Hissələr · 13 dəq oxu

L293D motor şildindən istifadə: AFMotor, 4 DC mühərrik, step və servo

L293D motor şildi necə istifadə olunur? AFMotor kitabxanası, PWR jumperi, boş pinlər, 4WD maşın kodu, step və servo, 0,6 A həddi və mühərrik fırlanmır problemlərinin həlli.

L293D motor şildi Arduino Uno-nun üstünə birbaşa taxılan və tək platada 4 DC mühərrik, 2 step mühərriki və 2 servo idarə etməyə imkan verən mühərrik sürücü platasıdır. Üzərindəki iki L293D çipi mühərriklərin ehtiyac duyduğu cərəyanı təmin edir, fırlanma istiqamətlərini dəyişir və sürətlərini PWM ilə tənzimləyir; beləliklə, tək bir jumper naqil istifadə etmədən dörd təkərli robot maşının bütün mühərriklərini idarə edə bilərsən. Bazardakı platalarin demək olar ki, hamısı Adafruit-in köhnə Motor Shield V1 dizaynının surətidir və eyni kitabxana ilə, yəni AFMotor ilə proqramlaşdırılır.

Bu bələdçidə şildin içində nələrin olduğunu, hansı Arduino pinlərindən istifadə etdiyini və hansılarının sensorlar üçün boş qaldığını, ən çox çaşdıran PWR jumperini üç fərqli qida düzəni ilə, AFMotor kitabxanasının komandalarını və telefondan idarə olunan dörd təkərli robot maşının tam kodunu öyrənəcəksən. Son bölmələrdə 0,6 A cərəyan həddini, çipin niyə qızdığını, L298N ilə fərqləri və "mühərriklər fırlanmır" probleminin məlum səbəblərini bir cədvəldə topladıq.

L293D motor şildi, üstdən görünüş: M1–M4 klemmləri, servo başlıqları və qida jumperi
L293D motor şildi (Adafruit V1 dizaynı): ortada 74HC595, hər iki yanında L293D çipləri; solda M1–M2, sağda M3–M4 klemmləri, sol üstdə iki servo başlığı, altda xarici qida klemmi və PWR jumperi.

L293D motor şildi nədir, necə işləyir?

DC mühərriki iki istiqamətdə fırlatmaq üçün H-körpüsü adlanan dörd açarlı dövrə lazımdır; bu məntiqi L298N ilə DC mühərrik idarəsi yazısında ətraflı izah etmişik. L293D çipinin içində iki H-körpüsü var; şildə bu çipdən iki dənə olduğu üçün cəmi dörd mühərrik kanalı alınır. Adındakı "D" hərfi mühərrik söndükdə yaranan əks gərginlik sıçrayışlarını söndürən qoruyucu diodların çipin içində olduğunu göstərir. L293D həmçinin həddindən artıq qızdıqda çıxışlarını özü bağlayır.

Şildin əsas hiyləsi ortadakı 74HC595 sürüşdürmə registridir (shift register). Dörd mühərrikin hər biri istiqamət üçün iki, sürət üçün bir siqnal tələb edir; bu, cəmi 12 Arduino pini deməkdir. Şild səkkiz istiqamət siqnalını 74HC595-ə ardıcıl göndərir və bunun üçün yalnız 4 pin (D4, D7, D8, D12) sərf edir, sürət üçün isə 4 PWM pinindən (D3, D5, D6, D11) istifadə edir. Bu dizayn pin qazandırır, amma bir qiyməti var: mühərrikləri digitalWrite ilə birbaşa idarə edə bilməzsən, istiqamət bitlərini registrə göndərən kitabxana lazımdır. Həmin kitabxana AFMotor-dur.

XüsusiyyətDəyər
Sürücü çipləri2 ədəd L293D (cəmi 4 H-körpüsü)
İstiqamət idarəsi74HC595 sürüşdürmə registri (D4, D7, D8, D12)
Mühərrik qida gərginliyi4,5–25 V (xarici qida klemmi)
Hər kanal üçün cərəyan0,6 A davamlı, 1,2 A çox qısa müddətli pik
Sürət tənzimi8 bit PWM, setSpeed(0–255)
İdarə edə bildiyi mühərriklər4 DC mühərrik, 2 step mühərriki və ya 2 DC + 1 step
Servo2 ədəd, Arduino-nun 5 V xəttindən qidalanır (D9 və D10)
QorumaDaxili diodlar, həddindən artıq temperaturda bağlanma
Uyğun platalarArduino Uno R3 və Mega 2560 (Uno R4 və Leonardo dəstəklənmir)

Platada nələr var? Klemmlər, başlıqlar və jumper

HissəVəzifəsi
M1 və M2 klemmi (sol)1-ci və 2-ci DC mühərrik; ortadakı GND ucu unipolyar step mühərrikinin ortaq naqili üçündür
M3 və M4 klemmi (sağ)3-cü və 4-cü DC mühərrik və ya 2 nömrəli step mühərriki
EXT_PWR (+M və GND)Mühərriklərin qida girişi: batareya və ya adapter
PWR jumperiTaxılı olanda mühərrik qidasını Arduino-nun Vin xəttinə qoşur
SER1 və SERVO_2İki servo başlığı (−, +, S); D10 və D9
PWR LED-iMühərrik qidasının olub-olmadığını göstərir; sönükdürsə, mühərriklər fırlanmır
RESET düyməsiArduino-nun reset düyməsinin şildin üstündəki surəti
A0–A5 cərgəsiBoş analoq pinlər; əksər platalarda yanlarında +5V və GND cərgələri də olur

Şild hansı pinlərdən istifadə edir, hansılar boş qalır?

