Rehberler · 9 dk okuma

Motor Sürücü Karşılaştırma: L298N, L293D, TB6612FNG, A4988

L298N, L293D, L9110S, TB6612FNG ve A4988 motor sürücü karşılaştırması: akım, gerilim düşümü, verim ve 3,3 V uyumu tablosu, robot araba ve step motor seçimi.

Motor sürücü karşılaştırması yaparken sorulacak ilk soru şudur: motorun ne kadar akım çekiyor, hangi gerilimle çalışıyor ve kartın hangi lojik seviyede (5 V mı 3,3 V mu) konuşuyor? Hobi dünyasında en çok kullanılan beş sürücü L298N, L293D, L9110S, TB6612FNG ve A4988'dir. Kısa cevap şu: pille çalışan küçük bir robot araba için TB6612FNG, 12 V ve 1–2 A'lik motorlar için L298N, en düşük bütçe için L9110S, Arduino Uno üzerinde dört motoru tek kartla sürmek için L293D shield, NEMA 17 gibi bipolar step motorlar için ise A4988 en mantıklı seçimdir.

Bu rehberde her sürücünün gerçekte ne kadar akım verebildiğini, üzerinde ne kadar gerilim kaybettiğini, bu kaybın pil ömrüne ve ısınmaya etkisini, ESP32 ve Raspberry Pi Pico gibi 3,3 V kartlarla uyumunu tek tek inceleyeceğiz. Ardından aynı iki motoru Arduino, ESP32 ve Pico ile süren çalışır kodlar, A4988 ile step motor örneği ve proje bazlı bir seçim tablosu bulacaksın.

L298N motor sürücü modülü ve soğutucusu
L298N motor sürücü modülü: iki kanal, 2 A'e kadar akım, büyük alüminyum soğutucu ve kart üzerinde 5 V regülatör.

Motor sürücü nedir, neden gerekir?

Arduino'nun bir dijital pini en fazla yaklaşık 20–40 mA verebilir; küçük bir TT redüktörlü motor bile çalışırken 150–250 mA, sıkıştığında (stall) 1 A'e yakın akım çeker. Motoru doğrudan pine bağlamak pini yakar, motorun ürettiği ters gerilim darbeleri de mikrodenetleyiciyi resetler. Motor sürücü, mikrodenetleyiciden gelen zayıf sinyali alıp motoru ayrı bir güç kaynağından besleyen bir anahtar devresidir. DC motor sürücülerinin kalbinde H-köprüsü bulunur: dört anahtarın çapraz çiftler halinde açılıp kapanmasıyla motorun uçlarındaki kutup değişir ve motor ileri ya da geri döner. Hız ise anahtarları saniyede binlerce kez açıp kapatan PWM sinyaliyle ayarlanır. Step motor sürücüleri ise bir adım daha ileri gider; bobinlere sırayla ve akımı sınırlayarak enerji verip motoru hassas açılarla döndürür.

Beş sürücünün kısa tanıtımı

  • L298N: Eski ama çok yaygın, iki kanallı bipolar transistörlü H-köprüsü. Yüksek gerilime (modülde 5–35 V) dayanır, kanal başına 2 A'e kadar çıkabilir; ancak üzerinde 2–3 V kaybettiği için çok ısınır. Ayrıntılar için L298N ile DC motor kontrolü yazısına bakabilirsin.
  • L293D: 16 bacaklı DIP entegre; kanal başına 600 mA sürekli, 1,2 A tepe akım ve dahili koruma diyotları vardır. Arduino Uno için yapılmış ve dört DC motoru süren L293D motor shield ile ünlüdür.
  • L9110S: En ucuz ve en küçük seçenek. 2,5–12 V arasında çalışır, kanal başına yaklaşık 800 mA verir; enable pini yoktur, her motor iki pinle kontrol edilir. Ayrıntılar L9110S motor sürücü yazısında.
  • TB6612FNG: MOSFET tabanlı modern H-köprüsü. Kanal başına 1,2 A sürekli, 3,2 A tepe akım verir, açık direnci yaklaşık 0,5 ohm'dur; bu yüzden neredeyse hiç ısınmaz ve 2,7 V'tan itibaren lojik seviyeyle sorunsuz çalışır.
  • A4988: DC motor değil, bipolar step motor sürücüsüdür. 8–35 V motor gerilimi, ayarlanabilir akım sınırı ve 1/16'ya kadar mikro adım desteği sunar. Kurulumu A4988 step motor sürücü yazısında adım adım anlatılıyor.

