Arduino Komponentleri: 130 Parçayı Tanımak İçin Rehber

Arduino komponentleri arasında hangi parçanın ne işe yaradığını öğrenmenin en kısa yolu, parçayı tek başına değil, kullanıldığı projeyle birlikte görmektir. BlueGrays uygulamasında Keşfet › Komponentler tam bunu yapar: 130 parçanın her biri için fotoğraflı bir sayfa, kısa bir açıklama ve o parçayı kullanan projelerin listelendiği Kullanan Projeler bölümü var. Elindeki bir parçayı tanımak için adını ya da üzerindeki model kodunu arama kutusuna yazarsın; sayfasında ne işe yaradığını okur, hangi projelerde kullanıldığını görür ve uygun bir projeye geçersin. Parçayı denediysen Kullandım diye işaretlersin, Premium kullanıyorsan Atölyeme Ekle ile atölyene kaydedersin. Listede de Bende Var, Kullandım, Ücretsiz gibi filtrelerle ve Sıralama seçenekleriyle aradığını daraltırsın.

Blogda DHT11'den HC-SR04'e kadar tek tek sensörleri anlatan çok sayıda yazı var. Bu yazı onların yerine geçmiyor, üstlerine bir harita koyuyor. Önce Komponentler ekranının nasıl kullanıldığını, ardından 130 parçanın hangi gruplara ayrıldığını göreceksin. Sonra elindeki bilinmeyen bir parçayı nasıl tanıyacağını, bir parçadan projeye nasıl geçeceğini, en çok projede kullanılan on parçayı, yeni başlayan biri için ilk 12 parçanın sırasını ve en sık karıştırılan parça ikililerini ele alacağız. Her grubun içinden ayrıntılı rehberi olan parçalara bağlantı verdik; bir parçayı derinlemesine öğrenmek istediğinde oradan devam edebilirsin.

Keşfet › Komponentler'de neler var?

Alt menüde Keşfet'i açıp üstteki Komponentler segmentine geçtiğinde en üstte Komponent ara... yazan bir arama kutusu, yanında sıralama düğmesi ve hemen altında yana kayan bir filtre satırı görürsün. Arama, yazdığın kelimeyi parçanın hem adında hem açıklamasında arar. Bu yüzden "HC-SR04" gibi bir model kodu doğrudan parçayı getirirken "I2C" gibi genel bir kelime, açıklamasında bu kelime geçen bütün parçaları listeler. Filtre satırında Tümü, Kullandım, Kullanmadım, Bende Var, Bende Yok, Ücretsiz ve Premium çipleri var. Bir çipe dokunmak filtreyi açar, aynı çipe tekrar dokunmak listeyi Tümü görünümüne döndürür.

Sıralama düğmesi sekiz seçenek sunar: En Yeni, En Eski, İsim (A-Z), İsim (Z-A), En Yüksek Puanlı, En Çok Kullanılan ve iki yönlü ID sıralaması. Burada küçük ama önemli bir ayrıntı var: En Çok Kullanılan, parçanın kaç projede geçtiğine göre değil, kullanıcıların o parçayı kaç kez Kullandım diye işaretlediğine göre sıralar. Yani bu sıralama "topluluk en çok neyi denemiş?" sorusunun cevabıdır. Hangi parçanın kaç projede kullanıldığını aşağıda ayrı bir tabloda veriyoruz.

Bir parçaya dokunduğunda Komponent Detayı sayfası açılır. En üstte büyük bir fotoğraf durur; dokununca tam ekran açılır ve yakınlaştırabilirsin. Fotoğrafın köşesinde parçanın Ücretsiz ya da Premium etiketi, parça atölyendeyse Atölyemde var, işaretlediysen Kullandım çipi görünür. Altında parçanın adı, yıldız puanı, kaç kişinin puan verdiği, kaç kez kullanıldı olarak işaretlendiği ve parçanın numarası (#21 gibi) yer alır. Ardından gelen açıklama parçanın ne olduğunu ve tipik kullanım alanını birkaç cümleyle anlatır. Açıklamanın altında üç kutucuk bulunur: Kullandım, Değerlendir ve Favori. Ekranın altında sabit duran Atölyeme Ekle düğmesi, sayfanın sonunda da Kullanan Projeler listesi var. Komponent sayfalarının bir kısmı Premium olarak işaretlenebilir; Premium etiketli bir sayfaya ücretsiz hesapla dokunursan sayfa yerine Premium planlarını anlatan ekran açılır.