Arduino piniŞilddəki vəzifəsiNə vaxt məşğuldur?
D3M2 sürəti (PWM, Timer2)M2 və ya 1-ci step mühərriki istifadə olunanda
D474HC595 saat siqnalı (CLK)Hər hansı DC və ya step mühərriki istifadə olunanda
D5M4 sürəti (PWM, Timer0)M4 və ya 2-ci step mühərriki istifadə olunanda
D6M3 sürəti (PWM, Timer0)M3 və ya 2-ci step mühərriki istifadə olunanda
D774HC595 çıxışı aktivləşdirmə (EN)Hər hansı mühərrik istifadə olunanda
D874HC595 məlumat girişi (DATA)Hər hansı mühərrik istifadə olunanda
D9SERVO_2 siqnalı (Timer1)Yalnız həmin servo istifadə olunanda
D10SER1 siqnalı (Timer1)Yalnız həmin servo istifadə olunanda
D11M1 sürəti (PWM, Timer2)M1 və ya 1-ci step mühərriki istifadə olunanda
D1274HC595 zatvor (LATCH)Hər hansı mühərrik istifadə olunanda
D0, D1İstifadə olunmur (USB serial xətti)Kod yükləyəndə və Serial Monitor açıq olanda
D2İstifadə olunmur; platada kiçik lehim nöqtəsi varHeç vaxt
D13İstifadə olunmur, amma şildin üstünə çıxarılmayıbHeç vaxt
A0–A5 (D14–D19)İstifadə olunmur; platanın kənarında cərgə şəklindədirHeç vaxt

Boş qalan altı analoq pin sensorlar üçün kifayətdir, çünki Uno-nun A0–A5 pinləri lazım olanda 14–19 nömrəli rəqəmsal pinlər kimi də işləyir. Praktik bölgü belə ola bilər: A0 və A1-ə HC-SR04 məsafə sensoru və ya SoftwareSerial ilə Bluetooth modulu, A2 və A3-ə xətt izləmə və ya maneə sensorları, A4 və A5-ə I2C xətti (OLED, LCD, MPU6050). attachInterrupt() ilə kəsmə istifadə edən təkər enkoderi və ya düymə üçün yeganə boş pin D2-dir; Uno-nun digər kəsmə pini D3 isə M2-nin sürət pinidir. Servo istifadə etmirsənsə, D9 və D10 da sərbəst qalır. Platanın pin düzənini Pinout alətində, pinlərin xüsusiyyətlərini isə Arduino Uno pinləri yazısında görə bilərsən.

Şild taxılıbsa, D3–D8, D11 və D12-dən kodunda başqa iş üçün istifadə etmə. Məsələn, HC-SR04-ün trig ucunu D7-yə və ya LED-i D12-yə qoşsan, 74HC595-ə gedən məlumat pozulur və mühərriklər təsadüfi istiqamət dəyişir. Bundan başqa, M1 və M2-nin sürət siqnalı Timer2-dən gəlir: tone() funksiyası və Uno-dakı IRremote kitabxanası da Timer2-dən istifadə etdiyi üçün onlar işləyəndə M1 və M2-nin sürət tənzimi pozulur.

Qida və PWR jumperi: düzgün qoşulmanın üç yolu

Platanın aşağı kənarındakı iki ucluq EXT_PWR klemmi mühərriklərin qida girişidir; artı ucu adətən "+M" və ya "+", mənfi ucu isə "GND" kimi yazılır. Hemen yanındakı PWR jumperi bu mühərrik xəttini Arduino-nun Vin pininə qoşur. Jumper taxılı olanda iki plata tək mənbədən qidalanır: EXT_PWR-a verdiyin gərginlik Vin vasitəsilə Arduino-nu da işlədir və ya Arduino-nun DC jakına taxdığın adapter mühərrikləri də qidalandırır. Jumper çıxarılanda iki xətt bir-birindən tamamilə ayrılır. Platadakı PWR LED-i yalnız mühərrik qidası gələndə yanır; mühərriklərlə məşğul olmağa başlamazdan əvvəl ilk yoxlayacağın şey bu LED-dir.

DüzənArduino qidasıMühərrik qidasıPWR jumperi
Tək mənbə (7–12 V batareya və ya adapter)Eyni mənbədən, Vin vasitəsiləEXT_PWR və ya Arduino-nun DC jakıTaxılı
Arduino USB-dən, mühərriklər batareyadanUSB kabeliEXT_PWRÇıxarılıb
İki ayrı mənbə (ən təhlükəsizi)DC jakı və ya USBEXT_PWRÇıxarılıb

Robot maşınlarda ən geniş yayılmış istifadə tək mənbədir: 2 ədəd 18650 batareyadan ibarət paketi EXT_PWR-a qoşur, jumperi taxırsan və həm Arduino, həm mühərriklər eyni batareya ilə işləyir. Bu düzən sadədir, amma mühərriklər start zamanı çox cərəyan çəkəndə batareya gərginliyi anlıq düşə bilər və Arduino yenidən başlaya bilər. Bunu yaşayırsansa, jumperi çıxarıb Arduino-nu ayrı mənbədən (powerbank, USB və ya 9 V adapter) qidalandırmaq qəti həlldir. Masa üstündə sınaqda ikinci düzən ən praktikidir: Arduino kompüterə qoşulu qalır, mühərriklər batareyadan işləyir və jumper çıxarılmış olur.

EXT_PWR klemmində əks polyarlıq qoruyucu diodu yoxdur; batareyanı tərs qoşmaq şildi və böyük ehtimalla Arduino-nu dərhal sıradan çıxarır. Jumper taxılı olanda həm DC jakına, həm də EXT_PWR-a ayrı mənbələr qoşma, əks halda iki mənbəni bir-birinə qısa qapayarsan. Mühərrik qidasını heç vaxt Arduino-nun 5V pininə də vermə.

Hansı batareyanı seçməlisən? L293D-nin çıxış tranzistorları cərəyandan asılı olaraq təxminən 1,5–2,6 V udur, yəni mühərrik batareya gərginliyindən bu qədər az görür. Robot dəstlərindəki sarı 3–6 V-luq TT mühərrikləri üçün 2 ədəd 18650 litium batareya (nominal 7,4 V, dolu halda 8,4 V) idealdır: mühərriklər təxminən 5,5–6 V görür, jumper taxılı olanda Arduino-nun stabilizatoru da rahat işləyir. 4 ədəd AA batareya (6 V) mühərriklərə yalnız 4 V civarı buraxır və Arduino-nu Vin-dən qidalandırmağa çatmır. 9 V-luq kvadrat batareya isə bir neçə yüz milliamperdən artığını verə bilmir; mühərriklər ya heç fırlanmır, ya da batareya dəqiqələr içində bitir. Batareya müddətini Batareya ömrü aləti ilə hesablaya, bütün qida seçimlərini Arduino-nu batareya ilə işə salmaq yazısında oxuya bilərsən.

