Rehberler · 8 dk okuma

Kuluçka Makinesi Arduino ile: DHT22, Röle, Servo ve Kod

Kuluçka makinesi Arduino ile nasıl yapılır? DHT22 ile sıcaklık-nem, röleyle ısıtıcı, servo ile yumurta çevirme, 21 gün sayacı, EEPROM kaydı ve ESP32 izleme.

Arduino ile kuluçka makinesi yapmak, sıcaklık ve nemi bir ölçme işinden çıkarıp canlı bir sonuca bağlayan en heyecanlı projelerden biridir: 21 gün boyunca 37,5 °C'yi onda bir derece hassasiyetle tutarsan bir yumurtadan civciv çıkar. Hazır kuluçka makineleri pahalı olabilir ya da istediğin türe uygun ayarlar sunmayabilir. Bir Arduino Uno, bir DHT22 sensörü, bir röle, bir ısıtıcı ve bir servo ile tavuk, bıldırcın ve ördek yumurtaları için ayarlanabilen, kendi kendine yumurta çeviren ve gün sayan bir makineyi kendin kurabilirsin.

Bu rehberde türlere göre sıcaklık, nem ve süre tablosunu, malzeme listesini, ısıtıcı seçimini, bağlantı şemasını, ısıtıcının sürekli açılıp kapanmasını önleyen histerezisi ve tam bir Arduino kodunu adım adım anlatıyoruz. Kod elektrik kesildiğinde kaldığı günü EEPROM'dan hatırlar, sensör bozulursa ısıtıcıyı kapatır ve alarm verir. Son bölümlerde kuluçkayı ESP32 ile telefondan izlemeyi, Raspberry Pi Pico ile MicroPython termostatını ve 21 günlük kuluçka takvimini bulacaksın.

DHT22 sıcaklık ve nem sensörü
DHT22 (AM2302) sıcaklık ve nem sensörü: ±0,5 °C doğruluğu ve 0–100 % nem aralığıyla kuluçka makinesi için DHT11'den çok daha uygundur.

Kuluçka makinesi nasıl çalışır?

Bir tavuk yumurtalarının üzerine yattığında dört şeyi aynı anda sağlar ve kuluçka makinesi de bu dördünü taklit eder. Ev yapımı makinelerin çoğu "fanlı" (forced-air) tiptedir: küçük bir fan havayı sürekli karıştırır, böylece kutunun her noktasında sıcaklık aynı kalır. Fansız (still-air) makinelerde ise sıcak hava tepede toplandığı için ölçüm yumurtaların üst hizasından yapılır ve hedef yaklaşık 1 °C daha yüksek tutulur.

  • Sıcaklık: Embriyonun gelişmesi için 37,5 °C civarında sabit bir sıcaklık gerekir. 1 °C'lik sapmalar bile çıkış oranını düşürür; 39,5 °C'nin üzeri embriyoyu kısa sürede öldürebilir.
  • Nem: Yumurta kabuğundaki gözeneklerden su buharlaşır. Nem çok düşükse yumurta fazla su kaybeder, çok yüksekse civciv kabuğu delmekte zorlanır.
  • Çevirme: Yumurtayı gün içinde birkaç kez çevirmek, embriyonun kabuk zarına yapışmasını önler.
  • Havalandırma: Gelişen embriyo oksijen tüketir ve karbondioksit üretir; kutuda birkaç küçük hava deliği olmalıdır.

Türlere göre sıcaklık, nem ve süre tablosu

TürKuluçka süresiSıcaklık (fanlı makine)Nem: ilk dönemNem: kilit dönemiKilit (çevirme durur)
Tavuk21 gün37,5 °C%50–55%65–7518. gün
Bıldırcın (Japon)17–18 gün37,5 °C%45–55%65–7514. gün
Ördek (Pekin)28 gün37,5 °C%55–60%65–7525. gün
Hindi28 gün37,5 °C%55–60%65–7525. gün
Kaz28–32 gün (ırka göre)37,2–37,5 °C%55–60%70–80Çıkıştan 3 gün önce
Muscovy ördeği35 gün37,5 °C%55–60%65–7532. gün

Bu değerler kuluçka rehberlerinde en sık önerilen aralıklardır; ırk, yumurtanın yaşı ve bulunduğun yerin rakımı küçük ayarlamalar gerektirebilir. "Kilit dönemi", çıkıştan yaklaşık üç gün önce başlayan son evredir: yumurtalar artık çevrilmez, nem yükseltilir ve kapak açılmaz. Fansız bir makine kullanıyorsan sıcaklığı yumurtaların üst hizasında 38,3–38,9 °C tut. Sıcaklığı her zaman yumurtaların bulunduğu yükseklikte ölç; kutunun tavanı ile tabanı arasında 1–2 °C fark olabilir.

