Bələdçilər · 14 dəq oxu

Arduino IDE quraşdırılması: Windows, macOS, Linux və ilk kodun yüklənməsi

Arduino IDE 2 addım-addım quraşdırma: Windows, macOS və Linux-da endirmə, drayverlər, plata və port seçimi, ilk Blink yükləməsi, ESP32 və Pico paketləri, interfeys dili ayarı.

Arduino IDE quraşdırılması Arduino ilə edəcəyin hər layihənin ilk addımıdır və düzgün ardıcıllıqla edildikdə 10–15 dəqiqə çəkir: proqramı rəsmi Arduino saytından (arduino.cc/en/software) endirirsən, əməliyyat sisteminə quraşdırırsan, platanı USB kabeli ilə qoşursan, plata və port seçimini edirsən və ilk test kodun olan Blink-i yükləyirsən. Platanın üzərindəki kiçik LED saniyədə bir yanıb-sönməyə başlayanda quraşdırma tamamdır. Bu bələdçidə aktual Arduino IDE 2 versiyasını (2026-cı ilin oktyabr ayı etibarilə 2.3.10) əsas götürürük; köhnə 1.8.19 versiyası ilə fərqlərini də cədvəldə tapacaqsan.

Yazıda Windows, macOS və Linux üçün ayrı-ayrı, ekran-ekran irəliləyən quraşdırma addımları var. Ardınca drayverləri və COM portu, plata seçicini, Verify və Upload düymələrini, Serial Monitor-u, Library Manager və Boards Manager-i tək-tək təqdim edirik. ESP32 və Raspberry Pi Pico plata paketlərini əlavə etməyi, interfeys dili və yazı ölçüsü kimi ayarları, quraşdırma tələb etməyən Arduino Cloud Editor seçimini və quraşdırmada ən çox rast gəlinən xətaların həllərini də eyni yerdə tapacaqsan.

Arduino Uno inkişaf platası
Arduino Uno: IDE-ni quraşdırdıqdan sonra ilk kodu yükləyəcəyimiz plata. L yazılı LED 13-cü pinə qoşulub; TX və RX LED-ləri isə kod yüklənərkən sürətlə yanıb-sönür.

Arduino IDE nədir, hansı versiyanı endirməlisən?

Arduino IDE (Integrated Development Environment, inteqrasiya olunmuş inkişaf mühiti) kodunu yazdığın, kompilyasiya edib xətalarını gördüyün və USB vasitəsilə plataya yüklədiyin pulsuz və açıq mənbəli proqramdır. Arxa planda C++ kompilyatorunu, plata paketlərini və avrdude ya da esptool kimi yükləmə alətlərini sənin əvəzinə işlədir; sən yalnız iki düyməyə basırsan. Bu gün rəsmi olaraq inkişaf etdirilən versiya Arduino IDE 2-dir: avtomatik tamamlama, tünd tema, daxili sazlayıcı və yenilənmiş Serial Plotter təqdim edir. Köhnə 1.8.19 versiyası hələ də endirilə bilər, amma yalnız kritik təhlükəsizlik düzəlişləri alır; yeni başlayırsansa, birbaşa IDE 2-ni quraşdır.

XüsusiyyətArduino IDE 2Arduino IDE 1.8.19 (Legacy)
VəziyyətAktiv inkişaf etdirilir, tövsiyə olunan versiyaSon versiya; yalnız kritik təhlükəsizlik düzəlişləri
Avtomatik tamamlamaVar (Ctrl+Space)Yoxdur
SazlayıcıVar (dəstəklənən platalarda)Yoxdur
TemaAçıq, Tünd və iki yüksək kontrast temasiYalnız açıq tema
Plata və port seçimiÜst paneldəki plata seçicidənTools menyusundan
Serial MonitorAlt paneldə, kodla eyni pəncərədəAyrı pəncərədə
Bulud sinxronizasiyasıEskizləri Arduino hesabı ilə sinxronlaşdırırYoxdur
Linux ARM (Raspberry Pi)Rəsmi versiya yoxdur32 və 64 bit ARM versiyası var

Sistem tələbləri və düzgün faylı seçmək

Endirmə səhifəsində əməliyyat sisteminə görə bir neçə fayl görürsən. Arduino IDE 2 yalnız 64 bit sistemlərdə işləyir; 32 bit Windows ya da çox köhnə macOS istifadə edirsənsə, yeganə seçimin 1.8.19-dur. Mac-ının prosessorunu Apple menyusu › About This Mac pəncərəsindən öyrənə bilərsən: Chip: Apple M… yazırsa Apple Silicon, Processor: Intel yazırsa Intel versiyasını seç.

Əməliyyat sistemiƏn aşağı versiyaEndiriləcək faylQeyd
WindowsWindows 10, 64 bitarduino-ide_2.3.10_Windows_64bit.exeKütləvi quraşdırma üçün MSI, quraşdırmasız istifadə üçün ZIP də var
macOS (Apple M1–M4)macOS 11 Big Surarduino-ide_2.3.10_macOS_arm64.dmgYerli versiya; Rosetta tələb etmir
macOS (Intel)macOS 10.15 Catalinaarduino-ide_2.3.10_macOS_64bit.dmgApple Silicon-da da açılır, amma daha yavaş işləyir
Linux64 bit x86 distributivlər (Ubuntu, Debian, Mint, Fedora…)arduino-ide_2.3.10_Linux_64bit.AppImageZIP versiyası da var; ARM Linux üçün IDE 2 yoxdur
Chromebook-Quraşdırma yoxdurArduino Cloud Editor ya da Arduino Cloud for Chromebook tətbiqi
IDE-ni yalnız rəsmi Arduino saytından endir; axtarış nəticələrində çıxan "pulsuz endir" saytları köhnə versiyalar ya da istənməyən proqramlar olan paketlər yaya bilər. Windows-da Microsoft Store versiyası əvəzinə saytdakı .exe faylını üstün tut: Raspberry Pi Pico paketinin developeri Store versiyasının Pico platalarını tanımaqda problem yaşadığını bildirir.