Karşılaştırma tablosu: akım, gerilim, 3,3 V uyumu ve fiyat

ÖzellikL298NL293DL9110STB6612FNGA4988
Motor türü2 DC ya da 1 bipolar step2 DC ya da 1 bipolar step2 DC2 DC ya da 1 bipolar step1 bipolar step
Motor gerilimi5–35 V (modül)4,5–36 V2,5–12 V4,5–13,5 V (mutlak en fazla 15 V)8–35 V
Sürekli akım (kanal başına)2 A (soğutucuyla)0,6 Ayaklaşık 0,8 A1,2 Ayaklaşık 1 A soğutucusuz, 2 A soğutmayla
Tepe akım3 A1,2 Ayaklaşık 1,5 A3,2 A2 A
Anahtar teknolojisiBipolar transistörBipolar transistörTransistör (düşük doyum)MOSFETMOSFET + akım kontrolü
Gerilim düşümüyaklaşık 2–3 Vyaklaşık 1,8–2,6 Vyaklaşık 1 Vyaklaşık 0,5 V (1 A'de)Akım kontrollü, sorun değil
VerimDüşükDüşükOrtaYüksekYüksek
Lojik besleme5 V (modülde regülatör)4,5–7 V (VCC1)Motor beslemesi ile ortak2,7–5,5 V (VCC)3–5,5 V (VDD)
3,3 V sinyal uyumuGenelde çalışırGirişler kabul eder, lojik besleme 5 VTam uyumluTam uyumluTam uyumlu
Fiyat (göreceli)DüşükDüşükÇok düşükOrtaDüşük

Tablodaki akım değerleri veri sayfalarındaki sınırlardır; pratikte güvenli bölge bunların yaklaşık yüzde 70'idir. Örneğin L298N'nin 2 A değeri ancak büyük soğutucu ve iyi hava akışıyla mümkündür; soğutucusuz bir modülü sürekli 1 A'in üzerinde zorlarsan entegre hızla ısınır ve termal korumaya girer. Bir motorun gerçek ihtiyacını öğrenmek için çalışma akımına değil, sıkışma (stall) akımına bakmalısın; tekerlek bir engele takıldığında motor bu akımı çeker ve sürücü buna en azından kısa süre dayanabilmelidir. Fiyat sütunu göreceli bir sıralamadır: L9110S genellikle en ucuz modüldür, TB6612FNG ise biraz daha pahalı olmasına rağmen verim ve küçük boyutuyla farkı fazlasıyla kapatır.

Gerilim düşümü ve verim: L298N neden bu kadar ısınır?

Bipolar transistörlü sürücülerde (L298N, L293D) akım, motora ulaşmadan önce iki transistörden geçer ve her birinde yaklaşık 1–1,5 V kaybolur. Bu kayıp ısıya dönüşür: kayıp güç P = V_düşüm × I formülüyle hesaplanır. MOSFET'li TB6612FNG'de ise anahtarlar bir direnç gibi davranır ve kayıp P = I² × R_on formülüyle bulunur; 0,5 ohm ve 1 A için yalnızca 0,5 W eder. Düşük gerilimli pil sistemlerinde bu fark çok büyüktür: 6 V'luk bir pil paketinden 2 V kaybetmek, motorun gücünün üçte birini çöpe atmak demektir. Hesapları Ohm Kanunu hesaplayıcısı ile kendi motorun için tekrarlayabilir, pil ömrünü pil ömrü hesaplayıcısı ile tahmin edebilirsin. Aşağıdaki tablo 6 V besleme ve 0,6 A motor akımı için tipik değerleri gösterir:

SürücüTipik kayıp gerilimMotora kalan gerilimSürücüde ısıya giden güçYaklaşık verim
L298N1,8 V4,2 V1,08 W%70
L293D2,0 V4,0 V1,2 W%67
L9110S0,8 V5,2 V0,48 W%87
TB6612FNG0,3 V5,7 V0,18 W%95
L298N kullanmak zorundaysan motor beslemesini motorun anma geriliminden yaklaşık 2 V yüksek seç. Örneğin 6 V'luk motorlar için 8 V, 12 V'luk motorlar için 14 V civarı bir kaynak, sürücüdeki kaybı telafi eder. TB6612FNG'de bu düzeltmeye gerek yoktur.

3,3 V uyumu: ESP32 ve Raspberry Pi Pico ile hangi sürücü?

