EL-3BaşlangıçTemel devreler

Seri ve Paralel LED'ler

Üç LED'i iki farklı biçimde bağla ve farkı aynı breadboard'da gör. İki LED seri bağlanır ve tek bir direnci paylaşır; üçüncü LED kendi direnciyle bunlara paralel durur. Seri kolda akımın aynı kaldığını, gerilimin paylaşıldığını; paralel kolda her LED'in bağımsız çalıştığını bir LED'i yerinden çıkararak kendin denersin.

4.0(1)
3 tamamlandı
Seri ve Paralel LED'ler
9 V pil, üç kırmızı LED, iki 470 Ω direnç ve iki jumper ile kurulur. Birinci kolda R1, LED1 ve LED2 arka arkaya dizilir; akım yaklaşık 10,6 mA olur. İkinci kolda R2 ve LED3 vardır; akım yaklaşık 15 mA olur. Pilden çekilen toplam akım iki kolun toplamıdır. Öğrenme: seri bağlantıda gerilimlerin toplanması, paralel bağlantıda akımların toplanması, her paralel kola neden ayrı direnç gerektiği ve bir pille kaç LED'in seri yakılabileceği.

Video

Devre Şeması

Seri ve Paralel LED'ler - Devre Şeması

Breadboard Yerleşimi

Seri ve Paralel LED'ler - Breadboard Yerleşimi

Kurulum Adımları

  1. 1

    Önce seri kolu kur. R1'in (470 Ω; sarı, mor, kahverengi) bir bacağını üst + hattına, diğer bacağını oluğun üstündeki 5. sıraya tak.

  2. 2

    LED1'in uzun bacağını 5. sıraya, kısa bacağını 6. sıraya tak.

  3. 3

    LED2'nin uzun bacağını 6. sıraya, yani LED1'in kısa bacağıyla aynı sıraya tak. Kısa bacağını 7. sıraya tak.

  4. 4

    Bir jumper ile 7. sırayı üst GND (−) hattına bağla. Seri kol tamamlandı: + hattı, R1, LED1, LED2, GND.

  5. 5

    Şimdi paralel kolu kur. R2'nin (470 Ω) bir bacağını üst + hattına, diğer bacağını oluğun üstündeki 15. sıraya tak.

  6. 6

    LED3'ün uzun bacağını 15. sıraya, kısa bacağını 16. sıraya tak.

  7. 7

    Bir jumper ile 16. sırayı üst GND (−) hattına bağla. İki kol da aynı + ve GND hatlarına bağlandığı için birbirine paraleldir.

  8. 8

    Pil başlığının kırmızı kablosunu üst + hattına, siyah kablosunu üst GND (−) hattına tak. Bağlantıları şemayla bir kez karşılaştır, sonra pili başlığa geçir.

İpucu: bağlantıları kurarken pili ya da güç kaynağını takma.

Test Adımları

  1. 1

    Pili tak: üç LED birden yanmalı. LED1 ve LED2 birbiriyle aynı, LED3 ise onlardan biraz daha parlak görünür.

  2. 2

    LED1'i yerinden çıkar: LED2 de söner, LED3 yanmaya devam eder. LED1'i aynı yönde geri tak.

  3. 3

    LED3'ü yerinden çıkar: LED1 ve LED2 hiç etkilenmez. LED3'ü geri tak.

  4. 4

    7. sıradaki GND jumper'ını çıkar: yalnızca seri kol söner. Jumper'ı geri tak.

Nasıl Çalışır

LED1 ve LED2 seri bağlanıp R1'i paylaşır, LED3 kendi direnci R2 ile paralel kolda durur. Seri kolda akım ortaktır, paralel kollar birbirinden bağımsız çalışır.

Seri: tek yol, ortak akım

R1, LED1 ve LED2 arka arkaya dizilidir; akımın gidebileceği başka bir yol yoktur. Bu yüzden üçünden de aynı akım geçer ve iki LED aynı parlaklıkta yanar. Gerilim ise paylaşılır: her LED 2 V alır, kalan 5 V dirençte düşer.