AFMotor kitabxanasını quraşdırmaq

  1. Arduino IDE-də Library Manager-i aç (Tools › Manage Libraries və ya Ctrl+Shift+I).
  2. Axtarış qutusuna Adafruit Motor Shield yaz. İki nəticə çıxır: təsvirində "V1 firmware" yazılan Adafruit Motor Shield library və Adafruit Motor Shield V2 Library.
  3. L293D-li şild üçün V1 olanı quraşdır. V2 kitabxanası I2C ilə əlaqə quran və TB6612 çipli tamamilə başqa plata üçündür.
  4. Kodunun əvvəlinə #include <AFMotor.h> sətrini əlavə et.
  5. İstəsən, File › Examples › Adafruit Motor Shield library › MotorTest nümunəsini açıb M1-ə qoşulu mühərriklə platanı sına.
Kompilyasiya zamanı AFMotor.h: No such file or directory xətası alırsansa, ya kitabxana heç quraşdırılmayıb, ya da səhvən V2 kitabxanası quraşdırılıb; V2-nin başlıq faylının adı Adafruit_MotorShield.h-dır və L293D platası ilə işləmir. Kitabxana quraşdırılmasındakı digər problemlər üçün Arduino kitabxanası əlavə etmək yazısına baxa bilərsən.

İlk proqram: DC mühərriki irəli, geri və müxtəlif sürətlərdə fırlatmaq

Mühərrikin iki naqilini M1 klemminin kənardakı iki ucuna vintlərlə sıx; ortadakı GND ucunu boş burax. Batareya paketini EXT_PWR-a qoş, Arduino-nu USB ilə kompüterə tax və PWR jumperini çıxar (yuxarıdakı ikinci düzən). PWR LED-i yanırsa, aşağıdakı kodu yüklə: mühərrik əvvəl yavaşca sürətlənir və yavaşıyır, sonra iki saniyə geri fırlanır və dayanır.

C++ (Arduino IDE)
1#include <AFMotor.h>                  // Adafruit Motor Shield V1 kütüphanesi / library
2
3AF_DCMotor motor(1);                  // M1 klemensi / M1 terminal
4
5void setup() {
6  Serial.begin(9600);
7  Serial.println(F("L293D motor testi / motor test"));
8  motor.setSpeed(200);                // 0–255; bunu unutursan motor dönmez / skip this and the motor won't turn
9  motor.run(RELEASE);                 // başlangıçta dur / start stopped
10}
11
12void loop() {
13  motor.run(FORWARD);                 // ileri / forward
14  for (int s = 60; s <= 255; s++) {   // yavaşça hızlan / ramp up
15    motor.setSpeed(s);
16    delay(10);
17  }
18  for (int s = 255; s >= 60; s--) {   // yavaşça yavaşla / ramp down
19    motor.setSpeed(s);
20    delay(10);
21  }
22  motor.run(RELEASE);                 // dur / stop
23  delay(500);
24
25  motor.setSpeed(180);
26  motor.run(BACKWARD);                // geri / backward
27  delay(2000);
28  motor.run(RELEASE);
29  delay(1000);
30}
KomandaNə edir?
AF_DCMotor motor(1);M1 klemmindəki mühərriki təyin edir; 1–4 arası nömrə qəbul edir
AF_DCMotor motor(1, MOTOR12_64KHZ);M1 və M2 üçün PWM tezliyini də seçir
motor.setSpeed(200);Sürəti 0–255 arasında tənzimləyir (0 dayanır, 255 tam sürət)
motor.run(FORWARD);İrəli fırladır
motor.run(BACKWARD);Geri fırladır
motor.run(RELEASE);Mühərriki idarə etməyi dayandırır, mühərrik dayanır
motor.run(BRAKE);Kitabxanada təyin olunub, amma V1-də heç nə etmir

Sürət mühərrikin enerjisinin saniyədə minlərlə dəfə açılıb bağlanması ilə tənzimlənir; təfərrüatlar PWM nədir? yazısındadır. M1 və M2 Timer2-dən istifadə etdiyi üçün onların tezliyini seçə bilərsən: MOTOR12_64KHZ, MOTOR12_8KHZ (susmaya görə), MOTOR12_2KHZ və MOTOR12_1KHZ. 64 kHz mühərrikin vızıltısını eşidilməz edir, amma L293D bu sürətdə daha çox qızır. M3 və M4 isə Timer0-a bağlıdır; bu taymer millis() və delay()-i də işlətdiyi üçün kitabxana onun tezliyinə toxunmur və bu iki kanal həmişə təxminən 1 kHz-də işləyir.

Ən çox edilən səhv setSpeed() komandasını unutmaqdır. Kitabxana mühərriki təyin edəndə sürəti 0-a qoyur; run(FORWARD) yazsan belə, sürət verilməyibsə, mühərrik yerindən tərpənmir. Həmçinin TT mühərriklərinin çoxu 80–100-dən aşağı dəyərlərdə vızıldayır, amma fırlanmır, buna görə startı ən azı 100–120 ilə et.

Dörd təkərli (4WD) robot maşın kodu

Reduktorlu TT DC mühərrik və təkər
Robot dəstlərindəki sarı reduktorlu TT mühərriki: 3–6 V ilə işləyir, yüksüz təxminən 150 mA, sıxılanda 1 A-dən çox cərəyan çəkir.

L293D motor şildinin ən sevilən istifadəsi dörd təkərli robot maşındır, çünki dörd mühərrikin hər biri öz klemminə qoşulur və naqil qarışıqlığı olmur. Bu cür maşınlarda sükan yoxdur; maşın tank kimi dönür: sol tərəfdəki iki təkər bir istiqamətə, sağdakı iki təkər digər istiqamətə fırlansa, maşın olduğu yerdə dönür. Buna görə kodda dörd mühərriki tək-tək deyil, sol tərəf və sağ tərəf olaraq iki qrup şəklində idarə edirik. Telefondan idarə üçün HC-05 Bluetooth modulunu boş qalan A0 və A1 pinlərinə SoftwareSerial ilə qoşuruq; modulun təfərrüatları HC-05 Bluetooth modulu yazısındadır.