ESP32 ve Pico'nun pinleri 3,3 V çıkış verir. TB6612FNG'nin lojik beslemesi (VCC) doğrudan 3,3 V'a bağlanabildiği için bu kartlarla en temiz eşleşmedir. A4988'in lojik girişi de 3–5,5 V aralığında çalışır. L9110S'nin girişleri 3,3 V sinyali sorunsuz algılar. L298N ve L293D'nin girişlerinde yüksek seviye eşiği en az 2,3 V olduğundan 3,3 V sinyal çoğu durumda çalışır, ancak entegrenin lojik kısmı 5 V beslemeye ihtiyaç duyar ve eşiğe yakın çalışmak gürültülü ortamda hatalı tetiklenmeye yol açabilir. Kısacası yeni bir ESP32 ya da Pico projesine başlıyorsan TB6612FNG ile başla; elinde L298N varsa da çoğu zaman çalışacaktır, ama ortak toprak bağlantısını asla unutma.

Bağlantı: L298N ve TB6612FNG pin tablosu

GörevL298N piniTB6612FNG piniArduino UnoESP32Raspberry Pi Pico
Motor A hız (PWM)ENAPWMAD5GPIO 25GP16
Motor A yön 1IN1AIN1D4GPIO 26GP17
Motor A yön 2IN2AIN2D7GPIO 27GP18
Motor B hız (PWM)ENBPWMBD6GPIO 13GP21
Motor B yön 1IN3BIN1D8GPIO 33GP19
Motor B yön 2IN4BIN2D9GPIO 32GP20
Uyku / etkinleştirmeYokSTBYD10GPIO 4GP22
Lojik besleme+5V (regülatör çıkışı)VCC5V3V33V3 (OUT)
Motor besleme+12VVMHarici kaynakHarici kaynakHarici kaynak
ToprakGNDGNDGNDGNDGND
En sık yapılan hata, motor kaynağının GND'sini kartın GND'sine bağlamamaktır; ortak toprak olmadan yön ve PWM sinyalleri anlamsızlaşır. İkinci büyük hata L298N modülünde 12 V'un üzerinde besleme varken 5V-EN jumper'ını takılı bırakmaktır; kart üzerindeki regülatör aşırı ısınıp yanabilir. 12 V'u aşıyorsan jumper'ı çıkar ve +5V pinini Arduino'nun 5V'u ile besle. Motorları da asla Arduino'nun 5V pininden besleme.

Adım adım: Arduino ile iki DC motor sürmek

  1. Motor kaynağını (örneğin 2 adet 18650 ile 7,4 V ya da 6×AA ile 9 V) sürücünün motor besleme girişine bağla; L298N'de +12V, TB6612FNG'de VM.
  2. Kaynağın eksi ucunu hem sürücünün GND'sine hem de Arduino'nun GND'sine bağla.
  3. L298N kullanıyorsan ENA ve ENB üzerindeki jumper'ları çıkar; aksi halde hız ayarı yapılamaz, motor hep tam hızda döner.
  4. Tablodaki gibi PWM pinlerini D5 ve D6'ya, yön pinlerini D4, D7, D8 ve D9'a bağla. TB6612FNG'de STBY'yi D10'a, VCC'yi Arduino'nun 5V'una bağla.
  5. Motorların uçlarını OUT1–OUT2 (A01–A02) ve OUT3–OUT4 (B01–B02) çıkışlarına tak. Bir motor ters dönüyorsa kabloları yer değiştir ya da kodda yönü çevir.
  6. Aşağıdaki kodu yükle ve tekerlekler havadayken ilk testi yap.
C++ (Arduino IDE)
1// L298N ya da TB6612FNG ile iki DC motor / Two DC motors with L298N or TB6612FNG
2const int ENA  = 5;   // PWMA (PWM pini / PWM pin)
3const int IN1  = 4;   // AIN1
4const int IN2  = 7;   // AIN2
5const int ENB  = 6;   // PWMB (PWM pini / PWM pin)
6const int IN3  = 8;   // BIN1
7const int IN4  = 9;   // BIN2
8const int STBY = 10;  // yalnız TB6612FNG / TB6612FNG only
9
10// hiz: -255 (tam geri) ... 255 (tam ileri) / speed: -255 (full reverse) ... 255 (full forward)
11void motorSur(int en, int inA, int inB, int hiz) {
12  hiz = constrain(hiz, -255, 255);
13  if (hiz > 0) {
14    digitalWrite(inA, HIGH);
15    digitalWrite(inB, LOW);
16  } else if (hiz < 0) {
17    digitalWrite(inA, LOW);
18    digitalWrite(inB, HIGH);
19  } else {
20    digitalWrite(inA, LOW);   // dur / stop
21    digitalWrite(inB, LOW);
22  }
23  analogWrite(en, abs(hiz));
24}
25
26// Kısa devre freni: iki giriş HIGH / Short brake: both inputs HIGH
27void fren(int en, int inA, int inB) {
28  digitalWrite(inA, HIGH);
29  digitalWrite(inB, HIGH);
30  analogWrite(en, 255);
31}
32
33void setup() {
34  pinMode(ENA, OUTPUT);
35  pinMode(IN1, OUTPUT);
36  pinMode(IN2, OUTPUT);
37  pinMode(ENB, OUTPUT);
38  pinMode(IN3, OUTPUT);
39  pinMode(IN4, OUTPUT);
40  pinMode(STBY, OUTPUT);
41  digitalWrite(STBY, HIGH);   // TB6612FNG'yi uyandır / wake up the TB6612FNG
42}
43
44void loop() {
45  motorSur(ENA, IN1, IN2, 180);    // ileri / forward
46  motorSur(ENB, IN3, IN4, 180);
47  delay(2000);
48
49  fren(ENA, IN1, IN2);             // fren / brake
50  fren(ENB, IN3, IN4);
51  delay(500);
52
53  motorSur(ENA, IN1, IN2, -180);   // geri / reverse
54  motorSur(ENB, IN3, IN4, -180);
55  delay(2000);
56
57  motorSur(ENA, IN1, IN2, 180);    // yerinde dönüş / spin in place
58  motorSur(ENB, IN3, IN4, -180);
59  delay(1000);
60
61  motorSur(ENA, IN1, IN2, 0);      // dur / stop
62  motorSur(ENB, IN3, IN4, 0);
63  delay(1000);
64}