Malzeme listesi

ParçaGöreviNot
Arduino UnoKontrol kartıNano da olur; pinler aynıdır
DHT22 (AM2302)Sıcaklık ve nem ölçümüDHT11'in ±2 °C hatası kuluçka için fazla büyüktür
Röle modülü (2 kanal)Isıtıcı ve nemlendirici10 A kontaklı; 12 V ısıtıcıda MOSFET de kullanılabilir
IsıtıcıIsı kaynağıSeçenekler aşağıdaki tabloda
MG996R servoYumurta tepsisini eğmekBirkaç bıldırcın yumurtası için SG90 yeter
12 V fan (80 mm)Havayı karıştırmakBilgisayar kasası fanı idealdir, sürekli çalışır
I2C LCD 16x2Sıcaklık, nem ve gün göstergesiAdres genellikle 0x27
Buzzer ve butonAlarm ve yeni kuluçka başlatmaButon D3 ile GND arasına
Strafor kutu ya da eski buzdolabıYalıtımlı gövdeİyi yalıtım daha kararlı sıcaklık ve daha az enerji demektir
Geniş su kabıNem kaynağıNemi suyun miktarı değil, yüzey alanı belirler
12 V ve 5 V adaptörBeslemeServo için ayrı bir 5 V 2 A adaptör kullan

Isıtıcı seçimi ve röle bağlantısı

Arduino röle modülü
Röle modülü: Arduino'nun 5 V'luk küçük sinyaliyle ısıtıcı gibi yüksek akımlı yükleri açıp kapatır; modüllerin çoğu IN pini LOW olunca çeker.
IsıtıcıGerilim ve güçKontrolArtısı ve eksisi
Akkor ampul220 V, 25–60 WRöle modülüUcuz ve her yerde bulunur; şebeke gerilimi, ışık verir, ömrü kısadır
Seramik ısıtıcı (terraryum tipi)220 V, 25–100 WRöle ya da SSRIşık vermez, uzun ömürlüdür; yine şebeke gerilimi
PTC ısıtıcı (fanlı)12 V, 50–100 WRöle ya da MOSFETDüşük gerilim, kendi sıcaklığını sınırlar
Isıtma rezistansı ya da ısıtma pedi12 V, 20–60 WMOSFETSessizdir, PWM ile oransal kontrol yapılabilir

Yaklaşık 40 litrelik bir strafor kutu için 20–40 W'lık bir ısıtıcı genellikle yeterlidir; çok güçlü bir ısıtıcı hedefi aşar ve sıcaklığı dalgalandırır. 12 V ısıtıcıların çektiği akımı I = P / V ile hesapla: 50 W'lık bir PTC ısıtıcı 12 V'ta yaklaşık 4,2 A çeker, bu yüzden kalın kablo ve bu akımı rahat taşıyan bir röle ya da lojik seviyeli bir MOSFET gerekir. Hesap için Ohm Kanunu aracını, MOSFET bağlantısı için Arduino ile MOSFET Kullanımı yazısını, röle ayrıntıları için Röle Modülü Nedir? yazısını kullanabilirsin. Isıtıcıyı çok sık açıp kapatmak istersen sessiz ve aşınmayan katı hal rölesi (SSR) iyi bir seçimdir.

220 V ile çalışan ampul ya da seramik ısıtıcı kullanıyorsan bütün şebeke bağlantılarını kapalı bir kutuda, yalıtılmış klemenslerle ve bir sigortayla yap; öğrenci projelerinde 12 V ısıtıcıları tercih et. Ayrıca yazılımdan bağımsız bir güvenlik katmanı ekle: ısıtıcıyla seri bağlanan ve 40–45 °C'de devreyi açan bir bimetal termik sigorta (KSD301 gibi), kod ya da röle takılı kalsa bile yumurtaları ve kutuyu korur.

Bağlantı şeması (Arduino Uno)

ParçaParça piniArduino UnoNot
DHT22VCC / DATA / GND5V / D2 / GNDÇıplak sensörde DATA ile VCC arasına 10 kΩ
Isıtıcı rölesiIND7Röle VCC 5V, GND ortak
Nemlendirici rölesiIND8İsteğe bağlı (ultrasonik nem modülü)
Servo (MG996R)Sinyal (turuncu)D9Kırmızı harici 5 V'a, kahverengi GND'ye
Buzzer+D6Diğer ucu GND
ButonBir ucuD3Diğer ucu GND (dahili pull-up)
I2C LCD 16x2SDA / SCLA4 / A5VCC 5V, GND
12 V fan+ / -12 V adaptörArduino'ya bağlanmaz, sürekli çalışır

Histerezis: ısıtıcı neden sürekli açılıp kapanmamalı?