Windows-da Arduino IDE quraşdırılması

  1. Endirmə səhifəsindən Windows üçün .exe quraşdırma faylını endir və iki dəfə klikləyib aç. İanə istəyən səhifə açılarsa, ianə vermədən də endirməyə davam edə bilərsən.
  2. Lisenziya razılaşmasını I Agree ilə qəbul et. Sonra quraşdırmanın kompüterdəki bütün istifadəçilər üçün (Anyone who uses this computer), yoxsa yalnız sənin üçün (Only for me) ediləcəyini seç; məktəb və ya ümumi kompüterdə birinci seçim administrator icazəsi tələb edir.
  3. Quraşdırma qovluğunu standart halında burax və Install düyməsinə kliklə. Quraşdırma bitəndə Run Arduino IDE xanası işarəliykən Finish de.
  4. Windows Arduino və uyğun platalar üçün USB drayverlərini "Bu cihaz proqramını quraşdırmaq istəyirsiniz?" deyə soruşarsa, Install de; bu drayverlər orijinal Uno, Mega və Leonardo kimi platalaların tanınmasını təmin edir. Firewall şəbəkə girişi üçün icazə istəyərsə, onu da təsdiqlə.
  5. IDE açıldıqdan sonra sağ alt küncdə Arduino AVR Boards paketinin və daxili kitabxanaların quraşdırıldığını göstərən bildirişlər görəcəksən. İnternet əlaqəni kəsmədən bunların bitməsini gözlə; Uno, Nano və Mega dəstəyi bu paketlə gəlir.

Platanı taxanda Device Manager-də Ports (COM & LPT) başlığı altında yeni COM port görünməlidir. Orijinal Uno Arduino Uno (COMx) adı ilə, CH340 çipli sərfəli klonlar isə USB-SERIAL CH340 (COMx) adı ilə görünür. Klon plata Other devices altında sarı nidalı USB2.0-Serial kimi durursa, CH340 drayveri çatışmır; Windows Update çox vaxt bunu özü quraşdırır, quraşdırmazsa çip istehsalçısı WCH-nin CH341SER paketini yüklə. ESP32 platalarında tez-tez rast gəlinən CP2102 çipi üçün Silicon Labs-in CP210x VCP drayveri lazımdır. Port və drayver problemlərinin ətraflı diaqnostikasını Arduino kod yüklənmir yazısında izah etdik.

CH340 USB-TTL çeviricisi
CH340 çipi: klon Uno və Nano platalarında USB əlaqəsini bu çip təmin edir. Windows-da port görünmürsə, ilk quraşdırılacaq drayver onunkudur.
Windows istifadəçi adında ş, ğ, ı, ü, ə kimi Azərbaycan hərfləri varsa, ESP32 və Pico kimi bəzi plata paketləri kompilyasiyada fayl yolu xətası verə bilər; belə problemdə adında yalnız ingilis hərfləri olan yeni Windows istifadəçisi yaratmaq ən dəqiq həlldir. Documents qovluğun OneDrive ilə sinxronlaşdırılırsa, Preferences-də Sketchbook location-ı C:\Arduino kimi sinxronlaşmayan qovluğa köçürmək də izahsız kompilyasiya xətalarının qarşısını alır.

macOS-da Arduino IDE quraşdırılması

  1. Prosessoruna uyğun .dmg faylını endir və iki dəfə klikləyib aç. Açılan pəncərədə Arduino IDE ikonunu Applications qovluğuna sürüşdür.
  2. Tətbiqi Launchpad-dən ya da Spotlight (Cmd + Space) ilə aç. İnternetdən endirilmiş tətbiqi açmaq istədiyindən əmin olub-olmadığın soruşulanda Open de.
  3. IDE eskizlərini saxlayacağı Documents/Arduino qovluğuna giriş icazəsi istəyə bilər; icazə ver, əks halda eskizlərin yadda saxlanmaz.
  4. Apple Silicon-lu MacBook-a platanı ilk dəfə taxanda "Aksesuarın qoşulmasına icazə verilsin?" pəncərəsi çıxa bilər. Allow demənsə, plata port siyahısında heç görünməz.
  5. Port siyahısında orijinal Uno /dev/cu.usbmodem…, CH340-lı klonlar isə /dev/cu.usbserial-… ya da /dev/cu.wchusbserial… adı ilə görünür. macOS-un son versiyalarında CH340 və CP2102 drayverləri daxilidir; köhnə drayverləri ayrıca quraşdırmaq çox vaxt problemi böyüdür.

Apple Silicon-lu Mac-lərdə bəzi plata paketlərinin alətləri hələ də Intel prosessorları üçün tərtib olunub. Kompilyasiya və ya yükləmə zamanı bad CPU type in executable xətası görsən, Terminal-ı aç və softwareupdate --install-rosetta əmri ilə Rosetta 2-ni quraşdır; Apple-ın bu tərcümə qatı Intel alətlərinin M seriyalı prosessorlarda işləməsini təmin edir. Xəta davam edərsə, Boards Manager-dən müvafiq plata paketini ən son versiyaya yenilə.

