Blok kodlaşdırmadan Arduino koduna keçid: C++ və MicroPython cədvəli
Blok kodlaşdırmadan Arduino koduna keçid cədvəli: 34 sətirdə blok, C++ və MicroPython qarşılığı, tez-tez edilən səhvlər, 4 mərhələli metod və üç formada bir nümunə proqram.
Blok kodlaşdırmadan Arduino koduna keçid üçün ən sürətli yol, hər blokun real kodda hansı sətrə uyğun gəldiyini göstərən bir səhifəlik uyğunluq cədvəlini yanında saxlamaqdır. Qısa cavab belədir: bloklar yeni dil deyil, Arduino C++ sətirlərinin vizual formasıdır. "13 nömrəli pini ÇIXIŞ kimi ayarla" bloku pinMode(13, OUTPUT); sətridir, "1000 ms gözlə" bloku delay(1000); sətridir, "əgər … et" bloku isə if strukturudur. Aşağıdakı cədvəldə BlueGrays tətbiqindəki blokların etiketləri, Arduino C++ qarşılıqları və Raspberry Pi Pico-da MicroPython qarşılıqları yan-yana verilib.
Bu səhifə dərs deyil, sorğu vərəqidir. Cədvəli çap edib masanın yanına qoya, layihənin bloklarına baxanda hansı sətrin nəyə uyğun gəldiyini oradan yoxlaya bilərsən. Cədvəlin ardınca keçiddə ən çox edilən səhvləri, blokları buraxıb koda keçmək üçün dörd mərhələli metodu və eyni proqramın blok, C++ və MicroPython formalarını tapacaqsan. Nümunə proqram Arduino IDE-də kompilyasiya olunur, Pico-da Thonny ilə işləyir.

Cədvəli oxumazdan əvvəl: üç dil arasında dörd fərq
Blok, C++ və MicroPython eyni fikri izah edir, lakin yazı qaydaları fərqlidir. Cədvəli oxuyanda ən çox bu dörd fərqə ilişəcəksən. Birincisi struktur: Arduino C++-da proqram setup() və loop() adlı iki hissədən ibarətdir, bloklarda bunlar "başlanğıc (bir dəfə işləyir)" və "daim təkrarla" kimi görünür. MicroPython-da ayrıca setup yoxdur; fayl yuxarıdan aşağı bir dəfə işləyir və təkrarlanan hissə while True: dövrünün içinə yazılır. İkincisi tiplər: C++-da hər dəyişənin tipi yazılır (int, float, bool), bloklarda bu "təyin et: tam ədəd (int)" seçimidir, Python-da isə tip heç yazılmır.
Üçüncü fərq say aralıqlarıdır. Arduino Uno-da analoq oxuma 0–1023, PWM 0–255 arasındadır; ESP32-də analoq oxuma 0–4095-ə çatır; Pico-da MicroPython həm oxumanı, həm PWM doldurmasını 0–65535 aralığında verir. Buna görə hədd dəyərini platadan plataya olduğu kimi köçürə bilməzsən. Dördüncü fərq zaman vahididir: delay() millisaniyə istəyir, time.sleep() saniyə istəyir. Yarım saniyə C++-da delay(500), MicroPython-da time.sleep(0.5) olur. Bu dörd qaydanı yadda saxlasan, cədvəldəki sətirlərin çoxu özü-özünə yerinə oturacaq.
- Cədvəldəki rəqəmlər nümunədir: blokda 13 yazılan yerdə sənin layihəndə 7 də ola bilər, kod sətrində də eyni rəqəm dəyişir.
- MicroPython sütunundakı pinlər Pico-nun GP nömrələridir (GP14, GP15, GP26). Uno-dakı pin nömrəsi ilə eyni olmaları şərt deyil; dövrə sxeminə bax.
- "Pico-da blok yoxdur" yazılan sətirlər həmin blokun Pico layihələrində istifadə olunmadığını göstərir; MicroPython-da eyni işi görən kod yenə də verilib.
- ESP32 də Arduino C++ ilə proqramlaşdırılır; C++ sütunu ESP32 üçün də keçərlidir, yalnız analoq aralıq və bəzi pin nömrələri fərqlidir.