Kategori haritası: 130 parça 12 grupta

Uygulamada parçalar tek bir listede durur; ayrı bir kategori sekmesi yoktur. Aşağıdaki gruplama, 130 parçayı yeni başlayan birinin kafasında yerine oturtmak için hazırladığımız bir haritadır. Her grup bir soruya cevap verir: kartlar "programı kim çalıştırıyor?", sensörler "çevreden ne ölçüyorum?", ekranlar ve ses "sonucu nasıl gösteriyorum?", motorlar "neyi hareket ettiriyorum?", güç grubu ise "bütün bunları neyle besliyorum?" sorusunu yanıtlar. Bir projenin parça listesine baktığında hemen her zaman bir kart, birkaç temel eleman, bir ya da iki giriş ve en az bir çıkış görürsün. Tablodaki örnek adlar uygulamadaki parça adlarıyla aynıdır; arama kutusuna doğrudan yazabilirsin.

Tablodaki sayılar bir şeyi açıkça gösteriyor: kütüphanenin en kalabalık grubu 35 parçayla sensörler, ikincisi 17 parçayla motorlar ve sürücüler. Buna karşılık projelerin neredeyse tamamı ilk iki gruptan, yani bir karttan ve temel elemanlardan geçer. Aynı işi yapan farklı parçalar da aynı grupta durur: L298N, L9110S ve L293D'nin entegre ve shield sürümleri DC motor sürer; 7 Segment Display, TM1637 modülü ve MAX7219 modülleri sayı ya da desen gösterir. Bir projedeki parça elinde yoksa aynı gruptaki bir benzerine bakmak iyi bir başlangıçtır. Yalnız bağlantı şekli ve kullanılan kütüphane çoğu zaman değişir, kodu da buna göre uyarlaman gerekir.

Sensörler: 35 parçayı 8 alt grupta tanımak

Bir sensörü seçerken ve bağlarken ilk bakman gereken şey, parçanın ne ölçtüğünden çok ölçtüğünü karta nasıl verdiğidir. Analog çıkışlı bir sensör gerilim üretir ve Arduino Uno'da A0–A5 gibi analog pinlerden okunur; analogRead() 0 ile 1023 arasında bir sayı döndürür. Dijital çıkışlı bir sensör yalnız HIGH ya da LOW verir ve herhangi bir dijital pine bağlanabilir. I2C kullanan sensörler iki hat (SDA ve SCL) üzerinden konuşur ve aynı hatta birden fazla cihaz bağlanabilir; Uno'da bu hatlar A4 ve A5'tir, ESP32 geliştirme kartlarında çoğunlukla GPIO21 ve GPIO22 kullanılır. DHT11'in tek hatlı protokolü, DS18B20'nin 1-Wire hattı, RC522'nin SPI bağlantısı ve parmak izi sensörlerinin UART'ı gibi protokoller ise genellikle bir kütüphane ister. Aşağıdaki tabloda her alt grubun tipik çıkış türünü ve blogdaki ayrıntılı rehberleri bulacaksın.

Ekranlar, ses, motorlar, haberleşme ve güç

Çıkış parçalarında seçim, neyi göstermek istediğine bağlıdır. Tek bir durum için Led yeter; renk gerekiyorsa RGB Led, onlarca pikseli tek pinle yönetmek istiyorsan WS2812B Neopixel LED ve onun halka ya da matris sürümleri kullanılır (WS2812B rehberi). Sayı göstermek için 7 Segment Display en öğretici seçenektir, çünkü her segmenti ayrı ayrı sürmeyi öğretir (7 segment rehberi); dört haneyi iki pinle sürmek istersen TM1637 modülü daha pratiktir. Yazı için I2C 2x16 LCD Ekran iki satırda satır başına 16 karakter gösterir ve yalnız iki veri hattı ister (I2C LCD rehberi). Grafik, simge ya da oyun için 0.96 inç I2C OLED Ekran (128×64 piksel) yaygın seçimdir (OLED rehberi); renkli ve büyük görüntü gerektiğinde ILI9341 gibi TFT ekranlara geçilir (ILI9341 rehberi). Kayan yazı ve LED matris için MAX7219 modülleri kullanılır (MAX7219 rehberi).