Kod yalnızca "37,5'in altındaysa ısıtıcıyı aç, üstündeyse kapat" deseydi, sensör değeri 37,4 ile 37,6 arasında gidip geldikçe röle her iki saniyede bir tıkırdardı. Mekanik bir rölenin kontakları yaklaşık 100.000 anahtarlamaya dayanır ve böyle bir kontrol bu ömrü birkaç gün içinde bitirir. Histerezis ile ısıtıcı 37,3 °C'nin altında açılır, 37,7 °C'yi geçince kapanır; aradaki bölgede önceki durumunu korur. İyi yalıtılmış bir kutuda bu, saatte yaklaşık 20–30 anahtarlama demektir; 21 günlük bir kuluçkada 10.000–15.000 kez eder ve bir röle birkaç kuluçkaya rahatça dayanır. Histerezisin ayrıntılı anlatımını Arduino Termostat Yapımı yazısında bulabilirsin.

Isıtıcı kapandıktan sonra bile sıcak kalmaya devam eder, bu yüzden sıcaklık 37,7'nin biraz üstüne çıkabilir. Fan bu ısıyı hızla dağıtır. Sıcaklık yine de ±0,5 °C'den fazla dalgalanıyorsa daha küçük bir ısıtıcı kullan ya da 12 V'luk bir ısıtıcıyı MOSFET ve PWM ile PID kontrol yöntemiyle sür; sıcaklık onda bir derecede sabitlenir.

Arduino kuluçka makinesi kodu

Kütüphane Yöneticisi'nden DHT sensor library (Adafruit) ve LiquidCrystal I2C kütüphanelerini kur; Servo ve EEPROM kütüphaneleri Arduino IDE ile birlikte gelir. Kodun başındaki SPECIES değeriyle türü seç (0 tavuk, 1 bıldırcın, 2 ördek). Yeni bir kuluçkaya başlarken D3'teki butona basılı tutarak kartı aç; sayaç sıfırlanır. Butona basmadan açtığında kart kaldığı günden devam eder.

