilirsin.

Arduino ile güç ölçmek: INA219 sensörü

Hesap yapmak güzeldir ama gerçek tüketimi görmek için ölçmek gerekir. Multimetreyle akımı ölçebilirsin, fakat değişen yükleri ve zamanla biriken enerjiyi takip etmek için INA219 modülü çok daha pratiktir. Bu modül, yükle seri bağlanan 0,1 Ω'luk bir şönt direncin üzerindeki küçük gerilim düşümünü ölçer ve aynı anda yük gerilimini okur; I2C üzerinden 26 V'a kadar gerilimi ve varsayılan ayarda yaklaşık 3,2 A'e kadar akımı ölçebilirsin. Kodun yaptığı iş tam olarak bu yazıdaki formüllerdir: P = V × I ile anlık gücü, E = P × t ile de toplam enerjiyi hesaplamak. Kütüphane Yöneticisi'nden Adafruit INA219 kütüphanesini kurman yeterlidir. Ölçüm mantığı ve kalibrasyon için INA219 Akım Sensörü yazısına bakabilirsin.

INA219 piniArduino UnoESP32Raspberry Pi Pico
VCC5V3V33V3 (pin 36)
GNDGNDGNDGND
SCLA5GPIO 22GP5
SDAA4GPIO 21GP4
VIN+Güç kaynağının artı ucuGüç kaynağının artı ucuGüç kaynağının artı ucu
VIN−Yükün artı ucuYükün artı ucuYükün artı ucu
C++ (Arduino IDE)
1#include <Wire.h>
2#include <Adafruit_INA219.h>
3
4Adafruit_INA219 ina219;          // varsayılan I2C adresi 0x40 / default I2C address 0x40
5
6float energy_mWh = 0.0;          // biriken enerji / accumulated energy
7unsigned long lastMs = 0;
8
9void setup() {
10  Serial.begin(115200);
11  if (!ina219.begin()) {
12    Serial.println(F("INA219 bulunamadi / INA219 not found"));
13    while (1) { delay(10); }
14  }
15  lastMs = millis();
16}
17
18void loop() {
19  float busV = ina219.getBusVoltage_V();        // yük gerilimi (V) / load voltage (V)
20  float current_mA = ina219.getCurrent_mA();    // akım (mA) / current (mA)
21  float power_mW = busV * current_mA;           // güç: P = V x I / power: P = V x I
22
23  unsigned long now = millis();
24  float dtHours = (now - lastMs) / 3600000.0;   // ms -> saat / ms -> hours
25  lastMs = now;
26  energy_mWh += power_mW * dtHours;             // enerji: E = P x t / energy: E = P x t
27
28  Serial.print(F("V: "));
29  Serial.print(busV, 2);
30  Serial.print(F(" V  I: "));
31  Serial.print(current_mA, 1);
32  Serial.print(F(" mA  P: "));
33  Serial.print(power_mW, 0);
34  Serial.print(F(" mW  E: "));
35  Serial.print(energy_mWh, 2);
36  Serial.println(F(" mWh"));
37
38  delay(1000);
39}

Kod her saniye yük gerilimini ve akımı okur, ikisini çarparak gücü miliwatt cinsinden bulur. Ardından iki ölçüm arasında geçen süreyi millis() ile saate çevirip güçle çarpar ve sonucu toplam enerjiye ekler; böylece Serial Monitor'de cihazının o ana kadar kaç mWh harcadığını görürsün. Kütüphanenin getPower_mW() fonksiyonu da aynı sonucu verir; burada formülü göstermek için çarpımı kendimiz yaptık. Önemli bir ayrıntı: ölçtüğün güç kaynağının eksi ucu ile Arduino'nun GND'si birleşik olmalıdır, aksi hâlde gerilim okuması anlamsız çıkar. Şönt her zaman yükle seri bağlanır; VIN+ ve VIN− uçlarını doğrudan bir pilin iki kutbuna bağlamak kısa devre yaratır.