Linux-da Arduino IDE quraşdırılması (AppImage)

  1. AppImage faylını endir. AppImage quraşdırma tələb etməyən tək fayllıq tətbiq paketidir; istəsən ana qovluğunda daimi bir yerə köçür.
  2. Faylı icra edilə bilən et: sağ klikləyib Properties › Permissions bölməsində Allow executing file as program xanasını işarələ. Terminalda chmod +x arduino-ide_*_Linux_64bit.AppImage əmri də eyni işi görür.
  3. Fayla iki dəfə klikləyərək IDE-ni başlat. dlopen(): error loading libfuse.so.2 ya da AppImages require FUSE to run xətası alsan, FUSE 2 kitabxanası çatışmır: Ubuntu 22.04-də sudo apt install libfuse2, Ubuntu 24.04 və sonrasında sudo apt install libfuse2t64 əmrini işlət.
  4. Serial portlara çıxış üçün istifadəçini dialout qrupuna əlavə et: sudo usermod -a -G dialout $USER. Dəyişikliyin qüvvəyə minməsi üçün kompüteri yenidən başlat; əks halda yükləmədə Permission denied xətası alırsan.
  5. CH340 ya da CP2102 çipli platanın portu bir anlıq görünüb itirsə, Brayl displeyləri üçün quraşdırılmış gələn brltty xidməti portu ələ keçirir. Brayl displeyi istifadə etmirsənsə, sudo apt remove brltty ilə sil və platanı çıxarıb yenidən tax.
  6. Ubuntu 24.04-də IDE heç açılmırsa və terminalda The SUID sandbox helper binary was found, but is not configured correctly yazılırsa, AppArmor tətbiqin qorunan sahəsini (sandbox) blokluyur. Müvəqqəti həll kimi IDE-ni terminaldan --no-sandbox parametri ilə başlada bilərsən.

Arduino IDE 2 interfeys turu

IDE-ni ilk dəfə açanda qarşına boş eskiz çıxır: setup() və loop() funksiyalarından ibarət bu karkas hər Arduino proqramının əsasıdır. Arduino dünyasında proqramlara eskiz (sketch) deyilir və hər eskiz özü ilə eyni adlı qovluğun içində .ino uzantılı faylda saxlanır. Pəncərə dörd bölgəyə ayrılır: üstdə alət paneli və plata seçici, solda yan panel, ortada kod redaktoru, altda isə kompilyasiya mesajlarının axdığı Output paneli və Serial Monitor. Ən aşağıdakı status paneli kursorun sətir nömrəsini və seçilmiş plata ilə portu göstərir.

ElementYeriNəyə yarayır?Qısayol
VerifyAlət paneli, təsdiq işarəsiKodu kompilyasiya edir, xətaları və yaddaş istifadəsini göstərir; plataya heç nə göndərmirCtrl+R
UploadAlət paneli, sağ ox ikonuKodu kompilyasiya edir və seçilmiş portdakı plataya yükləyirCtrl+U
DebugAlət paneliKodu addım-addım işlədir; yalnız dəstəklənən platalarda aktivdir-
Plata seçiciAlət panelinin ortasıQoşulu platalar və portları siyahıya alır, seçməyə imkan verir-
Serial PlotterSağ üst küncSerial portdan gələn ədədləri canlı qrafik kimi çəkir-
Serial MonitorSağ üst küncPlatayla mətn mübadiləsi edirCtrl+Shift+M
SketchbookSol yan panelYadda saxladığın eskizləri siyahıya alır-
Boards ManagerSol yan panelESP32, Pico kimi plata paketlərini quraşdırır və yeniləyirCtrl+Shift+B
Library ManagerSol yan panelSensor, ekran və modul kitabxanalarını quraşdırırCtrl+Shift+I
Auto FormatTools menyusuGirintiləri düzəldir, kodu oxunaqlı edirCtrl+T
PreferencesFile menyusu (macOS-da Arduino IDE menyusu)Dil, yazı ölçüsü, tema və əlavə plata ünvanlarıCtrl+,
macOS-da qısayollarda Ctrl əvəzinə Cmd düyməsini işlət. Verify düyməsinə Shift basılıykən klikləsən, IDE keşdən istifadə etmədən təmiz kompilyasiya edir (2.3.10 versiyası ilə gəlib); kodu dəyişdiyin halda köhnə davranışı görürsənsə, kömək edir. Yazarkən təklif siyahısını açmaq üçün Ctrl+Space düymələrinə bas; təkliflərin yazdıqca özü çıxmasını istəyirsənsə, Preferences-də Editor Quick Suggestions seçimini aç.

Plata və port seçimi

Plata seçimi IDE-yə kodu hansı prosessor üçün kompilyasiya edəcəyini və hansı alətlə yükləyəcəyini deyir; port seçimi isə kompüterə taxılmış fiziki platanı göstərir. İkisi də düzgün olmadan yükləmə mümkün deyil. Platanı qoşandan sonra üstdəki plata seçicini aç: orijinal Uno adı ilə birlikdə siyahıda görünür və bir klikləmə ilə seçilir. CH340 çipli klonlarda isə IDE platanı tanıya bilmir və port Unknown kimi görünür. Bu halda Select other board and port pəncərəsini aç, axtarış xanasına "uno" yaz, soldan Arduino Uno-nu, sağdan portu seçib OK düyməsinə kliklə. Hansı portun sənin platana aid olduğundan əmin deyilsənsə, platanı çıxar, siyahıya bax və yenidən tax: yeni görünən port sənindir.