Kodun güzel yanı aynı pin düzeniyle hem L298N'de hem TB6612FNG'de çalışmasıdır; iki sürücünün mantık tablosu neredeyse aynıdır. Yön pinlerinden biri HIGH, diğeri LOW iken motor döner; PWM değeri (0–255) hızı belirler. İki yön pini birden HIGH yapıldığında motor uçları kısa devre edilir ve motor kendi ürettiği gerilimle frenlenir; bu, robotun yokuşta ya da hızlıyken daha kısa mesafede durmasını sağlar. Uno'nun D5 ve D6 pinleri yaklaşık 980 Hz PWM üretir; bu frekansta motorlardan hafif bir vınlama duyman normaldir. L298N'yi kullanıyorsan çok düşük PWM değerlerinde (yaklaşık 60'ın altı) motorun dönmediğini görürsün; çünkü sürücüdeki kayıptan sonra motora kalan ortalama gerilim, sürtünmeyi yenmeye yetmez.

ESP32 ile TB6612FNG: 20 kHz sessiz PWM

ESP32'de analogWrite yerine LEDC donanım PWM birimini kullanmak, frekansı istediğin gibi seçmeni sağlar. TB6612FNG 100 kHz'e kadar PWM kabul ettiği için frekansı 20 kHz'e çıkarırsan insan kulağının duyamayacağı bir bölgeye geçer ve motor vınlaması tamamen kaybolur. Aşağıdaki kod ESP32 Arduino core 2.x ve 3.x sürümlerinin ikisinde de derlenir; sürüme göre değişen LEDC fonksiyonları bir koşullu derleme bloğuyla ayrılmıştır. TB6612FNG'nin VCC pinini ESP32'nin 3V3 pinine bağlamayı unutma.