ESP32 ve Raspberry Pi Pico ile güç ölçümü

Yukarıdaki Arduino kodu ESP32'de hiçbir değişiklik yapmadan çalışır; Wire kütüphanesi varsayılan olarak GPIO 21 (SDA) ve GPIO 22 (SCL) pinlerini kullanır. ESP32 bu tür ölçümler için ilginç bir karttır, çünkü tüketimi duruma göre çok değişir: Wi-Fi ile veri gönderirken anlık akım 240 mA'i geçebilir, ortalama 80–120 mA civarındadır, derin uykuda ise yonga yalnızca 10 µA kadar çeker. Ani akım tepeleri zayıf bir USB kablosunda ya da adaptörde gerilimi düşürüp brownout resetlerine yol açar; INA219 ile bu tepeleri görebilir, derin uykunun pil ömrünü kaç kat uzattığını ölçebilirsin. Raspberry Pi Pico'da ise kütüphane kurmadan, INA219'un yazmaçlarını (register) doğrudan okuyan kısa bir MicroPython kodu yeterlidir:

MicroPython
1from machine import Pin, I2C
2import time
3
4i2c = I2C(0, sda=Pin(4), scl=Pin(5), freq=400000)
5ADDR = 0x40              # INA219 varsayılan adresi / INA219 default address
6R_SHUNT = 0.1            # modüldeki şönt direnci (ohm) / shunt resistor on the module (ohm)
7
8def read_reg(reg):
9    data = i2c.readfrom_mem(ADDR, reg, 2)   # 2 bayt oku / read 2 bytes
10    return (data[0] << 8) | data[1]
11
12energy_wh = 0.0                              # biriken enerji / accumulated energy
13last = time.ticks_ms()
14
15while True:
16    raw = read_reg(0x01)                     # şönt gerilimi yazmacı / shunt voltage register
17    if raw > 32767:                          # işaretli sayıya çevir / convert to signed
18        raw -= 65536
19    shunt_v = raw * 0.00001                  # 1 birim = 10 uV / 1 LSB = 10 uV
20    bus_v = (read_reg(0x02) >> 3) * 0.004    # 1 birim = 4 mV / 1 LSB = 4 mV
21    current_a = shunt_v / R_SHUNT            # Ohm kanunu: I = V / R / Ohm's law: I = V / R
22    power_w = bus_v * current_a              # güç: P = V x I / power: P = V x I
23
24    now = time.ticks_ms()
25    dt_h = time.ticks_diff(now, last) / 3600000   # ms -> saat / ms -> hours
26    last = now
27    energy_wh += power_w * dt_h              # enerji: E = P x t / energy: E = P x t
28
29    print("V: {:.2f} V  I: {:.1f} mA  P: {:.0f} mW  E: {:.4f} Wh".format(
30        bus_v, current_a * 1000, power_w * 1000, energy_wh))
31    time.sleep(1)

Güç hesabıyla ilgili proje fikirleri

  • USB güç ölçer: INA219 ve bir OLED ekran ile telefon şarjının ya da Arduino projenin anlık gücünü ve toplam Wh değerini göster.
  • Pil test cihazı: Pili bir direnç yükü üzerinden boşaltıp kapasitesini mAh ve Wh olarak ölç; sonuçları 18650 pillerini karşılaştırmak için kullan.
  • Akıllı priz sayacı: ESP32 ile prizdeki cihazın kWh tüketimini takip edip aylık maliyeti hesapla; 220 V tarafı için yalıtımlı ve güvenli modüller kullan, ESP32 Akıllı Priz yazısına göz at.
  • Masaüstü güç göstergesi: Arduino voltmetresine bir akım sensörü ekleyerek gerilim, akım ve gücü aynı anda gösteren bir ölçü aleti yap.
  • Güneş paneli izleyici: Panelden bataryaya akan gücü ölçüp gün boyunca üretilen Wh miktarını kaydet.
  • Pil ömrü deneyi: Aynı ESP32 kodunu derin uykulu ve uykusuz çalıştırıp ortalama akımı ölçerek pil ömrünü karşılaştır.