Əlindəki plataSeçiləcək plataLazım olan paketDiqqət ediləcək ayar
Arduino Uno R3 (orijinal ya da klon)Arduino UnoArduino AVR Boards (ilk açılışda quraşdırılır)Əlavə ayar yoxdur
Arduino Nano (klon)Arduino NanoArduino AVR BoardsTools › Processor › ATmega328P (Old Bootloader)
Arduino Mega 2560Arduino Mega or Mega 2560Arduino AVR BoardsProcessor: ATmega2560 (Mega 2560)
Arduino Uno R4 Minima / WiFiArduino UNO R4 Minima / WiFiArduino UNO R4 BoardsPlata taxılanda IDE paketi quraşdırmağı təklif edir
ESP32 DevKit (WROOM-32)ESP32 Dev Moduleesp32 (Espressif Systems)Yükləmə problem çıxarsa Upload Speed: 115200
Raspberry Pi Pico / Pico W / Pico 2Raspberry Pi Pico (ya da Pico W, Pico 2)Raspberry Pi Pico/RP2040/RP2350İlk yükləmədə BOOTSEL və UF2 Board portu
Platanın güc LED-i yandığı halda port siyahısı boşdursa, ilk şübhəli kabeldir. Telefon şarj cihazlarından çıxan bir çox USB kabelində yalnız güc naqilləri var, data naqilləri yoxdur; kompüter belə kabellə taxılan platanı heç görmür. Fayl köçürə bildiyini bildiyin data kabeli istifadə et və platanı USB paylayıcı (hub) əvəzinə birbaşa kompüterin portuna tax.
  1. File › Examples › 01.Basics › Blink yolunu izlə. Nümunə yeni pəncərədə açılır; bu, IDE ilə birlikdə gələn və daxili LED-i yandırıb-söndürən hazır koddur.
  2. Plata seçicidən platanı və portunu seç; aşağıdakı status panelində platanın adını və port nömrəsini görməlisən.
  3. Əvvəlcə Verify düyməsinə bas (Ctrl+R). Output panelində Sketch uses 924 bytes (2%) of program storage space. Maximum is 32256 bytes. sətrini görsən, kompilyasiya uğurludur.
  4. Ardınca Upload düyməsinə bas (Ctrl+U). Platanın üzərindəki TX və RX LED-ləri qısa müddət sürətlə yanıb-sönür və sağ altda Done uploading bildirişi çıxır.
  5. L yazılı LED indi bir saniyə yanıb bir saniyə sönməlidir. Yeni kodun həqiqətən yükləndiyinə əmin olmaq üçün iki delay(1000) sətrini delay(200) et və yenidən yüklə; yanıb-sönmə sürətlənirsə, hər şey qaydasındadır.
  6. Dəyişdirdiyin nümunəni yadda saxlamaq istəyəndə IDE səndən yeni ad və yer istəyir, çünki nümunələr proqramın öz qovluğunda durur. Öz eskizlərin standart olaraq Documents/Arduino qovluğuna, yəni Sketchbook-a yadda saxlanılır.

Çıxışdakı bu sətirlər sənə platanın yaddaşı haqqında məlumat verir. Uno-dakı ATmega328P-nin 32 KB-lıq flash yaddaşının 512 baytını bootloader istifadə edir, buna görə kodun üçün qalan yer 32256 baytdır və Blink bunun yalnız 2%-ni tutur. Dərhal altındakı Global variables use 9 bytes sətri isə 2048 baytlıq RAM-ın nə qədərinin qlobal dəyişənlərə ayrıldığını deyir. Layihələrin böyüdükcə bu faizləri izləmək, "plata niyə donur?" sualının cavabını çox vaxt əvvəlcədən verir. İndi öz ilk kodunu yaz: aşağıdakı eskiz Blink-ə Serial Monitor-a mesaj göndərən bir neçə sətir əlavə edir; beləliklə həm yükləməni, həm də USB üzərindən məlumat mübadiləsini eyni anda sınayırsan.

C++ (Arduino IDE)
1// İlk test: dahili LED yanıp söner, Seri Port Ekranı'na yazı gelir
2// First test: blinks the onboard LED and prints to the Serial Monitor
3int sayac = 0;                        // kaç kez yanıp söndü / blink counter
4
5void setup() {
6  pinMode(LED_BUILTIN, OUTPUT);       // Uno'da pin 13 (L LED'i) / pin 13 (L LED) on the Uno
7  Serial.begin(9600);                 // Seri Port Ekranı hızı / Serial Monitor baud rate
8  Serial.println("Merhaba BlueGrays! / Hello BlueGrays!");
9}
10
11void loop() {
12  digitalWrite(LED_BUILTIN, HIGH);    // LED'i yak / turn the LED on
13  delay(1000);                        // 1 saniye bekle / wait 1 second
14  digitalWrite(LED_BUILTIN, LOW);     // LED'i söndür / turn the LED off
15  delay(1000);
16  sayac++;
17  Serial.print("Yanip sonme / Blink: ");
18  Serial.println(sayac);
19}

setup() plata işə düşəndə ya da sıfırlananda bir dəfə işləyir: burada 13-cü pini çıxış edirik və serial əlaqəni 9600 baud sürətlə başladırıq. loop() isə plata enerjili qaldıqca dayanmadan təkrarlanır. LED_BUILTIN platanın daxili LED-inin qoşulduğu pinin adıdır; Uno, Nano və Mega-da 13-ə uyğundur, beləliklə eyni kod bu platalarda dəyişdirilmədən işləyir. Koddakı əmrlərin ətraflı izahı üçün Arduino əmrləri yazısına nəzər sala bilərsən.

Serial Monitor və Serial Plotter

Kodu yüklədikdən sonra sağ üstdəki böyüdücü şüşə ikonuna kliklə ya da Ctrl+Shift+M düymələrinə bas. Serial Monitor alt paneldə açılır və plata hər yanıb-sönəndə yeni sətir yazır. Panelin sağ üstündəki sürət menyusu koddakı Serial.begin() dəyəri ilə, yəni 9600 baud ilə eyni olmalıdır; fərqlidirsə, ekrana mənasız simvollar tökülür. Üstdəki mesaj xanasına yazıb Enter-ə basanda mətn plataya gedir. Yanındakı sətir sonu menyusunda No Line Ending, New Line, Carriage Return və Both NL & CR seçimləri var; kodunun gözlədiyi sona görə seçirsən.