Blok, Arduino C++ və MicroPython uyğunluq cədvəli
Cədvəl 12 qrupa bölünüb: proqram strukturu, pinlər, zaman, şərt, dövr, dəyişənlər, riyaziyyat, serial port, analoq və PWM, səs, servo və sensor. Blok sütunundakı mətnlər tətbiqdəki blokların üzərində yazılan etiketlərdir, "…" və "?" işarələri başqa blokun taxıldığı yuvanı göstərir. Bir sətirdə birdən çox blok varsa, onlar "·" işarəsi ilə ayrılıb.
| Qrup | Blok (tətbiqdəki etiket) | Arduino C++ | MicroPython (Pico) |
|---|---|---|---|
| Struktur | başlanğıc (bir dəfə işləyir) | void setup() { … } | while True: sətrindən əvvəlki sətirlər |
| Struktur | daim təkrarla | void loop() { … } | while True: (içi 4 boşluq girintili) |
| Struktur | qlobal dəyişənlər (ən başda) | Faylın ən üstü, setup()-dan əvvəl | import sətirlərindən sonrakı ilk sətirlər |
| Struktur | funksiya blinkTwice | void blinkTwice() { … } · çağırış: blinkTwice(); | def blinkTwice(): · çağırış: blinkTwice() |
| Pinlər | 13 nömrəli pini ÇIXIŞ kimi ayarla | pinMode(13, OUTPUT); | led = Pin(15, Pin.OUT) |
| Pinlər | 2 nömrəli pini GİRİŞ (PULLUP) kimi ayarla | pinMode(2, INPUT_PULLUP); | btn = Pin(14, Pin.IN, Pin.PULL_UP) |
| Pinlər | 13 nömrəli pinə YÜKSƏK yaz · 13 nömrəli pinə AŞAĞI yaz | digitalWrite(13, HIGH); · digitalWrite(13, LOW); | led.value(1) · led.value(0) |
| Pinlər | 2 nömrəli pini oxu | digitalRead(2) → HIGH (1) və ya LOW (0) | btn.value() → 1 və ya 0 |
| Pinlər (yalnız Pico) | led adlı pin: GP 14, ÇIXIŞ · led pinini yandır (on) / söndür (off) | pinMode() + digitalWrite() ilə eynidir | led = Pin(14, Pin.OUT) · led.on() / led.off() |
| Zaman | 1000 ms gözlə · 0.5 saniyə gözlə (Pico) | delay(1000); · delay(500); | time.sleep_ms(1000) · time.sleep(0.5) |
| Zaman | 10 µs gözlə | delayMicroseconds(10); | time.sleep_us(10) |
| Zaman | açılışdan bəri keçən ms | millis() (unsigned long) | time.ticks_ms() |
| Şərt | əgər … et … əks halda əgər … əks halda … | if (…) { … } else if (…) { … } else { … } | if …: · elif …: · else: |
| Şərt | ? = ? (≠, <, ≤, >, ≥) | == != < <= > >= | == != < <= > >= |
| Şərt | ? və ? · ? və ya ? · ? deyil | && · || · !x | and · or · not x |
| Dövr | 3 dəfə təkrarla et | for (int i = 0; i < 3; i++) { … } | for i in range(3): |
| Dövr | i dəyişəni ilə say: 0-dan 5-ə qədər, addım 1 | for (i = 0; i <= 5; i++) (5 daxildir, 6 dövr) | for i in range(0, 6): (6 daxil deyil) |
| Dövr | bu doğru olduqca təkrarla | while (…) { … } | while …: |
| Dövr | dövrdən çıx | break; | break |
| Dəyişən | təyin et: tam ədəd (int) delayTime = 60 | int delayTime = 60; | delayTime = 60 (tip yazılmır) |
| Dəyişən | təyin et: ondalıqlı (float) voltage = 0.0 | float voltage = 0.0; | voltage = 0.0 |
| Dəyişən | x dəyişəninə 0 mənimsət · x dəyişəninə 1 əlavə et | x = 0; · x += 1; (və ya x++;) | x = 0 · x += 1 (x++ yoxdur) |