Ses tarafında üç parça var. Buzzer uyarı sesi ve basit melodiler için kullanılır; aktif ve pasif türleri arasındaki farkı aşağıdaki karıştırılan parçalar tablosunda bulacaksın. Hoparlör (8 Ω, 0,5–3 W) doğrudan kartın pinine bağlanmaz; bir yükselteçle ya da DFPlayer Mini MP3 Çalar Modülü gibi kendi küçük yükselteci olan bir modülle sürülür. DFPlayer, microSD karttaki MP3 dosyalarını çalar; Arduino ona seri port üzerinden hangi dosyayı çalacağını söyler (DFPlayer rehberi).

Motor grubundaki en önemli kural, motorun sürücüsüyle birlikte düşünülmesidir. SG90 Servo Motor gibi küçük bir servo sinyalini doğrudan karttan alır, ama birden fazla servo ya da MG996R Servo Motor gibi güçlü bir model ayrı besleme ister (servo rehberi). Redüktörlü DC motorlar yön ve hız için L298N, L9110S ya da L293D gibi bir H köprüsü sürücüsüne bağlanır (L298N rehberi). 28 BYJ-48 Step Motor uygulamada ULN2003A sürücü kartıyla birlikte tek parça olarak geçer (28BYJ-48 rehberi); NEMA 17 Step Motor ise A4988 sürücüsü ve 8–35 V aralığında, çoğunlukla 12 V'luk bir besleme ister (A4988 rehberi). Röle de bu grupta, çünkü bir motoru, pompayı ya da lambayı kartın taşıyamayacağı akım ve gerilimde açıp kapatır. 220 V tarafı yalnız deneyimli birinin kontrolünde ve kapalı bir kutu içinde kurulmalıdır (röle rehberi).

Haberleşme grubunda HC-05 ve HC-06 Bluetooth Modülü kartı telefona bağlar; HC-05 hem ana hem bağımlı cihaz olarak çalışabilir, HC-06 yalnız bağımlı çalışır (HC-05 rehberi). İki kart arasında kablosuz veri için nRF24L01 modülleri (nRF24L01 rehberi), SMS ve arama için SIM800L GSM/GPRS Modülü (SIM800L rehberi), konum için NEO-6M GPS Modülü (GPS rehberi) kullanılır. CH340 ve CP2102 USB-TTL Dönüştürücü bilgisayarla seri haberleşmeyi sağlar; Arduino Pro Mini ya da ESP-01 gibi üzerinde USB girişi olmayan kartları programlamak için gerekir. Güç grubunda pil ve pil yuvalarının yanında 18650 hücreyi şarj eden TP4056 modülü (TP4056 rehberi), breadboard'a 5 V ve 3,3 V veren MB102 modülü ve gerilim düşüren LM7805, AMS1117 3.3V ve LM2596 var (7805 rehberi, Arduino'yu pille çalıştırma).

Elindeki bir parçayı nasıl tanırsın?