Serial Plotter isə ədədləri qrafik kimi göstərir: Serial.print("isik:"); Serial.println(deger); kimi etiketli sətirlər göndərsən, hər etiket ayrı rəngdə xətt olur. Potensiometr ya da LDR dəyərlərini canlı izləmək üçün idealdır. Kod yükləyərkən portu başqa proqramın (ikinci IDE pəncərəsi, PuTTY, Python skripti) tutmadığına əmin ol; port eyni anda yalnız bir proqrama açıla bilər. Bu alətlərin bütün incəliklərini Arduino Serial Monitor yazısında topladıq.

Library Manager və Boards Manager

Arduino-nun gücü hazır kitabxanalardan gəlir. Sol yan paneldəki kitab ikonu ilə (Ctrl+Shift+I) Library Manager-i aç, axtarış xanasına kitabxananın adını yaz (məs., "DHT sensor library") və Install düyməsinə kliklə. Kitabxana başqa kitabxanalara ehtiyac duyursa, IDE soruşur; Install All seçimi çatışmayan fayl xətalarının əvvəlcədən qarşısını alır. Quraşdırılan kitabxanalar Sketchbook-dakı libraries qovluğuna yazılır və nümunələri File › Examples menyusuna əlavə olunur. İnternetdən endirdiyin ZIP faylları isə Sketch › Include Library › Add .ZIP Library... ilə quraşdırırsan; təfərrüatlar Arduino kitabxana əlavə etmə yazısındadır.

Boards Manager (Ctrl+Shift+B) isə müxtəlif prosessor ailələri üçün kompilyator və yükləmə alətlərini quraşdırır. Uno, Nano və Mega paketi ilk açılışda özü gəlir; Uno R4, ESP32 ya da Pico kimi platalar üçün müvafiq paketi bir dəfə quraşdırmalısan. Arduino-nun öz platalar siyahıda birbaşa çıxır, digər istehsalçıların platalar üçün isə əvvəlcə Preferences-ə paket ünvanı əlavə edirsən. Plata paketləri Sketchbook-a deyil, Arduino15 adlı ayrı qovluğa quraşdırılır: Windows-da C:\Users\istifadəçi\AppData\Local\Arduino15, macOS-da ~/Library/Arduino15, Linux-da ~/.arduino15.

ESP32 plata paketinin əlavə edilməsi

ESP32 DevKit inkişaf platası
ESP32 DevKit: USB yuvasının iki yanındakı BOOT və EN düymələri yükləmə ilişəndə platanı əllə yükləmə rejiminə salmaq üçün istifadə olunur.
  1. File › Preferences-i aç (Ctrl+,) və Additional boards manager URLs xanasına bu ünvanı yapışdır: https://espressif.github.io/arduino-esp32/package_esp32_index.json. Birdən çox ünvan əlavə etmək üçün xananın yanındakı ikona kliklə və hər ünvanı ayrı sətirdə yaz.
  2. OK düyməsinə bas, ardınca Boards Manager-i açıb axtarış xanasına esp32 yaz.
  3. esp32 by Espressif Systems paketini tap və Install düyməsinə kliklə. Paket yüzlərlə meqabayt olduğu üçün endirmə yavaş əlaqələrdə bir neçə dəqiqə çəkə bilər. Siyahıda çıxan Arduino ESP32 Boards paketi yalnız Arduino Nano ESP32 üçündür; ümumi ESP32 platalarıüçün Espressif-in paketini quraşdır.
  4. Plata olaraq ESP32 Dev Module-u və platanın portunu seç. Əksər ESP32 DevKit-lər CP2102 ya da CH340 çipi istifadə etdiyi üçün IDE platanı Unknown kimi göstərir; bu normaldır.
  5. Aşağıdakı test kodunu yüklə və Serial Monitor-u 115200 baud-a ayarla. Çıxışda Connecting.... yazısı uzanıb gedirsə, platanın üzərindəki BOOT düyməsini basılı saxla, yükləmə faizləri axmağa başlayanda burax.
C++ (Arduino IDE)
1// ESP32 kurulum testi: yonga bilgisi + LED / ESP32 setup test: chip info + LED
2const int LED_PIN = 2;   // çoğu ESP32 DevKit'te dahili LED / onboard LED on most DevKits
3
4void setup() {
5  pinMode(LED_PIN, OUTPUT);
6  Serial.begin(115200);  // ESP32 için yaygın hız / common ESP32 baud rate
7  delay(1000);           // Seri Port Ekranı açılsın diye bekle / give the monitor time to open
8  Serial.print("Model: ");
9  Serial.println(ESP.getChipModel());                  // ör. ESP32-D0WD-V3 / e.g. ESP32-D0WD-V3
10  Serial.print("Cekirdek / Cores: ");
11  Serial.println(ESP.getChipCores());
12  Serial.print("CPU (MHz): ");
13  Serial.println(ESP.getCpuFreqMHz());
14  Serial.print("Flash (MB): ");
15  Serial.println(ESP.getFlashChipSize() / (1024 * 1024));
16  Serial.print("Bos RAM / Free heap (bayt / bytes): ");
17  Serial.println(ESP.getFreeHeap());
18}
19
20void loop() {
21  digitalWrite(LED_PIN, !digitalRead(LED_PIN));        // LED'i ters çevir / toggle the LED
22  delay(500);
23}

Serial Monitor-da çipin modelini, nüvə sayını, 240 MHz-lik prosessor sürətini və adətən 4 MB olan flash yaddaşı görürsənsə, ESP32 quraşdırman tamamdır; platanda GPIO 2-yə qoşulu daxili LED varsa, o da yarım saniyədən bir yanıb-sönür. ESP32-nin pinlərini, Wi-Fi-a qoşulmağı və telefondan idarə olunan ilk layihəni ESP32 nədir? yazısında işləmişik.