| Dəyişən | massiv 2 3 4 · ledPins massivindən element 0 | int ledPins[] = {2, 3, 4}; · ledPins[0] | ledPins = [2, 3, 4] · ledPins[0] |
| Riyaziyyat | 1 + 1 (həmçinin −, ×, ÷) | + - * / · iki int ilə 7 / 2 = 3 | + - * / · 7 / 2 = 3.5, tam bölmə 7 // 2 = 3 |
| Riyaziyyat | 10 ÷ 3 əməliyyatından qalıq | 10 % 3 | 10 % 3 |
| Riyaziyyat | x dəyərini uyğunlaşdır: 0 – 1023 → 0 – 255 | map(x, 0, 1023, 0, 255) | Hazır yoxdur; arduino_map() funksiyası yazılır |
| Riyaziyyat | 50 dəyərini 0 ilə 100 arasında məhdudlaşdır | constrain(50, 0, 100) | min(max(50, 0), 100) |
| Serial port | serial portu 9600 baud ilə başlat | Serial.begin(9600); | Lazım deyil, print() USB üzərindən gedir |
| Serial port | serial porta yaz … yeni sətrə keç · eyni sətirdə qal | Serial.println(x); · Serial.print(x); | print(x) · print(x, end="") |
| Analoq və PWM | analoq oxu A0 | analogRead(A0) → 0–1023 (ESP32-də 0–4095) | ADC(26).read_u16() → 0–65535 |
| Analoq və PWM | 9 nömrəli pinə PWM 128 yaz · led adlı PWM: GP 14, tezlik 1000 Hz (Pico) | analogWrite(9, 128); (0–255) | led = PWM(Pin(14)) · led.freq(1000) · led.duty_u16(32768) (0–65535) |
| Səs | 8 nömrəli pində 440 Hz səs çal · 8 nömrəli pində səsi dayandır | tone(8, 440); · noTone(8); | Pico-da blok yoxdur: bz = PWM(Pin(16)) · bz.freq(440) · bz.duty_u16(32768) · dayandır: bz.duty_u16(0) |
| Servo | myServo servosunu 9 nömrəli pinə qoş · myServo servosunu 90 dərəcəyə döndər | #include <Servo.h> · Servo myServo; · myServo.attach(9); · myServo.write(90); | Pico-da blok yoxdur: s = PWM(Pin(16)) · s.freq(50) · s.duty_ns(1500000) (təxminən 90°) |
| Sensor | 12 nömrəli pində YÜKSƏK impulsun müddəti (µs) | pulseIn(12, HIGH) | machine.time_pulse_us(Pin(12, Pin.IN), 1) |
Cədvəlin bəzi sətirləri ilk baxışda bir-bir uyğun görünsə də, diqqət tələb edir. "i dəyişəni ilə say: 0-dan 5-ə qədər" blokunda 5 daxildir, dövr 6 dəfə işləyir; C++-da buna görə < yox, <= yazılır, Python-da isə range(0, 6) lazımdır, çünki range son rəqəmi daxil etmir. Bölmə bloku da tələdir: iki tam ədədi böləndə C++ kəsr hissəni atır və 7 / 2 nəticəsi 3 olur, Python isə 3.5 verir. Python-da C++ kimi tam bölmə istəsən, // istifadə edirsən. "x dəyərini uyğunlaşdır" blokunun qarşılığı olan map() MicroPython-da hazır gəlmir; aşağıdakı nümunədə iki sətirlik arduino_map() funksiyası ilə eyni hesabı edirik.
İç-içə bloklar koda necə çevrilir?
Blokları tək-tək bilmək kifayət deyil; əsas bacarıq iç-içə blokları bir sətrə çevirə bilməkdir. Bunun üçün bloklarda iki formanı ayırd et. Alt-alta düzülən, kənarında çıxıntı olan bloklar əmrdir və hər biri kodda bir sətir olur. Oval və ya künclü, başqa blokun yuvasına taxılan bloklar dəyərdir; kodda bunlar mötərizənin içinə, bərabərlik işarəsinin sağına və ya şərtin içinə yerləşir. Aşağıdakı sətirlər pulsuz Buzzer ilə tezlik ayarı layihəsindəndir: dörd düymə tezliyi açıb-bağlayır, artırıb azaldır, dəyər 50 ilə 5000 Hz arasında saxlanılır.