1. Üzerindeki yazıyı oku. Modüllerde model kodu (HC-SR04, DHT11, RC522), entegrelerde parça numarası (74HC595, ULN2003A, LM7805) yazar. Küçük yazıları telefonun kamerasıyla yakınlaştırarak okumak işini kolaylaştırır.
2. Kodu Komponentler'de ara. Kodu arama kutusuna yaz; sonuç çıkmazsa yalnız rakam kısmını ("7805" gibi) dene. Arama açıklamalara da baktığı için parçanın kendisi kütüphanede yoksa benzerine ulaşabilirsin.
3. Pin etiketlerine bak. VCC ve GND besleme demektir; SDA ve SCL I2C, Trig ve Echo ultrasonik mesafe, AO ve DO analog ve dijital çıkış, IN1–IN4 motor sürücü girişleri anlamına gelir.
4. Şekline ve bacak sayısına bak. İki bacaklı, renk bantlı küçük silindir dirençtir. Üç bacaklı yarım ay biçimli gövde bir transistör olabileceği gibi bir sıcaklık sensörü de olabilir; bu yüzden üzerindeki kodu mutlaka oku.
5. Pasif parçaların değerini araçla çöz. Direnç bantları, SMD kodları ve kondansatör kodları için aşağıdaki tablodaki araçları kullan.
6. Parça sayfasını ve Kullanan Projeler'i aç. Açıklama parçanın ne yaptığını, projelerdeki devre şemaları da nasıl bağlandığını gösterir.
7. Kaydet. Denediğin parçayı Kullandım ile işaretle; Premium kullanıyorsan Atölyeme Ekle ile adediyle birlikte atölyene ekle.

Üç ücretsiz araç bu işin büyük kısmını çözer; hepsi uygulamadaki Araçlar ekranında. Renk kodu aracında bantları sırayla seçersin: kahverengi, siyah, turuncu ve altın bantlı bir direnç 10 × 1000 = 10 kΩ değerinde ve ±%5 toleranslıdır (bantların anlamı için direnç rehberi). SMD kodu aracı SMD dirençlerin üç ve dört haneli kodlarını ve EIA-96 kodlarını çözer: 103, 10 × 10³ = 10 kΩ; 4702, 470 × 10² = 47 kΩ; 01C, 100 × 100 = 10 kΩ demektir; 4R7'deki R ise ondalık virgülün yerini tutar, yani 4,7 Ω. Kondansatör kodu aracı seramik kondansatör kodlarını okur: 104, 10 × 10⁴ pF = 100 nF = 0,1 µF eder (ayrıntılar kondansatör rehberinde). Değeri bulduktan sonra Komponentler'de Direnç gibi bir parçanın sayfasını açıp o parçayı kullanan projelere bakabilirsin.

Kullanan Projeler: parçadan projeye geçmek

Bir parçayı tanıdıktan sonraki doğal soru "bununla ne yapabilirim?" olur. Cevap, parça sayfasının sonundaki Kullanan Projeler bölümündedir. Her kartta projenin fotoğrafı, numarası, zorluk seviyesi, Ücretsiz ya da Premium rozeti ve bitirdiysen Tamamlandı etiketi görünür. Örneğin HC-SR04 Mesafe Sensörü sayfasında 13 proje listelenir. Üçü ücretsizdir: Arduino ile HC-SR04 Mesafe Ölçme (Serial Ekran), ESP32 ile ESP32 HC-SR04 Ultrasonik Mesafe Ölçer ve Raspberry Pi Pico ile Raspberry Pi Pico Park Sensörü (HC-SR04 + 3 LED + Buzzer). Premium olanlar arasında HC-SR04 ile Park Sensörü, Boy Ölçüm Projesi ve engelden kaçan bir robot projesi var. Böylece tek bir sensörden, seri ekrana mesafe yazdırmaktan engelden kaçan bir robota uzanan bir rota çıkar.

Bu bölümü verimli kullanmak için üç kural öneriyoruz. Birincisi, önce ücretsiz ve Başlangıç seviyesindeki projeden başla; parçanın temel davranışını en az parçayla görürsün. İkincisi, ikinci projeyi aynı parçayı başka bir parçayla birleştiren bir projeden seç; HC-SR04 için bu, mesafeyi buzzer ya da LED'lerle uyarıya çeviren bir park sensörü olabilir. Üçüncüsü, Premium bir projenin kartına dokunduğunda da proje sayfası açılır ve projenin ne yaptığını gösteren kilitli bir vitrin görürsün; bir sonraki hedefini seçmek için bu bile yeterli olabilir. Bazı parçaların henüz bir projesi yoktur; bu durumda sayfada Kullanan Projeler bölümü hiç görünmez. Ters yönden aramak istersen Keşfet › Projeler'de Filtrele menüsündeki Komponentler seçeneğiyle parça seçip yalnız o parçayı kullanan projeleri listeleyebilirsin.