Raspberry Pi Pico plata paketinin əlavə edilməsi

Raspberry Pi Pico W inkişaf platası
Raspberry Pi Pico W: USB yuvasının yanındakı ağ BOOTSEL düyməsi ilk Arduino yükləməsində platanı UF2 rejiminə keçirmək üçün basılı saxlanılır.
  1. Preferences-dəki Additional boards manager URLs siyahısına, ESP32 ünvanının altına ayrı sətir kimi bunu əlavə et: https://github.com/earlephilhower/arduino-pico/releases/download/global/package_rp2040_index.json.
  2. Boards Manager-də pico axtar və Earle F. Philhower-in Raspberry Pi Pico/RP2040/RP2350 paketini quraşdır. Bu icma paketi Pico, Pico W, Pico 2 və Pico 2 W-nin hamısını dəstəkləyir və Arduino kitabxanalarının əksəriyyəti ilə uyğundur.
  3. Plata olaraq Raspberry Pi Pico-nu ya da əlindəki modeli (Pico W, Pico 2) seç.
  4. İlk yükləmə üçün Pico-nun üzərindəki BOOTSEL düyməsini basılı saxlayaraq USB kabelini tax, sonra düyməni burax. Pico kompüterdə RPI-RP2 (Pico 2-də RP2350) adlı disk kimi görünür və port siyahısında UF2 Board peyda olur; bu portu seçib Upload düyməsinə bas.
  5. Kod işləməyə başlayanda Pico adi serial port açır. Port siyahısından bu yeni portu seç; sonrakı yükləmələrdə BOOTSEL-ə basmağa ehtiyac yoxdur, IDE platanı özü yenidən başladır.
C++ (Arduino IDE)
1// Pico kurulum testi: dahili LED + yonga sıcaklığı
2// Pico setup test: onboard LED + chip temperature
3void setup() {
4  pinMode(LED_BUILTIN, OUTPUT);   // Pico'da GP25; Pico W'de kablosuz yonga üzerinden / GP25 on Pico, via the wireless chip on Pico W
5  Serial.begin(115200);           // USB seri port / USB serial port
6}
7
8void loop() {
9  digitalWrite(LED_BUILTIN, HIGH);
10  delay(500);
11  digitalWrite(LED_BUILTIN, LOW);
12  delay(500);
13  Serial.print("Yonga sicakligi / Chip temperature (C): ");
14  Serial.println(analogReadTemp());   // dahili sensör, yaklaşık değer / internal sensor, approximate
15}

Pico-nu MicroPython ilə proqramlaşdırmaq istəyirsənsə, Arduino IDE əvəzinə Thonny istifadə olunur; iki üsulun fərqlərini və MicroPython quraşdırılmasını Raspberry Pi Pico nədir? yazısında tapa bilərsən. Unutma: Arduino IDE ilə kod yükləyəndə platadakı MicroPython silinir. Geri qayıtmaq istəyəndə MicroPython-un UF2 faylını BOOTSEL üsulu ilə yenidən yükləmək kifayətdir.

Preferences: interfeys dili, yazı ölçüsü və digər ayarlar

Preferences pəncərəsini File > Preferences menyusundan (macOS-də tətbiq menyusundakı Arduino IDE başlığı altından) və ya Ctrl+, qısayolu ilə açırsan. İnterfeysin dilini dəyişmək üçün Language (Dil) siyahısından istədiyin dili seç və OK düyməsinə bas; IDE qısa təkrar yükləmədən sonra tərcümə olunmuş menyularla açılır. Kompilyatorun xəta mesajları isə ingilis dilində qalır. Yeni başlayanlar üçün ən faydalı ayarlar bunlardır:

AyarNəyə yarayır?Tövsiyəmiz
LanguageMenyuların və IDE mesajlarının dili; dəyişəndə IDE yenidən yüklənirRahat olduğun dil; xəta mesajını internetdə axtararkən ingilis dili daha çox nəticə verir
Editor font sizeKod yazısının ölçüsüGündəlik istifadədə 14–16, sinifdə yansıdarkən 18–20
Interface scaleMenyular daxil bütün pəncərəni böyüdür ya da kiçildirAutomatic xanasının işarəsini götür, faiz dəyərini əllə tənzimlə
ThemeLight, Dark, Dark High Contrast, Light High ContrastUzun işdə Dark
Show verbose output during: compile / uploadKompilyasiya və yükləmənin bütün addımlarını yazırUpload xanasını işarələ; xəta axtararkən çox kömək edir
Compiler warningsŞübhəli sətirlər üçün xəbərdarlıq səviyyəsiMore
Verify code after uploadYüklənən kodu plataçan geri oxuyub müqayisə edirAçıq; yükləmə bir neçə saniyə uzanır, amma əminlik verir
Auto saveDəyişiklikləri qısa fasilələrlə özü yadda saxlayırStandart olaraq açıqdır; belə burax
Sketchbook locationEskizlərin və kitabxanaların qovluğuAzərbaycan hərfləri və boşluq olmayan yol
Additional boards manager URLsESP32, Pico kimi üçüncü tərəf plata paketlərinin ünvanlarıHər ünvan ayrı sətirdə
Yazı ölçüsünü Preferences pəncərəsini açmadan da dəyişə bilərsən: Ctrl və = böyüdür, Ctrl və - kiçildir. Eskizlərə ad verəndə Azərbaycan hərfləri (ə, ş, ç…) və boşluq istifadə etmə; eskiz adlarında yalnız ingilis hərfləri, rəqəmlər, alt xətt, nöqtə və defis ola bilər, uzunluğu isə ən çox 63 simvol ola bilər. light_sensor düzgün addır, light sensor isə deyil.