HissəQoşulma
Sol ön mühərrikM1
Sol arxa mühərrikM2
Sağ arxa mühərrikM3
Sağ ön mühərrikM4
HC-05 TXDA0 (SoftwareSerial RX)
HC-05 RXDA1, 1 kΩ + 2 kΩ gərginlik bölücü ilə (5 V → 3,3 V)
HC-05 VCC və GNDŞilddəki +5V və GND cərgəsi
2 ədəd 18650 batareya (7,4 V)EXT_PWR (+M və GND), PWR jumperi taxılı
C++ (Arduino IDE)
1#include <AFMotor.h>
2#include <SoftwareSerial.h>
3
4AF_DCMotor frontLeft(1);              // M1: sol ön / front left
5AF_DCMotor rearLeft(2);               // M2: sol arka / rear left
6AF_DCMotor rearRight(3);              // M3: sağ arka / rear right
7AF_DCMotor frontRight(4);             // M4: sağ ön / front right
8
9SoftwareSerial bt(A0, A1);            // RX = A0 (HC-05 TXD), TX = A1 (HC-05 RXD, bölücüyle / via a divider)
10
11int speed = 200;                      // 0–255 arası sürüş hızı / driving speed 0–255
12
13void setSide(AF_DCMotor &a, AF_DCMotor &b, int value) {   // -255 … 255
14  uint8_t dir = value > 0 ? FORWARD : (value < 0 ? BACKWARD : RELEASE);
15  uint8_t pwm = constrain(abs(value), 0, 255);
16  a.setSpeed(pwm);
17  b.setSpeed(pwm);
18  a.run(dir);
19  b.run(dir);
20}
21
22void drive(int left, int right) {     // sol ve sağ taraf / left and right side
23  setSide(frontLeft, rearLeft, left);
24  setSide(frontRight, rearRight, right);
25}
26
27void setup() {
28  Serial.begin(9600);                 // hata ayıklama / debugging
29  bt.begin(9600);                     // HC-05 varsayılan hızı / default baud rate
30  drive(0, 0);
31}
32
33void loop() {
34  if (!bt.available()) return;
35  char c = bt.read();
36  Serial.println(c);
37
38  switch (c) {
39    case 'F': drive(speed, speed);        break;   // ileri / forward
40    case 'B': drive(-speed, -speed);      break;   // geri / backward
41    case 'L': drive(-speed, speed);       break;   // yerinde sola / spin left
42    case 'R': drive(speed, -speed);       break;   // yerinde sağa / spin right
43    case 'G': drive(speed / 3, speed);    break;   // ileri-sola kavis / curve forward-left
44    case 'I': drive(speed, speed / 3);    break;   // ileri-sağa kavis / curve forward-right
45    case 'S': drive(0, 0);                break;   // dur / stop
46    case 'q': speed = 255;                break;   // tam hız / full speed
47    default:
48      if (c >= '0' && c <= '9') speed = map(c - '0', 0, 9, 90, 240);   // hız kademesi / speed step
49  }
50}

Kodun ürəyi drive(left, right) funksiyasıdır: hər tərəf üçün -255 ilə 255 arasında dəyər qəbul edir; müsbət irəli, mənfi geri, sıfır dayan deməkdir. setSide() eyni tərəfdəki iki mühərrikə eyni sürəti və istiqaməti verir. Komandalar telefon mağazalarındakı "Arduino Bluetooth RC Car" tipli tətbiqlərin göndərdiyi tək hərflərdir: F irəli, B geri, L və R yerində dönüş, G və I qövslü dönüş, S dayan. Tətbiqdəki sürət çubuğu 0–9 arası rəqəm göndərir; kod bunu 90–240 arasında PWM dəyərinə çevirir və aşağı həddi 90-da saxladığı üçün ən aşağı pillədə belə mühərriklər yerindən tərpənə bilər. Bir təkər tərs fırlanırsa, kodu dəyişmə, həmin mühərrikin iki naqilini klemmdə yerlərini dəyiş. Şassi montajı və iki mühərrikli versiya üçün Arduino ilə maşın düzəltmək bələdçisinə baxa bilərsən.

HC-05-in RXD ucu 3,3 V ilə işləyir; Arduino-nun 5 V-luq TX siqnalını gərginlik bölücü ilə aşağı salmadan qoşma. Bundan başqa, əlaqə kəsilsə, maşın son komanda ilə getməyə davam edir; son hərfdən bəri 1 saniyə keçəndə drive(0, 0) çağıran təhlükəsizlik qaydasını millis() ilə asanlıqla əlavə edə bilərsən.

Step mühərriki idarə etmək: 28BYJ-48 və NEMA 17

Şild eyni anda iki step mühərriki idarə edə bilər: 1 nömrəli step portu M1 və M2 klemmlərindən, 2 nömrəli port M3 və M4-dən istifadə edir. Bipolyar mühərrikin (NEMA 17 kimi 4 naqilli) bir sarğısını M1-ə, digər sarğısını M2-yə qoşursan. Unipolyar mühərrikdə (5 və ya 6 naqilli) iki sarğı yenə M1 və M2-yə gedir, ortaq ucu isə klemmin ortasındakı GND-yə qoşulur. Məşhur 28BYJ-48 üçün qoşulma belədir: mavi və sarı naqillər M1-ə, çəhrayı və narıncı naqillər M2-yə, qırmızı ortaq naqil GND-yə. Bu mühərrikin ULN2003 platası ilə istifadəsi Step mühərriki nədir? yazısındadır.

