Robotik kodlaşdırma dərsi: blok kodlaşdırma ilə 8 həftəlik Arduino planı
Robotik kodlaşdırma dərs planı: 8 həftə, 40 dəqiqəlik dərslər, pulsuz blokla Arduino layihələri, 24 nəfərlik sinif üçün material siyahısı, nümunə dərs və rubrika.
Robotik kodlaşdırma platanın ətrafını hiss etməsini, qərar verməsini və nəyisə hərəkətə gətirməsini təmin edən proqramlar yazmaqdır: düymə və ya işıq sensoru hiss edir, Arduino qərar verir, LED, buzzer və ya mühərrik reaksiya verir. Sinifdə bu üçlüyü öyrətməyin ən rahat yolu blok kodlaşdırma ilə başlamaq, şagirdlər məntiqi oturdduqca eyni proqramın real koduna keçməkdir. Bu yazıda müəllimlər, robotika dərnəkləri və evdə emalatxana keçirən ailələr üçün hazır robotik kodlaşdırma dərs planı var: 8 həftə, həftədə bir 40 dəqiqəlik dərs və hər həftə BlueGrays-dəki pulsuz blokla layihə.
Planın hər həftəsində bir məqsəd, bir pulsuz BlueGrays layihəsi, o həftə tanış olunan yeni blok və real koddakı qarşılığı var. Ardınca 24 nəfərlik sinif üçün material siyahısı, dəqiqə-dəqiqə nümunə dərs axını, qiymətləndirmə rubrikası, sürətli və yavaş qruplar üçün fərqləndirmə təklifləri, avadanlıq olmadıqda simulyatorla dərs və təhlükəsizlik qeydləri gəlir. Plan Arduino Uno ilə qurulub; könüllü bir həftədə Raspberry Pi Pico və MicroPython da var.
Robotik kodlaşdırma nədir, niyə bloklarla başlanır?
Robotik kodlaşdırma təlimi deyəndə ağla dərhal robot maşın gəlir, amma robotun əsasında həmişə eyni üç iş durur: hiss etmək, qərar vermək, hərəkətə keçmək. Düyməni oxumaq hiss etməkdir, "düymə basılıbsa" deyə soruşmaq qərar verməkdir, LED-i yandırmaq və ya buzzer-i səsləndirmək hərəkətə keçməkdir. Şagird bu üç addımı bir LED və bir düymə ilə qavradıqda, eyni məntiqi mühərriklərə və məsafə sensoruna köçürmək yalnız hissələri dəyişməkdən ibarətdir. Buna görə bu plan mühərriklə yox, LED və düymə ilə başlayır; son həftədə HC-SR04 məsafə sensoru ilə robotun "gözünə" keçir.
Niyə bloklarla başlamalı? 10–14 yaş qrupunda ilk dərslərin ən böyük düşməni nöqtəli vergül, fiqurlu mötərizə və böyük-kiçik hərf səhvləridir; şagird proqramın nə etdiyini yox, niyə kompilyasiya olunmadığını düşünür. Bloklarda bu səhvlər yoxdur, diqqət birbaşa məntiqə yönəlir. Amma blokda qalmaq da məqsəd deyil: real dünyada Arduino C++ ilə, Pico isə MicroPython ilə proqramlaşdırılır. BlueGrays-dəki bloklar məhz bu körpü üçün hazırlanıb; hər blok plataya yüklənən real kodun bir sətrinə bir-bir uyğun gəlir. Şagird əvvəl blokları oxuyur, sonra eyni proqramın koduna baxır və hansı blokun hansı sətir olduğunu uyğunlaşdırır. Blokla layihələrin hamısını və necə işlədiyini blok kodlaşdırma səhifəsində görə bilərsən.
8 həftəlik robotik kodlaşdırma dərs planı
Hər dərs 40 dəqiqədir və 2–3 nəfərlik qruplar üçün nəzərdə tutulub. Cədvəldəki bütün layihələr BlueGrays-də blokları və kodu ilə birlikdə tamamilə pulsuzdur; şagirdlərin Premium-a ehtiyacı yoxdur. Ardıcıllıq düşünülüb: əvvəl çıxış (LED), sonra zamanlama, dəyişən və təkrar, ardınca giriş (düymə) və şərt, vəziyyəti saxlama, analoq sensor, massiv və dövr, ən sonda səs və məsafə. Hər həftə əvvəlkinin üzərinə yalnız bir yeni fikir əlavə edir.