C++ (Arduino IDE)
1#include <Arduino.h>
2
3// ESP32 + TB6612FNG pinleri / ESP32 + TB6612FNG pins
4const int PWMA = 25, AIN1 = 26, AIN2 = 27;
5const int PWMB = 13, BIN1 = 33, BIN2 = 32;
6const int STBY = 4;
7
8const int PWM_FREQ = 20000;   // 20 kHz: duyulmayan PWM / inaudible PWM
9const int PWM_RES  = 8;       // 0-255 çözünürlük / 0-255 resolution
10
11void pwmBaslat(int pin, int kanal) {
12#if ESP_ARDUINO_VERSION_MAJOR >= 3
13  ledcAttach(pin, PWM_FREQ, PWM_RES);   // core 3.x
14  (void)kanal;
15#else
16  ledcSetup(kanal, PWM_FREQ, PWM_RES);  // core 2.x
17  ledcAttachPin(pin, kanal);
18#endif
19}
20
21void pwmYaz(int pin, int kanal, int deger) {
22#if ESP_ARDUINO_VERSION_MAJOR >= 3
23  ledcWrite(pin, deger);
24  (void)kanal;
25#else
26  ledcWrite(kanal, deger);
27  (void)pin;
28#endif
29}
30
31// hiz: -255 ... 255 / speed: -255 ... 255
32void motor(int pwmPin, int kanal, int in1, int in2, int hiz) {
33  hiz = constrain(hiz, -255, 255);
34  digitalWrite(in1, hiz > 0 ? HIGH : LOW);
35  digitalWrite(in2, hiz < 0 ? HIGH : LOW);
36  pwmYaz(pwmPin, kanal, abs(hiz));
37}
38
39void setup() {
40  pinMode(AIN1, OUTPUT);
41  pinMode(AIN2, OUTPUT);
42  pinMode(BIN1, OUTPUT);
43  pinMode(BIN2, OUTPUT);
44  pinMode(STBY, OUTPUT);
45  digitalWrite(STBY, HIGH);   // sürücüyü etkinleştir / enable the driver
46  pwmBaslat(PWMA, 0);
47  pwmBaslat(PWMB, 1);
48}
49
50void loop() {
51  for (int h = 0; h <= 255; h += 5) {   // yumuşak hızlanma / soft acceleration
52    motor(PWMA, 0, AIN1, AIN2, h);
53    motor(PWMB, 1, BIN1, BIN2, h);
54    delay(30);
55  }
56  delay(1500);
57  motor(PWMA, 0, AIN1, AIN2, -200);     // geri / reverse
58  motor(PWMB, 1, BIN1, BIN2, -200);
59  delay(1500);
60  motor(PWMA, 0, AIN1, AIN2, 0);        // dur / stop
61  motor(PWMB, 1, BIN1, BIN2, 0);
62  delay(1000);
63}

Raspberry Pi Pico ve MicroPython ile TB6612FNG

Pico'nun tüm GPIO pinleri donanım PWM üretebilir ve MicroPython'da görev döngüsü 16 bitlik bir sayı (0–65535) ile verilir. Aşağıdaki örnekte hız yüzde olarak (-100 ile 100 arası) girilir ve fonksiyon bunu duty_u16 değerine çevirir. GP16 ve GP21 farklı PWM dilimlerinde olduğu için iki motorun frekansı birbirini etkilemez. TB6612FNG'nin VCC pinini Pico'nun 3V3 (OUT) pinine, VM pinini harici motor kaynağına bağla; Pico'nun VSYS pininden motor beslemek, USB'den gelen sınırlı akım yüzünden kartın resetlenmesine yol açar.

MicroPython
1from machine import Pin, PWM
2import time
3
4stby = Pin(22, Pin.OUT, value=1)   # sürücüyü uyandır / wake the driver
5
6pwma = PWM(Pin(16))
7pwma.freq(20000)                   # 20 kHz sessiz PWM / quiet PWM
8ain1 = Pin(17, Pin.OUT)
9ain2 = Pin(18, Pin.OUT)
10
11pwmb = PWM(Pin(21))
12pwmb.freq(20000)
13bin1 = Pin(19, Pin.OUT)
14bin2 = Pin(20, Pin.OUT)
15
16def motor(pwm, in1, in2, hiz):     # hiz: -100 ... 100 / speed in percent
17    hiz = max(-100, min(100, hiz))
18    in1.value(1 if hiz > 0 else 0)
19    in2.value(1 if hiz < 0 else 0)
20    pwm.duty_u16(int(abs(hiz) * 65535 / 100))
21
22while True:
23    motor(pwma, ain1, ain2, 70)    # ileri / forward
24    motor(pwmb, bin1, bin2, 70)
25    time.sleep(2)
26    motor(pwma, ain1, ain2, -70)   # geri / reverse
27    motor(pwmb, bin1, bin2, -70)
28    time.sleep(2)
29    motor(pwma, ain1, ain2, 0)     # dur / stop
30    motor(pwmb, bin1, bin2, 0)
31    time.sleep(1)

Step motor için A4988: akım sınırı ve Vref ayarı

L298N ve L293D de bipolar bir step motoru iki H-köprüsüyle sürebilir, ancak akımı sınırlayamadıkları için motor ya düşük gerilimde güçsüz kalır ya da yüksek gerilimde aşırı ısınır. A4988 ise bobin akımını sürekli ölçüp sabit tutar (chopper sürüş); böylece 12 V ya da 24 V kaynakla 2,8 V'luk bir NEMA 17 motoru bile güvenle, yüksek torkla sürebilirsin. Akım sınırı kart üzerindeki küçük trimpotla ayarlanır ve formül şudur: I_max = Vref / (8 × Rs). Rs, kart üzerindeki akım algılama direncidir; birçok klon kartta R100 (0,1 ohm), bazı kartlarda R068 (0,068 ohm) yazar. Örneğin 0,1 ohm'luk bir kartta 1 A için Vref = 1 × 8 × 0,1 = 0,8 V olmalıdır; ısınma payı bırakmak için yüzde 70 değeri olan yaklaşık 0,56 V iyi bir başlangıçtır. A4988 yalnızca iki pinle kontrol edilir: STEP pinine gelen her darbe bir adım, DIR pini de yön demektir. MS1, MS2 ve MS3 pinleri LOW iken tam adım çalışır ve 1,8 derecelik bir motor tur başına 200 adım atar. SLEEP ile RESET pinlerini birbirine bağlamayı ve VMOT ile GND arasına en az 100 µF'lık bir kondansatör koymayı unutma.