En çok projede kullanılan 10 komponent

Aşağıdaki tablo, Kasım 2026 başında uygulamadaki projelerin parça listeleri sayılarak hazırlandı; uygulamada 200+ proje var ve yeni projeler eklendikçe sayılar artar. Sayı, parçanın kaç farklı projenin listesinde geçtiğini gösterir, adedini değil: dört LED kullanan bir proje Led satırına bir kez yazılır.

Tablodan çıkan ders şu: ilk beş satır altyapıdır ve bir parça kutusunun temelini oluşturur. Buzzer ve push buton, projelerin en sık kullandığı etkileşim parçalarıdır; ikisi de kolay öğrenilir ve ucuzdur. Listenin hemen dışında 0.96 inç I2C OLED Ekran (21 proje), SG90 Servo Motor (15 proje), Potansiyometre ve HC-SR04 Mesafe Sensörü (13'er proje) geliyor. ESP32 ve Raspberry Pi Pico W satırları ise platform dağılımını yansıtır: bu kartlarla yapılan her projede kartın kendisi parça listesinde yer aldığı için sayılar kabaca o platformdaki proje sayısına eşittir.

Kullandım, Bende Var ve Atölyem bağlantısı

Komponentler ekranındaki iki işaret farklı şeyleri kaydeder. Kullandım, "bu parçayla en az bir kez çalıştım" demektir; parça sayfasındaki kutucuğa dokunarak eklenir ve ücretsiz hesapta da çalışır. Listede Kullandım ve Kullanmadım çipleri bu işarete göre süzer; Kullanmadım çipi sıradaki parçayı seçmek için hazır bir öneri listesidir. Bende Var ise "bu parça şu an kutumda" demektir ve Atölyem › Parçalarım'daki parça envanterine bağlıdır. Parça sayfasındaki Atölyeme Ekle düğmesi, parçayı seçili hâlde ekleme ekranını açar; burada adedi ve "Kırmızı LED" ya da "10k Ohm" gibi özel bir ad girersin. Parçalarım bir Premium özelliğidir; ücretsiz hesapta bu düğme Premium ekranını açar.

Parçalarını atölyene ekledikten sonra asıl kazanç Atölyem sekmesinde ortaya çıkar: Yapabileceğin Projeler bütün parçaları elinde olan projeleri, Eksik Komponentli Projeler ise kaç parçanın eksik olduğunu göstererek tamamlanmaya yakın projeleri listeler. Komponentler'deki Bende Yok çipi de burada işe yarar: bir eksik parçayı aldığında onu listede hemen bulur ve atölyene eklersin. Bu akışı adım adım elimdeki malzemelerle hangi Arduino projesini yaparım yazısında anlattık.

Başlangıçta öğrenilecek ilk 12 parça

Yeni başlayan biri için parçaları rastgele değil, birbirinin üzerine kurulan bir sırayla öğrenmek daha verimlidir. Aşağıdaki sıra, en çok projede geçen parçalarla Arduino'nun temel becerilerini birlikte ilerletir: önce dijital çıkış, sonra dijital giriş, analog giriş, ses, sensör okuma, ekran ve hareket. Her maddede parçayı ilk kez denemek için bir proje ya da rehber önerdik. SG90 servo dışındaki parçaların her biri en az bir ücretsiz projede kullanılıyor; yani ilk on bir adımı Premium olmadan baştan sona yapabilirsin.