| Həftə | Məqsəd | Pulsuz BlueGrays layihəsi | Yeni blok / anlayış | Real kodda |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Proqram nədir, rəqəmsal çıxış | LED yandırma | qurulum (bir dəfə işləyir), daim təkrarla, … nömrəli pini ÇIXIŞ kimi təyin et, … nömrəli pinə YÜKSƏK / AŞAĞI yaz, … ms gözlə | setup(), loop(), pinMode(), digitalWrite(), delay() |
| 2 | Komandaların ardıcıllığı və zamanlama | 2 LED yandırma, Svetofor | Eyni blokları fərqli pinlərlə sıralamaq, gözləmə müddətlərini dəyişmək | Sətirlərin ardıcıllığı; 2000 ms = 2 san |
| 3 | Dəyişən və sayla təkrar | Polis mayakı | qlobal dəyişənlər (ən başda), elan et: tam ədəd (int) delayTime = 60, … dəfə təkrarla | int delayTime = 60; for (int i = 0; i < 3; i++) |
| 4 | Giriş və şərt | Düymə ilə LED yandırma (Push) | … nömrəli pini GİRİŞ kimi təyin et, … nömrəli pini oxu, əgər … et … əks halda, = müqayisə | pinMode(13, INPUT), digitalRead(), if / else, == |
| 5 | Vəziyyəti yadda saxlamaq (aç-bağla) | Düymə ilə LED yandırma (On Off) | … dəyişəninə … mənimsət, ≠ müqayisə, … deyil, 50 ms gözlə | ledState = !ledState; !=; düymənin titrəməsi (debounce) |
| 6 | Analoq sensor və hədd dəyəri | LDR ilə işıq şiddətinin oxunması, LDR ilə gecə lampası | analoq oxu A0, serial portu 9600 baud ilə başlat, serial porta yaz, < müqayisə | analogRead(A0) 0–1023, Serial.begin(9600), Serial.println(), if (value < 50) |
| 7 | Massiv və dövr | Qaçan LED, Sürəti tənzimlənən qaçan LED | massiv 2 3 4 5 6 7, i dəyişəni ilə say: 0-dan 5-ə qədər, addım 1, ledPins massivindən i-ci element | int ledPins[] = {2, 3, 4, 5, 6, 7}; for (int i = 0; i < 6; i++) |
| 8 | Səs və məsafə: robotun hissləri | Buzzer istifadəsi, HC-SR04 məsafə ölçmə (Serial ekran) | … nömrəli pində … Hz səs çal, … nömrəli pində səsi dayandır, … µs gözlə, … nömrəli pində YÜKSƏK impuls müddəti (µs), və | tone(), noTone(), delayMicroseconds(10), pulseIn(), && |
| Könüllü | Pico və MicroPython | Pico ilə xarici LED yandırma (GP14) | GP14 pini çıxış kimi: LED yandır / söndür blokları, 0,5 saniyə gözlə | Pin(14, Pin.OUT), led.on(), time.sleep(0.5), while True: |

Planı tətbiq edərkən hər həftənin sonunda şagirdlərin yalnız bir dəyəri dəyişməsini qayda et. 1-ci həftədə LED yandırma layihəsindəki 100 ms gözləmə 1000 ms olanda LED-in yavaşladığını görmək "proqramı mən idarə edirəm" hissini ilk dərsdə verir. 3-cü həftədə Polis mayakı layihəsindəki delayTime dəyişəni 60-dan 200-ə çıxanda bir ədədin altı bloka birdən təsir etdiyini görürlər; dəyişənin niyə mövcud olduğunu izah etməyin ən qısa yolu budur. 6-cı həftədə LDR ilə gecə lampası layihəsindəki 50 hədd dəyərini sinfin işığına görə tənzimləmək sensor dəyərinin mühitə görə dəyişdiyini öyrədir. 7-ci həftədə Sürəti tənzimlənən qaçan LED üçün qruplara birər 10 kΩ potensiometr ver; LED-lərin sürətini əllə dəyişmək o həftənin ən sevilən anı olur.