C++ (Arduino IDE)
1// A4988 ile NEMA 17 step motor / NEMA 17 stepper with A4988
2// MS1-MS3 LOW = tam adım, SLEEP ile RESET birbirine bağlı / MS1-MS3 LOW = full step, SLEEP tied to RESET
3const int DIR_PIN  = 2;
4const int STEP_PIN = 3;
5const int ADIM_TUR = 200;   // 1,8 derece motor / 1.8 degree motor
6
7void adimAt(int adim, bool yon, unsigned int bekleme) {
8  digitalWrite(DIR_PIN, yon ? HIGH : LOW);
9  for (int i = 0; i < adim; i++) {
10    digitalWrite(STEP_PIN, HIGH);
11    delayMicroseconds(bekleme);
12    digitalWrite(STEP_PIN, LOW);
13    delayMicroseconds(bekleme);
14  }
15}
16
17void setup() {
18  pinMode(DIR_PIN, OUTPUT);
19  pinMode(STEP_PIN, OUTPUT);
20}
21
22void loop() {
23  adimAt(ADIM_TUR, true, 800);    // saat yönünde 1 tur / one turn clockwise
24  delay(1000);
25  adimAt(ADIM_TUR, false, 800);   // ters yönde 1 tur / one turn counter-clockwise
26  delay(1000);
27}
A4988 enerjiliyken step motor kablosunu asla takıp çıkarma; bobinde oluşan gerilim darbesi sürücüyü anında yakabilir. Ayrıca 28BYJ-48 gibi 5 kablolu unipolar motorlar A4988 ile doğrudan sürülmez; onlar için birlikte gelen ULN2003 kartını kullan.

Hangi proje için hangi sürücü?

ProjeÖnerilen sürücüNeden?
2 TT motorlu robot araba (pil ile)TB6612FNG (bütçe için L9110S)Düşük kayıp, uzun pil ömrü, küçük boyut
Arduino Uno ile 4 tekerlekli arabaL293D shield ya da L298NTek kartla 4 motor; L298N'de her yanın 2 motoru paralel bağlanır
12 V redüktörlü motor (1–2 A)L298N (soğutuculu)Yüksek gerilim ve akıma dayanır; daha büyük motorlar için BTS7960 gibi MOSFET sürücülere geç
NEMA 17 step motor (3D yazıcı, CNC, kaydırak)A4988Akım sınırı ve mikro adım
28BYJ-48 step motorULN2003 kartıUnipolar motor, 5 V ile doğrudan uyumlu
Tek yönlü 6 V mini su pompasıLojik seviye MOSFET ya da tek kanal L9110SYön değişmiyorsa H-köprüsü gereksiz
Ters dönebilen pompa ya da peristaltik pompaTB6612FNGYön değiştirme ve verimli PWM
ESP32 ya da Pico tabanlı her DC motor projesiTB6612FNG3,3 V lojik ile tam uyum

Pompa örneği özellikle önemli: bir sulama sisteminde pompa hep aynı yöne döner, dolayısıyla tek bir N kanallı MOSFET ve bir serbest dolaşım diyotu yeterlidir; bu yöntemi Arduino MOSFET kullanımı yazısında bulabilirsin. Robot arabalarda ise pil gerilimi ne kadar düşükse MOSFET'li sürücünün avantajı o kadar artar; iki adet 18650 pil ile beslenen bir araba, L298N yerine TB6612FNG kullandığında gözle görülür şekilde daha hızlı gider ve daha uzun süre çalışır.