1. Arduino Uno: 111 projenin kartı; USB ile bağlanır, 5 V ile çalışır ve en çok örneği olan karttır. İlk proje: Led Yakma.
2. Breadboard: lehimsiz devre kurmanın temeli. İç bağlantılarını bilmeden kurulan bir devre çoğu zaman tek bir delik kayması yüzünden çalışmaz (breadboard rehberi).
3. Jumper Kablo: erkek-erkek kablolar breadboard için, erkek-dişi kablolar modül pinleri için kullanılır. Kablonun rengi elektriği değiştirmez, ama kırmızıyı 5 V'a, siyah ya da maviyi GND'ye ayırmak hata bulmayı kolaylaştırır.
4. Led: uzun bacak anot (artı), kısa bacak katottur (eksi); her zaman seri bir dirençle bağlanır (LED rehberi).
5. Direnç: LED için 220–330 Ω, buton ve sensörlerde 10 kΩ en sık kullanılan değerlerdir. Bantları Renk kodu aracıyla okumayı bu aşamada öğren (direnç rehberi).
6. Push buton: ilk dijital giriş; pull-up ve pull-down dirençlerini burada öğrenirsin. İlk proje: Buton İle Led Yakma (Push) (buton rehberi).
7. Potansiyometre: ilk analog giriş; analogRead() ile 0–1023 arası değer okursun. İlk proje: Hız Ayarlı Yürüyen Led (potansiyometre rehberi).
8. Buzzer: ilk ses çıkışı; tone() fonksiyonuyla frekansı değiştirirsin. İlk proje: Buzzer Kullanımı (buzzer rehberi).
9. LDR: ilk gerçek sensör; bir dirençle gerilim bölücü kurup ışığı analog olarak okursun. İlk proje: Ldr İle Gece Lambası (LDR rehberi).
10. HC-SR04 Mesafe Sensörü: zaman ölçerek mesafe hesaplamayı öğretir; pulseIn() ile yankının dönüş süresini ölçer, ses hızıyla santimetreye çevirirsin. İlk proje: HC-SR04 Mesafe Ölçme (Serial Ekran).
11. I2C 2x16 LCD Ekran: ilk kütüphane kurulumun ve ilk I2C bağlantın olur; sonucu bilgisayar olmadan gösterirsin. İlk proje: DHT11 İle Sıcaklık Ve Nem (I2C LCD rehberi).
12. SG90 Servo Motor: ilk hareket. Servo kütüphanesiyle 0–180° arası açı verirsin; birden fazla servo kullanırken ayrı besleme gerekir (servo rehberi).

Sık karıştırılan parçalar ve farkları

Bu ikililerden ikisi ayrıca açıklamayı hak ediyor. Aktif ve pasif buzzer'ı ayırmanın en kısa yolu, buzzer'ı birkaç saniyeliğine kartın 5V ve GND pinleri arasına bağlamaktır: aktif buzzer sürekli tek bir ton çıkarır, pasif buzzer ise yalnız bağlantı anında hafif bir tık sesi verir. Melodi çalan projelerde pasif buzzer gerekir, çünkü notanın frekansını tone() belirler. HC-SR04 ile VL53L0X arasındaki seçim ise ölçeceğin yüzeye bağlıdır. HC-SR04 ses dalgası gönderir ve geniş bir koniyle ölçer; birkaç santimetreden birkaç metreye kadar çalışır ama kumaş gibi sesi yutan yüzeylerde ve eğik duvarlarda yanılabilir. VL53L0X ise dar bir ışınla yaklaşık 2 metreye kadar ölçer, I2C ile bağlanır ve çok daha küçüktür; buna karşılık güçlü güneş ışığında menzili kısalır. VL53L0X şu an uygulamanın komponent kütüphanesinde yer almıyor.

Komponentler kütüphanesini bir sözlük gibi kullan: elindeki parçanın adını bul, ne yaptığını oku, Kullanan Projeler'den bir projeye geç, bitirince Kullandım ile işaretle. Bu döngüyü ilk 12 parçayla birkaç hafta sürdürdüğünde, yeni bir sensörle karşılaştığında da ilk bakacağın yerleri bilirsin: çıkış türü, besleme gerilimi ve hangi kütüphaneyi istediği. Telefonunda BlueGrays yoksa, uygulamayı indirip bu yazıdaki parçaları Keşfet › Komponentler'de sırayla açarak başlayabilirsin.