C++ (Arduino IDE)
1// Arduino kuluçka makinesi / Arduino egg incubator
2#include <Wire.h>
3#include <LiquidCrystal_I2C.h>
4#include <DHT.h>
5#include <Servo.h>
6#include <EEPROM.h>
7
8const int DHT_PIN = 2;
9const int BUTTON_PIN = 3;        // açılışta basılı tut: yeni kuluçka / hold at power-on: new hatch
10const int BUZZER_PIN = 6;
11const int HEATER_PIN = 7;        // ısıtıcı rölesi / heater relay
12const int HUMIDIFIER_PIN = 8;    // nemlendirici rölesi (isteğe bağlı) / humidifier relay (optional)
13const int SERVO_PIN = 9;
14const bool RELAY_ACTIVE_LOW = true;   // çoğu röle modülü LOW ile çeker / most relay modules switch on LOW
15
16struct Profile {
17  const char* name;
18  byte days;          // toplam kuluçka süresi / total incubation days
19  byte lockdownDay;   // çevirmenin durduğu gün / day turning stops
20  float temp;         // hedef sıcaklık °C / target temperature °C
21  byte hum;           // ilk dönem nem % / humidity before lockdown
22  byte humLock;       // son günler nem % / humidity during lockdown
23};
24const Profile PROFILES[] = {
25  {"Tavuk/Chicken", 21, 18, 37.5, 50, 70},
26  {"Bildircin/Quail", 17, 14, 37.5, 50, 70},
27  {"Ordek/Duck", 28, 25, 37.5, 55, 75},
28};
29const byte SPECIES = 0;          // 0 tavuk, 1 bıldırcın, 2 ördek / 0 chicken, 1 quail, 2 duck
30
31const float HYST = 0.2;          // histerezis: 37,3'te aç, 37,7'de kapat / hysteresis: on at 37.3, off at 37.7
32const float ALARM_LOW = 36.0;
33const float ALARM_HIGH = 38.5;
34const uint32_t TURN_EVERY_MIN = 120;  // 2 saatte bir çevir / turn every 2 hours
35
36struct SaveData {
37  uint16_t magic;
38  uint32_t minutes;              // geçen dakika / elapsed minutes
39  byte species;
40  byte angle;                    // tepsinin son açısı / last tray angle
41};
42const uint16_t MAGIC = 0xB10E;   // EEPROM'da geçerli kayıt işareti / valid-record marker
43SaveData save;
44
45LiquidCrystal_I2C lcd(0x27, 16, 2);
46DHT dht(DHT_PIN, DHT22);
47Servo tray;
48
49bool heaterOn = false;
50bool humidifierOn = false;
51int trayAngle = 45;
52uint32_t lastTurnMinute = 0;
53unsigned long lastMinuteMs = 0;
54unsigned long lastReadMs = 0;
55
56void setRelay(int pin, bool on) {
57  digitalWrite(pin, (on != RELAY_ACTIVE_LOW) ? HIGH : LOW);
58}
59
60void moveTraySlowly(int target) {   // yumurtaları sarsmadan çevir / turn the eggs without jolting
61  int step = (target > trayAngle) ? 1 : -1;
62  while (trayAngle != target) {
63    trayAngle += step;
64    tray.write(trayAngle);
65    delay(20);
66  }
67}
68
69void setup() {
70  setRelay(HEATER_PIN, false);       // önce kapalı, sonra çıkış / off first, then output
71  setRelay(HUMIDIFIER_PIN, false);
72  pinMode(HEATER_PIN, OUTPUT);
73  pinMode(HUMIDIFIER_PIN, OUTPUT);
74  pinMode(BUZZER_PIN, OUTPUT);
75  pinMode(BUTTON_PIN, INPUT_PULLUP);
76
77  lcd.init();
78  lcd.backlight();
79  dht.begin();
80  EEPROM.get(0, save);
81  bool invalid = save.magic != MAGIC || save.species >= sizeof(PROFILES) / sizeof(PROFILES[0]);
82  if (invalid || digitalRead(BUTTON_PIN) == LOW) {   // ilk açılış ya da buton / first start or button
83    save.magic = MAGIC;
84    save.minutes = 0;
85    save.species = SPECIES;
86    save.angle = 45;
87    EEPROM.put(0, save);
88  }
89  trayAngle = save.angle;            // tepsi kaldığı yerden devam eder / tray resumes where it was
90  tray.attach(SERVO_PIN);
91  tray.write(trayAngle);
92  lastTurnMinute = save.minutes;
93}
94
95void loop() {
96  const Profile& p = PROFILES[save.species];
97  byte day = save.minutes / 1440 + 1;
98
99  if (millis() - lastMinuteMs >= 60000UL) {    // her dakika / every minute
100    lastMinuteMs += 60000UL;
101    save.minutes++;
102    if (save.minutes % 10 == 0) EEPROM.put(0, save);   // 10 dakikada bir kaydet / save every 10 minutes
103  }
104
105  if (day < p.lockdownDay && save.minutes - lastTurnMinute >= TURN_EVERY_MIN) {
106    moveTraySlowly(trayAngle == 45 ? 135 : 45);   // ±45 derece eğ / tilt ±45 degrees
107    lastTurnMinute = save.minutes;
108    save.angle = trayAngle;
109    EEPROM.put(0, save);
110  } else if (day >= p.lockdownDay && trayAngle != 90) {
111    moveTraySlowly(90);                           // son günlerde düz bırak / keep level during lockdown
112    save.angle = trayAngle;
113    EEPROM.put(0, save);
114  }
115
116  if (millis() - lastReadMs < 2000) return;       // DHT22 en fazla 2 sn'de bir okunur / read every 2 s
117  lastReadMs = millis();
118
119  float t = dht.readTemperature();
120  float h = dht.readHumidity();
121  bool sensorOk = !isnan(t) && !isnan(h);
122
123  if (!sensorOk) {
124    heaterOn = false;                             // sensör yoksa ısıtma / no sensor, no heat
125    humidifierOn = false;
126  } else {
127    if (t < p.temp - HYST) heaterOn = true;
128    if (t > p.temp + HYST) heaterOn = false;
129    byte targetHum = (day >= p.lockdownDay) ? p.humLock : p.hum;
130    if (h < targetHum - 3) humidifierOn = true;
131    if (h > targetHum + 3) humidifierOn = false;
132  }
133  setRelay(HEATER_PIN, heaterOn);
134  setRelay(HUMIDIFIER_PIN, humidifierOn);
135
136  bool alarm = !sensorOk || t > ALARM_HIGH || (t < ALARM_LOW && save.minutes > 60);
137  if (alarm) tone(BUZZER_PIN, 2000, 300); else noTone(BUZZER_PIN);
138
139  lcd.setCursor(0, 0);
140  if (sensorOk) {
141    lcd.print(t, 1);
142    lcd.print("C ");
143    lcd.print(h, 0);
144    lcd.print("% ");
145    lcd.print(heaterOn ? "ISI " : "    ");     // ısıtıcı açık / heater on
146  } else {
147    lcd.print("SENSOR HATASI   ");           // sensör hatası / sensor error
148  }
149  lcd.setCursor(0, 1);
150  lcd.print("Gun ");
151  lcd.print(day);
152  lcd.print("/");
153  lcd.print(p.days);
154  lcd.print(day >= p.lockdownDay ? " KILIT  " : " CEVIR  ");   // kilit = çevirme yok / lockdown = no turning
155}

Kod nasıl çalışır?