Material siyahısı: 24 nəfərlik sinif üçün
24 şagirdi 3 nəfərlik qruplara bölsən, 8 qrup alınır; bir ehtiyat dəstlə 9 dəst hazırlamaq kifayətdir. 2 nəfərlik qruplar istəsən, say 12 qrupa görə artır. Lehim tələb edən heç bir hissə yoxdur, hamısı breadboard-a taxılır. Məktəbdə hissələri tək-tək almaq əvəzinə hazır başlanğıc dəstinin tərkibini bu siyahı ilə müqayisə etmək işini asanlaşdırır; hansı dəstin nələrlə gəldiyini Arduino başlanğıc dəsti yazısında ətraflı izah etdik.
| Material | Hər qrupa | Sinif üçün (8 qrup + 1 ehtiyat) | İstifadə olunduğu həftə |
|---|---|---|---|
| Arduino Uno və ya uyğun plata | 1 | 9 | Hamısı |
| USB kabeli (Uno üçün USB A-B) | 1 | 9 | Hamısı |
| Breadboard (400 və ya 830 deşikli) | 1 | 9 | Hamısı |
| Erkək-erkək jumper naqil | 20 | təxminən 200 | Hamısı |
| 5 mm LED (qırmızı, sarı, yaşıl, göy qarışıq) | 8 | təxminən 80 | 1–7 |
| 220 Ω rezistor | 8 | təxminən 80 | 1–7 |
| 10 kΩ rezistor | 2 | təxminən 25 | 4–6 |
| Basmalı düymə (4 ayaqlı) | 2 | təxminən 20 | 4–5 |
| LDR (işıq sensoru) | 1 | 10 | 6 |
| Buzzer (tezliyi dəyişmək üçün passiv buzzer) | 1 | 10 | 8 |
| HC-SR04 ultrasəs məsafə sensoru | 1 | 10 | 8 |
| 10 kΩ potensiometr (könüllü) | 1 | 10 | 7 |
| Raspberry Pi Pico + micro USB kabeli (könüllü) | 1 | bir neçə ədəd | Pico həftəsi |
Nümunə dərs axını: 5-ci həftə, düymə ilə aç-bağla
Aşağıdakı axın 40 dəqiqəlik dərs üçündür və hər həftə eyni skeletdən istifadə edə bilərsən: qızınma, blokları birlikdə oxuma, proqnoz, dövrə, real kod, bir dəyəri dəyişmə, çıxış sualı. Nümunə olaraq 5-ci həftənin layihəsi Düymə ilə LED yandırma (On Off) seçildi, çünki "proqram nəyisə yadda saxlaya bilər" fikri robotik kodlaşdırmanın dönüş nöqtələrindən biridir.
| Müddət | Mərhələ | Nə edilir? |
|---|---|---|
| 0–5 dəq | Qızınma | Sual: İşıq düyməsinə bir dəfə basanda lampa yanır, bir daha basanda sönür. Düymə bunu necə yadda saxlayır? Bir neçə cavabı lövhəyə yaz. |
| 5–12 dəq | Blokları birlikdə oxuma | Layihəni proyektorda aç, Bloklarla göstər açıq olsun. Bloklar yuxarıdan aşağı səslə oxunur; ledState və lastButton dəyişənlərinin nəyi saxladığı müzakirə olunur. |
| 12–15 dəq | Proqnoz | Hər qrup kağıza yazır: Düyməni basılı saxlasam LED nə edər? 50 ms gözlə bloku olmasaydı nə dəyişərdi? |
| 15–25 dəq | Dövrənin qurulması | Düymə D13-ə və 10 kΩ ilə GND-yə (pull-down), LED 220 Ω ilə D7-yə. Rollar: quraşdırıcı, nəzarətçi, oxucu. |
| 25–32 dəq | Real kodun yüklənməsi | Açar bağlanır, kod kopyalanıb Arduino IDE-yə yapışdırılır və plataya yüklənir. Proqnozlar yoxlanır. |
| 32–37 dəq | Bir dəyəri dəyişmə | delay(50) əvvəl 0, sonra 300 edilir; tez basışlarda LED-in davranışı müşahidə olunur. İstəyən qrup LED pinini həm kodda, həm də dövrədə dəyişir. |
| 37–40 dəq | Çıxış sualı | Tək sual, kağızda: ledState = !ledState sətri nə edir, bloklarda qarşılığı hansıdır? |

1int ledState = 0; // LED durumu: 0 = kapalı, 1 = açık / LED state: 0 = off, 1 = on
2int lastButton = 0; // Önceki buton okuması / Previous button reading
3
4void setup() {
5 pinMode(13, INPUT); // Buton girişi (harici pull-down) / Button input (external pull-down)
6 pinMode(7, OUTPUT); // LED çıkışı / LED output
7}
8
9void loop() {
10 int button = digitalRead(13); // Butonu oku / Read the button
11 if (button != lastButton) { // Buton durumu değişti / Button state changed
12 if (button == 1) { // Yalnız basış anında (LOW -> HIGH) / Only at the press (LOW -> HIGH)