| Blok (Buzzer ilə tezlik ayarı) | C++ sətri | Oxuma qaydası |
|---|---|---|
| state dəyişəninə 1 mənimsət | state = 1; | Alt-alta düzülən hər əmr bloku bir sətirdir və nöqtəli vergüllə bitir. |
| əgər (btnOn nömrəli pini oxu = YÜKSƏK) et … | if (digitalRead(btnOn) == HIGH) { … } | Oval dəyər bloku mötərizənin içinə girir; blokdakı = müqayisəsi kodda == olur. |
| frequency dəyişəninə (frequency + 50) mənimsət | frequency = frequency + 50; | İçdəki blok əvvəl hesablanır, nəticə xaricdəki bloka verilir. |
| frequency dəyişəninə (frequency dəyərini 50 ilə 5000 arasında məhdudlaşdır) mənimsət | frequency = constrain(frequency, 50, 5000); | Blokun boş yuvaları kodda vergüllə ayrılan arqumentlərdir. |
| buzzerPin nömrəli pində frequency Hz səs çal | tone(buzzerPin, frequency); | Kodda sıra sabitdir: əvvəl pin, sonra dəyər. Blokdakı söz sırası dilə görə dəyişə bilər. |
| əgər (state = 1) et … əks halda … | if (state == 1) { … } else { … } | "et" ağzındakı bloklar birinci { } içinə, "əks halda" ağzındakılar else { } içinə düşür. |
Bu cədvəli oxuyanda bir vərdiş qazan: əvvəl ən içdəki bloku çevir, sonra xaricə doğru get. "frequency dəyişəninə (frequency dəyərini 50 ilə 5000 arasında məhdudlaşdır) mənimsət" sətrində ən içdə constrain(frequency, 50, 5000) var, xaricdəki mənimsət bloku bunu frequency = … formasına salır. Dəyər bloku tək başına sətir ola bilməz; ona nöqtəli vergül qoyub buraxsan, kompilyator xəta verməyə bilər, amma nəticə heç yerdə saxlanmır.
Bloklardan koda keçəndə tez-tez edilən səhvlər
Blok redaktoru bu səhvlərin çoxunu etməyə imkan vermir; hissələrin forması səhv yerə taxılmasının qarşısını alır. Kodda bu qoruma aradan qalxdığı üçün keçidin ilk həftələrində aşağıdakı səhvlərlə demək olar ki, hamı qarşılaşır. Xəta mesajı ingilis dilində gəlir, amma şablonları azdır; bir neçə dəfə görəndən sonra tanıyacaqsan.
| Səhv | Əlamət | Düzgün forma |
|---|---|---|
| Sətir sonunda nöqtəli vergül yoxdur | "expected ';' before …" xətası; kompilyator çox vaxt bir alt sətri göstərir | Hər əmr sətrini ; ilə bitir. if, for və while sətirlərinin sonuna ; qoyma. |
| Fiqurlu mötərizə əksikdir ya da artıqdır | "expected '}' at end of input" və ya kodun gözlənilməz yerdə işləməsi | Hər { üçün bir } olmalıdır. Arduino IDE-də Ctrl+T (avtomatik formatlama) girintini düzəldir, çatışmayan mötərizə dərhal nəzərə çarpır. |
| Şərtdə = yazmaq | if (state = 1) hər dəfə doğru sayılır, state də 1 olur; Python-da SyntaxError | Müqayisə ==, mənimsətmə =. Blokdakı = müqayisəsi kodda həmişə == olur. |
| Ondalıqlı dəyəri int-ə qoymaq | int volt = 3.7; sətri 3 saxlayır; 5 / 2 nəticəsi 2 çıxır | Ondalıqlı dəyərlər üçün float istifadə et, bölmədə rəqəmlərdən birini 5.0 kimi yaz. |
| digitalRead dəyərini səhv gözləmək | if (digitalRead(2) == 5) heç vaxt işləmir; pull-up-lı düymədə məntiq tərsinə işləyir | digitalRead yalnız HIGH (1) və ya LOW (0) qaytarır. INPUT_PULLUP-da düymə basılanda LOW oxunur. |
| Böyük-kiçik hərfi qarışdırmaq | 'digitalwrite' was not declared in this scope; Python-da NameError | digitalWrite, pinMode, Serial hərfi-hərfinə yazılır. Python-da True və False böyük hərflə başlayır. |
| Sayma dövrünü əksik çevirmək | Blokda 6 dəfə işləyən dövr kodda 5 dəfə işləyir, son LED heç yanmır | "0-dan 5-ə qədər" sonu daxil edir: C++-da i <= 5, Python-da range(0, 6). |
| Python girintisini sürüşdürmək | IndentationError və ya dövrdən kənarda qalan sətir | while və if altındakı sətirləri eyni 4 boşluqla başlat; tabulyasiya ilə boşluğu qarışdırma. |
| Python-da müddəti ms sanmaq | time.sleep(500) təxminən 8 dəqiqə gözləyir | time.sleep(0.5) və ya time.sleep_ms(500) yaz. |
| C++ vərdişini Python-a daşımaq | x++, && və ya sətir sonundakı ; səbəbindən SyntaxError | Python-da x += 1, and, or istifadə olunur; sətir sonu işarəsi yoxdur. |
Blokları buraxıb koda keçmək: 4 mərhələli metod
Keçidi birdən etməyə çalışmaq yorucudur. Aşağıdakı dörd mərhələ oxumaqdan yazmağa doğru kiçik addımlarla irəliləyir. Hər mərhələyə bir-iki layihə ayırmaq kifayətdir; növbətiyə keçmək meyarı həmin mərhələdəki işi cədvələ baxmadan görə bilməkdir.