Sık yapılan hatalar ve çözümleri

HataBelirtiÇözüm
Adaptör akımını yetersiz seçmekKart rastgele resetlenir, LED'ler titrer, servo sarsılırToplam akımı hesapla, %20–30 pay ekle
Yüksek gerilimli adaptörü "daha güçlü" sanmakRegülatör aşırı ısınır, parçalar yanarGerilimi tam değerinde, akımı yeterli seç
Direncin watt değerini hesaplamamakDirenç kararır, yanık kokusu gelir, değeri kayarP = I² × R ile hesapla, iki katı güçte direnç seç
Lineer regülatörle büyük gerilim düşürmek7805 çok ısınır, termal korumayla kapanırGiriş gerilimini düşür, soğutucu ya da buck dönüştürücü kullan
mAh'i enerji sanmakFarklı gerilimli piller yanlış karşılaştırılırWh = mAh × V / 1000 ile çevir
Ampermetreyi paralel bağlamakMultimetre sigortası atar, kaynak kısa devre olurAkım ölçerken ölçü aletini her zaman yükle seri bağla
Bir devrenin ne kadar ısınacağını tahmin etmenin en hızlı yolu, her parça için "üzerinde düşen gerilim × içinden geçen akım" çarpımını yapmaktır. Sonuç 0,1 W'ın altındaysa genellikle sorun yoktur; küçük parçalar 0,5 W civarında elle hissedilir şekilde ısınır, 1 W ve üzerinde ise mutlaka soğutmayı düşünmelisin. Gerçek değerleri ölçmek için Multimetre Nasıl Kullanılır? yazısına bakabilirsin.

P = V × I formülünü ve ondan türeyen iki biçimini öğrendiğinde adaptör almak, direnç seçmek, pil süresini tahmin etmek ve faturayı hesaplamak tahmine değil hesaba dayanır. Her yeni projede önce küçük bir güç tablosu çıkarmayı alışkanlık hâline getirirsen yanan parçalar ve açıklanamayan resetler büyük ölçüde ortadan kalkar. BlueGrays uygulamasında LED, LED şerit, motor ve dijital voltmetre projelerini adım adım devre şemaları ve kodlarıyla inceleyip burada öğrendiğin hesapları gerçek devreler üzerinde deneyebilirsin.

Sıkça sorulan sorular

Watt nasıl hesaplanır?

Watt, gerilim ile akımın çarpımıdır: P = V × I. Örneğin 12 V ile 2 A çeken bir cihaz 24 W güç harcar. Yalnızca akım ve direnci biliyorsan P = I² × R, gerilim ve direnci biliyorsan P = V² / R formülünü kullanabilirsin.

1 kWh kaç watt eder?

kWh bir güç değil enerji birimidir, bu yüzden doğrudan bir watt değerine eşit değildir. 1 kWh, 1000 W gücündeki bir cihazın 1 saat boyunca harcadığı enerjidir. 100 W'lık bir lamba 10 saatte, 10 W'lık bir cihaz ise 100 saatte 1 kWh harcar.

Bir cihazın aylık elektrik tüketimi nasıl hesaplanır?

Cihazın gücünü (W) günlük çalışma saatiyle ve 30 günle çarp, sonucu 1000'e bölerek kWh'e çevir. Örneğin 72 W'lık bir LED şerit günde 5 saat yanarsa 72 × 5 × 30 / 1000 = 10,8 kWh harcar. Bu değeri kWh birim fiyatıyla çarparak aylık maliyeti bulursun.

Adaptörün amperi yüksek olursa cihaza zarar verir mi?

Gerilim doğru olduğu sürece zarar vermez. Adaptörün üzerindeki akım değeri verebileceği en yüksek akımdır; devre yalnızca ihtiyacı kadar akım çeker. Asıl tehlike gerilimi yüksek seçmek ya da akımı ihtiyacın altında kalan bir adaptör kullanmaktır.

Amperden watta nasıl çevrilir?

Amperi gerilimle çarparak watta çevirirsin: W = A × V. 5 V'ta 3 A veren bir USB adaptör 15 W, 220 V şebekede 2 A çeken rezistif bir cihaz ise yaklaşık 440 W güç harcar. Alternatif akımda motorlu cihazlar için güç faktörü de hesaba girer ve gerilimi bilmeden amperden watta geçmek mümkün değildir.

Direnç kaç watt olmalı?

Önce P = I² × R ya da P = V × I ile direncin üzerinde harcanacak gücü hesapla, sonra bu değerin en az iki katı güçte bir direnç seç. Arduino ile LED sürerken harcanan güç genellikle 0,1 W'ın altında olduğundan standart 1/4 W direnç yeterlidir. 12 V ve üzeri devrelerde ise 1/2 W ya da daha büyük dirençler gerekebilir.