Motor sürücülerle proje fikirleri

  • Bluetooth kontrollü robot araba: TB6612FNG ya da L298N ile iki motoru telefondan sür; adımlar robot araba yapımı yazısında.
  • Engelden kaçan robot: HC-SR04 ile önündeki engeli algılayıp yön değiştiren bir araç; ayrıntılar engelden kaçan robot yazısında.
  • Çizgi izleyen robot: Hızlı PWM tepkisi isteyen bu projede TB6612FNG'nin verimi fark yaratır; çizgi izleyen robot yazısına göz at.
  • Otomatik sulama: Toprak nemi azalınca mini pompayı çalıştır; mini su pompası yazısında güç bağlantıları anlatılıyor.
  • Güneş takip sistemi: Step motor ya da redüktörlü DC motorla paneli ışığa çevir; güneş takip sistemi yazısına bak.
  • Hassas konumlama: Küçük açılarla dönen bir kamera kaydırağı ya da döner tabla için 28BYJ-48 step motor ile başlayıp A4988 ve NEMA 17'ye geçebilirsin.

Sık yapılan hatalar ve çözümleri

SorunOlası nedenÇözüm
Motor dönerken Arduino resetleniyorMotor Arduino'nun 5V'undan besleniyor ya da kaynak zayıfAyrı motor kaynağı kullan, GND'leri birleştir, beslemeye 100–470 µF kondansatör ekle
Motorlar hiç tepki vermiyorOrtak GND yok ya da TB6612FNG'de STBY LOWGND'leri birleştir, STBY pinini HIGH yap
Hız değişmiyor, motor hep tam hızdaL298N'de ENA/ENB jumper'ı takılıJumper'ı çıkar, ENA/ENB'yi PWM pinine bağla
Motor L298N ile çok yavaş ve güçsüzSürücüde 2–3 V gerilim kaybıKaynak gerilimini artır ya da TB6612FNG'ye geç
Motordan tiz vınlama sesi geliyorPWM frekansı duyulabilir bölgedeESP32 ya da Pico'da PWM'i 20 kHz'e çıkar
Step motor titriyor ama dönmüyorBobin çiftleri yanlış eşleşmiş ya da Vref çok düşükMultimetreyle bobin çiftlerini bul, Vref'i formülle ayarla
Sürücü çok ısınıp kapanıyorMotor sıkışma akımı sürücünün sınırını aşıyorDaha güçlü sürücü seç, soğutucu ekle, motoru zorlama
Yeni bir motorla çalışmaya başlamadan önce multimetreyle bobin direncini ölç ve sıkışma akımını I = V / R ile tahmin et. Örneğin 6 V'luk ve 5 ohm dirençli bir motor sıkıştığında yaklaşık 1,2 A çeker; bu durumda L293D'nin 0,6 A'lik sınırı yetersiz, TB6612FNG ya da L298N ise uygun olur.

Doğru motor sürücüyü seçmek; motorunun akımını, besleme gerilimini ve kartının lojik seviyesini bilmekten geçer. Bu üç bilgi elindeyse yukarıdaki tablolar seni birkaç saniyede doğru karta götürür; eski bir L298N'yi çekmecede bekletmek yerine nerede işe yarayacağını da artık biliyorsun. BlueGrays uygulamasında L298N ile Bluetooth kontrollü araba, engelden kaçan robot, step motor ve akıllı sulama projelerini adım adım devre şemaları ve hazır kodlarıyla inceleyip hemen kurmaya başlayabilirsin.

Sıkça sorulan sorular

L298N mi TB6612FNG mi daha iyi?

Pille çalışan ve 1 A'in altında akım çeken motorlar için TB6612FNG daha iyidir; MOSFET yapısı sayesinde yalnızca yaklaşık 0,5 V kaybeder ve neredeyse hiç ısınmaz. L298N ise 13,5 V'un üzerindeki gerilimlerde ve kanal başına 1–2 A gereken motorlarda tercih edilir. Kısacası küçük robotlar için TB6612FNG, 12–24 V'luk daha büyük motorlar için L298N.

L298N neden bu kadar ısınıyor?

L298N bipolar transistörler kullandığı için akım geçerken üzerinde yaklaşık 2–3 V kaybolur ve bu kayıp ısıya dönüşür. 1 A akımda sürücü yaklaşık 2 W ısı üretir; bu yüzden büyük bir soğutucuyla gelir. Isınmayı azaltmak için akımı düşük tutabilir ya da MOSFET tabanlı bir sürücüye geçebilirsin.

ESP32 ile L298N kullanılabilir mi?

Evet, L298N'nin girişleri en az 2,3 V'u yüksek seviye olarak kabul ettiği için ESP32'nin 3,3 V sinyali çoğu durumda çalışır. Modülün lojik kısmı 5 V ile beslenmeli ve ESP32 ile sürücünün GND'leri mutlaka birleştirilmelidir. Yeni bir projede ise 3,3 V ile tam uyumlu olan TB6612FNG daha güvenli bir seçimdir.