13 ledState = !ledState; // Durumu tersine çevir / Flip the state
14 digitalWrite(7, ledState);
15 }
16 delay(50); // Sıçramayı atlamak için kısa bekleme / Short wait to skip the bounce
17 lastButton = button; // Bu okumayı sakla / Store this reading
18 }
19}
20Blokları və kodu yan-yana qoyanda uyğunluq çox aydın görünür: "qlobal dəyişənlər (ən başda)" daxilindəki iki "elan et: tam ədəd (int)" bloku kodun ilk iki sətridir, "qurulum (bir dəfə işləyir)" setup(), "daim təkrarla" isə loop() olur. "button dəyişəninə 13 nömrəli pini oxu mənimsət" bloku int button = digitalRead(13) sətridir, "≠" müqayisəsi !=, "ledState deyil" isə !ledState. Proqnoz mərhələsində qrupların çoxu "düyməni basılı saxlasam LED yanıb-sönər" deyir; yoxlayanda LED-in yalnız bir dəfə dəyişdiyini görürlər, çünki xaricdəki "əgər" yalnız düymənin vəziyyəti dəyişəndə işləyir. Səhv proqnozun düzəldiyi bu an dərsin ən öyrədici dəqiqəsidir. delay(50) sətri 0 edildikdə bəzi basışlarda LED-in iki dəfə dəyişdiyini, yəni heç dəyişməmiş kimi göründüyünü görürlər; bu, düymənin titrəməsini (bounce) izah etmək üçün əla girişdir. Düymənin niyə 10 kΩ ilə GND-yə qoşulduğunu maraqlanan qruplara düymənin qoşulması yazısını göstərə bilərsən.
BlueGrays-i sinifdə necə istifadə edəcəksən?
- Layihəni aç: Şagirdlər öz telefonlarında və ya planşetdə həftənin layihəsini açırlar. Layihə siyahısındakı blok nişanı blokla layihələri göstərir, filtrdən yalnız blokla layihələri siyahılaya bilərlər. Hər layihədə hissə siyahısı və dövrə sxemi hazırdır.
- Bloklarla göstər: Kod bölməsindəki bu açar işə düşəndə kodun yerinə eyni proqramın blokları gəlir. Görüntüyə toxunanda tam ekran açılır; proyektorda sinfin birlikdə oxuması üçün idealdır. Bloklar tətbiqin dilində görünür.
- Blokları başa düş: Bu sekma proqramı addım-addım izah edir; hər addımda yalnız o addımın blokları və nə etdiyi görünür. Yavaş irəliləyən qruplar üçün birbaşa müəllim köməkçisidir.
- Real koda keç: Açar söndürüləndə eyni proqramın kodu gəlir. Şagird kodu kopyalayıb Arduino IDE-yə (Pico-da Thonny-yə) yapışdırır və plataya yükləyir.
- Kod bələdçisi: digitalWrite, if/else, for kimi komandaların nümunələri buradadır; hər nümunə bloklarla da var. Şagird bir komandanı unutduqda sənə soruşmazdan əvvəl bura baxmağı vərdiş edir.
- Günün sualları: Hər gün A1-dən C2-yə səviyyələrə görə 5 sual, həftəlik reytinq və nişanlar var. Dərslər arasında gündə bir neçə dəqiqəlik təkrar üçün şagirdlərə təklif edə bilərsən.
Avadanlıq yoxdursa: simulyatorla robotik kodlaşdırma dərsi
Dəstlər hələ gəlməyibsə və ya məsafədən dərs keçirsənsə, Tinkercad Circuits və Wokwi kimi brauzerdə işləyən simulyatorlar yaxşı alternativdir. Hər ikisində Arduino Uno, breadboard, LED, rezistor və düymə var, sensor dəstəyi də genişdir; dövrəni ekranda qurub layihənin real kodunu yapışdıraraq işlədə bilərsən. Axın eyni qalır: bloklar BlueGrays-də oxunur, kod simulyatora yapışdırılır, dəyər dəyişdirilib nəticə izlənir. Tinkercad-ın öz blok redaktoru da olduğu üçün bəzi müəllimlər ilk həftələri tamamilə orada keçirir. Yenə də LED-in həqiqətən yandığını görmək və breadboard-a naqil taxmaq motivasiyanı çox artırır; simulyatoru avadanlığın yerinə yox, ondan əvvələ qoymaq daha səmərəlidir. Quraşdırma və ilk dövrə üçün Tinkercad ilə Arduino simulyasiyası və Wokwi simulyasiyası yazılarına baxa bilərsən.