  • Tür profilleri: Her tür için toplam gün, kilit günü, hedef sıcaklık ve iki dönemin nem değerleri bir dizide tutulur. Yeni bir tür eklemek için diziye bir satır yazman yeterlidir.
  • Dakika sayacı: millis() ile her 60 saniyede bir dakika eklenir; gün, geçen dakikanın 1440'a bölümüyle bulunur.
  • Isıtıcı ve nem kontrolü: Sıcaklık ±0,2 °C, nem ±%3 histerezisle kontrol edilir. Kilit gününe gelindiğinde hedef nem kendiliğinden yükselir.
  • Güvenlik: DHT22 okunamazsa ısıtıcı ve nemlendirici kapatılır, buzzer öter ve ekranda "SENSOR HATASI" yazar. Sıcaklık 38,5 °C'yi aşarsa ya da ilk saatten sonra 36 °C'nin altına düşerse de alarm çalar.
  • Yumurta çevirme: Servo iki saatte bir tepsiyi 45 ile 135 derece arasında, derece derece ve yavaşça eğer. Kilit gününden itibaren tepsi 90 derecede düz bırakılır.
  • Röle mantığı: RELAY_ACTIVE_LOW sabiti, LOW ile çeken modüller için doğru seviyeyi seçer. Röleler pinler çıkış yapılmadan önce kapalı konuma getirildiği için açılışta ısıtıcı bir anlığına bile çalışmaz.

Elektrik kesintisine karşı EEPROM kaydı

Elektrik kesilip geri geldiğinde Arduino baştan başlar ve millis() sıfırlanır; kayıt olmasaydı 15. gündeki bir kuluçka kendini 1. günde sanar, kilit dönemini kaçırırdı. Kod bu yüzden geçen dakikayı, türü ve tepsinin açısını her 10 dakikada bir ve her çevirmede EEPROM'a yazar. EEPROM'un her hücresi yaklaşık 100.000 yazmaya dayanır; bu kod 21 günde yaklaşık 3.300 yazma yaptığı için bellek onlarca kuluçka boyunca sorunsuz çalışır. İki sınırı bilmelisin: kesinti süresi sayılmaz ve Arduino Uno'nun seramik rezonatörü 21 günde birkaç saatlik sapma yapabilir. Günü dakikası dakikasına tutmak istersen pille çalışan bir RTC saat modülü ekleyip başlangıç tarihini kaydet. Kodun bir yerde takılıp kalmasına karşı da watchdog kullanabilirsin.

Yumurta çevirme: servo mu, motor mu?

Yumurtalar kilit dönemine kadar günde en az 3–5 kez, tercihen 1–2 saatte bir çevrilmelidir. Ev yapımı makinelerde en pratik yöntem, yumurtaların yan yattığı bir tepsiyi ortadan bir mile takıp servoyla her iki yana yaklaşık 45 derece eğmektir. Bir düzine tavuk yumurtası ve tepsi birkaç yüz gram eder; bunu taşımak için MG996R gibi metal dişli bir servo seç ve tepsiyi mile dengeli yerleştir. Servoyu Arduino'nun 5V pininden değil, ayrı bir 5 V adaptörden besle; aksi hâlde servo hareket ettiğinde Arduino yeniden başlayabilir. Servo hakkında temel bilgiler için Servo Motor Nedir? yazısına bakabilirsin. Büyük makinelerde dakikada 5 tur dönen redüktörlü bir motor da kullanılabilir, ama servo hem daha kolay kurulur hem de açıyı kesin olarak bilir.

ESP32 ile kuluçkayı telefondan izlemek

Kuluçka makinesi çoğu zaman bodrumda, kümeste ya da depoda durur ve 21 gün boyunca her saat yanına gidip ekrana bakmak zordur. ESP32 aynı termostatı çalıştırırken küçük bir web sayfasıyla sıcaklığı, nemi, günü ve ısıtıcının durumunu telefonuna getirir. Aşağıdaki kodda dikkat edilmesi gereken bir tasarım kararı var: Wi-Fi'ye en fazla 10 saniye bağlanmaya çalışır, bağlanamazsa da ısıtmaya devam eder; makinenin hayati işi hiçbir zaman ağa bağlı olmamalıdır. Gün sayacı ESP32'nin flaşına Preferences ile yazılır. Röle modülünü 3,3 V ile tetiklenebilen bir modelden seç; 5 V ile beslenen ve LOW ile çeken bazı modüllerde ESP32'nin 3,3 V'luk HIGH çıkışı röleyi tam bırakamayabilir. Sıcaklık sınırı aşınca bildirim almak istersen kodu ESP32 Telegram Bot yazısındaki yöntemle birleştirebilirsin.