Tüm projeleri gör
Led Yakma
AR-1Başlangıç

Led Yakma

Elektroniğin ilk merhabası: tek bir LED'i yakıp söndürmek. Arduino LED'i çok kısa aralıklarla yakıp söndürür, ışık hızlı hızlı göz kırpar.

4.6(200)
1246
Raspberry Pi Pico Harici LED Yakma (Breadboard)
PI-2Başlangıç

Raspberry Pi Pico Harici LED Yakma (Breadboard)

Pico'nun dahili LED'inden sonraki adım: breadboard'a harici bir LED bağlayıp GP14 pini üzerinden kontrol etmek. Bu projede Pico'nun herhangi bir GPIO pinini çıkış olarak kullanmayı, LED'in kutuplarını (uzun bacak = anot/+, kısa bacak = katot/–) ve akım sınırlama direncinin (220Ω) neden şart olduğunu öğreniyorsun. Direnci koymazsan LED'e aşırı akım gider ve yanabilir.

4.5(2)
7
LCD Ekran ile Dijital Voltmetre
AR-56Orta
Premium

LCD Ekran ile Dijital Voltmetre

Pilin ya da adaptörün ne kadar gerilim verdiğini kendi yaptığın ölçü aletiyle öğren.

4.5(27)
36
220V Ampülü Buton(Push) İle Yakma
AR-19İleri
Premium

220V Ampülü Buton(Push) İle Yakma

Butona bastığın sürece 220 voltluk gerçek bir ampul yanar, bıraktığın anda söner.

4.4(30)
38
WS2812B Kullanımı
AR-69Orta
Premium

WS2812B Kullanımı

Her ışığı ayrı ayrı renklendirebildiğin akıllı bir LED şeridiyle tanışırsın. Arduino önce şeritteki ilk beş LED'i kırmızı yakar, bir saniye sonra kalan beşini mavi yakar, sonra hepsini söndürür ve…

4.8(54)
70
ESP32 WS2812B NeoPixel Şerit Kontrolü
ES-24Orta
Premium

ESP32 WS2812B NeoPixel Şerit Kontrolü

WS2812B (NeoPixel) adreslenebilir LED'ler, tek bir veri pini üzerinden zincirleme kontrol edilebilen akıllı RGB LED'lerdir. Bu projede 8 LED'lik bir WS2812B şeridi Adafruit_NeoPixel kütüphanesi ile kontrol edip akıcı bir gökkuşağı animasyonu üreteceğiz. ESP32'nin 3.3V mantık seviyesi çoğu WS2812B partisinde sorunsuz çalışsa da, kararsızlık durumunda 470Ω seri direnç ve 1000µF kondansatör çözümünü göstereceğiz. Animasyon, HSV renk uzayında ton (hue) değerini kaydırarak elde edilir.

4.9(19)
30
L298N ile Bluetooth Kontrollü Araba
AR-80İleri
Premium

L298N ile Bluetooth Kontrollü Araba

Telefonunu kumandaya çevirip kendi robot arabanı sür. Arduino, Bluetooth modülü üzerinden telefondaki bir kumanda uygulamasından gelen komutları alır ve motor sürücüyle tekerlekleri döndürür; araba…

5.0(39)
66
ESP32 Deep Sleep — Pil Tasarrufu (OLED + RTC RAM Sayaç)
ES-33İleri
Premium

ESP32 Deep Sleep — Pil Tasarrufu (OLED + RTC RAM Sayaç)

ESP32'nin Deep Sleep modu, CPU'yu ve çoğu çevre birimini kapatarak akım tüketimini yaklaşık 10µA seviyesine düşürür; pille çalışan IoT cihazları için kritik öneme sahiptir. Bu projede üç uyandırma kaynağı kullanıyoruz: zamanlayıcı (15 sn), harici pin (EXT0, GPIO 33'teki buton) ve dokunmatik pin (T0/GPIO 4). RTC_DATA_ATTR ile işaretlenen sayaçlar deep sleep boyunca korunur.

4.3(10)
16