Qiymətləndirmə: robotik kodlaşdırma rubrikası
Robotik kodlaşdırma dərslərində nəticə qədər proses də vacibdir: LED-i yandıran qrup ilə LED-in niyə yanmadığını tapan qrup eyni şeyi öyrənmiş ola bilər. Aşağıdakı rubrikanı hər dərs yalnız bir meyara fokuslanaraq istifadə etmək işini asanlaşdırır; 8 həftənin sonunda hər şagirdin altı meyarın hamısında ən azı bir dəfə müşahidə olunması kifayətdir. Çıxış sualları da bu cədvələ məlumat verir.
| Meyar | 1 – Başlayır | 2 – İnkişaf edir | 3 – Hazırdır |
|---|---|---|---|
| Dövrə qurma | Köməklə qurur, qoşulma səhvləri tez-tez olur | Sxemə baxaraq qurur, bir-iki səhvi özü tapır | Sxemdən az istifadə edir, dostunun səhvini göstərir |
| Blokları oxuma | Blok adlarını oxuyur, ardıcıllığı izah edə bilmir | Proqramın nə etdiyini ümumi şəkildə danışır | Hər blokun işini və ardıcıllığın niyə vacib olduğunu izah edir |
| Proqnoz və test | Proqnoz vermir və ya yoxlamır | Proqnoz verir, nəticəni qeyd edir | Proqnoz tutmayanda səbəbini tapır |
| Blok-kod uyğunlaşdırma | Blokla kod sətrini uyğunlaşdıra bilmir | Pin, yaz və gözlə bloklarını kodda tapır | if, for və dəyişən sətirlərini də uyğunlaşdırır |
| Dəyər dəyişmə | Dəyəri dəyişir, təsirini izah edə bilmir | Dəyişir və təsirini izah edir | Dəyişikliyi əvvəlcədən planlaşdırır, xətanı kompilyator mesajından tapır |
| Komanda işi | Rolunu tez-tez yarımçıq qoyur | Rolunu yerinə yetirir | Rolları dəyişir, digər qruplara kömək edir |
Sürətli və yavaş qruplar üçün fərqləndirmə
- Sürətli qruplar, əlavə tapşırıq: Svetofor koduna dördüncü bir mərhələ əlavə et (məsələn, qırmızı ilə birlikdə sarı) və ya müddətlərini real bir kəsişməyə görə yenidən hesabla. Kodu Arduino IDE-də özləri dəyişirlər, blokları isə istinad kimi istifadə edirlər.
- Sürətli qruplar, birləşdirmə: 8-ci həftədə HC-SR04 məsafə ölçmə (Serial ekran) ilə Buzzer istifadəsi layihələrini tək proqramda birləşdirib məsafə 20 sm-dən aşağı düşəndə buzzer-i səsləndirən park sensoru yazmağı yoxla. Bu, blok oxumaqdan öz kodunu yazmağa keçidin ilk real addımıdır.
- Sürətli qruplar, platforma dəyişmə: Pico-su olan qruplar Pico ilə xarici LED yandırma layihəsini açıb eyni proqramın MicroPython variantını 1-ci həftənin C++ kodu ilə müqayisə edirlər.
- Yavaş qruplar, hazır dövrə: Dövrəni əvvəlcədən qurulmuş şəkildə ver və ya dövrə sxemini böyük çap şəklində masaya qoy. Bu qruplar vaxtlarını blokları oxumağa və proqnoza ayırırlar.
- Yavaş qruplar, addım-addım: Blokları başa düş sekması ilə proqramı addım-addım izləsinlər və hər addımın sonunda bir cümlə ilə nə baş verdiyini desinlər. Tək bir dəyəri dəyişmək o gün üçün kifayət qədər yaxşı məqsəddir.
- Qarışıq cütləşdirmə: Hər qrupda ən azı bir "oxucu" olsun; dövrə qurmada sürətli, amma oxumada yavaş şagirdi tərsi olan şagirdlə eyni qrupa qoymaq hər iki tərəfi inkişaf etdirir.