- Yan-yana oxu. Layihənin bloklarını və kodunu eyni anda aç, hər blokun kodda hansı sətrə uyğun gəldiyini barmağınla uyğunlaşdır. Bu mərhələdə cədvəl həmişə yanında olsun. Meyar: koddakı hər sətri bir bloka bağlaya bilmək.
- Blokları bağla, təxmin et. Əvvəl bloklara bax, sonra blok görünüşünü bağla və kodu görmədən həmin blokların C++ formasını kağıza yaz. Ardınca real kodla müqayisə et. Tərsini də sına: kodu oxu, blokları təxmin et.
- Dəyəri kodda dəyiş. Kodu kompüterinə götür və yalnız bir rəqəmi dəyiş: gözləmə müddətini 100-dən 500-ə, həddi 400-dən 600-ə çıxar. Yüklə, fərqi gözünlə gör. Kompilyasiya xətası alsan, yuxarıdakı səhvlər cədvəlinə qayıt.
- Yeni sətir yaz. Bloklarda olmayan bir sətri özün əlavə et: dəyəri Serial Monitor-a yazdıran Serial.println(), ikinci LED və ya düymə ilə işləyən if. Artıq bloklardan tərcümə etmirsən, kodu birbaşa yazırsan.
Bu mərhələlərin dərslərdəki qarşılığı seriyanın yazılarında var. Birinci mərhələ üçün bloklarla LED yandırma yazısındakı blok-sətir cədvəli yaxşı başlanğıcdır. İkinci və üçüncü mərhələdə şərt və dövrlərlə işləmək üçün əgər bloku və dövrlər və dəyişənlər yazılarına bax. Pico ilə MicroPython-a keçəcəksənsə, bloklardan MicroPython-a keçid yazısı Thonny quraşdırılmasını da izah edir. Sinifdə bu keçidi həftələrə yaymaq istəsən, 8 həftəlik robotik kodlaşdırma planı hazır sıra təklif edir.
BlueGrays tətbiqində blok və kodu yan-yana açmaq
Bu cədvəldən ən çox real layihənin blokları ilə kodu arasında gedib-gələndə istifadə edəcəksən. BlueGrays tətbiqində 100-dən çox layihənin blok görünüşü var; pulsuz layihələrin 30-dan çoxunda bloklar da açıqdır, Premium layihələrdə bloklar Premium ilə açılır. Bloklar oxumaq üçündür: tətbiqdə blok redaktə olunmur və bloklar plataya yüklənmir. Plataya gedən həmişə real koddur; onu Kopyala ilə, kompüterdə açmaq üçün isə Keçidi kopyala ilə götürüb Arduino IDE-yə və ya Pico üçün Thonny-yə yapışdırırsan.
- Bloklarla göstər: Layihə səhifəsində mənbə kodun yanındakı bu açarı yandıranda eyni proqram tətbiqin dilində blok şəkli kimi görünür. Şəklə toxunanda tam ekran açılır; açarı bağlayıb-açmaqla birinci və ikinci mərhələni tətbiq edirsən.
- Blokları başa düş: Blok görünüşü açıq olanda "Kodu başa düş" sekməsi bu adı alır. Proqram addım-addım hissələrə bölünür; hər addımda aid hissə və izahı yer alır. Sondakı "Özün yoxla" tapşırığı dördüncü mərhələ üçün hazır məşqdir.
- Kod bələdçisi: Öyrən bölməsindəki 36 kartın (18 Arduino C++, 18 MicroPython) hər birində nümunə Blok, Arduino və MicroPython sekmələri ilə üç formada göstərilir. Cədvəldəki bir sətri daha ətraflı görmək istəsən, aid karta bax.