C++ (Arduino IDE)
1#include <WiFi.h>
2#include <WebServer.h>
3#include <Preferences.h>
4#include <DHT.h>
5
6const char* ssid = "AgAdi";          // Wi-Fi adın / your Wi-Fi name
7const char* password = "Sifre123";   // Wi-Fi şifren / your Wi-Fi password
8const int DHT_PIN = 4;
9const int HEATER_PIN = 26;           // röle IN (LOW ile çeker) / relay IN (active LOW)
10const float TARGET = 37.5;
11const float HYST = 0.2;
12const int INCUBATION_DAYS = 21;
13
14DHT dht(DHT_PIN, DHT22);
15WebServer server(80);
16Preferences prefs;                   // flaşta kalıcı kayıt / persistent storage in flash
17
18float t = NAN, h = NAN;
19bool heaterOn = false;
20uint32_t minutes = 0;
21unsigned long lastReadMs = 0, lastMinuteMs = 0;
22
23void setHeater(bool on) {
24  heaterOn = on;
25  digitalWrite(HEATER_PIN, on ? LOW : HIGH);
26}
27
28void handleRoot() {
29  String s = "<meta name='viewport' content='width=device-width'>"
30             "<meta http-equiv='refresh' content='10'>"
31             "<h2>Kulucka / Incubator</h2>";
32  s += "<p>Sicaklik / Temp: " + String(t, 1) + " C</p>";
33  s += "<p>Nem / Humidity: " + String(h, 0) + " %</p>";
34  s += "<p>Gun / Day: " + String(minutes / 1440 + 1) + " / " + String(INCUBATION_DAYS) + "</p>";
35  s += "<p>Isitici / Heater: " + String(heaterOn ? "ON" : "OFF") + "</p>";
36  server.send(200, "text/html", s);
37}
38
39void setup() {
40  digitalWrite(HEATER_PIN, HIGH);    // önce kapalı / off first
41  pinMode(HEATER_PIN, OUTPUT);
42  Serial.begin(115200);
43  dht.begin();
44  prefs.begin("kulucka", false);
45  minutes = prefs.getUInt("min", 0); // kesintiden sonra kaldığı yerden / resume after a power cut
46
47  WiFi.begin(ssid, password);
48  unsigned long start = millis();
49  while (WiFi.status() != WL_CONNECTED && millis() - start < 10000) delay(250);   // en fazla 10 sn bekle / wait 10 s max
50  Serial.println(WiFi.localIP());
51  server.on("/", handleRoot);
52  server.begin();
53}
54
55void loop() {
56  server.handleClient();             // Wi-Fi yoksa da ısıtma sürer / heating continues without Wi-Fi
57
58  if (millis() - lastMinuteMs >= 60000UL) {
59    lastMinuteMs += 60000UL;
60    minutes++;
61    if (minutes % 10 == 0) prefs.putUInt("min", minutes);
62  }
63
64  if (millis() - lastReadMs < 2000) return;
65  lastReadMs = millis();
66  t = dht.readTemperature();
67  h = dht.readHumidity();
68  if (isnan(t)) setHeater(false);    // sensör okunamadı: ısıtıcı kapalı / sensor failed: heater off
69  else if (t < TARGET - HYST) setHeater(true);
70  else if (t > TARGET + HYST) setHeater(false);
71}

Raspberry Pi Pico ile MicroPython termostat

Raspberry Pi Pico'nun MicroPython sürümünde DHT22 sürücüsü hazır gelir, ek dosya yüklemene gerek yoktur. Aşağıdaki kod aynı histerezis mantığıyla GP16'daki röleyi sürer ve sensör okunamadığında ısıtıcıyı kapatır. Bu temel üzerine bir servo, LCD ve kalıcı gün sayacı ekleyerek Arduino sürümünün tamamını Pico'ya taşıyabilirsin; Pico'yu ilk kez kullanıyorsan Raspberry Pi Pico Nedir? yazısıyla başla.

MicroPython
1from machine import Pin
2import dht, time
3
4sensor = dht.DHT22(Pin(15))           # DHT22 veri GP15 / DHT22 data on GP15
5heater = Pin(16, Pin.OUT, value=1)    # LOW ile çeken röle, başta kapalı / active-LOW relay, off at start
6TARGET, HYST = 37.5, 0.2
7
8while True:
9    try:
10        sensor.measure()
11        t, h = sensor.temperature(), sensor.humidity()
12        if t < TARGET - HYST:
13            heater.value(0)           # ısıtıcı açık / heater on
14        elif t > TARGET + HYST:
15            heater.value(1)           # ısıtıcı kapalı / heater off
16        state = "ON" if heater.value() == 0 else "OFF"
17        print("{:.1f} C  {:.0f} %  isitici/heater: {}".format(t, h, state))
18    except OSError:
19        heater.value(1)               # sensör okunamadı: güvenli tarafta kal / sensor failed: stay safe
20        print("DHT22 okunamadi / read failed")
21    time.sleep(2)

Kuluçka takvimi: 21 gün boyunca ne yapmalısın?