Bloklardan mətnə keçid: nə zaman, necə?
Keçid üçün müəyyən bir həftə yoxdur; düzgün an şagirdin blokları görüb proqramın nə edəcəyini əvvəlcədən deyə bildiyi andır. Bu planda siniflərin çoxu 4-cü və ya 5-ci həftədə bu nöqtəyə çatır. Yenə də koda tanışlıq ilk gündən başlayır: hər dərsdə real kod plataya yükləndiyi üçün şagirdlər setup(), loop() və digitalWrite() sətirlərini 1-ci həftədən görürlər. Keçid "blokları görüb kodu yükləmək"dən "kodu oxuyub lazım gələndə bloklara baxmaq"a doğru yavaş-yavaş sürüşür. Aşağıdakı ardıcıllıq bu sürüşməni asanlaşdırır:
- Blokları və kodu yan-yana qoy, hər blokun qarşılığı olan sətri birlikdə tap (1–3-cü həftələr).
- Blokları bağla, yalnız kodu oxu və proqramın nə edəcəyini proqnozlaşdır; sonra Bloklarla göstər ilə yoxla (4–5-ci həftələr).
- Dəyəri yalnız kodda dəyiş: gözləmə müddəti, pin nömrəsi, hədd dəyəri. Kompilyasiya xətası alsan, ilk sətri oxu (5–6-cı həftələr).
- Kodda yeni bir sətir yaz: Qaçan LED massivinə bir LED daha əlavə edib dövrün həddini 6-dan 7-yə çıxarmaq kimi (7-ci həftə).
- İki layihəni birləşdirib kiçik bir öz proqramını yaz; ilişəndə Kod bələdçisindəki nümunələrə və bloklara bax (8-ci həftə və sonrası).
Təhlükəsizlik məsləhətləri
Bloklardan koda seriyasının xülasəsi
- 1-ci hissə: Blok kodlaşdırma nədir, blokla yazılan proqram real koda necə çevrilir.
- 2-ci hissə: Blok kodlaşdırma ilə LED yandırma: ilk proqram, bloklar və C++ yan-yana.
- 3-cü hissə: "Əgər" bloku və düymə: şərtlərin if/else qarşılığı.
- 4-cü hissə: Dövrlər və dəyişənlər: daim təkrarla və loop(), say və for, massiv, sayğac.
- 5-ci hissə: Bloklarla sensor oxuma və MicroPython: serial port, LDR, HC-SR04 və Pico.
- 6-cı hissə: Bu yazı; öyrəndiklərinin hamısını sinifdə 8 həftəlik robotik kodlaşdırma planına çevirir.
Seriyanı burada tamamladıq; sinifdə tətbiqə başlamazdan əvvəl məntiqi bir daha təzələmək istəsən, blok kodlaşdırma nədir yazısı ilə başa qayıda bilərsən. Plandakı bütün layihələrə BlueGrays tətbiqində dövrə sxemi, hissə siyahısı və kodu ilə birlikdə baxa bilərsən; Bloklarla göstər açarı ilə eyni proqramın blok variantına, Blokları başa düş sekması ilə isə addım-addım izahına keçib dərsi proyektordan rahatlıqla apara bilərsən.
Tez-tez verilən suallar
Robotik kodlaşdırma nədir?
Robotik kodlaşdırma platanın sensorlarla ətrafını hiss etməsini, qərar verməsini və LED, buzzer və ya mühərrik kimi hissələrlə reaksiya verməsini təmin edən proqramlar yazmaqdır. Məktəblərdə adətən Arduino kimi platalar və blok kodlaşdırma ilə başlanır, sonra C++ və ya MicroPython kimi mətn əsaslı dillərə keçilir.
Robotik kodlaşdırma təlimi neçə yaşdan başlayır?
Rahat oxuyan 9–10 yaşlı və daha böyük uşaqlar böyüklə birlikdə başlaya bilər. Bu yaşda blok kodlaşdırma və lehim tələb etməyən breadboard dövrələri ən uyğun başlanğıcdır. 12 yaş ətrafında şagirdlərin çoxu real kodu oxumağa hazır olur.
Blok kodlaşdırma dərs planı necə hazırlanır?