Paralel: ayrı yollar, ortak gerilim

Seri kol ile LED3'ün kolu aynı iki hatta bağlıdır, yani ikisinin uçlarında da 9 V vardır. Her kol kendi akımını kendi direnciyle belirler. Bir kolu söküp çıkarman diğerinin gerilimini ve akımını değiştirmez.

Pilden çekilen toplam akım

Paralel kolların akımları toplanır. Seri koldan yaklaşık 10,6 mA, LED3'ün kolundan yaklaşık 14,9 mA geçer; pil ikisinin toplamı olan 25,5 mA'i verir. Paralel kol ekledikçe pil daha çabuk biter.

Seri kol neden daha kısık

İki direnç de 470 Ω ama üzerlerindeki gerilim farklıdır. Seri kolda LED'ler 4 V kullandığı için dirence 5 V, paralel kolda 7 V kalır. Aynı dirençte gerilim azsa akım da azdır; LED1 ve LED2 bu yüzden biraz daha sönüktür.

Formüller

  • Seri kol akımı

    I1 = (Vpil − VLED1 − VLED2) / R1

    Örnek: (9 V − 2 V − 2 V) / 470 Ω ≈ 10,6 mA

  • Paralel kol akımı

    I2 = (Vpil − VLED3) / R2

    Örnek: (9 V − 2 V) / 470 Ω ≈ 15 mA

  • Toplam akım

    I = I1 + I2

    Örnek: 10,6 mA + 14,9 mA = 25,5 mA

  • Seri LED sayısı

    n × VLED < Vpil

    Örnek: 3 × 2 V = 6 V uygundur; 5 × 2 V = 10 V, 9 V'u aştığı için beş LED yanmaz

Sık Yapılan Hatalar

  • Seri koldaki iki LED de yanmıyor.

    LED1 ya da LED2 ters takılmış. Seri kolda tek bir ters LED bütün kolu söndürür.

  • Yalnızca LED1 yanıyor, LED2 sönük.

    LED2'nin iki bacağı aynı sıraya girmiş ya da GND jumper'ı 6. sıraya takılmış. Jumper 7. sırada olmalı.

  • LED3 yanmıyor.

    R2 ile LED3'ün uzun bacağı aynı sırada (15. sıra) değil ya da 16. sıradaki GND jumper'ı eksik.

Sıkça Sorulanlar

Seri bağlı LED'lerden birini çıkarınca diğeri neden sönüyor?

Seri bağlantıda akımın izleyebileceği tek bir yol vardır ve bu yol bütün parçaların içinden geçer. LED'lerden birini çıkardığında yol o noktada kopar, akım tamamen kesilir ve aynı koldaki diğer LED de söner. Eski tip yılbaşı ışıklarında bir ampul yanınca hepsinin sönmesi bundandır.

Paralel LED'lere tek bir direnç yetmez mi?

Önerilmez. İki LED'in iletim gerilimi hiçbir zaman tam aynı değildir; gerilimi biraz düşük olan akımın çoğunu üzerine çeker, daha parlak yanar ve daha çok ısınır. Her kola ayrı direnç koyduğunda her LED'in akımı kendi direnciyle belirlenir ve kollar birbirini etkilemez.

9 V pille en çok kaç kırmızı LED'i seri bağlayabilirim?

Her kırmızı LED yaklaşık 2 V ister. Üç LED 6 V kullanır ve dirence 3 V kalır; bu rahat çalışır. Dört LED 8 V ister, dirence yalnızca 1 V kalır ve pil biraz zayıflayınca LED'ler söner. Mavi ya da beyaz LED'ler 3 V istediği için onlardan en çok iki tane seri bağlanır.

Hangisi pili daha az harcar, seri mi paralel mi?

Seri bağlantı. Seri kolda iki LED aynı 10,6 mA'i paylaşır. Aynı iki LED'i ayrı dirençlerle paralel bağlasaydın her biri 15 mA, toplam 30 mA çekerdi. Seri bağlantıda pilin gerilimi dirençte ısıya dönüşmek yerine LED'lerde ışığa harcanır.