Addım növüNecə işləyir?Nə vaxt istifadə olunur?
SINGLEHər an yalnız bir sarğı enerjilənirƏn az cərəyan, ən aşağı fırlanma momenti
DOUBLEHər an iki sarğı birlikdə enerjilənirDaha yüksək moment; ən çox istifadə olunan
INTERLEAVETək və cüt sarğı növbə ilə (yarım addım)İki dəfə dəqiqlik, daha yumşaq fırlanma
MICROSTEPSarğı cərəyanları PWM ilə pilləli dəyişir, hər tam addım 16 hissəyə bölünürYavaş və səssiz fırlanma; moment azalır

28BYJ-48 5 V-luq mühərrikdir; bu sınaq üçün mühərrik qidasını 4 ədəd AA batareya (6 V) ilə et, jumperi çıxar və Arduino-nu USB-dən işlət. Mühərrikin içindəki dişli qutusuna görə tam addımda bir dövrə 2048 addımdır:

C++ (Arduino IDE)
1#include <AFMotor.h>
2
3// 28BYJ-48: tam adımda tur başına 2048 adım / 2048 full steps per revolution
4AF_Stepper stepper(2048, 1);          // 1 = M1 + M2, 2 = M3 + M4
5
6void setup() {
7  stepper.setSpeed(10);               // dakikada 10 tur / 10 RPM
8}
9
10void loop() {
11  stepper.step(2048, FORWARD, DOUBLE);       // bir tur ileri, güçlü tork / one turn forward, more torque
12  delay(500);
13  stepper.step(4096, BACKWARD, INTERLEAVE);  // yarım adımla bir tur geri / one turn back in half steps
14  stepper.release();                         // bobinleri kapat, ısınmasın / de-energise the coils
15  delay(1000);
16}

setSpeed() dəqiqədəki dövr sayını təyin edir; 28BYJ-48 dişli qutusuna görə dəqiqədə 10–15 dövrdən sürətli fırlana bilməz. Diqqət etməli olduğun nöqtə step() funksiyasının bloklayıcı olmasıdır: mühərrik istənilən addımları bitirənə qədər loop() başqa heç nə etmir. Step mühərriki fırlananda sensor oxumaq və ya DC mühərrik idarə etmək istəyirsənsə, kitabxananın onestep() funksiyasını AccelStepper kitabxanası ilə birlikdə istifadə et; kitabxananın nümunələri arasındakı AFMotor_ConstantSpeed məhz bunu göstərir. Mühərrik gözləyərkən release() ilə sarğıları söndürmək qızmanın qarşısını alır, amma val bu zaman saxlama momentini itirir.

Əksər NEMA 17 mühərrikləri hər sarğıda 1,5–2 A çəkir və sarğı müqaviməti 1,5–3 Ω civarındadır. L293D-də cərəyan məhdudlaşdırma olmadığı üçün bu mühərriklər 12 V ilə qoşulanda kanal həddini dəfələrlə aşır və çip bir neçə saniyədə özünü bağlayır. L293D şildi ilə yalnız sarğı müqaviməti yüksək, 12 V-da 0,4 A-dən az cərəyan çəkən step mühərriklərindən istifadə et; güclü NEMA 17-lər üçün A4988 sürücüsü düzgün seçimdir.

Servo qoşmaq: SER1 və SERVO_2 başlıqları

Şildin küncündəki iki üç pinli başlıq servolar üçündür. Platadakı işarələrə görə pinlər − (GND), + (5 V) və S (siqnal) şəklindədir; servonun qəhvəyi naqili −, qırmızısı +, narıncısı S-ə gəlir. Platanın dövrə sxeminə görə SER1 başlığı D10-a, SERVO_2 başlığı D9-a bağlıdır (bəzi mənbələrdə nömrələr tərs yazılır; servo tərpənmirsə, kodda digər pini sına). Servolar standart Servo kitabxanası ilə idarə olunur və bu kitabxananın Uno-da istifadə etdiyi Timer1 mühərriklərin taymerləri ilə toqquşmur; yəni DC mühərriklər və servolar eyni anda problemsiz işləyir.

Servoların qidası mühərrik batareyasından deyil, Arduino-nun 5 V xəttindən gəlir. SG90 üçün bu problem deyil, amma MG996R kimi böyük servolar hərəkət edərkən 1 A-dən çox cərəyan çəkə bilər; Arduino-nun stabilizatoru qızır, gərginlik çökür və plata yenidən başlayır. Böyük servolarda yalnız siqnal naqilini başlığa tax, servonun + və − uclarını ayrı 5–6 V mənbədən qidalandır və mənbələrin GND-lərini birləşdir. Təfərrüatlar MG996R servo mühərriki və Servo mühərrik nədir? yazılarındadır. Aşağıdakı kod M3-dəki mühərriki fırladarkən SER1-dəki servonu sağa-sola tarayır:

C++ (Arduino IDE)
1#include <AFMotor.h>
2#include <Servo.h>
3
4AF_DCMotor motor(3);                  // M3 klemensi / M3 terminal
5Servo servo1;                         // SER1 başlığı / SER1 header
6
7void setup() {
8  servo1.attach(10);                  // SER1 = D10, SERVO_2 = D9
9  motor.setSpeed(170);
10  motor.run(FORWARD);                 // motor dönerken servo tarar / servo sweeps while the motor runs
11}
12
13void loop() {
14  for (int a = 20; a <= 160; a += 2) {   // sağa tara / sweep right
15    servo1.write(a);
16    delay(15);
17  }
18  for (int a = 160; a >= 20; a -= 2) {   // sola tara / sweep left
19    servo1.write(a);
20    delay(15);
21  }
22}

Cərəyan həddi (0,6 A) və qızma

L293D-nin məlumat vərəqindəki ən vacib sətir hər kanal üçün 0,6 A davamlı və 1,2 A pik cərəyandır. Pik dəyəri yalnız çox qısa impulslar üçündür; mühərrik saniyələrlə 1 A çəkirsə, çip çətinlik çəkir. Qızmanın səbəbi sadə hesabla görünür: L293D köhnə tip, bipolyar tranzistorlu sürücüdür və 0,6 A-də yuxarı tranzistorda tipik olaraq 1,4 V, aşağı tranzistorda 1,2 V düşür. Yəni mühərrik 0,6 A çəkəndə çipdə 0,6 A × 2,6 V ≈ 1,6 W istilik yaranır; eyni çipdəki iki mühərrik birlikdə bunun iki mislini, təxminən 3 W istehsal edir. Soyuducusuz kiçik DIP çip bu istiliyi uzaqlaşdıra bilmir, temperaturu sürətlə yüksəlir və nəhayət həddindən artıq qızma qoruması çıxışları bağlayır. Əlaməti tanışdır: mühərriklər bir müddət işləyir, dayanır, çip soyuyanda yenidən fırlanır.