Hər dərsə yalnız bir yeni fikir qoy və ardıcıllığı çıxış, zamanlama, dəyişən, giriş, şərt, sensor, dövr kimi qur. Hər dərs eyni skeleti izləsin: qızınma, blokları birlikdə oxuma, proqnoz, dövrə, real kod, bir dəyəri dəyişmə və çıxış sualı. Bu yazıdakı 8 həftəlik plan bu quruluşla hazırlanıb.
Robotik kodlaşdırma dərsi üçün hansı materiallar lazımdır?
Hər qrup üçün bir Arduino Uno və ya uyğun plata, USB kabeli, breadboard, jumper naqillər, LED-lər, 220 Ω və 10 kΩ rezistorlar, düymə, LDR, buzzer və HC-SR04 məsafə sensoru kifayətdir. 24 nəfərlik sinifdə 3 nəfərlik qruplarla 8 dəst və bir ehtiyat dəst hazırlamaq tövsiyə olunur.
Arduino olmadan robotik kodlaşdırma öyrətmək olarmı?
Bəli, Tinkercad Circuits və Wokwi kimi brauzerdə işləyən simulyatorlarla dövrəni ekranda qurub kodu işlədə bilərsən. Yenə də real LED-i yandırmaq motivasiyanı çox artırdığı üçün simulyatoru avadanlığa hazırlıq kimi istifadə etmək daha səmərəlidir.
Blok kodlaşdırmadan Arduino koduna nə zaman keçilməlidir?
Şagird blokları görüb proqramın nə edəcəyini əvvəlcədən deyə bilirsə, keçid vaxtı gəlib; bu planda siniflərin çoxu 4-cü və ya 5-ci həftədə bu nöqtəyə çatır. Əvvəl blokları və kodu yan-yana oxu, sonra dəyərləri yalnız kodda dəyiş, ən sonda yeni sətirlər yaz.
Bu yazıdan sonra edə biləcəyin layihələr
Bütün layihələrə bax
LED yandırma
Elektronikanın ilk salamı: tək bir LED-i yandırıb söndürmək. Arduino LED-i çox qısa fasilələrlə yandırıb söndürür, işıq sürətlə qırpılır.

Svetofor
Hər gün yolda gördüyün svetoforun balaca nüsxəsi. Qırmızı iki saniyə yanır, sarı qısa an parlayır, yaşıl iki saniyə yanır, sonra yenə sarı üzərindən qırmızıya qayıdılır və dövr heç dayanmır.

Polis çaxarı
Polis maşınının çaxarı kimi: qırmızı LED üç dəfə sürətlə yanıb-sönür, ardınca göy LED üç dəfə çaxır və bu ardıcıllıq dayanmadan davam edir. Arduino-ya iki LED və iki rezistor qoşmağın kifayətdir.

Düymə ilə LED yandırma (Push)
Qapı zəngi kimi: bassan işıq yanır, buraxanda sönür. Arduino düyməni daim dinləyir; düymə basılı olanda LED-i yandırır, əlini çəkdiyin anda söndürür.

Düymə ilə LED yandırma (On Off)
Düyməyə bir dəfə basanda işıq yanır, bir daha basanda sönür; tam otağındakı lampa düyməsi kimi.

LDR ilə gecə lampası
Hava qaralanda öz-özünə yanan, səhər olanda sönən kiçik gecə lampası. İşıq sensoru otaqdakı işıqlığı ölçür; ətraf kifayət qədər qaranlıqdırsa, Arduino LED-i yandırır, işıqlananda söndürür.

Qaçan LED
Sıra ilə yanıb-sönən, qaça-qaça irəliləyən işıqlar. Arduino altı LED-i tək-tək yandırır; hər biri qısa an parlayıb sönür və işıq başdan sona qaçır, sonra yenidən başlayır.

HC-SR04 ilə məsafə ölçmə (Serial ekran)
Yarasalar qaranlıqda yolunu necə tapırsa, HC-SR04 sensoru da elə işləyir: eşidə bilmədiyin bir səs göndərir, əks-sədasını dinləyir və qarşısındakı cismin nə qədər uzaqda olduğunu ölçür.
Digər yazılar
BlueGrays tətbiqi
Bu dövrəni telefonunda addım-addım qur
Dövrə sxemi, kod və hissə siyahısı bir ekranda. 500-dən çox Arduino, ESP32 və Pico layihəsi səni gözləyir.
Telefonunla skan et
Kameranı koda tut; telefonunun tətbiq mağazası açılır.
ya da mağazada aç