L293D kaç amper akım verir?

L293D kanal başına 600 mA sürekli ve 1,2 A tepe akım verebilir; iki kanalı vardır. Bu değerler küçük oyuncak motorlar ve hafif robotlar için yeterlidir, ancak sıkışma akımı 1 A'i geçen motorlarda entegre ısınıp termal korumaya girer. Daha yüksek akım için L298N ya da TB6612FNG düşünülmelidir.

Step motor için hangi sürücü kullanılmalı?

NEMA 17 gibi 4 kablolu bipolar step motorlar için A4988 ya da benzeri akım kontrollü bir sürücü kullanılmalıdır; akım sınırını Vref ile ayarlayabilir ve mikro adım kullanabilirsin. 28BYJ-48 gibi 5 kablolu unipolar motorlar için ise ULN2003 kartı en kolay çözümdür. L298N bipolar step motoru sürebilir ama akımı sınırlayamadığı için verimsizdir.

Su pompası için motor sürücü gerekli mi?

Pompa yalnızca tek yönde dönecekse H-köprülü bir motor sürücüye gerek yoktur; lojik seviye bir MOSFET, bir diyot ve bir direnç yeterlidir. Pompayı ters çevirmek ya da hızını PWM ile ayarlamak istiyorsan L9110S veya TB6612FNG gibi bir sürücünün bir kanalını kullanabilirsin. Her durumda pompayı Arduino'nun pininden değil, ayrı bir güç kaynağından beslemelisin.

Tüm projeleri gör
L298N ile Bluetooth Kontrollü Araba
AR-80İleri
Premium

L298N ile Bluetooth Kontrollü Araba

Telefonunu kumandaya çevirip kendi robot arabanı sür. Arduino, Bluetooth modülü üzerinden telefondaki bir kumanda uygulamasından gelen komutları alır ve motor sürücüyle tekerlekleri döndürür; araba…

5.0(39)
66
Engelden Kaçan Robot
AR-81İleri
Premium

Engelden Kaçan Robot

Kendi yolunu bulan akıllı bir araç yapmaya ne dersin? Engelden Kaçan Robot, önündeki ultrasonik sensör sayesinde çevresini sürekli tarar.

5.0(38)
49
Step Motor Kullanımı
AR-67Orta
Premium

Step Motor Kullanımı

Saatin akrebi gibi adım adım, tam istediğin kadar dönen bir motor. Arduino, küçük bir step motoru sürücü kartı üzerinden önce bir yöne tam bir tur çevirir, bir saniye bekler, sonra ters yöne bir tur…

4.5(31)
42
Step Motordan 360 Derecelik Servo Motor Yapımı
AR-68Orta
Premium

Step Motordan 360 Derecelik Servo Motor Yapımı

Sıradan bir step motora istediğin açıya gitmeyi öğret, üstelik tam bir tur boyunca.

4.5(22)
33
Akıllı Sulama İstasyonu
AR-83İleri
Premium

Akıllı Sulama İstasyonu

Tatile gidince çiçeklerin kurumasın diye kendi kendine sulayan bir bahçıvan. Toprak nem sensörü toprağın ne kadar ıslak olduğunu ölçer; toprak kuruyunca Arduino su pompasını birkaç saniye çalıştırır…

5.0(42)
57
ESP32 PWM ile LED Soldurma (Fade)
ES-8Başlangıç

ESP32 PWM ile LED Soldurma (Fade)

LED'in parlaklığını yumuşak şekilde 0'dan max'a, max'tan 0'a değiştirme. Arduino'daki gibi analogWrite() ile PWM kontrolü yapıyoruz — ESP32 Arduino Core 3.0+ ile aynı syntax sorunsuz çalışır. Pin tanımı + pinMode + analogWrite yeterli.

4.8(36)
55
Raspberry Pi Pico PWM ile LED Fade (Nefes Efekti)
PI-14Başlangıç

Raspberry Pi Pico PWM ile LED Fade (Nefes Efekti)

LED artık sadece yanıp sönmüyor, nefes alıyor! Raspberry Pi Pico'nun PWM (Pulse Width Modulation, darbe genişlik modülasyonu) özelliğiyle LED'in parlaklığı yavaş yavaş artar, sonra yavaş yavaş azalır; uyku modundaki bir dizüstü bilgisayarın ışığı gibi sakin bir "nefes" efekti. Bu projede machine.PWM sınıfını, duty_u16() ile 0–65535 arası 16 bit parlaklık değerini ve PWM frekansını öğrenirsin.

4