Sarı TT mühərrikləri yüksüz təxminən 150 mA, yerdə irəliləyərkən 200–300 mA çəkir; bu dəyərlər şildin hədləri daxilindədir. Problem təkərin maneəyə dayandığı və ya maşının yerində döndüyü anlardır: kilidlənən TT mühərriki 1–1,5 A çəkə bilər və 4WD maşında yerində dönüş zamanı dörd mühərrik birdən zorlanır. Mühərrikin real cərəyanını öyrənmək üçün multimetri mühərriklə ardıcıl qoş və təkəri əlinlə qısa müddət tutarkən ölç; necə ediləcəyi Multimetr necə istifadə olunur? yazısındadır. Şildi sərin saxlamaq üçün bunları et:

  • Yumşaq start et: Sürəti 0-dan 255-ə birdən deyil, 200–300 ms ərzində pillə-pillə artır; start cərəyanı nəzərəçarpacaq dərəcədə düşür.
  • Mühərriki sıxma: Maneədən qaçan robotlarda maşını maneəyə dayanmadan dayandır; kilidlənən mühərrik ən çox istilik yaradır.
  • Çiplərin üstünə soyuducu yapışdır: Termal lentli kiçik alüminium soyuducular L293D-nin temperaturunu bir qədər azaldır.
  • İkinci L293D lehimlə: Adafruit də cərəyan gücünü artırmaq üçün mövcud çiplərin üstünə ikinci L293D-nin ayaq-ayağa lehimlənə biləcəyini bildirir; iki çip cərəyanı bölüşür.
  • Gərginliyi lazımından yüksək tutma: 6 V-luq mühərriklərə 12 V vermək həm cərəyanı, həm istiliyi artırır.
  • Düzgün sürücüyə keç: Mühərrikin davamlı olaraq 0,6 A-dən çox çəkirsə, L298N və ya TB6612FNG əsaslı sürücü istifadə et.

L293D motor şildi, yoxsa L298N?

L298N cüt mühərrik sürücü modulu
L298N modulu: tək çipdə iki H-körpüsü, böyük soyuducu və hər kanal üçün 2 A; naqillərlə qoşulduğu üçün hər platayə uyğun gəlir.
XüsusiyyətL293D motor shieldL298N modulu
Mühərrik sayı4 DC və ya 2 step + 2 servo2 DC və ya 1 step
Hər kanal üçün cərəyan0,6 A davamlı, 1,2 A pik2 A davamlı, 3 A pik
Mühərrik gərginliyi4,5–25 V5–35 V
Gərginlik itkisiTəxminən 1,5–2,6 VTəxminən 2–3 V
QoşulmaUno-nun üstünə taxılır, naqil yoxdurJumper naqillərlə; pinləri özün seçirsən
İstifadə etdiyi pinlər8 sabit pin + servolar üçün D9 və D106 pin (ENA, IN1–IN4, ENB)
KitabxanaAFMotor şərtdirLazım deyil (digitalWrite, analogWrite)
ESP32 və PicoUyğun deyilBirbaşa istifadə oluna bilər
Ən uyğun istifadəTT mühərrikli 4WD maşın, öyrənmə dəstləriDaha güclü mühərriklər, 2WD robotlar

Qısası, Arduino Uno ilə TT mühərrikli 4WD maşın düzəldirsənsə, L293D şildi naqil bağlantısını minimuma endirir və dörd mühərriki tək platada toplayır. Mühərriklər daha güclüdürsə, platan ESP32 və ya Pico-dursa, yaxud pin seçimi sənin üçün vacibdirsə, L298N daha elastikdir; təfərrüatlar L298N ilə DC mühərrik idarəsi yazısındadır. İkisindən də səmərəli seçim istəyirsənsə, MOSFET əsaslı TB6612FNG-nin gərginlik itkisi çox aşağıdır və batareya ömrünü uzadır. Hansı mühərrik növünün hansı işə uyğun olduğunu DC, servo və step mühərrik fərqi yazısında müqayisə etdik.

ESP32, Raspberry Pi Pico və Mega ilə istifadə oluna bilərmi?

Arduino Mega 2560 ilə problemsiz işləyir: şild Mega-nın ilk rəqəmsal və analoq pinlərinə oturur, AFMotor da Mega-nın taymerlərini tanıyır. Uno R4, Leonardo, ESP32 və Raspberry Pi Pico ilə isə işləmir, çünki AFMotor birbaşa ATmega328P və ATmega2560-ın taymer registrlərinə yazır. ESP32 seçiləndə kompilyasiya 'DC_MOTOR_PWM_RATE' was not declared in this scope, Leonardo seçiləndə #error "This chip is not supported!" xətası ilə dayanır. Uno formalı ESP32 platalar (ESPDuino-32 kimi) şildə fiziki olaraq taxılsa da, pin nömrələri və 3,3 V-luq siqnal səviyyəsi fərqlidir. Bu platalarda şild əvəzinə L298N, TB6612FNG və ya tək L293D çipi istifadə etmək daha asandır. L293D-nin girişləri 2,3 V-dan yuxarını HIGH qəbul etdiyi üçün 3,3 V-luq platalarla birbaşa işləyir:

L293D piniVəzifəsiRaspberry Pi PicoESP32
1 (1,2EN)Sürət (PWM)GP15GPIO 25
2 (1A)İstiqamət 1GP14GPIO 26
7 (2A)İstiqamət 2GP13GPIO 27
3 və 6 (1Y, 2Y)Mühərrik uclarıMühərrikəMühərrikə
4, 5, 12, 13GND (istilik də bu pinlərdən atılır)GNDGND
16 (VCC1)Məntiq qidası, 5 VVBUS (pin 40)5V (VIN)
8 (VCC2)Mühərrik qidasıBatareyanın artı ucuBatareyanın artı ucu
MicroPython
1from machine import Pin, PWM
2import time
3
4en = PWM(Pin(15))                 # L293D pin 1 (1,2EN): hız / speed
5en.freq(1000)
6in1 = Pin(14, Pin.OUT)            # L293D pin 2 (1A): yön / direction
7in2 = Pin(13, Pin.OUT)            # L293D pin 7 (2A): yön / direction
8
9def motor(speed):                 # -100 … 100
10    in1.value(1 if speed > 0 else 0)
11    in2.value(1 if speed < 0 else 0)
12    en.duty_u16(int(abs(speed) * 655.35))
13
14while True:
15    motor(80)                     # ileri / forward
16    time.sleep(2)
17    motor(0)                      # dur / stop
18    time.sleep(0.5)
19    motor(-60)                    # geri / backward
20    time.sleep(2)
21    motor(0)
22    time.sleep(0.5)