- Blok kodlu layihələr: Kəşf et > Layihələr bölməsində Filtr içindəki bu seçim yalnız blok görünüşü olan layihələri siyahılayır; keçid üçün layihə seçəndə işini asanlaşdırır.
Kod bələdçisinin necə irəlilədiyini kod bələdçisi yazısında, "Kodu başa düş" və "Özün yoxla" bölmələrini isə kodu başa düş bələdçisində ətraflı izah etdik. Əmrlərin tək-tək izahı üçün Arduino əmrləri siyahısı da bu cədvəllə birlikdə yaxşı işləyir.
Nümunə proqram üç formada: işığa görə azalan gecə lampası
Cədvəli bir arada görmək üçün kiçik proqram quraq. LDR işığı ölçür; otaq işıqlı olanda LED sönük qalır, qaranlıq artdıqca LED yavaş-yavaş parlayır. Proqram dəyişən, analoq oxuma, şərt, uyğunlaşdırma, PWM, serial port və gözləmə bloklarından istifadə edir; yəni cədvəlin yarısından çoxu bir nümunədə keçir. İdeya pulsuz LDR ilə gecə lampası layihəsinə əsaslanır; orada LED yalnız yanır və ya sönür, burada PWM ilə azaldılır. LDR-in qoşulması üçün LDR ilə işıq şiddətinin oxunması layihəsinin dövrə sxeminə də baxa bilərsən.
| Qoşulma | Arduino Uno | Raspberry Pi Pico |
|---|---|---|
| LDR-in 1-ci ayağı | 5V | 3V3(OUT), fiziki pin 36 |
| LDR-in 2-ci ayağı + 10 kΩ rezistorun bir ucu (orta nöqtə) | A0 | GP26 / ADC0, fiziki pin 31 |
| 10 kΩ rezistorun digər ucu | GND | GND, fiziki pin 38 |
| LED-in uzun ayağı (220 Ω rezistor üzərindən) | D9 (PWM pini) | GP15, fiziki pin 20 |
| LED-in qısa ayağı | GND | GND, fiziki pin 18 |
| Oxunan işıq dəyəri / PWM aralığı | 0–1023 / 0–255 | 0–65535 / 0–65535 |
Əvvəl blok forması. Tətbiqdəki etiketlərlə proqram aşağıdakı bloklardan ibarətdir; hər maddə aşağıdakı C++ kodunda bir və ya bir neçə sətrə uyğun gəlir:
- qlobal dəyişənlər (ən başda): təyin et: tam ədəd (int) lightValue = 0 və təyin et: tam ədəd (int) brightness = 0
- başlanğıc (bir dəfə işləyir): serial portu 9600 baud ilə başlat, ardınca 9 nömrəli pini ÇIXIŞ kimi ayarla
- daim təkrarla: lightValue dəyişəninə (analoq oxu A0) mənimsət
- əgər (lightValue < 400) et: brightness dəyişəninə (lightValue dəyərini uyğunlaşdır: 0 – 400 → 255 – 0) mənimsət; əks halda: brightness dəyişəninə 0 mənimsət
- 9 nömrəli pinə PWM brightness yaz
- serial porta yaz "Light: " eyni sətirdə qal, serial porta yaz lightValue eyni sətirdə qal, serial porta yaz " PWM: " eyni sətirdə qal, serial porta yaz brightness yeni sətrə keç
- 200 ms gözlə
1// ─────────────────────────────────────────
2// BlueGrays · bluegrays.com
3// Işığa göre kısılan gece lambası / Dimming night light
4// ─────────────────────────────────────────
5
6int lightValue = 0; // LDR okuması / LDR reading (0-1023)
7int brightness = 0; // LED parlaklığı / LED brightness (0-255)
8
9void setup() {
10 Serial.begin(9600); // Seri port 9600 baud / Serial at 9600 baud
11 pinMode(9, OUTPUT); // LED, PWM pini D9 / LED on PWM pin D9
12}
13
14void loop() {
15 lightValue = analogRead(A0); // Az ışık = küçük değer / Little light = small value
16
17 if (lightValue < 400) {
18 // Karanlık arttıkça LED parlar / The darker it gets, the brighter the LED
19 brightness = map(lightValue, 0, 400, 255, 0);
20 } else {
21 brightness = 0; // Oda aydınlık, LED kapalı / Room is bright, LED off
22 }
23
24 analogWrite(9, brightness); // PWM 0-255 / PWM 0-255
25
26 Serial.print("Light: ");
27 Serial.print(lightValue);
28 Serial.print(" PWM: ");