  1. Başlamadan 1–2 gün önce: Makineyi boş çalıştır, sıcaklığın ve nemin en az 24 saat hedefte durduğunu gör. Sensörü güvendiğin bir termometreyle karşılaştır.
  2. Yumurtaları hazırla: En fazla 7–10 günlük, temiz ve çatlaksız yumurtaları seç. Makineye girince terlememeleri için 8–12 saat oda sıcaklığında beklet; yumurtaları yıkama.
  3. 1. gün: Yumurtaları tepsiye yan yatır ve butona basılı tutarak kartı aç; sayaç sıfırdan başlar.
  4. 7. ve 14. gün: Karanlık bir odada yumurtaları güçlü bir el feneriyle ışığa tut. Damar ağı görünmeyen döllenmemiş yumurtaları çıkar; çürüyüp diğerlerini bozabilirler.
  5. 18. gün: Kilit dönemi başlar: kod çevirmeyi durdurur, tepsiyi düzler ve hedef nemi yükseltir. Bu andan sonra kapağı açma.
  6. 19–21. gün: Civcivler önce iç zarı, sonra kabuğu deler; bu 12–24 saat sürebilir. Kabuğu kırarak yardım etmeye çalışma.
  7. Çıkıştan sonra: Civcivleri tüyleri kuruyana kadar 12–24 saat makinede bırak, sonra ısıtmalı bir büyütme kutusuna al.

Sık yapılan hatalar ve çözümleri

  • Sıcaklık hedefte ama civciv çıkmıyor: Sensör yumurtalardan uzakta, örneğin tavanda ölçüyor olabilir. Sensörü yumurta hizasına yerleştir ve bir referans termometreyle doğrula.
  • Sıcaklık 39 °C'ye fırlıyor: Isıtıcı kutu için fazla güçlü. Daha küçük bir ısıtıcı kullan, fanı ısıtıcının önüne yerleştir ya da PID kontrole geç.
  • Nem bir türlü yükselmiyor: Su kabının yüzeyi küçüktür. Daha geniş bir kap ya da içine sünger konmuş bir kap kullan, gerekirse havalandırma deliklerini biraz daralt.
  • Elektrik gelince gün sıfırlandı: Kart açılırken buton basılı kalmış olabilir. Ayrıca kesinti süresinin sayılmadığını unutma; uzun kesintiler için RTC ekle.
  • Servo titriyor ya da Arduino resetleniyor: Servo Arduino'nun 5V pininden besleniyordur. Ayrı bir 5 V adaptör kullan ve GND'leri birleştir.
  • DHT22 ara sıra NaN veriyor: Kablo çok uzun ya da pull-up direnci eksik. Çıplak sensörde 10 kΩ ekle ve kabloyu 1–2 metrede tut; kod bu sırada ısıtıcıyı güvenle kapatır.

Kuluçka makinesi; sensör okumayı, histerezisli kontrolü, motor sürmeyi, kalıcı hafızayı ve güvenlik düşüncesini tek bir projede birleştirir, üstelik sonunda gerçekten canlı bir sonuç verir. Önce makineyi boşken birkaç gün test et, değerler kararlı hâle gelince ilk yumurtalarını yerleştir. BlueGrays uygulamasında DHT11 ile sıcaklık ve nem ölçümü, ESP32 ile DHT22 ve LCD, NTC ile sıcaklık ölçümü, I2C LCD, röleyle 220 V ampul kontrolü ve servo motor projelerini devre şemaları ve kodlarıyla adım adım bulabilir, bu makinenin her parçasını ayrı ayrı deneyebilirsin.

Sıkça sorulan sorular

Kuluçka makinesi kaç derece olmalı?

Fanlı bir kuluçka makinesinde tavuk, bıldırcın, ördek ve hindi yumurtaları için hedef 37,5 °C'dir; kaz için 37,2–37,5 °C yeterlidir. Fansız makinelerde sıcak hava tepede toplandığı için yumurtaların üst hizasında 38,3–38,9 °C tutulur. Sıcaklığı her zaman yumurta hizasında ölç.

Kuluçka makinesinde nem kaç olmalı?

Tavuk yumurtaları için ilk 18 gün %50–55, son üç günde %65–75 nem önerilir. Ördek ve hindi yumurtaları ilk dönemde biraz daha yüksek, %55–60 nem ister. Nemi suyun miktarı değil, su kabının yüzey alanı belirler.

Kuluçka makinesine DHT11 kullanılır mı?

Önerilmez. DHT11'in sıcaklık hatası ±2 °C'dir ve kuluçkada 1 °C'lik sapma bile çıkış oranını düşürür. DHT22 (±0,5 °C), SHT31 ya da sıcaklık için DS18B20 çok daha güvenilir sonuç verir.

Kuluçkada elektrik kesilirse ne olur?

Birkaç saatlik kesintilerde yumurtalar yavaş soğur ve çoğu zaman embriyolar hayatta kalır; bu sırada kapağı açma ve kutuyu bir battaniyeyle örtebilirsin. Arduino tekrar açıldığında bu yazıdaki kod EEPROM'dan kaldığı günden devam eder. Uzun kesintiler için kesintisiz güç kaynağı ve RTC modülü düşün.

Yumurtalar günde kaç kez çevrilmeli?