Pico-nun və batareyanın GND-ləri mütləq birləşməlidir. ESP32-də eyni məntiqi Arduino dili ilə qurursan: cədvəldəki pinlərə digitalWrite ilə istiqamət, analogWrite ilə sürət verirsən. Bu platalarla yeni tanışsansa, ESP32 nədir? və Raspberry Pi Pico nədir? yazıları ilə başlaya bilərsən.

Mühərriklər fırlanmır: tez-tez edilən səhvlər və həlləri

ƏlamətEhtimal olunan səbəbHəll
Heç bir mühərrik fırlanmır, PWR LED-i sönükdürMühərrik qidası yoxdur: EXT_PWR boşdur və ya yalnız USB qoşulubEXT_PWR-a 6–12 V batareya qoş; LED yanmayana qədər mühərriklər fırlanmır
LED yanır, kod yüklənib, amma mühərrik tərpənmirsetSpeed() yazılmayıb və ya koddakı nömrə klemmə uyğun gəlmirsetup()-da setSpeed(200) əlavə et; AF_DCMotor(1) ↔ M1 uyğunluğunu yoxla
Mühərrik vızıldayır, amma fırlanmırPWM dəyəri aşağıdır və ya batareya zəifdirSürəti 100-dən yuxarı başlat; batareyanı şarj et və ya 2 ədəd 18650 istifadə et
"AFMotor.h: No such file or directory"Kitabxana quraşdırılmayıb və ya V2 quraşdırılıbLibrary Manager-dən V1 olan Adafruit Motor Shield library-ni quraşdır
"This chip is not supported!" və ya "DC_MOTOR_PWM_RATE" xətasıPlata olaraq Uno R4, Leonardo və ya ESP32 seçilibTools › Board menyusundan Uno və ya Mega seç
Mühərriklər işləyəndə Arduino yenidən başlayırStart cərəyanı batareya gərginliyini aşağı salır (brownout)Jumperi çıxarıb Arduino-nu ayrı qidalandır; mühərrik uclarına 100 nF kondensator lehimlə
Mühərrik bir müddət fırlanıb dayanır, çip çox isti olurL293D-nin həddindən artıq qızma qoruması işə düşübYükü azalt, yumşaq start et, soyuducu əlavə et və ya L298N-ə keç
Mühərriklər təsadüfi istiqamət dəyişirKodda D4, D7, D8 və ya D12 başqa iş üçün istifadə olunurSensorları A0–A5-ə köçür
M1 və M2-nin sürəti tənzimlənmir, M3 və M4 normaldırtone() və ya IRremote Timer2-dən istifadə edirBu mühərrikləri M3 və M4-ə köçür və ya toqquşan kodu sil
Tək təkər tərs fırlanırMühərrik naqilləri klemmdə tərsdirHəmin mühərrikin iki naqilinin yerini dəyiş
Şild taxılanda plata qəribə davranırUno-nun USB soketi şildin alt üzündəki lehimlərə dəyir və ya bir pin əyilibUSB soketinin üstünə izolyasiya lenti yapışdır, pinləri düzəldib şildi yenidən tax
Problemi tapmağın ən sürətli yolu testi ən sadə hala salmaqdır: maşındakı bütün kodu bir kənara qoy, tək mühərriki M1-ə qoş, PWR LED-inin yandığını gör və yuxarıdakı ilk proqramı yüklə. Bu işləyirsə, problem şilddə deyil, kodundadır; işləmirsə, qida və kitabxana ilə başla. Arduino-nun yenidən başlamasının bütün səbəbləri Arduino özünü resetləyir? yazısındadır.

L293D motor şildi ilə layihə ideyaları

  • Bluetooth ilə idarə olunan 4WD maşın: Yuxarıdakı kodla telefondan idarə olunan, dörd təkərdən çəkişli robot.
  • Maneədən qaçan robot: SER1-dəki servoya taxılmış HC-SR04 ilə qarşısını tarayıb ən açıq istiqamətə dönən maşın; tam bələdçi Maneədən qaçan robot düzəltmək yazısındadır.
  • Xətt izləyən robot: A0–A3-ə qoşulan infraqırmızı sensorlarla yerdəki qara xətti izlə; PID ayarları Xətt izləyən robot yazısındadır.
  • Kamera sürüşdürücü: Step mühərriki ilə kameranı reloda yavaşca sürüşdürüb sürətləndirilmiş video çək.
  • Pan-tilt baş: İki servo başlığına iki servo qoşub kameranı və ya lazeri iki oxda idarə et; daha çox servo üçün Arduino robot qol yazısına bax.
  • Avtomatik pərdə və ya konveyer lent: DC mühərriklə pərdəni işığa görə aç-bağla və ya kiçik daşıma lenti düzəlt.

L293D motor şildini düzgün istifadənin xülasəsi belədir: V1 kitabxanasını quraşdır, PWR LED-ini yoxla, jumperi qida düzəninə görə tənzimlə, setSpeed()-i unutma, sensorları A0–A5-ə qoş və mühərriklərini 0,6 A həddinin altında saxla. Bu qaydalarla kiçik şild dörd mühərrikli robotun bütün əzələ gücünü tək daşıyır. BlueGrays tətbiqində Bluetooth idarəli maşın, maneədən qaçan robot, step mühərriki və servo layihələrini dövrə sxemləri və kodları ilə addım-addım tapa bilərsən.

Tez-tez verilən suallar

L293D motor şildi neçə mühərrik idarə edir?