Arduino Cloud Editor: quraşdırma etmədən brauzerdən kodlaşdırmaq

Kompüterinə proqram quraşdıra bilmirsənsə (məktəb kompüteri, Chromebook ya da administrator icazəsi olmayan noutbuk), Arduino Cloud Editor yaxşı alternativdir. app.arduino.cc ünvanından pulsuz Arduino hesabı ilə daxil olur, Sketches bölməsində yeni eskiz açırsan; kodun bulutda saxlanır və hər kompüterdə eyni halda açılır. Windows, macOS və Linux-da plataya USB üzərindən yükləmə edə bilmək üçün kiçik arxa plan proqramı olan Arduino Cloud Agent-i bir dəfə quraşdırmalısan. Chromebook-da agent əvəzinə brauzer ya da Arduino Cloud for Chromebook tətbiqi istifadə olunur, lakin orada yalnız Uno R3, Uno R4 və bir neçə rəsmi Arduino platası dəstəklənir. İki aləti birlikdə də işlədə bilərsən: IDE 2-də Arduino hesabınla daxil olsan, Cloud Sketchbook sayəsində evdəki IDE ilə məktəbdəki Cloud Editor eyni eskizləri görür.

MövzuArduino IDE 2Arduino Cloud Editor
QuraşdırmaProqram kompüterə quraşdırılırQuraşdırma yoxdur; USB yükləmə üçün Cloud Agent
İnternetYalnız paket və kitabxana endirərkənHəmişə lazımdır
HesabLazım deyilPulsuz Arduino hesabı lazımdır
Kompilyasiya limitiYoxdurPulsuz planda gündə 25 kompilyasiya
Plata dəstəyiBoards Manager-dəki bütün platalarBütün Arduino platalar və bir çox ESP32/ESP8266; Chromebook-da məhduddur
Ən uyğun halMüntəzəm iş, böyük layihələr, ESP32 və PicoMəktəb kompüteri, Chromebook, sürətli sınaq

Quraşdırmada tez-tez rast gəlinən problemlər və həlləri

Əlamət ya da xətaSəbəbHəll
Port menyusu bozdur, plata görünmürYalnız şarj edən kabel ya da çatışmayan drayverData kabeli istifadə et; CH340 ya da CP210x drayverini quraşdır
Port siyahıdadır, amma plata Unknown görünürKlon platanın USB çipi plata kimliyi daşımırSelect other board and port pəncərəsindən platanı əllə seç
Failed uploading: no upload port providedPort seçilməyibPlata seçicidən ya da Tools › Port menyusundan portu seç
Linux: Permission deniedİstifadəçi dialout qrupunda deyilsudo usermod -a -G dialout $USER, ardınca yenidən başlat
Linux: dlopen(): error loading libfuse.so.2AppImage üçün FUSE 2 çatışmırlibfuse2 (Ubuntu 24.04-də libfuse2t64) paketini quraşdır
Linux: port bir anlıq görünüb itirbrltty xidməti portu ələ keçirirsudo apt remove brltty
macOS: bad CPU type in executableIntel üçün tərtib olunmuş alət, Rosetta quraşdırılmayıbsoftwareupdate --install-rosetta
ESP32 paketi endirilmir: Client.Timeout or context cancellation while reading bodyYavaş əlaqədə endirmə vaxt aşımına uğrayırIDE-ni yenilə; .arduinoIDE qovluğundakı arduino-cli.yaml faylında network altına connection_timeout: 300s əlavə et
ESP32 Boards Manager-də çıxmırPaket ünvanı səhv ya da natamam yapışdırılıbÜnvanı Preferences-ə boşluqsuz yapışdır, Boards Manager-i yenidən aç
Pico: No drive to deployPlata BOOTSEL rejimində deyil, serial port da yoxdurBOOTSEL-i basılı saxlayaraq yenidən tax, UF2 Board portunu seç
Windows: kompilyasiyada fayl yolu ya da linker xətasıİstifadəçi adında Azərbaycan hərfləriYalnız ingilis hərfli yeni Windows istifadəçisi yarat
Serial Monitor-da mənasız simvollarSürət ayarı koddakı ilə eyni deyilPanelin sürət menyusunu Serial.begin() dəyərinə bərabərləşdir
Quraşdırma tamamilə qarışıbsa, sıfırdan başlamaq çox vaxt ən sürətli həlldir. IDE-ni sildikdən sonra plata paketlərinin olduğu Arduino15 qovluğunu və ayarların saxlandığı, istifadəçi qovluğundakı .arduinoIDE qovluğunu sil, ardınca IDE-ni yenidən quraşdır. Sketchbook-a (Documents/Arduino) toxunma; öz kodların və quraşdırdığın kitabxanalar oradadır.

Quraşdırma bitdi: sırada nə var?

Arduino IDE quraşdırılması bir dəfə düzgün edildikdə illərlə problemsiz işləyir; yeni plata alanda etməli olduğun yeganə şey Boards Manager-dən paketini quraşdırmaq, ardınca düzgün platanı və portu seçməkdir. Blink işlədisə, artıq hazırsan: BlueGrays tətbiqində Arduino, ESP32 və Raspberry Pi Pico üçün LED yandırmaqdan svetofora, məsafə sensorundan Wi-Fi layihələrinə qədər onlarla layihəni dövrə sxemi, hissə siyahısı və addım-addım izah olunmuş kodu ilə tapa, hamısını təzəcə quraşdırdığın IDE-də dərhal sınaya bilərsən.

Tez-tez verilən suallar

Arduino IDE pulsuzdurmu?

Bəli. Arduino IDE tamamilə pulsuz və açıq mənbəlidir; endirərkən ianə istəyən səhifə çıxsa belə, ianə vermədən endirə bilərsən. Brauzerdə işləyən Arduino Cloud Editor da pulsuz istifadə oluna bilər, lakin pulsuz planda gündəlik 25 kompilyasiya limiti var.

Arduino IDE 2-ni, yoxsa 1.8.19-u quraşdırmalıyam?

Arduino IDE 2-ni quraşdır; aktiv inkişaf etdirilən, avtomatik tamamlama və sazlayıcı təqdim edən versiya odur. 1.8.19 yalnız kritik təhlükəsizlik düzəlişləri alır və ancaq 32 bit Windows, Raspberry Pi kimi ARM Linux kompüterləri ya da köhnə kitabı bir-bir izləmək kimi xüsusi hallarda seçilir.