29 Serial.println(brightness);
30
31 delay(200); // 0,2 sn bekle / Wait 0.2 s
32}
331# ─────────────────────────────────────────
2# BlueGrays · bluegrays.com
3# Işığa göre kısılan gece lambası / Dimming night light
4# ─────────────────────────────────────────
5from machine import Pin, ADC, PWM
6import time
7
8ldr = ADC(26) # GP26 = ADC0 / GP26 = ADC0
9led = PWM(Pin(15)) # LED, GP15 / LED on GP15
10led.freq(1000) # PWM frekansı 1000 Hz / PWM frequency 1000 Hz
11
12THRESHOLD = 25600 # Uno'daki 400'ün karşılığı / Same as 400 on the Uno
13
14
15def arduino_map(x, in_min, in_max, out_min, out_max):
16 # Arduino map() ile aynı hesap / Same math as Arduino map()
17 return (x - in_min) * (out_max - out_min) // (in_max - in_min) + out_min
18
19
20while True:
21 light_value = ldr.read_u16() # 0-65535 / 0-65535
22
23 if light_value < THRESHOLD:
24 # Karanlık arttıkça LED parlar / The darker it gets, the brighter the LED
25 brightness = arduino_map(light_value, 0, THRESHOLD, 65535, 0)
26 else:
27 brightness = 0 # Oda aydınlık, LED kapalı / Room is bright, LED off
28
29 led.duty_u16(brightness) # PWM 0-65535 / PWM 0-65535
30
31 print("Light:", light_value, " PWM:", brightness)
32
33 time.sleep(0.2) # 0,2 sn bekle / Wait 0.2 s
34İki kodu sətir-sətir müqayisə edəndə cədvəldəki fərqlərin hamısı görünür. C++-dakı setup() Python-da while True-dan əvvəlki sətirlərdir və Serial.begin() heç yoxdur. analogRead(A0) əvəzinə ADC(26).read_u16() gəlir və aralıq 0–1023-dən 0–65535-ə çıxır; buna görə hədd 400 yox, 25600-dür. analogWrite(9, …) əvəzinə əvvəl PWM obyekti qurulur, parlaqlıq duty_u16() ilə 0–65535 arasında verilir. map() hazır olmadığı üçün arduino_map() funksiyası yazılır; içindəki // tam bölmə C++-dakı tam ədəd bölməsi ilə eynidir. Dörd ayrı Serial.print() əvəzinə tək print() kifayətdir, delay(200) də time.sleep(0.2) olur.
Blok kodlaşdırmadan Arduino C++-a keçid yeni bir şey əzbərləməkdən çox, artıq bildiyin blokların yazılı formasını tanımaqdır. Bu cədvəli yanında saxla, hər layihədə əvvəl yan-yana oxu, sonra blokları bağlayıb özün yaz. Cədvəldəki sətirləri real layihələrdə görmək istəsən, BlueGrays tətbiqində blok görünüşü olan layihələri açıb Bloklarla göstər açarı ilə eyni proqramın iki forması arasında keçid edə bilərsən.
Tez-tez verilən suallar
Blok kodlaşdırmadan sonra hansı dili öyrənməliyəm: C++ yoxsa Python?
Əlindəki platadan asılı olaraq seç. Arduino Uno və ESP32 layihələrinin çoxu Arduino C++ ilə yazılır; Raspberry Pi Pico-da MicroPython geniş yayılıb. Blokların məntiqi hər ikisində eynidir, buna görə birini öyrəndikdən sonra digərinə keçmək xeyli qısa vaxt aparır.
Blok kodlaşdırmadan Arduino koduna keçmək nə qədər vaxt aparır?
Şəxsdən asılı olaraq dəyişir, amma həftədə bir neçə layihə üzərində müntəzəm işləyən biri bir neçə həftə ərzində qısa proqramları oxuyub kiçik dəyişikliklər edə bilər. Əvvəl kodu blokların yanında oxumaq, sonra tək bir dəyəri dəyişmək, ən sonda yeni sətir əlavə etmək keçidi asanlaşdırır.
Arduino Uno-nu Python ilə proqramlaşdıra bilərəmmi?
Arduino Uno MicroPython işlədə bilməz; Uno Arduino IDE-də C++ ilə proqramlaşdırılır. MicroPython üçün Raspberry Pi Pico kimi daha güclü plata lazımdır. Kompüterdə işləyən Python proqramı ilə Uno-ya serial portdan əmr göndərmək isə mümkündür.