Şild eyni anda 4 DC mühərriki müstəqil olaraq irəli-geri və müxtəlif sürətlərdə idarə edə bilər. DC mühərriklər əvəzinə 2 step mühərriki (M1–M2 və M3–M4 cütləri) və ya 2 DC mühərrik ilə 1 step mühərriki də qoşula bilər. Bunlara əlavə olaraq iki servo başlığı var; servolar mühərriklərdən asılı olmayaraq D9 və D10-dan idarə olunur.

L293D motor şildindəki PWR jumperi nəyə lazımdır?

Jumper taxılı olanda şildin mühərrik qidası Arduino-nun Vin xəttinə qoşulur və iki plata tək mənbədən işləyir. Arduino-nu USB-dən, mühərrikləri ayrı batareyadan qidalandıracaqsansa, jumperi çıxarmalısan. Jumper taxılı olanda həm DC jakına, həm də EXT_PWR-a ayrı mənbə qoşmaq iki mənbəni qısa qapayır.

L293D motor şildinə hansı batareya qoşulmalıdır?

TT mühərrikli robot maşınlar üçün ən yaxşı seçim 2 ədəd 18650 litium batareyadır (7,4 V); L293D təxminən 2 V itirdiyi üçün mühərriklər 5,5–6 V görür. 4 ədəd AA batareya mühərriklərə 4 V civarı buraxır, 9 V-luq kvadrat batareya isə mühərrikləri işlədəcək cərəyanı verə bilmir. Batareyanı EXT_PWR-a qoşanda qütblərə diqqət et, çünki klemmdə əks qoşulma qoruması yoxdur.

"AFMotor.h: No such file or directory" xətası necə həll olunur?

Bu xəta AFMotor kitabxanasının quraşdırılmadığını göstərir. Library Manager-də Adafruit Motor Shield axtarışı et və təsvirində V1 yazılan Adafruit Motor Shield library-ni quraşdır. V2 kitabxanası başqa plata üçündür və AFMotor.h faylını ehtiva etmir.

L293D motor şildi neçə amper verir, niyə qızır?

Hər kanal davamlı olaraq 0,6 A, çox qısa müddətli olaraq 1,2 A verə bilər. L293D-nin tranzistorları 0,6 A-də təxminən 2,6 V düşürdüyü üçün hər mühərrikə görə 1,5 W-a yaxın istilik yaranır; çip buna görə qızır və hədd aşılarsa, özünü bağlayır. Mühərriklərin sıxılmamasına diqqət et və davamlı olaraq 0,6 A-dən çox cərəyan çəkən mühərriklər üçün L298N kimi daha güclü sürücü istifadə et.

L293D motor şildi, yoxsa L298N daha yaxşıdır?

Arduino Uno ilə TT mühərrikli 4WD maşın düzəldirsənsə, L293D şildi naqilsiz taxıldığı və dörd mühərrik kanalı olduğu üçün daha praktikdir. Daha güclü mühərriklər, ESP32 və ya Pico istifadə edirsənsə, yaxud pinləri özün seçmək istəyirsənsə, hər kanal üçün 2 A verən L298N daha uyğundur. İkisi də mühərrik gərginliyinin təxminən 2 V-unu itirir.

Bütün layihələrə bax
L298N ilə Bluetooth idarəli maşın
AR-80Qabaqcıl
Premium

L298N ilə Bluetooth idarəli maşın

Telefonunu pultə çevirib öz robot maşınını sür. Arduino, Bluetooth modulu vasitəsilə telefondakı idarəetmə tətbiqindən gələn əmrləri alır və mühərrik sürücüsü ilə təkərləri fırladır; maşın irəli…

5.0(39)
66
Maneədən qaçan robot
AR-81Qabaqcıl
Premium

Maneədən qaçan robot

Öz yolunu tapan ağıllı nəqliyyat vasitəsi düzəltməyə nə deyirsən? Maneədən qaçan robot, qarşısındakı ultrasəs sensoru sayəsində ətrafını daim skan edir.

5.0(38)
49
Step mühərrikinin istifadəsi
AR-67Orta
Premium

Step mühərrikinin istifadəsi

Saatın əqrəbi kimi addım-addım, tam istədiyin qədər fırlanan mühərrik. Arduino sürücü platası vasitəsilə kiçik step mühərriki əvvəlcə bir istiqamətdə tam bir dövr fırladır, bir saniyə gözləyir, sonra…

4.5(31)
42
Step mühərrikindən 360 dərəcəlik servo mühərrik düzəltmək
AR-68Orta
Premium

Step mühərrikindən 360 dərəcəlik servo mühərrik düzəltmək

Adi step mühərrikinə istədiyin bucağa getməyi öyrət, həm də tam bir dövrə boyunca.

4.5(22)
33
Servo mühərrikdən istifadə
AR-35Başlanğıc
Premium

Servo mühərrikdən istifadə

Kiçik servo mühərrikin qolu ardıcıl üç vəziyyətə dönür: ən əvvələ, tam ortaya və ən sona, hər dayanacaqda iki saniyə gözləyərək.

4.7(48)
67
Potensiometrlə servo mühərrikdən istifadə
AR-36Başlanğıc
Premium

Potensiometrlə servo mühərrikdən istifadə

Potensiometrin düyməsini çevirdikcə servo mühərrikin qolu da onunla birlikdə dönür; düymənin bir ucu sıfır dərəcəyə, o biri ucu yarım dövrəyə uyğundur.

4.6(37)
53
Bluetooth ilə telefondan LED yandırma
AR-34Başlanğıc
Premium

Bluetooth ilə telefondan LED yandırma

Telefonundan otaqdakı işıqları yandırıb söndürməyin kiçik bir sınağı. Bluetooth modulu telefondan gələn hərfləri Arduino-ya ötürür; bir hərf qırmızı LED-i, başqa hərf yaşıl LED-i yandırır, eyni…

4.8(69)
91
TCRT5000 ilə qara-ağ zəmin aşkarlanması
AR-78Orta
Premium

TCRT5000 ilə qara-ağ zəmin aşkarlanması

Xətt izləyən robotların gözü olan kiçik bir sensorla zəminin qara, yoxsa ağ olduğunu müəyyən edirsən.

4.7(40)
49