Kilit dönemine kadar günde en az 3–5 kez çevrilmelidir; otomatik makinelerde 1–2 saatte bir çevirmek yaygındır. Elle çeviriyorsan tek sayıda çevir ki yumurta her gece aynı yüzü üzerinde kalmasın. Çıkıştan üç gün önce çevirmeyi tamamen bırak.

Ev yapımı kuluçka makinesi için hangi ısıtıcı kullanılır?

En yaygın seçenekler akkor ampul, seramik ısıtıcı ve 12 V PTC ısıtıcıdır. Öğrenci ve başlangıç projelerinde şebeke gerilimiyle uğraşmamak için 12 V ısıtıcılar daha güvenlidir. Hangisini seçersen seç, yazılımdan bağımsız çalışan bir termik sigorta ekle.

Tüm projeleri gör
DHT11 İle Sıcaklık Ve Nem
AR-55Orta

DHT11 İle Sıcaklık Ve Nem

Odan kaç derece, hava nemli mi, kuru mu? DHT11 sensörü sıcaklığı ve nemi ölçer, Arduino da bu değerleri iki satırlık LCD ekrana yazar ve birkaç saniyede bir yeniler.

4.7(47)
83
ESP32 DHT22 Sıcaklık ve Nem (LCD Ekranlı)
ES-15Orta

ESP32 DHT22 Sıcaklık ve Nem (LCD Ekranlı)

DHT22 sensörü ile ortam sıcaklığını ve nem oranını ölçüp 16x2 I2C LCD ekranda gerçek zamanlı olarak gösteren bir projedir. Adafruit DHT kütüphanesi kullanılarak tek kablo (one-wire) protokolü ile sensörden veri okunur. Bu proje, IoT hava istasyonu, akıllı ev otomasyonu veya seralarda ortam takip sistemlerinin temelini oluşturur. ESP32'nin GPIO 4 pini üzerinden DHT22 ile haberleşme sağlanır.

4.8(38)
57
NTC ve 2x16 Lcd Ekran İle Sıcaklık Ölçümü
AR-44Başlangıç
Premium

NTC ve 2x16 Lcd Ekran İle Sıcaklık Ölçümü

Ortamın sıcaklığını küçük bir boncuk gibi görünen sensörle ölç. NTC adlı bu parça ısındıkça elektriği daha kolay geçirir; Arduino bu değişimi okuyup bir formülle santigrat dereceye çevirir ve iki…

4.5(33)
44
I2C İle LCD Ekran Kullanımı
AR-32Başlangıç
Premium

I2C İle LCD Ekran Kullanımı

Arduino'ya kendi ekranını kazandır ve ilk mesajını yazdır. İki satırlık LCD ekran yalnızca birkaç kabloyla bağlanır; önce üst satıra bir selam, ardından alt satıra ikinci bir yazı gelir, ekran…

4.8(53)
70
220V Ampülü Buton(Push) İle Yakma
AR-19İleri
Premium

220V Ampülü Buton(Push) İle Yakma

Butona bastığın sürece 220 voltluk gerçek bir ampul yanar, bıraktığın anda söner.

4.4(30)
38
Servo Motor Kullanım
AR-35Başlangıç
Premium

Servo Motor Kullanım

Küçük bir servo motorun kolu sırayla üç konuma döner: en başa, tam ortaya ve en sona, her durakta iki saniye bekleyerek.

4.7(48)
67
ESP32 Sıcaklık Loglayıcı (DHT22 + DS1307 RTC + microSD + OLED)
ES-40İleri
Premium

ESP32 Sıcaklık Loglayıcı (DHT22 + DS1307 RTC + microSD + OLED)

ESP32 ile zamanlı sıcaklık ve nem kayıt sistemi kur! Bu projede DHT22 sensörüyle dakikada bir sıcaklık ve nem okuyup DS1307 RTC modülünden aldığın gerçek zaman etiketiyle microSD karta CSV formatında kaydediyoruz. OLED ekranda büyük yazıyla son sıcaklık değeri, nem yüzdesi, zaman damgası ve toplam kayıt sayısı canlı gösterilir.

4.7(7)
12
ESP32 Async Web Server (LCD'de IP Göstergeli)
ES-27İleri

ESP32 Async Web Server (LCD'de IP Göstergeli)

Bu projede ESP32'yi aynı Wi-Fi ağındaki telefonunuzdan veya bilgisayarınızdan kontrol edebileceğiniz asenkron bir web sunucusuna dönüştürüyoruz. ESPAsyncWebServer kütüphanesi sayesinde sunucu birden fazla isteği aynı anda işleyebiliyor (klasik WebServer.h gibi tek istekte bloklamıyor). Tarayıcıdan ESP32'nin IP adresine bağlanıp ON/OFF butonlarına basarak (/on ve /off adresleri) GPIO 5'e bağlı LED'i açıp kapatabileceksiniz.

4.8(16)
26