BlueGrays-də blokları redaktə edib plataya yükləyə bilərəmmi?
Xeyr. BlueGrays-dəki bloklar oxumaq və kodu başa düşmək üçündür; tətbiqdə blok redaktə olunmur və plataya yüklənmir. Plataya yüklənən həmişə layihənin real kodudur və onu Arduino IDE və ya Thonny ilə yükləyirsən.
Blok kodlaşdırma ilə yazılan proqram real koddurmu?
Bloklar real kodun vizual formasıdır; hər blok bir və ya bir neçə kod sətrinə uyğun gəlir. BlueGrays-də blok görünüşü olan layihələrdə bloklar ilə plataya yüklənən Arduino C++ və ya MicroPython kodu eyni proqramı izah edir.
digitalRead niyə 1 və ya 0 qaytarır, HIGH ilə 1 eynidirmi?
Bəli, Arduino-da HIGH 1-ə, LOW 0-a bərabərdir və digitalRead yalnız bu iki dəyərdən birini qaytarır. INPUT_PULLUP ilə qoşulan düymə basılanda LOW, buraxılanda HIGH oxunur. MicroPython-da pin.value() də eyni şəkildə 1 və ya 0 verir.
Bu yazıdan sonra edə biləcəyin layihələr
Bütün layihələrə bax
Buzzer ilə tezlik tənzimi
Dörd düymə ilə buzzer-dən çıxan səsi idarə edirsən: biri səsi başladır, biri susdurur, digər ikisi səsi incəldir və qalınlaşdırır.

LDR ilə gecə lampası
Hava qaralanda öz-özünə yanan, səhər olanda sönən kiçik gecə lampası. İşıq sensoru otaqdakı işıqlığı ölçür; ətraf kifayət qədər qaranlıqdırsa, Arduino LED-i yandırır, işıqlananda söndürür.

LDR ilə işıq intensivliyinin oxunması
Otağın nə qədər işıqlı olduğunu rəqəmlə görmək istəyirsən? İşığa həssas kiçik hissə olan LDR ətraf işığı ölçür, Arduino isə bu dəyəri yarım saniyədən bir kompüter ekranına yazır.

Düymə ilə LED yandırma (Push)
Qapı zəngi kimi: bassan işıq yanır, buraxanda sönür. Arduino düyməni daim dinləyir; düymə basılı olanda LED-i yandırır, əlini çəkdiyin anda söndürür.

Düymə ilə LED yandırma (On Off)
Düyməyə bir dəfə basanda işıq yanır, bir daha basanda sönür; tam otağındakı lampa düyməsi kimi.

Sürət tənzimli qaçan LED
Altı LED növbə ilə yanıb-sönür və işıq sanki bir ucdan o biri uca qaçır. Potensiometrin düyməsini çevirdikcə bu qaçışın sürəti dərhal dəyişir: bir istiqamətə çevirəndə işıq uçur, o biri istiqamətə…

HC-SR04 ilə məsafə ölçmə (Serial ekran)
Yarasalar qaranlıqda yolunu necə tapırsa, HC-SR04 sensoru da elə işləyir: eşidə bilmədiyin bir səs göndərir, əks-sədasını dinləyir və qarşısındakı cismin nə qədər uzaqda olduğunu ölçür.

Raspberry Pi Pico xarici LED-in yanıb-sönməsi (breadboard)
Pico-nun daxili LED-indən sonrakı addım: breadboard-a xarici LED qoşub GP14 pini ilə idarə etmək. Bu layihədə Pico-nun istənilən GPIO pinindən çıxış kimi istifadəni, LED-in qütblərini (uzun ayaq = anod/+, qısa ayaq = katod/–) və cərəyanı məhdudlaşdıran rezistorun (220Ω) niyə vacib olduğunu öyrənirsən. Rezistoru qoymasan, LED-ə artıq cərəyan gedər və yana bilər.
Digər yazılar
BlueGrays tətbiqi
Bu dövrəni telefonunda addım-addım qur
Dövrə sxemi, kod və hissə siyahısı bir ekranda. 500-dən çox Arduino, ESP32 və Pico layihəsi səni gözləyir.
Telefonunla skan et
Kameranı koda tut; telefonunun tətbiq mağazası açılır.
ya da mağazada aç