Arduino IDE-nin dilini necə dəyişmək olar?

File › Preferences pəncərəsində Language siyahısından özünə uyğun dili seçib OK düyməsinə basanda IDE yenidən yüklənir və menyular həmin dildə açılır. Kompilyatorun xəta mesajları ingiliscə qalır; bu mesajları internetdə axtararkən ingiliscə halı ilə axtarmaq daha çox nəticə verir.

Arduino IDE-də port niyə görünmür?

Ən çox rast gəlinən səbəb yalnız şarj edən, data naqilləri olmayan USB kabelidir; ikinci səbəb CH340 ya da CP2102 drayverinin çatışmamasıdır. Linux-da istifadəçinin dialout qrupunda olmaması ya da brltty xidməti, Apple Silicon-lu Mac-lərdə isə aksesuar qoşulmasına icazə verilməməsi də portu gizlədir.

Arduino IDE internetsiz işləyirmi?

Bəli. İlk açılışda Arduino AVR Boards paketi və daxili kitabxanalar endirildikdən sonra kod yazmaq, kompilyasiya və yükləmə internetsiz işləyir. Yeni plata paketi ya da kitabxana quraşdırmaq üçün internetə qoşulmalısan; Cloud Editor isə həmişə internet tələb edir.

Arduino IDE Raspberry Pi-yə və ya 32 bit Windows-a quraşdırıla bilərmi?

Arduino IDE 2-nin yalnız 64 bit Windows 10 və üstü, macOS və 64 bit x86 Linux versiyaları var. Raspberry Pi kimi ARM əsaslı Linux kompüterlərində və 32 bit Windows-da Arduino IDE 1.8.19 ya da komanda sətrindən işləyən Arduino CLI istifadə oluna bilər.

Bütün layihələrə bax
LED yandırma
AR-1Başlanğıc

LED yandırma

Elektronikanın ilk salamı: tək bir LED-i yandırıb söndürmək. Arduino LED-i çox qısa fasilələrlə yandırıb söndürür, işıq sürətlə qırpılır.

4.6(200)
1246
ESP32 daxili LED yandırma
ES-4Başlanğıc

ESP32 daxili LED yandırma

ESP32 DevKit V1 üzərindəki daxili (built-in) göy LED-i yanıb-söndürmək. Heç bir xarici komponent lazım deyil! ESP32 alanda ilk sınamalı layihə. GPIO 2 daxili LED-ə qoşulub.

4.8(29)
54
Raspberry Pi Pico daxili LED-in yanıb-sönməsi (Pico və Pico W)
PI-1Başlanğıc

Raspberry Pi Pico daxili LED-in yanıb-sönməsi (Pico və Pico W)

Raspberry Pi Pico seriyasının açılış layihəsi! Pico-nun üzərindəki yaşıl daxili LED-i yandırıb söndürərək platanın işlədiyini təsdiqləyirik; klassik "Hello World" tipli ilk təcrübə. Xarici komponent lazım deyil, Pico və USB kabeli kifayətdir. Kod MicroPython ilə yazılıb (Raspberry Pi Fondunun rəsmi dəstəklədiyi dil).

5.0(1)
10
Düymə ilə LED yandırma (Push)
AR-9Başlanğıc

Düymə ilə LED yandırma (Push)

Qapı zəngi kimi: bassan işıq yanır, buraxanda sönür. Arduino düyməni daim dinləyir; düymə basılı olanda LED-i yandırır, əlini çəkdiyin anda söndürür.

4.8(114)
253
HC-SR04 ilə məsafə ölçmə (Serial ekran)
AR-27Başlanğıc

HC-SR04 ilə məsafə ölçmə (Serial ekran)

Yarasalar qaranlıqda yolunu necə tapırsa, HC-SR04 sensoru da elə işləyir: eşidə bilmədiyin bir səs göndərir, əks-sədasını dinləyir və qarşısındakı cismin nə qədər uzaqda olduğunu ölçür.

4.6(50)
82
LDR ilə işıq intensivliyinin oxunması
AR-11Başlanğıc

LDR ilə işıq intensivliyinin oxunması

Otağın nə qədər işıqlı olduğunu rəqəmlə görmək istəyirsən? İşığa həssas kiçik hissə olan LDR ətraf işığı ölçür, Arduino isə bu dəyəri yarım saniyədən bir kompüter ekranına yazır.

4.6(83)
143
ESP32 ilə LED yandırma
ES-1Başlanğıc

ESP32 ilə LED yandırma

ESP32 ilə əsas GPIO çıxışından istifadəni öyrədir. LED-i rəqəmsal pindən yandırıb söndürərək yanıb-sönmə effekti əldə edirik. Arduino UNO-dakı klassik blink layihəsinin ESP32 versiyasıdır; Arduino mühitindəki əsas blink əmrləri eynidir, lakin ESP32-nin pin yerləşməsi və 3,3 V GPIO səviyyələri Arduino UNO-dan fərqlidir.

4.7(37)
108
Raspberry Pi Pico xarici LED-in yanıb-sönməsi (breadboard)
PI-2Başlanğıc

Raspberry Pi Pico xarici LED-in yanıb-sönməsi (breadboard)

Pico-nun daxili LED-indən sonrakı addım: breadboard-a xarici LED qoşub GP14 pini ilə idarə etmək. Bu layihədə Pico-nun istənilən GPIO pinindən çıxış kimi istifadəni, LED-in qütblərini (uzun ayaq = anod/+, qısa ayaq = katod/–) və cərəyanı məhdudlaşdıran rezistorun (220Ω) niyə vacib olduğunu öyrənirsən. Rezistoru qoymasan, LED-ə artıq cərəyan gedər və yana bilər.

4.5(2)
7